I SA/Kr 962/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-12-29
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkowezarząd spółkiOrdynacja podatkowabezskuteczność egzekucjiKRSfaktyczne pełnienie funkcjipostępowanie egzekucyjnepodatek dochodowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę byłego prezesa zarządu spółki na decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, uznając, że mimo formalnego odwołania, faktycznie pełnił funkcje zarządcze i nie dopełnił obowiązków związanych z uniknięciem odpowiedzialności.

Skarżący, były prezes zarządu spółki F. Sp. z o.o., kwestionował decyzję o swojej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z lat 2015. Zarzucał m.in. wadliwe doręczenie decyzji wymiarowej oraz to, że został odwołany z funkcji prezesa zarządu przed powstaniem zaległości. Sąd uznał jednak, że skarżący faktycznie pełnił obowiązki członka zarządu, a dane w KRS nie były aktualne. Ponadto, skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, takich jak złożenie wniosku o upadłość czy wskazanie mienia spółki do zaspokojenia zaległości. W konsekwencji, skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o orzeczeniu solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego Prezesa Spółki F. Sp. z o.o. za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od kwietnia do listopada 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym wszczęcia postępowania o odpowiedzialność osoby trzeciej przed skutecznym doręczeniem decyzji pierwotnemu dłużnikowi (spółce), odmowy przeprowadzenia dowodów (przesłuchania świadków, wyroku karnego) mających wykazać jego odwołanie z funkcji prezesa zarządu, a także błędu w ustaleniach faktycznych i naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 116 Ordynacji podatkowej (O.p.). Twierdził, że został odwołany z funkcji prezesa zarządu 28 marca 2012 r. i w okresie powstania zaległości pełnił jedynie funkcję prokurenta. Sąd uznał skargę za bezzasadną. Potwierdził, że decyzja wymiarowa została skutecznie doręczona spółce, a dane w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) wskazywały na skarżącego jako prezesa zarządu w dacie doręczenia. Sąd podkreślił domniemanie prawdziwości danych ujawnionych w KRS i wskazał, że uchwały o zmianach w składzie zarządu ujawniono z opóźnieniem. Sąd przyjął, że skarżący faktycznie pełnił obowiązki członka zarządu, nawet po formalnym odwołaniu, co potwierdzają podpisywane dokumenty i zeznania. Powołując się na utrwalone orzecznictwo NSA, sąd stwierdził, że istotne jest faktyczne sprawowanie funkcji, a nie tylko formalny wpis do KRS. Sąd podkreślił również, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 § 1 O.p., tj. nie złożył wniosku o upadłość we właściwym czasie (termin upłynął 11 marca 2014 r.) ani nie wskazał mienia spółki do zaspokojenia zaległości. Sąd odrzucił argumenty dotyczące sytuacji zdrowotnej skarżącego, wskazując na obiektywny miernik staranności i brak rezygnacji z funkcji lub podjęcia działań umożliwiających złożenie wniosku o upadłość. Sąd uznał również, że skarżący nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec KRS, nie korzystając z możliwości wymuszenia aktualizacji danych. Wobec powyższego, sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba faktycznie pełniąca obowiązki członka zarządu, nawet po formalnym odwołaniu, może ponosić odpowiedzialność podatkową przewidzianą w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne sprawowanie funkcji członka zarządu, a nie tylko formalny wpis do KRS. Dowody takie jak podpisywane dokumenty i zeznania świadczą o aktywnym udziale skarżącego w zarządzaniu spółką, nawet jeśli formalnie został odwołany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

O.p. art. 116 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

O.p. art. 116 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 108 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.s.h. art. 201

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

u. KRS art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.

u. KRS art. 22

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

u. KRS art. 24 § ust. 4

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

u. KRS art. 24 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

W przypadkach uzasadnionych bezpieczeństwem obrotu sąd rejestrowy może dokonać z urzędu wykreślenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy lub wpisu danych odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne pełnienie obowiązków członka zarządu, nawet po formalnym odwołaniu, skutkuje odpowiedzialnością podatkową. Dane ujawnione w KRS stanowią podstawę działania organów podatkowych, chyba że zostaną wykazane ich niezgodności z rzeczywistością. Członek zarządu nie może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli nie wykaże zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych (np. złożenie wniosku o upadłość, wskazanie mienia spółki). Problemy zdrowotne nie zwalniają z obowiązku działania zgodnie z prawem (np. złożenie wniosku o upadłość, rezygnacja z funkcji). Niedopełnienie obowiązków informacyjnych wobec KRS przez członka zarządu utrudnia uwolnienie się od odpowiedzialności.

