I SA/Kr 981/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-04-22
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweVATspółka z o.o.zarząd spółkibezskuteczność egzekucjiOrdynacja podatkowaodpowiedzialność członka zarządu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę byłej prezes zarządu spółki na decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT, uznając, że nie wykazała ona przesłanek egzoneracyjnych.

Skarżąca, była prezes zarządu spółki P. sp. z o.o., kwestionowała decyzję o swojej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT za sierpień i wrzesień 2019 roku. Zarzucała m.in. bezskuteczność egzekucji wobec spółki z powodu braku zarządu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo wykazały pozytywne przesłanki odpowiedzialności (istnienie zaległości, pełnienie funkcji w odpowiednim czasie, bezskuteczność egzekucji) i że skarżąca nie wykazała żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, w tym braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość czy wskazania mienia spółki do zaspokojenia.

Sprawa dotyczyła skargi I.J., byłej prezes zarządu spółki P. sp. z o.o., na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019 roku, wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podnosiła, że egzekucja wobec spółki była bezskuteczna z powodu braku obsadzonego zarządu, co uniemożliwiało skuteczne wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Kwestionowała również prawidłowość ustaleń organów co do jej odpowiedzialności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej, zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej. Stwierdzono, że skarżąca była członkiem zarządu w okresie, gdy upływał termin płatności zobowiązań, a egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdzało postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku spółki. Sąd odrzucił argumentację skarżącej dotyczącą braku zarządu, wskazując na wpisy do KRS, które potwierdzały jej funkcję w spornym okresie, oraz na domniemanie prawdziwości danych zawartych w rejestrze. Ponadto, sąd uznał, że skarżąca nie wykazała żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, które mogłyby ją zwolnić z odpowiedzialności. Nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie restrukturyzacyjne, ani że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jej winy. Nie wskazała również mienia spółki, z którego można by zaspokoić zaległości. Sąd podkreślił, że obowiązek prowadzenia spraw spółki i dbałości o jej interesy spoczywał na członku zarządu, a brak działania w tym zakresie skutkuje odpowiedzialnością.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, egzekucja może być uznana za bezskuteczną, jeśli mimo braku zarządu, organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności, które okazały się nieefektywne z powodu braku majątku lub innych przeszkód, a postępowanie zostało umorzone.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postanowienie o umorzeniu egzekucji z powodu braku majątku spółki jest wystarczającym dowodem bezskuteczności egzekucji, nawet jeśli spółka nie miała zarządu. Kluczowe jest wykazanie, że nie zachodzi realna możliwość zaspokojenia wierzytelności z majątku spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

O.p. art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki, w tym pozytywne (bezskuteczność egzekucji) i negatywne (egzoneracyjne).

O.p. art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki egzoneracyjne: wykazanie zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie lub braku winy w jego niezgłoszeniu, albo wskazanie mienia spółki do zaspokojenia.

O.p. art. 116 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków.

Pomocnicze

O.p. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Reguluje odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe.

O.p. art. 107 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialnością osób trzecich objęte są również odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego.

O.p. art. 108 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa warunki wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej.

O.p. art. 151

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.u. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Definiuje niewypłacalność dłużnika jako utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

p.u. art. 11 § 1a

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Domniemanie niewypłacalności, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące.

p.u. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość w terminie 30 dni od wystąpienia podstaw do jej ogłoszenia.

p.u. art. 21 § 2

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość spoczywa na osobach uprawnionych do reprezentacji osoby prawnej.

u.k.r.s. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru.

Pr.

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne

Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

u.p.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.s.h. art. 201

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 204

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej (zaległości podatkowe, pełnienie funkcji w odpowiednim czasie, bezskuteczność egzekucji). Skarżąca nie wykazała żadnej z przesłanek egzoneracyjnych (zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, brak winy w niezgłoszeniu, wskazanie mienia do zaspokojenia). Dane z KRS są wiążące dla organów podatkowych i potwierdzały funkcję skarżącej jako prezesa zarządu w spornym okresie.

Odrzucone argumenty

Egzekucja administracyjna była bezskuteczna, ponieważ spółka nie posiadała obsadzonego zarządu. Organ egzekucyjny nie mógł skutecznie wszcząć postępowania egzekucyjnego wobec spółki bez zarządu. Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kierowanie się wyłącznie interesem fiskalnym, nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Bezskuteczność egzekucji oznacza, że nie zachodzi realna możliwość zaspokojenia wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać poprzez odniesienie się do pojęcia niewypłacalności i terminów wskazanych w Prawie upadłościowym. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki z przyczyn od niego niezależnych.

Skład orzekający

Paweł Dąbek

przewodniczący

Piotr Głowacki

członek

Inga Gołowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w kontekście bezskuteczności egzekucji wobec spółki bez zarządu oraz przesłanek egzoneracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z odpowiedzialnością osób trzecich na gruncie Ordynacji podatkowej. Interpretacja przepisów dotyczących niewypłacalności i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej byłego członka zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem spółek i podatkowym. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z bezskutecznością egzekucji i przesłankami zwalniającymi z odpowiedzialności.

Czy brak zarządu w spółce chroni prezesa przed odpowiedzialnością za długi podatkowe?

