I SA/Kr 977/11

I SA/Kr 977/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2011-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Maja Chodacka /sprawozdawca/
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 58 par. 1, par. 2, art. 57 par 5 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 977/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Sylwia Piwowarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r., sprawy ze skargi Firmy "B" w O., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15 kwietnia 2011r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów. - skargę oddala -
Uzasadnienie
Strona skarżąca Firma B. Sp. z o.o. w O. złożyła zarzuty na prowadzoną egzekucję administracyjną, wskazując na naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu podniesiono, iż doręczenie odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych miało miejsce po wykonaniu przez Spółkę zobowiązań dobrowolnie, a organ egzekucyjny po uiszczeniu całej zaległości, dokonywał kolejnych zajęć wierzytelności z rachunku bankowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 2 marca 2011r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie złożonych zarzutów z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 18 lutego 2011r., a zatem wniesienie zarzutów dnia 21 lutego 2011r. skutkuje ich bezskutecznością. Postępowanie w sprawie zarzutów zgłoszonych po terminie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
W zażaleniu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu podniesiono, iż stwierdzenie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia zarzutów jest niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem zarzuty wniesiono właśnie w dniu 18 lutego 2011r. Na potwierdzenie niniejszego dołączono potwierdzenie nadania przesyłki firmie DHL. W związku z tym, zdaniem skarżącej podstawa umorzenia postępowania nie zaistniała.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż ustawodawca przewidział szereg sytuacji, w których pomimo faktycznego wpłynięcia pisma do organu po upływie terminu, termin uważa się za zachowany. Wyjątki od zasady bezpośredniego wniesienia pisma do organu reguluje art. 57 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej: "k.p.a." . Jednym z nich jest zgodnie z przepisem art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nadanie pisma w placówce pocztowej operatora publicznego. Aby z tej możliwości skorzystać należy wypełnić przesłanki określone dokładnie w powyższym przepisie.
Operatorem publicznym jest w myśl art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.) operator obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych.
Z powyższego wynika, że dla przyjęcia czy dany podmiot jest operatorem publicznym, konieczne jest nie tylko ustalenie, iż świadczy on powszechne usługi pocztowe, ale także to, że ma wynikający z przepisów prawa obowiązek świadczenia tego rodzaju usług.
Jedynym podmiotem, który z mocy prawa jest obowiązany do świadczenia usług pocztowych jest Poczta Polska S.A., zgodnie z przepisem art. 46 ust. 2 cyt. wyżej ustawy, który stanowi, iż "powierza się Poczcie Polskiej S.A. obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego określonych w ustawie".
Tym samym nadanie przesyłki za pośrednictwem innego podmiotu nie łączy się z określonym w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. skutkiem i będzie wiązało się ze skutecznym wniesieniem pisma tylko wtedy, gdy przedmiotowe pismo faktycznie dotrze do organu przed upływem terminu.
Bezspornym w opisanej sprawie jest, iż Spółka dokonała nadania do organu egzekucyjnego pisma zawierającego zarzuty, za pośrednictwem firmy nieposiadającej statusu publicznego operatora, mającego obowiązek świadczenia usług pocztowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Poza sporem pozostaje również, iż strona skarżąca dokonała tej czynności w dniu 18 lutego 2011r., czyli przed upływem terminu do zgłoszenia zarzutów, jednak dotarło ono do organu egzekucyjnego 3 dni po upływie tego terminu, tj. w dniu 21 lutego 2011r.