Odrzucone argumenty

Wszczęcie postępowania o odpowiedzialność osoby trzeciej przed skutecznym doręczeniem decyzji wymiarowej spółce. Odwołanie skarżącego z funkcji prezesa zarządu przed powstaniem zaległości podatkowych. Niewłaściwe ustalenie, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie powstania zaległości. Brak możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności przez prokurenta. Niewłaściwa interpretacja art. 116 § 2 O.p. poprzez rozszerzenie odpowiedzialności na osoby faktycznie pełniące obowiązki zarządu.

Godne uwagi sformułowania

pojęcia "pełnienia obowiązków członka zarządu" nie można utożsamiać z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego istota odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe nie opiera się bowiem wyłącznie na formalnym piastowaniu danego stanowiska, lecz również na ponoszeniu konsekwencji działań lub zaniechań przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący sprawozdawca

Jarosław Wiśniewski

członek

Urszula Zięba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu, nawet po formalnym odwołaniu, może prowadzić do odpowiedzialności podatkowej, a także kwestie związane z aktualnością danych w KRS i przesłankami egzoneracyjnymi z art. 116 Ordynacji podatkowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście odpowiedzialności członków zarządu spółek z o.o.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, z interesującym wątkiem faktycznego pełnienia funkcji wbrew formalnym zapisom w KRS. Pokazuje praktyczne konsekwencje zaniedbań w zarządzaniu spółką.