Dane finansowe

WPS: 19 725,34 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 981/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 151
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 981/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2025 r., sprawy ze skargi I.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 października 2024 r. nr 1201-IEW-2[1].4123.15.2024.21 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 października 2024r. znak: 1201-IEW-2[1].4123.15.2024.21 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, działając na podstawie art. 233§1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 2383 ze zm. – dalej: O.p.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z 2 kwietnia 2024r. nr 1210-SEW-2.4123.7.2024.8 orzekającą o solidarnej odpowiedzialności z P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (NIP [...]) z siedzibą w K. I. J. (dalej: Skarżąca) jako byłej Prezes zarządu za zaległości tej Spółki z tytułu: podatku od towarów i usług za sierpień 2019r. w kwocie 156,67 zł; podatku od towarów i usług za wrzesień 2019r. w kwocie 13.122,00 zł; odsetek za zwłokę od ww. zaległości, które na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, tj.: 2.04.2024r., wynoszą łącznie 6.345,00 zł; kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie łącznej 101,67 zł. Łączna wysokość należności do zapłaty wynosi 19.725,34 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy siedemset dwadzieścia pięć złotych 34/100).
Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
P. sp. z o.o. (dalej również jako Spółka) powstała na podstawie umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z 26.05.2019r. Ww. umową spółki z 26.05.2019r. powołano Skarżącą na stanowisko prezesa zarządu Spółki, a fakt ten potwierdza wpis nr 1 z 29.05.2019r. do KRS Spółki. Jak wynika z akt sprawy do Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze Spółka złożyła deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7: 21.01.2020r. za sierpień 2019r. z wykazaną kwotą do zapłaty 9.178,00 zł; 21.01.2020r. za wrzesień 2019r. z wykazaną kwotą do przeniesienia 4.265,00 zł. Spółka 18.03.2020r. złożyła korektę deklaracji VAT-7 za wrzesień 2019r. z wykazaną kwotą do zapłaty 13.122,00 zł. Spółka nie uregulowała całości należności z tytułu zobowiązań podatkowych wynikających z ww. deklaracji, tytułem zobowiązania za sierpień 2019r. wpłacono kwotę 9.021,33 zł.
Z uwagi na nieuregulowanie przez Spółkę pozostałych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019r. objęto je upomnieniami, a następnie celem przymusowego wyegzekwowania ww. zaległości Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze działając jako wierzyciel 23.11.2020r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] (należność VAT za sierpień 2019r.) oraz nr [...] (należność VAT za wrzesień 2019r.). Odpisy tytułów wykonawczych doręczono 22.12.2020r. (doręczenie zastępcze w trybie art 44 k.p.a.). Organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania ww. zaległości, jednak podjęte działania nie przyniosły oczekiwanego rezultatu w postaci zaspokojenia wierzyciela podatkowego w całości. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze postanowieniem z 2.08.2021r. nr 1210-SEE.711.2.421.2021.1.EWWE umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku P. sp. z o.o. m.in. na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W związku z bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec majątku P. sp. z o.o., Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze postanowieniem z 31.01.2024r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej jako byłej Prezes Zarządu spółki P. sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019r.
Po przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze w dniu 2.04.2024r. wydał decyzję nr 1210-SEW2.4123.7.2024.8, w której orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej jako byłej Prezes Zarządu spółki P. sp. z o.o., solidarnie z tą Spółką za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019 r. oraz odsetki za zwłokę od ww. zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego w kwotach wymienionych w sentencji ww. decyzji.
Pismem z 30.04.2024r. Skarżąca złożyła odwołanie. Skarżąca wskazała na art. 201 i 204 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którymi w razie braku posiadania zarządu spółka z ograniczoną odpowiedzialnością traci zdolność do czynności prawnych. Według Skarżącej brak było podstaw do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec P. sp. z o.o., a postanowienie o umorzeniu egzekucji nie mogło zostać skutecznie wydane, gdyż spółka nie posiadała obsadzonego zarządu w momencie jego wydania. Organ egzekucyjny kierując się treścią wskazanych powyżej przepisów winien był zawiesić z mocy prawa postępowanie egzekucyjne oraz wystąpić do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nie zdolnej do czynności prawnych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Organ wyjaśnił, że przesłanki odpowiedzialności osób trzecich podzielić można na pozytywne i negatywne (egzoneracyjne). Pozytywne przesłanki to takie, których spełnienie rodzi odpowiedzialność członka zarządu w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast przesłankami negatywnymi (egzoneracyjnymi) są okoliczności, których brak zaistnienia, w powiązaniu ze spełnieniem przesłanek pozytywnych, stanowi podstawę wydania decyzji o odpowiedzialności osoby zarządzającej. Zadaniem organu podatkowego zamierzającego obciążyć członków zarządu spółki kapitałowej (innej osoby prawnej) jej zaległościami podatkowymi jest zarówno wykazanie, że spełnione zostały w konkretnym przypadku przesłanki pozytywne jak i ustalenie, czy nie wystąpiły przesłanki negatywne, przy czym w odniesieniu do tych ostatnich (egzoneracyjnych) ‒ poprzez użyty zwrot legislacyjny "a członek zarządu nie wykazał" ‒ przepis wyraźnie przesuwa ciężar ich wykazania na podatnika. Organ podatkowy ma jedynie obowiązek umożliwienia stronie wykazania zaistnienia jednej z negatywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej (por. wyrok NSA z dnia 1.10.2009 r., sygn. akt II FSK 642/08, wyrok NSA z dnia 5.03.2015 r. sygn. akt II FSK 249/13).
W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie określone przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność Skarżącej za zaległości podatkowe Spółki, a Skarżąca jako prezes zarządu nie wykazała istnienia przesłanek egzoneracyjnych, uwalniających ją od tej odpowiedzialności.
Bezsporną w sprawie okolicznością jest, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze postanowieniem z 31.01.2024r. doręczonym 16.02.2024r. (doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p.), wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącej jako osoby trzeciej, byłej Prezes Zarządu spółki P. sp. z o.o., za ww. zaległości podatkowe tej Spółki. W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że przesłanka wynikająca z art. 108§2 pkt 3 O.p. została spełniona.