Podkreślić również, iż Spółka na mocy art. 58 § 1k.p.a.mogła wystąpić z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. W przedmiotowej sytuacji nie skorzystano jednak z możliwości wskazanej przez ustawodawcę.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie uznał, iż zarzuty zgłoszone w dniu 21 lutego 2011r. wniesione zostały z uchybieniem terminu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono:
1. Błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez niesprawdzenie stanu zadłużenia na koncie urzędu skarbowego;
2. Strona skarżąca w dniu 9 lutego 2011r. dokonała zapłaty na rachunek bankowy organu należnego podatku VAT, co potwierdza zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot;
3. Rażące naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego, dotyczące sprawdzenia stanu wysokości zaległości podatkowej (celem aktualizacji tytułu wykonawczego). Organ egzekucyjny w dniu 10 lutego 2011r. dokonał zajęcia rachunku, pomimo, że w dniu 9 lutego 2011r. strona dokonała wpłaty własnej;
4. Brak równości podmiotów w wykonywaniu usług pocztowych.
Zdaniem strony skarżącej organ nie może decydować, iż jedynym podmiotem, który z mocy prawa jest zobowiązany do świadczenia usług pocztowych jest Poczta Polska S.A.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ma odpowiedź na pytanie, czy nadanie pisma w firmie DHL (co potwierdza załączony do zażalenia dokument) można uznać za nadanie pisma w placówce pocztowej operatora publicznego na podstawie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że termin dla dokonania czynności jest zachowany, jeżeli zostanie ona dokonana przed upływem terminu. Czynność wniesienia zarzutów polega na doręczeniu go właściwemu organowi przed upływem terminu do ich wniesienia. Jeżeli zatem zarzuty dotrą do organu przed tym terminem, czynność wniesienia zarzutów jest skuteczna, niezależnie od sposobu doręczenia i środków jakie w tym celu zaangażował nadawca tj. czy złożył zarzuty osobiście, czy też nadał je w placówce Poczty Polskiej lub innej firmy pocztowej. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w przedmiotowej sprawie, ponieważ przesyłka dotarła do organu w dniu 21 lutego 2011r., tj. 3 dni po terminie do złożenia zarzutów.
Przewidując sytuacje obiektywnych utrudnień i opóźnień w doręczaniu przesyłek ustawodawca w art. 57 § 5 2 k.p.a. przewidział sytuacje, w których pomimo faktycznego wpłynięcia pisma do organu po upływie terminu, termin uważa się za zachowany. Przepis ten ma konstrukcję fikcji prawnej, zrównując ściśle określone przez ustawodawcę czynności z faktem doręczania pisma organowi. Czynnością tą jest przede wszystkim nadanie pisma w polskiej placówce operatora publicznego przed upływem terminu, o czym stanowi art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. W ocenie Sądu również tego rodzaju warunek dopuszczający skuteczność wniesienia pisma nie został jednak spełniony w przedmiotowej sprawie.
Wprawdzie strona skarżąca nadała pismo w ostatnim dniu terminu na wniesienie zarzutów, palcówka ta jednak nie była związana z działalnością operatora publicznego. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej z uzasadnienia kontrolowanego postanowienia nie wynika, aby organ miał wątpliwość, co do zakresu pojęcia operatora publicznego. Organ precyzyjnie wskazał przepisy ustawy, które definiują to pojęcie i określają jego zakres tj. art. 3 pkt 12 oraz art. 46 ust. 2 Prawa pocztowego.
Zgodnie z art. 3 pkt 12 Prawa pocztowego pod pojęciem operatora publicznego należy rozumieć operatora obowiązanego do świadczenia powszechnych usług pocztowych. Z powyższego wynika, że dla przyjęcia, iż dany podmiot jest operatorem publicznym, konieczne jest nie tylko ustalenie, iż świadczy on powszechne usługi pocztowe, ale także to, że ma wynikający z przepisów prawa obowiązek świadczenia tego rodzaju usług. Firma DHL podjęła decyzję o prowadzeniu działalności na zasadzie dobrowolności i w celach zarobkowych i na tej samej zasadzie działalność ta jest przez nią kontynuowana. Oznacza to, że w każdym czasie firma ta może także zrezygnować z prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ jedynym podmiotem, który z mocy prawa jest obowiązany do świadczenia usług pocztowych jest Poczta Polska S.A. Zgodnie z art. 46 ust. 2 Prawa pocztowego obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego określonych w ustawie został bowiem powierzony Poczcie Polskiej S.A. na zasadzie wyłączności.
Zatem nadanie przesyłki w firmie DHL nie korzysta z domniemania określonego w przepisie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. W omawianym przepisie mowa jest o nadaniu pisma tylko w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a nie każdego innego świadczącego usługi pocztowe. Jak już wskazano, zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe, operatorem publicznym zobowiązanym do świadczenia usług pocztowych jest Poczta Polska.
Zatem tylko pismo nadane w placówce Poczty Polskiej daje stronie gwarancję zachowania terminu. W przypadku gdy pismo wysyłane jest za pośrednictwem prywatnego kuriera (bądź złożone w placówce pocztowej za granicą), aby został zachowany termin, musi ono fizycznie wpłynąć przed jego upływem. Tak więc bez znaczenia pozostaje data nadania pisma w firmie kurierskiej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
W tym miejscu należy przywołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 29 czerwca 2010r. sygn. akt I FSK 1087/09 w zakresie zgodności z Konstytucją RP ograniczenia w zakresie skuteczności zachowania terminu (nadanie pisma wyłącznie polskiej placówce pocztowej operatora publicznego). Dla porządku należy wskazać, iż wyrok ten dotyczy wykładni przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie zachowania terminu, jednakże treść art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest tożsama z treścią art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.
Rozważając ewentualną niezgodność art.12 §6 pkt 2 Ordynacji podatkowej z art.32 ust.1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w kontekście braku równości pomiędzy funkcjonującymi na rynku operatorami pocztowymi tj. operatorem publicznym (Pocztą Polską S.A.), a operatorem komercyjnym NSA zauważył, że podmioty te nie działają w porównywalnej sytuacji rynkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja mająca dowodzić naruszenia art.32 ust.1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez wprowadzenie dysproporcji pomiędzy sposobami doręczania pism przez strony postępowania, a organy podatkowe jest niezasadna.
Podstawowe znaczenie dla rozważania naruszenia przez konkretną normę zasady równości ma ustalenie czy zróżnicowanie pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią danej regulacji (por. wyrok TK z dnia 5 listopada 1997r. sygn. akt K 22/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz.41). Należy więc w pierwszym rzędzie ustalić "cechę istotną", która przesądza o uznaniu porównywalnych podmiotów za podobne lub odmienne. Uznanie tego podobieństwa pozwala na podjęcie badania czy podmioty podobne są traktowane podobnie czy też odmiennie. Dopiero zaś stwierdzenie, że prawo nie traktuje podmiotów podobnych w sposób podobny, prowadzi do postawienia pytania, czy takie zróżnicowanie jest dopuszczalne w świetle zasady równości (wyroku TK z dnia 22 maja 1997r. sygn. akt SK 36/06, OTK-A 2007/6/50).
Operator publiczny zobowiązany jest bowiem do świadczenia powszechnych usług pocztowych w sposób ciągły (art.46 ust.1 i 2 Prawa pocztowego), co w praktyce oznacza, że m.in. zobowiązany jest przez obowiązujące przepisy do spełnienia minimalnych wymagań w zakresie jakości usług dotyczących m.in. liczby i sposobu rozmieszczenia placówek operatora (art. 43 ust. 3 pkt 1 lit.b Prawa pocztowego) niezależnie od kosztów świadczenia tego typu usług. Jego sytuacja jest więc nieporównywalna z warunkami prowadzenia działalności gospodarczej pocztowych operatorów komercyjnych. W obecnym stanie prawnym zróżnicowanie form regulacji prawnych operatorów pocztowych świadczących usługi obejmujące przesyłki polecone wynika z art.3 ust. 4 Dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych wspólnoty oraz poprawy jakości usług i jest aprobowane przez Trybunał Sprawiedliwości (por. wyrok TS z 23 kwietnia 2009r.w sprawie C-357/07 TNT; wyrok TS z dnia 19 maja 1993r. w sprawie C-320/91 Corbeau, ECR 1993/5/I-02533;wyrok z dnia 12 lutego 1992r. w sprawie C-48/90 Królestwo Holandii i inni v. Komisja Wspólnot Europejskich, ECR 1992/2/I-00565). W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest pomiędzy operatorami świadczącymi usługi dotyczące przesyłek poleconych cech podobnych, uzasadniających badanie zgodności art.12 §6 pkt 2 Ordynacji podatkowej z wzorcem konstytucyjnym, o którym mowa w art.32 ust.1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Na podstawie stanu faktycznego sprawy należało zatem stwierdzić, iż termin do wniesienia zarzutów upłynął bezskutecznie w dniu 18 lutego 2011r., wobec tego wniesione w dniu 21 lutego 2011r. zarzuty nie powinno być merytorycznie rozpoznane. Podkreślenia bowiem wymaga, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej -polegającej na wniesieniu zarzutów - jest zachowanie ustawowego terminu przewidzianego do jej dokonania.
Na rozprawie w dniu 28 października 2011r. pełnomocniczka strony skarżącej wniosła, aby Sąd zakwalifikował wniesione zażalenie również, jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. W związku z tym należy wskazać, iż zadaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej. W kontekście tak złożonego wniosku Sąd stwierdza, iż w niniejszym postępowaniu badając zaskarżone postanowienie i działania organów nie można stwierdzić, iż wniesione zażalenie należało potraktować także, jako wniosek o przywrócenie terminu. Po pierwsze należy wskazać, iż to zarzuty zostały złożone z uchybieniem terminu i wraz z ich złożeniem strona skarżąca powinna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Nawet, gdyby przyjąć, iż o uchybieniu terminu strona skarżąca dowiedziała się dopiero z chwilą otrzymania postanowienia z dnia 2 marca 2011r. to zadaniem strony było wykazanie, iż spełniono przesłanki określone w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Na podstawie tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Tymczasem pismo z dnia 14 marca 2011r. strona skarżąca jednoznacznie oznaczyła, jako "zażalenie". Wniosek w tym piśmie zawarty dotyczył uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia merytorycznego w zakresie wniesionych zarzutów. Mało tego, z treści zażalenia wynika, iż strona skarżąca uważa, że zachowała termin do wniesienia zażalenia.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że jeżeli treść pisma nie budzi wątpliwości, nie można nadawać mu innego znaczenia. Nie może tego czynić ani strona, w celu uzyskania pożądanych z jej punktu widzenia skutków procesowych, ani tym bardziej organ. Ponadto wskazać należy, że okoliczność, iż wniesione przez stronę skarżącą pismo zostało prawidłowo potraktowane przez organ jako zażalenie, nie pozbawiało strony skarżącej prawa do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Tym bardziej strona skarżąca nie powinna była przypuszczać, że przysługująca jej w tym zakresie inicjatywa zostanie z urzędu zrealizowana przez organ, ponieważ tego rodzaju działanie stanowiłoby naruszenie prawa.
Przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej nie jest badanie tego, czy do uchybienia terminu doszło bez winy podatnika (za takowe możnaby uznać twierdzenie, iż nadając pismo w terminie w firmie DHL, strona była w przekonaniu, iż termin został zachowany). Jak zasadnie zauważa organ w zaskarżonym postanowieniu kwestia ta podlega rozpoznaniu jedynie w sytuacji wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Jak wskazano wyżej, wniosek taki nie został jednak złożony przez stronę skarżącą.
Sąd nie mógł zbadać w niniejszym postępowaniu zarzutów merytorycznych, dotyczących nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, bowiem sprawa dotyczy wyłącznie kwestii formalnych związanych z tym, czy w sprawie zachowano termin do wniesienia zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Z powyższych względów Sąd działając na podstawię art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.