Czy formalne odwołanie z zarządu chroni przed długami spółki? Sąd wyjaśnia, kiedy liczy się faktyczne działanie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 962/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Wiśniewski
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4187/21 - Wyrok NSA z 2023-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od kwietnia do listopada 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi - skargę oddala -
Uzasadnienie
Zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 grudnia 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej J. J. jako byłego Prezesa Spółki F. Sp. z o.o., solidarnie z tą Spółką, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od kwietnia do listopada 2015 r.
Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że wobec istnienia należności podatkowych, których egzekucja wobec Spółki F. okazała się bezskuteczna, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wszczął postanowieniem z dnia 17 października 2019 r. postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. J. za zaległości podatkowe Spółki. Postępowanie zakończono wydaniem decyzji z dnia 20 grudnia 2019 r., którą orzeczono o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej solidarnie z ww. Spółką za jej zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, w łącznej kwocie 4648,60 zł.
Utrzymując decyzję w mocy decyzję organu I instancji, DIAS w K. wskazał, że organ podatkowy, opierając się na danych widniejących w KRS nie miał podstaw do kwestionowania składu osobowego Zarządu Spółki. Skarżący został do KRS Spółki wpisany jako Prezes jej Zarządu wpisem nr 3 dnia 30 października 2009 r., a wykreślony wpisem nr 11 dokonanym w dniu 9 listopada 2017 r. DIAS podał, że zarówno na dzień wydania i doręczenia decyzji z dnia 12 maja 2017 r. wydanej wobec F. Sp. z o.o., Spółka posiadała, zgodnie z danymi zawartymi w KRS, organ uprawniony do reprezentacji, a zatem doręczenie decyzji wymiarowej nastąpiło zgodnie z prawem. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że osoba trzecia, na którą przenoszona jest odpowiedzialność podatkowa, nie może skutecznie kwestionować wcześniejszych ustaleń dokonanych przez organ podatkowy w zakresie doręczenia innej decyzji wydanej w innym postępowaniu wobec innego podmiotu. Postępowanie o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania wymiarowego. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się kwestii związanych z prawidłowością ustalenia istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. Organ wskazał, że istotnym jest, że postępowanie w zakresie odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu zostało wszczęte w dniu 21 października 2019 r., a zatem po doręczeniu w dniu 16 maja 2017 r. decyzji określającej zobowiązanie podatkowe Spółki.
Odnosząc się do przesłanek warunkujących orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich zawartych w art. 116 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), dalej "O.p.", organ wskazał, że wydanie decyzji zostało przez ustawodawcę uzależnione od zaistnienia i stwierdzenia przesłanki bezskuteczności egzekucji przeprowadzonej z majątku podatnika. DIAS w K. szczegółowo opisał (str. 15-19 zaskarżonej decyzji) podjęte działania egzekucyjne i wskazał, że organ egzekucyjny dochował staranności w celu wyegzekwowania zobowiązań podatkowych. Ostatecznie Naczelnik [...] US w K., postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
Odnosząc się kolejnej przesłanki pozytywnej do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią, tj. pełnienia funkcji przez członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego Spółki, DIAS w K. wskazał, że termin płatności przedmiotowych należności za poszczególne okresy przypadał od 20 maja 2015 r. do 21 grudnia 2015 r. Skarżący został powołany na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki Technologie Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych Sp. z o.o. (obecna nazwa F. Sp. z o.o.) w dniu 7 października 2009 r. Zgodnie z danymi ujawnionymi w KRS skarżący został wpisany jako Prezes Zarządu ww. Spółki wpisem z dnia 30 października 2009 r., a wykreślony wpisem z dnia 9 listopada 2017 r. Wpisem z dnia 31 stycznia 2018 r. ujawniono w rejestrze Pana O. T. jako Prezesa Zarządu Spółki F. Odnosząc się do złożonych do KRS wnioskiem z dnia 17 maja 2017 r. uchwał z dnia 28 marca 2012 r., tj. uchwały odwołującej skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu, uchwały powołującej na to stanowisko I. S. i uchwały powołującej skarżącego na Prokurenta Spółki, organ odwoławczy podał w szczególności, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet po formalnym odwołaniu z tej funkcji, powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 §2 O.p.. Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych, organ stwierdził, że pojęcia "pełnienia obowiązków członka zarządu" nie można utożsamiać z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego. Organ przedstawił szereg dokumentów, podpisanych przez skarżącego z użyciem pieczątki "Prezes Zarządu J. J. po dniu 28 marca 2012 r. (k. 23 zaskarżonej decyzji), a także powołał się na zeznania skarżącego z dnia 14 kwietnia 2016 r. oraz świadków, z których wynika, że w terminie płatności przedmiotowych zaległości skarżący był Prezesem Zarządu Spółki F. (k. 23-25 zaskarżonej decyzji).