Aby móc orzec o odpowiedzialności osób trzecich konieczne jest ustalenie, że istnieje wymagalna zaległość podatkowa na podmiocie głównym, tj. P. Sp. z o.o. Jak wynika z akt sprawy, należność Spółki w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019r. nie zostały przez Spółkę uiszczone w całości w terminie. Zatem w myśl zapisu art. 51§1 O.p. stały się one zaległością podatkową. Odsetki za zwłokę od ww. zaległości zostały naliczone prawidłowo, w myśl art. 53§4 O.p. - licząc od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku do dnia wydania zaskarżonej decyzji (tj. 2.04.2024r.). Prawidłowo zatem orzeczono o odpowiedzialności Skarżącej za ww. zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę, za które Skarżąca odpowiada na mocy art. 107§1, §2 pkt 2 O.p. W myśl art. 107§2 pkt 4 O.p. osoba trzecia odpowiada również za koszty postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że prawidłowo orzeczono o odpowiedzialności Skarżącej za koszty egzekucyjne, których kwoty wskazane w decyzji organu I instancji potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. W przedmiotowej sprawie wykazano kwoty kosztów egzekucyjnych uwzględniających brzmienie przepisów art. 7, art. 8, art. 9 ustawy z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 1553, ze zm.). Organ zaznaczył, że w odwołaniu nie podniesiono zarzutów w powyższym zakresie.
Kolejną z kluczowych przesłanek warunkującą orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich jest dyspozycja zawarta w art. 116§1 O.p., tj. konieczność ustalenia bezskuteczności egzekucji.
Z uwagi na nieuregulowanie w całości przez Spółkę zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze, działając jako wierzyciel, wystawił 23.11.2020r. tytuły wykonawcze nr: [...], [...]. Egzekucja prowadzona wobec majątku Spółki m.in. na podstawie ww. tytułów wykonawczych okazała się bezskuteczna, a zastosowane czynności egzekucyjne, w postaci zajęć rachunków bankowych były nieefektywne. Akta sprawy potwierdzają, że wraz z tytułami wykonawczymi doręczono Spółce zawiadomienie nr 1210-SEE.711.26004914.2020.1.KLMAR z 25.11.2020r. o zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A. (doręczenie 22.12.2020r. w trybie art. 44 k.p.a. wraz z TW na adres s-ki, I awizo: 08.12.2020 r.). W odpowiedzi na zajęcie, pismem z 6.11.2020r. bank poinformował, że nie może zrealizować zajęcia z uwagi na brak środków. Natomiast kolejnym pismem z 12.01.2021r. bank poinformował, że nie może zrealizować zajęcia z uwagi na rozwiązanie umowy na prowadzenie rachunku. Dodatkowo w wyniku przeprowadzonych 29.07.2021r. czynności egzekucyjnych w terenie (wywiad środowiskowy i notatka służbowa) organ I instancji ustalił, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej przy ul. [...] w K. z uwagi na brak mienia stanowiącego własność spółki, szyldów i innych oznak prowadzenia w tym miejscu działalności firmy. Również w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego podjęto czynności zmierzające do ustalenia składników majątkowych Spółki (m.in. poddano analizie dane z programu Poltax, WRO-System, Analizator, Ognivo w zakresie informacji dotyczących rachunków bankowych, nabytego mienia w drodze umów cywilnych, źródeł przychodu itd.) podlegających egzekucji. Skierowano również wnioski o udostępnienie danych m.in. do: Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (CEPiK), Ministerstwa Sprawiedliwości (w celu uzyskania informacji z serwisu Ksiąg Wieczystych), a uzyskane informacje nie ujawniły żadnego majątku Spółki podlegającego egzekucji i pozostały bez wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe organ egzekucyjny uznał, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie przyniosłoby oczekiwanych rezultatów w postaci zaspokojenia dochodzonych należności, a jedynie przedłużyłoby prowadzenie i tak bezskutecznej egzekucji.
W związku z powyższym postępowanie egzekucyjne wobec zaległości za sierpień i wrzesień 2019r. objęte m.in. tytułami wykonawczymi nr: [...], [...] zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z 2.08.2021r. nr 1210-SEE.711.2.421.2021.1.EWWE na podstawie art. 59§2 w związku z art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji.
Organ odwoławczy stwierdził, że treść ww. postanowienia potwierdza bezsprzecznie, że prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna, co oznacza wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 116§1 O.p. W myśl uchwały w składzie 7 sędziów NSA z 8.12.2008 r. sygn. akt II FPS 6/08 stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116§1 O.p. powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji na gruncie odpowiedzialności członków (byłych członków) zarządu Spółki konieczne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec pierwotnego dłużnika, co w stosunku do spółki P. sp. z o.o. nastąpiło. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że organ egzekucyjny podejmował wszechstronne działania, mające na celu ustalenie i wyegzekwowanie składników majątku Spółki, przy tym w trakcie prowadzonej egzekucji nie ograniczał się do jednego sposobu egzekucji, lecz poszukiwał składników majątkowych mogących stanowić źródło środków pieniężnych na zaspokojenie należności podatkowych. Zaznaczono, że zgodnie z art. 116§1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela, nie musi to być zatem wskazanie przez organ egzekucyjny, iż egzekucja z majątku Spółki w całości okazała się bezskuteczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21.02.2017r. sygn. akt I SA/Kr 1334/16 potwierdził, iż zakończenie postępowania egzekucyjnego formalnym aktem organu egzekucyjnego daje pewność, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej należności (por. wyrok NSA z dnia 16.02.2012r. sygn. akt II FSK 1583/10). W przedmiotowej sprawie wydane zostało takie postanowienie (nr 1210-SEE.711.2.421.2021.2021.1.EWWE z 2.08.2021r.) co - zdaniem organu - jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec P. sp. z o.o.
Podsumowując powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że organ egzekucyjny ustalił, iż Spółka nie posiada ani środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, ani majątku ruchomego z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji, jak też wierzytelności, które umożliwiłyby stwierdzenie, że egzekucja dalej mogłaby być prowadzona. W następstwie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, zaległości podatkowe nie zostały zaspokojone. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze. z 2.08.2021r.
Okoliczności te pozwalają na stwierdzenie, że prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna, a co za tym idzie prawidłowo organ I instancji przyjął, że w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe Spółki.
W tym miejscu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odpowiadając na zarzuty Skarżącej, że postępowanie egzekucyjne wobec P. sp. z o.o. nie mogło zostać przeprowadzone ponieważ zarówno w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (listopad 2020r.) oraz w momencie jego umorzenia (sierpień 2021r.) P. sp. z o.o. nie posiadała obsadzonego zarządu – stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wbrew stanowisku Skarżącej - w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec P. Sp. z o.o., a także w czasie jego prowadzenia, organ egzekucyjny zweryfikował i ustalił, że w okresie tym P. Sp. z o.o. posiadała zarząd. Potwierdzały to wpisy do KRS (akta egzekucyjne - wydruki stan na dzień 07.01.2021r., na dzień 27.07.2021r.), które jednoznacznie wskazują, że w tym czasie Skarżąca pełniła funkcję Prezesa Zarządu Spółki. W aktach sprawy znajdują się także inne dokumenty zgromadzone w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które wbrew zarzutom Skarżącej potwierdzają, że organ egzekucyjny nie posiadał dokumentów potwierdzających brak zarządu Spółki. Pracownik sporządzający ww. adnotację poprosił o skontaktowanie się Skarżącej z Urzędem Skarbowym celem przedstawienia dokumentów potwierdzających rezygnację z piastowanej funkcji w zarządzie Spółki. Akta sprawy potwierdzają także, że M. S. (mąż Skarżącej, pełnomocnik) pismem z 2.08.2021r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze zatytułowanym "informacja" przedłożył kopię dwóch uchwał o zmianie i odwołaniu zarządu z 2020r. oraz umowę sprzedaży udziałów P. sp. z o.o. W piśmie tym poinformowano, że ww. dokumenty zostały złożone również w aktach KRS, lecz zmiany w tym zakresie nie zostały ujawnione w KRS. Organ odwoławczy wskazał w tym miejscu, że odwołanie jedynego członka zarządu, tj. Skarżącej z funkcji Prezesa zarządu Spółki zostało ujawnione w KRS wpisem nr 6 z dnia 06.10.2021r. Powyższa zmiana została więc bezsprzecznie ujawniona po zakończeniu spornego postępowania egzekucyjnego. Natomiast odwołanie M. S. z funkcji Prezesa zarządu P. Sp. z o.o. nie zostało odnotowane wpisem do KRS.
Na marginesie powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zauważył, że jak potwierdzają dokumenty dot. P. sp. z o.o. widniejące w elektronicznym systemie Repozytorium akt Rejestrowych (RaR Portal), Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie XI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z 6.10.2021r. nr [...] po rozpoznaniu sprawy wszczętej z urzędu, dokonał zmiany danych w Krajowym Rejestrze Sądowym i wykreślił Skarżącą w rejestrze KRS jako prezesa zarządu Spółki.
W związku z powyższym organ stwierdził, że prawidłowe były działania organu egzekucyjnego wobec Spółki, ponieważ w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego prowadzenia przyjęto stan faktyczny dotyczący zarządu Spółki oparty o dane ujawnione w KRS. Brak było dowodów, dokumentów, które przeczyłyby informacjom widniejącym w tym zakresie w ww. rejestrze.
Organ wskazał w tym miejscu, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2024r. poz. 979) domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Ustanowione w tym przepisie domniemanie ma charakter domniemania formalnego, na podstawie którego przyjmuje się istnienie określonego stanu rzeczy bez jakichkolwiek założeń. Ma ono także charakter domniemania usuwalnego (wzruszalnego), które dopuszcza dowód na przeciwieństwo (praesumptio iuris tantum). Wpis do KRS, jako do rejestru publicznego, ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194§1 O.p., stąd odpis z rejestru przedsiębiorców jest dla organów podatkowych wiążący i posiadając moc dokumentu urzędowego stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do Krajowego Rejestru Sądowego i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów z art. 194§3 O.p. na okoliczności wynikające z rejestru przedsiębiorców.
Kolejną przesłanką pozytywną do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią jest pełnienie funkcji członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego Spółki (art. 116§2 O.p.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że celem normy art. 116§2 O.p. jest istnienie odpowiedzialności członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, gdzie podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria - spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu".
Organ odwoławczy po ponownym przeprowadzeniu postępowania stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż w momencie powstania przedmiotowych zaległości podatkowych, Skarżąca była jedynym członkiem zarządu P. sp. z o.o. i pełniła funkcję jej Prezesa zarządu. Ze zgromadzonych w toku postępowania akt sprawy wynika, że na mocy umowy zawiązującej P. sp. z o.o. z 26.05.2019r., powołano Skarżącą na stanowisko prezesa zarządu Spółki, a fakt ten potwierdza wpis nr 1 z 29.05.2019r. do KRS Spółki. Z funkcji tej Skarżąca została odwołana 24.01.2020r., co potwierdza załączony w aktach sprawy protokół Zgromadzenia Wspólników z 24 stycznia 2020r. - okoliczność ta została odnotowana w KRS Spółki wpisem z nr 6 z 6.10.2021r. (wydruk informacji pełnych z KRS nr [...] z 15.07.2024r.). W aktach sprawy znajduje się także uchwała z 15 czerwca 2020r., z której wynika, że z funkcji Prezesa zarządu odwołano M. S., który objął tą funkcję po Skarżącej, tj. od 24.01.2024r. i pełnił ją do 15.06.2020r. W niniejszej sprawie dotyczącej orzeczenia o solidarnej z firmą P. sp. z o.o. odpowiedzialności Skarżącej jako byłej Prezes zarządu za zaległości tej spółki kluczowe znaczenie ma jednak uchwała, na mocy której to Skarżąca zostaje odwołana z funkcji Prezesa zarządu. Zgodnie z ww. odpisem pełnym z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] Skarżąca widnieje w ww. rejestrze jako Prezes zarządu ww. Spółki w okresie od 29.05.2019r. (wpis nr 1) do 6.10.2021r. (wpis nr 6), a faktu tego Skarżąca nie kwestionuje we wniesionym odwołaniu.
Organ odwoławczy stwierdził, że termin płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019r. przypadały odpowiednio: 25.09.2019r. i 25.10.2019r., terminy te upłynęły zatem w okresie pełnienia przez Skarżącą funkcji prezesa zarządu, co zgromadzone akta sprawy bezsprzecznie potwierdzają. Tym samym przesłanka z art. 116§2 O.p. została spełniona.
Wydając decyzję z dnia 2.04.2024r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze prawidłowo ustalił, iż w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych skład zarządu Spółki był jednoosobowy, Skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu od 29.05.2019r. do 24.01.2020r., a także prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej za zaległość podatkową ww. Spółki wraz ze Spółką. Postępowaniem objęto pełen krąg osób zobowiązanych do poniesienia takiej odpowiedzialności.
Kolejno oceniając, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały wskazane w art. 116§1 pkt 1 O.p. przesłanki egzoneracyjne organ wskazał, że okolicznościami, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019r. poz. 243) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu Spółki.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż dłużnik P. sp. z o.o. nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości lub o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego ani o zatwierdzenie układu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, a w szczególności z pisma Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie VIII Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z 21.12.2022r. sygn. akt [...], na dzień udzielenia odpowiedzi wobec Spółki nie toczyło się postępowanie o ogłoszenie upadłości, ani też nie zostało wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne bądź układowe. Ponadto z wydruku pełnego Krajowego Rejestru Sądowego (KRS nr [...]) z 15.07.2024r. wynika, iż w Dziale 6 brak informacji o toczącym się wobec Spółki postępowaniu upadłościowym, układowym, restrukturyzacyjnym lub naprawczym. Powyższe potwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka, o której mowa we wskazanym art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p. Organ zaznaczył przy tym, że analiza "właściwego czasu" na zgłoszenie ww. wniosku jest uzasadniona wyłącznie wtedy, kiedy taki wniosek został w ogóle złożony, co jednak nie miało miejsca w niniejszym stanie faktycznym.
Pomimo tego, organy podatkowe dokonały analizy właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o upadłość pod kątem art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p. - z uwagi na fakt, iż, aby członek zarządu mógł odpowiadać za zaległości zarządzanej przez siebie Spółki z o.o. - czas taki musiał wystąpić - i wystąpił w niniejszej sprawie. Organy podatkowe analizę przesłanki "czasu właściwego" w niniejszej sprawie przeprowadziły, odwołując się do uregulowań ustawy z dnia 28.02.2003r. - Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym w 2019r. (Dz.U. z 2020 poz. 1228, dalej jako "p.u.").
Wskazano, że wykładnia gramatyczna przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 2 p.u. wskazuje na to, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch enumeratywnie wskazanych w tych przepisach podstaw (zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenie przez zobowiązania wartości majątku).
Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, z czym zgodził się organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do uznania spółki P. sp. z o.o. za niewypłacalną w myśl przepisu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Jak potwierdzają akta sprawy, tj.: raporty "Lista zaległości wraz z odsetkami obliczonymi na dzień: 2.04.2024r.", Spółka oprócz zaległości wskazanych w sentencji niniejszej decyzji posiadała też inne nieuregulowane zobowiązania wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z tytułu: a) podatku od towarów i usług za grudzień 2019r. w wysokości 10.542,00 zł, odsetki 4.819,00 zł wg stanu na 2.04.2024r., b) podatku od towarów i usług za styczeń 2020r. w wysokości 3.261,00 zł, odsetki 1.470,00 zł wg stanu na 2.04.2024r., c) podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za 2019r. w wysokości 5.835,00 zł, odsetki 2.677,00 zł wg stanu na 2.04.2024r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ podatkowy I instancji oceniając stan i moment niewypłacalności Spółki prawidłowo wziął pod uwagę jej najstarszą zaległość podatkową za sierpień 2019r. z terminem płatności (wymagalności) 25.09.2019r. Organ uznał, że utrata zdolności do regulowania przez spółkę P. sp. z o.o. jej wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a tym samym przesłanka niewypłacalności wystąpiła po upływie 3 miesięcy od terminu płatności ww. zobowiązań, tj. co najmniej od dnia 25.12.2019r. Doprecyzowując powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że Spółka z dniem 26.12.2019r. stała się niewypłacalna. Zatem Spółka była wówczas niewypłacalna, a stan niewypłacalności rozumiany jako utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, nie był stanem przemijającym, wynikającym z chwilowego finansowego załamania. Zaległości Spółki wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków- Podgórze w okresie sprawowania przez Skarżącą funkcji Prezesa Zarządu Spółki narastały i miały charakter trwały.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że mając na uwadze treść art. 21 ust. 1 p.u., przyjąć więc należy, że "końcowym terminem" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki - aby Skarżąca mogła skorzystać z dobrodziejstwa art. 116§1 pkt 1 lit.a O.p. - był co najmniej dzień 25.01.2020r. (tj. 26.12.2019r. + 30 dni). Organ po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy, w zaistniałym stanie faktycznym uznał, że czas ten nastąpił wcześniej, niż wyliczył Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze (wskazując dzień 27.01.2020r.), niemniej stwierdzono, że ustalenia organu odwoławczego w zakresie właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, nieznacznie odbiegające od ustaleń organu I instancji, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki upłynął w czasie kiedy Skarżąca pełniła funkcję Prezesa Zarządu, a jak wywiedziono powyżej wniosek taki nie został w ogóle zgłoszony.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że kluczowe dla wyniku przedmiotowej sprawy jest prawidłowe stanowisko organów obu instancji, że stan niewypłacalności Spółki, ustalony w oparciu o art. 11 ust. 1 p.u., istniał w czasie pełnienia przez Skarżącą funkcji Prezesa Zarządu, co stanowiło obiektywną przesłankę do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Z akt sprawy wynika, że taki wniosek nie został w ogóle zgłoszony.
Pełniąc funkcję Prezesa Zarządu Skarżąca miała prawo i obowiązek posiadać wiedzę o sytuacji finansowej ww. Spółki i powinna była podjąć odpowiednie działania w celu ochrony interesów Spółki, jej wierzycieli, jak również optymalizacji ryzyka związanego z własną odpowiedzialnością za podejmowane działania w ramach pełnionej funkcji i we właściwym czasie (tj. do 25.01.2020r.) zgłosić wniosek o upadłość. Brak dopełnienia przez Skarżącą obowiązków w tym zakresie spowodowało wydanie decyzji, w której orzeczono o solidarnej odpowiedzialność Skarżącej jako osoby trzeciej.
Dyrektor izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że Skarżąca nie wykazała, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości, ani że w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne, czy zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, tym samym przesłanka uwalniająca, o której mowa w art. 116§1 pkt 1 lit.a. O.p. nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Następnie organ wskazał, że kolejną przesłanką negatywną wyłączającą możliwość orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu – art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p.
Dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Rozważając kryterium braku winy jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy zatem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją niezgłoszenia wniosku w ogóle. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca przedłożyła dowód albo wskazała okoliczności mieszczące się w hipotezie normy przepisu art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p., tj. okoliczności wykazujące, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy.
Organ odwoławczy stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka pozytywna z art. 116§2 O.p. Natomiast wobec nieprzedstawienia przez Skarżącą okoliczności mieszczących się w hipotezie normy przepisu art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że brak jest możliwości uwolnienia Skarżącej jako byłego prezesa zarządu ww. Spółki od odpowiedzialności na podstawie wyżej cytowanego przepisu art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. Ta podstawa uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności mogłaby być brana pod uwagę jedynie w sytuacji wykazania usprawiedliwionej niemożności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a taka sytuacja tutaj nie ma miejsca, gdyż ani przed organem I instancji ani II instancji Skarżąca nie wykazała żadnego powodu uniemożliwiającego złożenie takiego wniosku.
Oceniając z kolei, czy w przedmiotowej sprawie zaistniała wskazana w art. 116§1 pkt 2 O.p. przesłanka, zgodnie z którą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością członek zarządu tej Spółki może uwolnić się wskazując mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, organ zauważył, że mienie Spółki, którego wskazanie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki musi być realne i istnieć w dacie, gdy zostało wskazane. Okoliczności te powinien wykazać członek zarządu podając dane umożliwiające przeprowadzenie z tego mienia skutecznej egzekucji.
Jak potwierdzają akta sprawy w toku prowadzonego postępowania organ I instancji skierował do Skarżącej pismo z 31.01.2024r. nr 1210-SEW-2.4123.7.2024.2 (doręczone 16.02.2024r. zgodnie z art. 150 O.p). w którym wezwał m.in. do wskazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie przedmiotowych zaległości podatkowych w znacznej części, jednakże w odpowiedzi Skarżącej nie wskazała żadnego mienia Spółki. Nie wskazała również mienia Spółki we wniesionym odwołaniu. Z dokumentów będących w posiadaniu organu oraz materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania i prowadzonego postępowania egzekucyjnego wynika, iż Spółka takiego majątku nie posiada.
Zatem organ stwierdził, że z akt przedmiotowej sprawy bezspornie wynika, iż ani przed organem I instancji ani przed organem II instancji Skarżąca nie wykazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowej Spółki w znacznej części - czym uniemożliwiła uwolnienie się od odpowiedzialności na podstawie art. 116§1 pkt 2 O.p.
Reasumując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że akta sprawy w sposób jednoznaczny potwierdzają, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne do przeniesienia na Skarżącą odpowiedzialności podatkowej za przedmiotowe zobowiązania P. sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2019r., natomiast nie wystąpiła żadna przesłanka negatywna, która mogłaby uwolnić Skarżącą od tej odpowiedzialności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności:
- art. 116§1 O.p. poprzez uznanie, że wobec podatnika - osoby prawnej pozbawionej zarządu można wszcząć postępowanie egzekucyjne i na jego podstawie stwierdzić, że egzekucja wobec podatnika okazała się bezskuteczna;
- art. 121§1 O.p. poprzez kierowanie się wyłącznie interesem fiskalnym i rozstrzygnięcie pojawiających się wątpliwości i niejasności na niekorzyść podatnika,
- art. 122 oraz art. 187§1 O.p. poprzez rozpatrzenie niezupełnego materiału dowodowego w sposób rzetelny i zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszelkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie egzekucyjne wobec P. Sp. z o.o. nie mogło zostać przeprowadzone skutecznie ponieważ zarówno w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (zgodnie z art. 26§5 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) w listopadzie 2020r. oraz w momencie jego umorzenia w sierpniu 2021r. P. Sp. z o.o. nie posiadała obsadzonego zarządu. Wszczęcie egzekucji administracyjnej w listopadzie 2020r. z mocy prawa w ogóle nie nastąpiło skutecznie w związku z brakiem obsady zarządu P. Sp. z o.o. już od 15 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 201 i 204 Kodeksu spółek handlowych, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością traci zdolność do czynności prawnych w razie braku posiadania zarządu ponieważ tylko zarząd może prowadzić sprawy spółki.
W momencie wszczęcia egzekucji organ egzekucyjny nie posiadał wiedzy, że P. sp. z o.o. nie posiada obsadzonego zarządu, ale wiedzę te miał już w lipcu 2021r. po wizycie pracownika organu egzekucyjnego po adresem P. sp. z o.o., a także później, czego dowodem są znajdujące się w aktach postępowania notatki organu egzekucyjnego oraz dokumenty z KRS. Wskazują one wyraźnie, że od 15 czerwca 2020 r. zarząd P. sp. z o.o. nie był w ogóle obsadzony, a Sąd Rejestrowy na podstawie uchwały zgromadzenia Wspólników P. sp. z o.o. z 15 czerwca 2020r. odwołującej zarząd, wykreślił cały skład zarządu z KRS.
W zaskarżonej decyzji, pomimo podniesienia powyższych okoliczności, organ w żaden sposób nie odniósł się do sytuacji braku możliwości wszczęcia egzekucji wobec Spółki pozbawionej zarządu, jedynie skupił się na podkreśleniu, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji może być dokonane na podstawie każdego dowodu. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy zdaje sobie doskonale sprawę, że nie można prawnie skutecznie wszcząć egzekucji wobec Spółki pozbawionej zarządu, gdyż nie ma komu doręczyć, choćby w postaci fikcji doręczenia, zawiadomienia o jej rozpoczęciu. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008r. sygn. II FPS 6/08 w takiej sytuacji nie zajdzie zastosowania pierwsza przesłanka stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116§1 O.p. W takiej sytuacji orzeczenie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki jest niedopuszczalne.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1267, ze zm.; dalej: u.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle przytoczonych przepisów należy stwierdzić, że skarga podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżonemu aktowi nie można postawić zarzutu naruszenia prawa dającego podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Taki stan rzeczy Sąd stwierdził w niniejszej sprawie, albowiem kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że nie narusza ona prawa, a zatem brak jest podstaw do jego uchylenia.
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności orzeczenia w drodze decyzji o odpowiedzialności skarżącej - jako osoby trzeciej - za zaległości podatkowe Spółki P. sp. z o.o.
W tym punkcie rozważań wskazać należy, że granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki kapitałowej określają przepisy rozdziału 15 działu III O.p. W myśl art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p.).
Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jednak w myśl § 3 ww. artykułu, w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2. W niniejszej sprawie, wobec wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie złożonej przez Spółkę deklaracji, organ był uprawniony do zainicjowania postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu bez wcześniejszego określenia decyzją wysokości zobowiązań podatkowych Spółki.
Zgodnie z przepisem art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814 z późn. zm. dalej ustawa Pr.) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie Pr., albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje, między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2).
Z treści powołanego przepisu wynika, że przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które - jeśli zaistnieją - wyłączają możliwość orzekania o tej odpowiedzialności.
Podkreślić należy, że rzeczą organów podatkowych jest wykazanie: istnienia zaległości podatkowej spółki, faktu pełnienia przez osobę obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego i w którym zobowiązanie to przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową (art. 116 § 2 O.p.) oraz bezskuteczności egzekucji względem samej spółki (art. 116 § 1 O.p.).
Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość spółki, albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1), albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).
Kontrolując zaskarżoną decyzję przez pryzmat regulacji zawartej w art. 116 O.p., Sąd doszedł do wniosku, że organy prawidłowo wykazały istnienie pozytywnych przesłanek do orzekania o odpowiedzialności podatkowej Skarżącej.
Sąd uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ wykazał, że w zakresie zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją spełnione zostały przesłanki o których mowa w art. 116 O.p. - tj. Skarżący bezspornie był członkiem zarządu Spółki w czasie w którym upływał termin płatności zobowiązań podatkowych.
Jak ustalono, Spółkę obciążały zaległości podatkowe za sierpień i wrzesień 2019r. Zaległości te zostały skierowane do administracyjnego postępowania egzekucyjnego, jednakże nie zostały ona zaspokojone. Prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna.
Skarżąca podnosi, że nie można stwierdzić bezskuteczności egzekucji wobec podmiotu, który nie miał zarządu.
Sąd ocenia w tym zakresie jako prawidłowe stanowisko DIAS przedstawione w zaskarżonej decyzji. Zgodność z prawem ustaleń DIAS potwierdza, w szczególności okoliczność, iż postanowieniem z dnia2 sierpnia 2021r. NUS, działający jako organ egzekucyjny, umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki. Powodem tego stanu rzeczy był brak posiadania przez Spółkę majątku oraz źródeł dochodu pozwalających na przymusowe zaspokojenie dochodzonych zaległości.
Sąd wskazuje, że w momencie wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, z ujawnionych w KRS wpisów wynikało, że I. J. jest Prezesem Zarządu Spółki. W notatce służbowej z dnia 29 lipca 2021r. zaznaczono, że M. S., (pełnomocnik) podał, iż od stycznia 2020r. I. J. została odwołana z funkcji Prezesa ale nie odnotowano tego w KRS.
Co ważne, Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie, Wydział XI Wydział Gospodarczy KRS, po wszczęciu z urzędu postępowania, dokonał zmiany danych Spółki P. i wykreślił Skarżącą z KRS w dniu 6 października 2021r.
Zasadnie organ przypomniał treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym i skutkach domniemań z tego wynikających.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116§1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy zatem rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi realna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyroki NSA: z 19 stycznia 2018r. sygn. akt II FSK 3637/15, z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I FSK 977/15; z 3 sierpnia 2017r. sygn. akt II FSK 807/17; wyrok WSA w Gdańsku z 28 stycznia 2020r., sygn. akt I SA/Gd 807/19; CBOSA).
W doktrynie prezentowany jest pogląd, że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona tylko wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone - czy to według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania (zob. S. Babiarz, B. Dauter, R. M. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 116, publ. WKP 2017). Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116§1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. Wykazanie bezskuteczności egzekucji nie wymaga formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, a okoliczność tą można wykazać za pomocą wszelkich dowodów (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008r., sygn.akt II FPS 6/08, wyroki NSA z 16 maja 2017r., sygn. akt I FSK 654/15, z 3 sierpnia 2017r., sygn. akt II FSK 807/17). Jednocześnie orzecznictwo i doktryna jednoznacznie wskazują, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, czy to wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a nadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji (por. wyroki: WSA w Warszawie z 13 lutego 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1008/17, NSA z 9 maja 2018r. sygn. akt II FSK 1189/16).
Sąd jako prawidłowe ocenia stanowisko organów w tym zakresie. Organy podatkowe prawidłowo również przyjęły, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów i okoliczności pozwalających na zwolnienie jej z odpowiedzialności za zaległości Spółki, które powstały w okresie, kiedy pełniła funkcję Prezesa Zarządu Spółki, a czego skarżąca nie zanegowała (zaległości za sierpień i wrzesień 2019r. płatne do 25 września 2019r. i do 25 października 2019r.).
Za prawidłowe należy uznać ustalenia organu II instancji w zakresie momentu właściwego do ogłoszenia upadłości Spółki.
Pojęcie "właściwego czasu" nie zostało zdefiniowane w przepisach O.p. W kontekście art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p. właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać poprzez odniesienie się do pojęcia niewypłacalności, użytego w ustawie z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe (dalej: p.u.) i wskazanych w tej ustawie terminów, oznaczonych dla upadłego (jego organów) do zgłoszenia wniosku o upadłość. Prawidłowo organ przyjął, że właściwe będzie zastosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym w dacie obejmowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu. Zgodnie z art. 10 p.u., upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 p.u. dłużnik jest niewypłacalny, jeśli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast, jak stanowi art. 11 ust. 1a p.u. "Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące." Z kolei z art. 11 ust. 2 p.u. wynika, że dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 p.u., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2 p.u.).
Wniosek o upadłość musi być bowiem złożony w terminie, który nie niweczy celu postępowania upadłościowego, jakim jest ochrona interesów wierzycieli. "Czas właściwy" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy interpretować także z uwzględnieniem funkcji oraz celu jakiemu ma służyć art. 116 O.p. Z tego punktu widzenia istotnym jest zapobieżenie dowolnemu i wybiórczemu zaspokajaniu przez dłużnika jednych wierzycieli kosztem innych. Zatem "czas właściwy" to czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem wszystkich jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2017r., I SA/Po 286/17, publ. CBOSA).
W doktrynie prawa upadłościowego (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011) wskazuje się jednocześnie, że art. 11 ust. 1 p.u. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 p.u. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia pozostaje też przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne (zob. też np. wyroki NSA z 15 maja 2019r. II FSK 1427/17; z 7 kwietnia 2021r., III FSK 2934/21). Stwierdzić przy tym należy, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej konkretnej sprawy. Zgodnie natomiast z uchwałą 7 sędziów NSA z 10 sierpnia 2009r., II FPS 3/09, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za ww. zaległości, jeżeli w postępowaniu podatkowym wykaże, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, jak podkreślono wcześniej, to powinien taki wniosek zawsze złożyć. W przypadku osób prawnych obowiązek taki spoczywa na osobach fizycznych reprezentujących te podmioty, czyli w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - na członkach zarządu (art. 21 ust. 2 p.u.).
W ocenie Sądu, za prawidłowe należy uznać ustalenia DIAS w zakresie momentu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości Spółki.
Z niekwestionowanych ustaleń organów wynikało, że Skarżąca pełniąc w Spółce funkcję prezesa zarządu od dnia 29 maja 2019r. do 6 października 2021r., do daty wydania zaskarżonej decyzji, nie zainicjowała żadnych postępowań, o których mowa w art. 116§1 pkt 1a O.p. Jednocześnie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan niewypłacalności Spółki wystąpił w dniu 25 grudnia 2019r., ponieważ w tej dacie Spółka była w zwłoce w uregulowaniu co najmniej dwóch należności podatkowych a okres opóźnienia przekroczył trzy miesiące (liczony od 25 września 2019r., tj. po terminie płatności podatku dochodowego od towarów i usług za sierpień 2019r.).
Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony do sytuacji wyjątkowych, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok NSA z 21 września 2022r., III FSK 1063/21, LEX nr 3426838). Należy wskazać, że zgodnie z art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (dalej KSH), członek zarządu jest jedyną osobą zarówno uprawnioną, jak i zobowiązaną do prowadzenia spraw Spółki. Z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów Spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por. wyroki SN z dnia: 2 października 2008r., I UK 39/08, LEX nr 575194; 24 września 2008r., II CSK 142/08, LEX nr 470009; 11 marca 2008r., II CSK 545/07, LEX nr 385597; 16 stycznia 2008r., IV CSK 430/07, LEX nr 487532). Członek zarządu jako osoba odpowiedzialna za prowadzenie spraw Spółki, powinien orientować się w bieżącym stanie jej finansów, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego Spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym do sytuacji zadłużenia Spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Strona powinna zatem, z racji pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, mieć także świadomość powstających zobowiązań podatkowych i cywilnoprawnych i dopilnować ich realizacji.
Niezależnie od tego należy wskazać, że osoba, która godzi się pełnić funkcję członka zarządu, przyjmuje na siebie ryzyko, że będzie odpowiadała za zobowiązania podatkowe. Od tego ryzyka może się uwolnić tylko w jeden sposób - zgłaszając w terminie wniosek o ogłoszenie upadłości, czyli nadzorując sprawy Spółki i prawidłowo je prowadząc. Jeżeli taki wniosek nie został zgłoszony, członek zarządu odpowiada za zobowiązania Spółki, chyba że wykaże, że obiektywnie nie ponosi winy, ale nie w powstaniu zaległości, tylko w tym, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości. Wina w ujęciu art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne.
Niezgłoszenie upadłości na skutek subiektywnej oceny, że właściwym czasem do zgłoszenia takiego wniosku był czas poza kadencją danego członka, nie może być zaaprobowane jako zachowanie osoby starannej w dbaniu o swoje interesy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 21 marca 2024r., I SA/Po 977/22, LEX nr 3700732.). Przesłanka braku winy, o której mowa w art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p., dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa. Dla wykazania ww. przesłanki egzoneracyjnej nie wystarczy bowiem subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Członek zarządu powinien bowiem orientować się w sprawach podmiotu, którym zarządza, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Taka jest bowiem rola osób, którym powierzono prowadzenie spraw spółki." (Wyrok WSA w Gdańsku z 3 października 2023r., I SA/Gd 497/23, LEX nr 3620031.).
Celem normy z art. 116 O.p. jest ustanowienie odpowiedzialności o charakterze posiłkowym członka zarządu w spółce wskazanej w tym przepisie, której podstawą jest sam fakt pełnienia tej funkcji. Dlatego też przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria, to jest spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008r., I SA/Kr 1249/07, publ. CBOSA). Jeżeli członek zarządu funkcję tę przyjął, to ponosi odpowiedzialność za prowadzenie spraw Spółki i winę za niedopełnienie ciążących na nim obowiązków. Jeżeli Skarżący nie podejmował działań związanych z zarządzaniem Spółką, to zrezygnował nie tylko z wypełniania swoich uprawnień, ale przede wszystkim zrezygnował z wypełniania swoich obowiązków, czego konsekwencje ponosi. Bez znaczenia dla odpowiedzialności Skarżącego jest przy tym to, czy z pełnienia funkcji członka zarządu czerpał jakiekolwiek korzyści majątkowe.
W niniejszej sprawie Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że zachodziły jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające złożenie takiego wniosku.
Słusznie zatem przyjęły organy podatkowe, że Skarżąca, pełniąc funkcję członka zarządu, nie dołożyła należytej staranności i dbałości o interesy zarządzanej przez nią Spółki, nie złożyła bowiem w terminie wymaganym prawem wniosku o jej upadłość, a na etapie badania przesłanek związanych z orzeczeniem o jej odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości Spółki, nie przedstawiła żadnych argumentów, które świadczyłyby o braku jej winy w tym zakresie. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia okoliczności wyłączających winę Skarżącej.
W niniejszej sprawie nie zachodzi również druga z wymienionych przesłanek egzoneracyjnych, tj. wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.
Skarżąca nie podjęła skutecznej inicjatywy dowodowej, która mogłaby wskazywać na zaistnienie przesłanki wymienionej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Jak już była o tym mowa, zgodnie z art. 116§1 pkt 2 O.p., negatywną przesłanką orzeczenia o odpowiedzialności osoby pełniącej funkcję członka zarządu w momencie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego, jest wskazanie przez taką osobę mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Istotne jest, żeby mienie to faktycznie istniało, nadawało się do egzekucji i przedstawiało realną wartość finansową, a ponadto nie było uprzednio znane organowi podatkowemu i organowi egzekucyjnemu:
W końcu, na gruncie art. 116§1 pkt 2 O.p. nie chodzi o wskazanie jakiegokolwiek mienia spółki, ale wskazanie takiego mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych (składkowych) w znacznej części. Inaczej mówiąc, chodzi o realne wskazanie konkretnego, rzeczywistego mienia, z którego może zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja (musi nadawać się do efektywnej egzekucji), zaspokajająca wierzytelność w znacznej części (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2006r., II UK 116/05, LEX nr 1615111 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017r., II FSK 2631/15, LEX nr 2397008).
Wskazać bowiem za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy, że na kanwie art. 116§1 pkt 2 O.p., aby:
"... doszło do zaistnienia ustawowej przesłanki egzoneracyjnej może być uznane tylko takie mienie, na podstawie którego organ może w sposób prosty bez podejmowania dodatkowych czynności w celu poszukiwania składników majątku lub ustalenia praw do tego mienia dokonać jego sprzedaży i pokrycia zaległości w znacznej części (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2022r., III FSK 1293/21). Okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest wskazanie jakiegokolwiek mienia, ale takiego, które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie w znacznej części istniejących zaległości podatkowych spółki i które w związku z tym istnieje w czasie prowadzenia postępowania o przeniesienie odpowiedzialności (por.: wyrok NSA z 17 listopada 2022r., III FSK 2843/21).
W sprawie, jak trafnie ustaliły organy, Strona nie wskazała konkretnego, rzeczywistego, realnego, istniejącego mienia, z którego mogła zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja.
Tym samym Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanki zawartej w art. 116§1 pkt 2 O.p.
Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek warunkujących wyłączenie odpowiedzialności Strony. Ocena ta, przy braku stwierdzenia uchybień procesowych, związanych z samą procedurą orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej, przesądziła o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w której starannie rozpatrzono zgromadzony materiał dowodowy i omówiono wszystkie istotne dla sprawy aspekty prawne.
W ocenie Sądu, organy podatkowe zgromadziły kompletny materiał dowodowy przy zapewnieniu Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Materiał dowodowy oceniły w sposób swobodny, lecz nie dowolny, dokonując na jego podstawie właściwych ustaleń, których Skarżącemu nie udało się skutecznie podważyć.
Sąd nie stwierdził po stronie organów obu instancji uchybień w zakresie przepisów prawa procesowego, zwłaszcza takich, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo zastosowano także normy prawa materialnego. Organ nie naruszył również zasad prowadzenia postępowania dowodowego, albowiem zebrany materiał dowodowy był wystarczający i zupełny do stwierdzenia okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu.
Z uwagi na brak zasadności zgłoszonych zarzutów oraz - wobec niedopatrzenia się jakichkolwiek mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego lub procesowego, a tym bardziej o charakterze istotnym, skargę - jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalono w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI