I SA/Kr 979/03

I SA/Kr 979/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Grażyna Jarmasz
Józef Michaldo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Józef Michaldo (spr.) Sędziowie: NSA (del.) Grażyna Jarmasz WSA Bogusław Wolas Protokolant: Iwona Sadowska – Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. M. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12.10.2000 r. Nr [... w przedmiocie podatku od nieruchomości za 1997 r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych). III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
A. M. w K. stała się w dniu [...] sierpnia 1993 r. użytkownikiem wieczystym położonej w [...] przy ul. [...] nr [...] - działki nr [...] oraz właścicielem znajdującego się na tej działce budynku. Następnie, na mocy umowy najmu z dnia [...] grudnia 1993 r, A. M. w K. wynajmowała w okresie od września do grudnia 1993 roku część powierzchni tego budynku, łącznie z powierzchnią suteren i piwnic oraz związaną z nim powierzchnię gruntu (... m2) Bankowi [...]. W związku z powyższym, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. określił A. M. w K. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za rok 1997 wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł, argumentując, iż "lokale szkoły wyższej wynajęte osobom trzecim na prowadzenie działalności gospodarczej nie korzystają ze zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o podatkach i opłatach lokalnych) w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o szkolnictwie wyższym)".
W wyniku odwołania A. M. w K. od powyższej decyzji, w którym podniosła ona, że nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu § 14 ust. 1 - ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. Nr 84, poz. 380 ze zm. - powoływanego nadal jako: rozporządzenie w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni), a wszystkie środki uzyskane z tytułu najmu tej nieruchomości przeznaczane były na działalność statutową uczelni, a nie na finansowanie odrębnego podmiotu gospodarczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 12 października 1998 r. utrzymało w mocy uprzednią decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1998 r.
Na powyższe uczelnia wniosła skargę.
Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2000 r. (l SA/Kr 2147/98) oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w pełni podzielając pogląd prawny wyrażony w przedmiotowej sprawie przez Prezydenta Miasta [...]. Sąd dodał nadto, iż zwolnieniu od podatku od nieruchomości -zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym - nie podlega "wydzielona działalność gospodarcza inna niż działalność wymieniona w pkt 1. Do tej innej działalności gospodarczej należy wynajem lokali szkoły wyższej osobom trzecim na prowadzenie działalności gospodarczej".
Od powyższego wyroku rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu rażące naruszenie art. 27 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o działalności gospodarczej), a także żądając uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Prezes NSA podniósł, że zwolnienie przewidziane w ustawie o szkolnictwie wyższym ma charakter podmiotowy i uczelnia, co do zasady, jest zwolniona od zapłaty wszystkich podatków, za wyjątkiem podatku dochodowego związanego z prowadzeniem wyodrębnionej działalności gospodarczej (...) jeżeli statut uczelni przewiduje możliwość prowadzenia takiej działalności. Nadto sprzeciwił się kwalifikowaniu jednorazowego wynajmu części powierzchni użytkowej budynku jako prowadzenie działalności gospodarczej, przypisując mu jedynie charakter pobieranie pożytków z rzeczy.
Sąd Najwyższy rozpoznając rewizję nadzwyczajną Prezesa NSA w Warszawie podniósł co następuje:
Po pierwsze uznał, że o utracie przez uczelnię prawa do korzystania ze zwolnienia podatkowego, przysługującego jej na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie mógł przesądzać sam fakt wynajęcia lokali użytkowych podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, lecz dopiero ewentualne dokonanie ustalenia, że wynajmując te lokale A. M. w K. prowadziła na własny rachunek działalność gospodarczą w rozumieniu obowiązującego w owym czasie art. 2 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej w związku z art. 23 ust. 2 pkt 3 i art. 27 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Po drugie przyjął, iż zgodnie z powoływaną ustawą o działalności gospodarczej, każdy podmiot podejmujący taką działalność musiał uczynić zadość określonym wymaganiom porządku prawnego (art. 3 i nast. Ustawy o działalności gospodarczej). W przypadku szkoły wyższej jako osoby prawnej wymagania te określone zostały w szczególności w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz w § 14 rozporządzenia w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni. Tymczasem A. M. w K. - pomimo obowiązujących w tym zakresie wymagań - ani w statucie, ani poprzez dokonanie innego prawem przewidzianego wyodrębnienia działalności, nie dokonała wydzielenia tego rodzaju działalności, która miałaby polegać na wynajmie stanowiących jej własność lokali użytkowych. Skoro zatem takiemu działaniu nie można było przypisać znamienia działalności gospodarczej, uczelnia nie mogła z tego tytułu utracić przysługującego jej ex legę (art. 27 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym) prawa do korzystania ze zwolnienia od podatków.
Po trzecie przyjął pogląd, iż dochody uzyskiwane z tytułu czynszu najmu lokali użytkowych są pożytkami cywilnymi, jakie lokale te przynoszą właścicielowi na podstawie stosunku prawnego. Równocześnie stwierdził, że na gruncie obowiązującego porządku prawnego dowolne i niedopuszczalne byłoby przyjęcie apriorycznego założenia, że immanentną cechą aktywności podmiotu prawnego, polegającej na wynajmie lokalu jest to, iż w sensie prawnym musi być ona zawsze kwalifikowana jako przejaw "działalności gospodarczej". Charakterystyczne, że w przedmiotowej sprawie jak zauważa Sąd Najwyższy takiego stanowiska nie zajęły także właściwe organy podatkowe. Gdyby bowiem konsekwentnie przyjmować, że A. M. w K. wynajmując własne lokale prowadzi działalność gospodarczą, należałoby wydać jak uznaje Sąd Najwyższy stosowne decyzje określające jej zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w odniesieniu do kwot jakie uczelnia uzyskała z najmu (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r., Nr 106, poz. 482 ze zm. - wedle stanu prawnego obowiązującego w owym czasie). Organy takiego podatku jak podkreśla na A. M. nie nałożyły.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78. poz. 483) oraz art. 39313 § 1 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej -Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze, stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, z treści art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
W świetle przedstawionych wyżej rozważań faktycznych i prawnych przeprowadzonych przez Sąd Najwyższy przy okazji rozpoznania rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należało uznać, iż skarga A. M. w K. jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, od podatku od nieruchomości zwalnia się "nieruchomości lub ich części zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie odrębnych ustaw". Taką podstawę dla szkół wyższych stanowi art. 27 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, wedle których szkoła wyższa nie korzysta ze zwolnienia od podatku w zakresie, w jakim - stosownie do postanowień swego statutu - obok swej podstawowej działalności, prowadzi ona także inną tzw. wydzieloną działalność gospodarczą.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej orzekające w kwestii należnego podatku od nieruchomości błędnie przyjęły, że w okresie od września do grudnia 1993 r. A. M. w K. "wynajmowała" Bankowi [...] lokale użytkowe, podczas gdy w owym okresie Bank bezumownie korzystał z tej nieruchomości aż do dnia [...] grudnia 1993 r., kiedy to nieruchomość została mu oddana w najem. Błędny jest również inny pogląd prawny, wedle którego już sam fakt wynajęcia przez uczelnię lokali użytkowych na rzecz prowadzącego działalność gospodarczą podmiotu przesądzał o tym, iż A. M. w K. również prowadzi taką działalność, co powoduje utratę prawa do zwolnienia od podatku od nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielając w pełni przytoczoną w tym zakresie wykładnię Sądu Najwyższego, a niezależnie od tego będąc z mocy prawa nią związanym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.