Odnosząc się do uregulowanych w art. 116§1 O.p. przesłanek negatywnych wyłączających możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe, DIAS w K. zwrócił uwagę, że w toku postępowania podatkowego ustalono, że skarżący nie wykazał, że został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (postępowanie układowe) nastąpiło bez jego winy. Organ wskazał, mając na uwadze przepisy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, że z akt sprawy wynika, że Spółka zaprzestała wykonywania, wobec urzędu skarbowego, swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych od dnia 25 lutego 2014 r., tj. wraz z upływem terminu płatności zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. W konsekwencji, w ocenie organu, co najmniej data 11 marca 2014 r., tj. upływ dwóch tygodni od daty powstania zaległości z ww. tytułu, stanowi moment w którym wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego). W późniejszym terminie nastąpiło utrwalenie stanu niewypłacalności Spółki. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej skarżącego, organ wskazał, że jeśli pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków w organach spółki, członek zarządu powinien bezzwłocznie zrezygnować z pełnionej funkcji. Skarżący pomimo dolegliwości zdrowotnych, pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki, podpisywał dokumenty, jednak ww. wniosku nie złożył. Wobec powyższego brak jest w przedmiotowej sprawie możliwości uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności na podstawie art. 116 §1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. DIAS w K. zauważył także, że nie została spełniona przesłanka z art. 116 §1 pkt 2 O.p. umożliwiająca uwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności, gdyż skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie przedmiotowych zaległości podatkowych.
W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na ww. decyzję, pełnomocnik skarżącego zarzucił:
1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 108 §2 pkt 2a O.p., poprzez wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako osoby trzeciej odpowiadającej za zobowiązania Spółki przed skutecznym doręczeniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego pierwotnemu dłużnikowi, tj. spółce F. , albowiem decyzja z dnia 12 maja 2017 r. nie mogła zostać skutecznie doręczona z uwagi na fakt, że od 19 stycznia 2017 r. do 9 listopada 2017 r. Spółka nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentowania oraz nie został ustanowiony dla niej kurator,
2. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 122 w zw. z art. 187 §1 oraz art. 188 O.p., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z:
a. przesłuchania świadków wskazywanych przez stronę na fakt odwołania skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych oraz pełnienia funkcji prokurenta w tym czasie,
b. treści wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie XIV Wydział Karny z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt [...] na fakt prawomocnego stwierdzenia, że w chwili powstania zaległości podatkowych skarżący nie pełnił funkcji Prezesa Zarządu Spółki,
- skutkiem czego uniemożliwiono stronie wykazanie faktu mającego znaczenie w sprawie, tj. tego że J. J. nie pełnił w relewantnym dla sprawy okresie funkcji Prezesa Zarządu, a prokurenta,
3. mający wpływ na treść rozstrzygnięcia błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym ustaleniu, że skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki F. w chwili powstania zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od kwietnia do listopada 2015 r., podczas gdy ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie prowadzi do stwierdzenia, że skarżący został odwołany z pełnionej funkcji Prezesa Zarządu już 28 marca 2012 r. ze skutkiem na dzień podjęcia uchwały,
4. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:
a. art. 116 §1 O.p. w zw. z art. 201 k.s.h., poprzez przyjęcie, że skarżący był członkiem zarządu spółki F. w momencie powstania zobowiązania, tj. od kwietnia do listopada 2015 r., podczas gdy rzeczywiście został on odwołany z funkcji Prezesa Zarządu Spółki już od 28 marca 2012 r.,
b. art. 116 §2 w zw. z art. 116 §1 O.p., poprzez jego błędną interpretację polegająca na ustaleniu, że odpowiedzialność solidarną za zobowiązania Spółki ponoszą nie tylko członkowie zarządu ale również osoby, które faktycznie pełnią obowiązki członka zarządu, podczas gdy uznać należy, że jest to wykładnia contra legem i za zaległości Spółki odpowiadają jedynie formalnie pełniący obowiązki członkowie zarządu, a zwrot "pełnili funkcję członka zarządu" nie ma na celu ani rozszerzenia ani ograniczenia zakresu odpowiedzialności, tylko doprecyzowanie czasowych granic odpowiedzialności członka zarządu,
c. art. 116 §1 pkt 1 lit. b O.p., polegające na nieuwzględnieniu tego, że skarżący jako prokurent w F. Sp. z o.o., nie miał formalnej możliwości złożenia wniosku o upadłość, przez co niezgłoszenie wniosku o upadłość ww. spółki nastąpiło bez jego winy.
W związku z tym, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] US w K. z dnia 20 grudnia 2019 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę, DIAS w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Sąd zauważa, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 108 §1, §2 pkt 2a O.p. Decyzja wymiarowa z dnia 12 maja 2017 r. została bowiem doręczona Spółce w dniu 16 maja 2017 r. Organ podatkowy opierając się na danych ujawnionych w KRS nie miał podstaw do kwestionowania składu osobowego Zarządu Spółki. Skarżący został wpisany do KRS Spółki jako Prezes Zarządu wpisem nr 3 z dnia 30 października 2009 r., a wykreślony wpisem nr 11 dokonanym w dniu 9 listopada 2017 r. Oznacza to, że zarówno w dniu wydania, jak i doręczenia ww. decyzji Spółka posiadała, zgodnie z danymi zawartymi w KRS, organ uprawniony do reprezentacji. Doręczenie decyzji nastąpiło więc zgodnie z przepisami prawa. Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 112 ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Sąd stwierdza, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy – tj. faktu ujawnienia uchwał z 2012 r. o zmianach w składzie zarządu Spółki, dopiero po 5 latach od ich podjęcia; powołania na prezesa zarządu osoby nieżyjącej w chwili ujawnienia uchwał - słusznie organy uznały za obowiązujące w zakresie składu organów reprezentujących Spółkę zapisy istniejące w KRS. W konsekwencji należy uznać, że została spełniona przesłanka pozytywna wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej określona w art. 108 §2 pkt 2 lit.a O.p., a postępowanie w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki zostało prawidłowo wszczęte w dniu 21 października 2019 r., tj. z dniem doręczenia skarżącemu postanowienia o wszczęciu postepowania w tym zakresie.
Z treści art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 §2 O.p.).
Mając na uwadze zarzuty skargi, Sąd zauważa, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie przesłanki pozytywne z art. 116 O.p. (tzn. pełnienie funkcji członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki), natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu (por. np. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 249/13; z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1771/14 i z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2557/14 - publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy w związku z tym stwierdzić, że organ wykazał, że w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki Folene, jak również wykazał bezskuteczność egzekucji.
Wbrew zarzutom skargi, Sąd stwierdza, że określenie "pełnienia obowiązków członka zarządu", użyte w art. 116 § 2 O.p. było przedmiotem licznych wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd kasacyjny wielokrotnie wyrażał bowiem pogląd, że przy ocenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek należy brać pod uwagę faktyczne sprawowanie funkcji członka zarządu (por. wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2016 r., o sygn. akt I FSK 1896/14; z dnia 4 marca 2015 r., o sygn. akt FSK 241/14; z dnia 13 sierpnia 2013 r., o sygn. akt II FSK 2401/11; z dnia 11 listopada 2005 r., o sygn. akt I FSK 257/05; z dnia 16 września 2011 r., o sygn. akt II FSK 561/10; z dnia 22 marca 2013 r., o sygn. akt I FSK 862/12; z dnia 16 października 2014 r., o sygn. akt I FSK 1575/13; z dnia 12 stycznia 2016 r., o sygn. akt II FSK 468/15; z dnia 13 kwietnia 2016 r., o sygn. akt II FSK 394/14; z dnia 7 kwietnia 2017 r., o sygn. akt I FSK 1061/15 i z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2432/18 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę, że oceniając odpowiedzialność solidarną konkretnej osoby za zaległości podatkowe jednostki organizacyjnej, którą zarządza, istotne znaczenie ma ustalenie, czy w danym czasie podejmowała ona aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki. Istota odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe nie opiera się bowiem wyłącznie na formalnym piastowaniu danego stanowiska, lecz również na ponoszeniu konsekwencji działań lub zaniechań. W sprawie skarżący został powołany na stanowisko Prezesa Zarządu w październiku 2009 r. Mimo problemów zdrowotnych, skarżący podejmował obowiązki członka zarządu, również w czasie kiedy upływał termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych, o czym świadczy w szczególności fakt podpisywania dokumentów z użyciem pieczątki "Prezes Zarządu J. J., czy otrzymywania wynagrodzenia tytułem "udziału w organach". Z zeznań skarżącego, jak również pracowników Spółki wynika, że osobą, która podejmowała kluczowe decyzje w Spółce był M. S.. Sąd stwierdza w związku z tym, że jeżeli skarżący zaakceptował taki stan rzeczy, a także mimo choroby zdecydował się na dalsze pełnienie funkcji Prezesa Zarządu, oznacza to, że sam godził się na określone skutki, min. w zakresie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Sąd podkreśla, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z o.o., nawet po formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu, powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 §2 O.p. (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2401/11). Nawet jednak gdyby uznać za wiarygodne twierdzenie skarżącego, że w relewantnym dla sprawy okresie pełnił funkcję prokurenta, Sąd nie może także pominąć faktu niedochowania obowiązków informacyjnych przez skarżącego, tak istotnych w obliczu ubiegania się przez niego o zwolnienie od odpowiedzialności określonej w art. 116 O.p. Jak wynika z art. 22 i art. 24 ust. 4 ustawy o KRS wniosek o wpis do Rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie ulega wątpliwości, że wraz z odwołaniem byłego prezesa zarządu spółki obowiązek ujawnienia takiej zmiany w KRS przeszedł na nowo wybrany zarząd. Jeżeli nie dopełnił on ww. obowiązku, to skarżący powinien był skorzystać z przewidzianej w ustawie o KRS możliwości "wymuszenia" na spółce wprowadzenia odpowiednich zmian do KRS. Skoro zgodnie z art. 22 ustawy o KRS każda zmiana w składzie zarządu spółki z o.o. winna być zgłoszona w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, to w sytuacji gdy nowo wybrany zarząd w ww. ustawowym terminie nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku aktualizacji danych w KRS, ustępujący członek zarządu powinien zgłosić taką informację do sądu rejestrowego z wnioskiem o zobowiązanie przez ten sąd w trybie art. 24 ustawy o KRS, nowego zarządu do zgłoszenia stosownych zmian w zarządzie. W takiej sytuacji, Sąd rejestrowy wzywa nowy zarząd do dokonania właściwego wpisu o wykreślenie, wyznaczając dodatkowy 7 dniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny przewidzianej w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych (postępowanie przymuszające). Sąd wskazuje, że w takiej sytuacji przepisy ustawy o KRS dają sądowi rejestrowemu możliwość dokonania wykreślenie ustępującego członka zarządu z urzędu na skutek takiego zawiadomienia (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2838/16). Art. 24 ust. 6 ustawy o KRS stanowi bowiem, że "W przypadkach uzasadnionych bezpieczeństwem obrotu sąd rejestrowy może dokonać z urzędu wykreślenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy lub wpisu danych odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy, jeżeli dokumenty stanowiące podstawę wpisu lub wykreślenia znajdują się w aktach rejestrowych, a dane te są istotne". Skarżący nie skorzystał z tej możliwości, co dodatkowo potwierdza brak możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 O.p.
Organy prawidłowo wykazały zaistnienie kolejnej przesłanki pozytywnej, tj. fakt bezskuteczności egzekucji przeprowadzonej z majątku Spółki. Organ egzekucyjny podjął szereg działań mających na celu wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych, które ostatecznie doprowadziły do umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 23 września 2016 r.
Końcowo Sąd wskazuje, że skarżący w toku postępowania podatkowego nie wykazał, że został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał także mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Sąd akceptuje ustalenia organów, że 14-dniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie" upłynął 11 marca 2014 r. Nie ulega wątpliwości, że w tym czasie skarżący jako członek zarządu nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości. Odnosząc się ponownie do argumentów skarżącego dotyczących jego sytuacji zdrowotnej, należy podkreślić, że dla uwolnienia się z odpowiedzialności ze względu na zaistnienie przesłanki określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit.b O.p. nie jest wystarczające subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skarżący decydując się na objęcie i pełnienie funkcji w zarządzie spółki, przyjął na siebie odpowiedzialność za ewentualne zobowiązania, których termin płatności w tym czasie upływał i powinien być tego świadomy. Mimo problemów zdrowotnych skarżący nie zrezygnował z pełnionej funkcji, jak również nie podjął żadnych działań, które umożliwiłyby złożenie takiego wniosku we właściwym czasie (np. z pomocą osób trzecich).
W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organy podatkowe nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów postępowania normujących postępowania dowodowe. Organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Jeżeli więc na podstawie zebranych dowodów organ jest w stanie dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, nie ma obowiązku dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. W rozpoznanej sprawie, organy nie miały więc obowiązku - w świetle regulacji zawartej w art. 188 O.p. – uwzględnić wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, gdyż ustalone okoliczności faktyczne – istotne z punktu widzenia zastosowanych przepisów prawa materialnego - były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia.
W związku z tym, Sąd orzekł o oddaleniu skargi działając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI