I SA/Kr 954/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-03-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacja oświatowazwrot dotacjifinanse publicznekontrolapostępowanie administracyjneprawo miejscoweWSAuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwrocie dotacji oświatowej, uznając, że postępowanie organów było wadliwe z powodu braku przeprowadzenia wymaganej kontroli.

Skarżąca, F. z siedzibą w W., kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. o zwrocie dotacji oświatowej w wysokości ponad 270 tys. zł. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności brak przeprowadzenia kontroli wydatkowania dotacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na istotne naruszenie prawa materialnego i procesowego przez organy obu instancji, w tym pominięcie procedury kontrolnej przewidzianej w uchwale Rady Miejskiej.

Sprawa dotyczyła skargi F. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. o zwrocie dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranej w nadmiernej wysokości. Łączna kwota zwrotu wynosiła 272.950,35 zł wraz z odsetkami. Organ pierwszej instancji zakwestionował wydatki m.in. na premię świąteczną oraz usługi biurowe i księgowe, uznając je za niezgodne z przeznaczeniem dotacji lub pobrane w nadmiernej wysokości. Skarżąca odwołała się, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym przede wszystkim brak przeprowadzenia kontroli wydatkowania dotacji, co miało uniemożliwić jej obronę i prawidłowe wykazanie zasadności wydatków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że przepisy ustawy o finansach publicznych oraz uchwały Rady Miejskiej nie nakładają obowiązku przeprowadzenia kontroli, a jedynie ją dopuszczają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy obu instancji istotnie naruszyły prawo, pomijając procedurę kontrolną przewidzianą w uchwale Rady Miejskiej, co pozbawiło stronę szeregu uprawnień procesowych. Sąd podkreślił, że choć kontrola nie jest obligatoryjna, to w przypadku jej zaniechania, ustalenia dotyczące nieprawidłowości muszą być jednoznaczne i poparte pełnym materiałem dowodowym, a ciężar dowodu spoczywa na organie. W ocenie Sądu, organy nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego i wyciągnęły negatywne konsekwencje z braków po stronie skarżącej, nie stosując się do procedur wynikających z prawa miejscowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie przeprowadzenia kontroli w trybie ustawy i uchwały Rady Miasta, pomimo braku oczywistych faktów potwierdzających nienależyte wydatkowanie dotacji, stanowi istotne naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy, ponieważ pozbawia stronę szeregu uprawnień wynikających z tej procedury.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji publicznej istotnie naruszyły prawo, pomijając procedurę kontrolną przewidzianą w uchwale Rady Miejskiej. Choć kontrola nie jest obligatoryjna, to w przypadku jej zaniechania, ustalenia dotyczące nieprawidłowości muszą być jednoznaczne i poparte pełnym materiałem dowodowym, a ciężar dowodu spoczywa na organie. Zaniechanie kontroli pozbawiło stronę szeregu uprawnień procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.f.p. art. 252 § ust. 1 i 2

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 3

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 5

Ustawa o finansach publicznych

u.f.z.o. art. 35 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Dz.U. 2017 poz. 2077 art. 252 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Pomocnicze

u.f.p. art. 60 § pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

u.f.z.o. art. 36 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 38 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572 art. 90 § ust. 3 i 4

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm. art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm. art. 2 § pkt 7

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie przeprowadzenia kontroli wydatkowania dotacji, co pozbawiło stronę uprawnień procesowych. Brak wystarczającego materiału dowodowego do wydania decyzji o zwrocie dotacji.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów obu instancji dotyczące prawidłowości wydatkowania dotacji i braku obowiązku przeprowadzenia kontroli.

Godne uwagi sformułowania

pominięcie procesu kontroli opisego w paragrafach od 7 do 10 powoływanej uchwały stanowi istotne naruszenie prawa mającego wpływ na wynik sprawy albowiem pozbawia stronę szeregu uprawnień wynikających z tej procedury.

Skład orzekający

Jarosław Wiśniewski

przewodniczący sprawozdawca

Waldemar Michaldo

członek

Wiesław Kuśnierz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność procedury kontrolnej w postępowaniach o zwrot dotacji, konieczność stosowania prawa miejscowego, ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu dotacji oświatowej, ale zasady proceduralne mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i jak ich naruszenie może prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie organ miał pewne podstawy. Podkreśla znaczenie prawa miejscowego.

Ważna lekcja dla urzędników: brak kontroli to błąd, który może kosztować uchylenie decyzji o zwrocie dotacji.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 954/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Michaldo
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 252 ust. 1 i 2, art. 253
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
art. 90 ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 954/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Wiesław Kuśnierz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 7 marca 2023 r., sprawy ze skargi F. z siedzibą w W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z 24 czerwca 2022r. nr SKO.SW/4101/243/2021, w przedmiocie odmowy zwrotu dotacji oświatowej, , , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji,, zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej 13.598,00zł. (trzynaście tysięcy pięćset, dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania.,
Uzasadnienie
Decyzją z 7 października 2021 nr IS.4431.14.2021.MJ Burmistrz Gminy K. orzekł w stosunku F. z siedzibą w W.:
1) kwotę przypadającą do zwrotu, tytułem dotacji wykorzystanej w 2020 r. niezgodnie z przeznaczeniem przez Niepubliczną Szkołę Podstawową F. w K. w wysokości 272.950,35 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt złotych 35/100) wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 15 grudnia 2020 r.,
2) kwotę przypadającą do zwrotu, tytułem dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez Niepubliczną Szkołę Podstawową F. w K. w kwocie 5.116,69 zł (słownie: pięć tysięcy sto szesnaście złotych 69/100), a po upływie terminu określonego w pkt 3 wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych,
3) zwrot dotacji wraz z określonymi wyżej odsetkami, należy dokonać na wskazany rachunek bankowy Gminy K. w terminie 15 dni od daty otrzymania decyzji;
W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania, powołano się na właściwe przepisy prawa oraz umotywowano stanowisko organu w zakresie uznania określonych wydatków za objętych obowiązkiem zwrotu.
W szczególności wskazano, iż Niepubliczna Szkoła Podstawowa F. w K. otrzymała w 2020 r. z budżetu Gminy K. dotację na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
W oparciu o art. 35 ustawy, dotacja mogła zostać przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Przytoczono przy tym treść przepisu dotyczącą celów, na które środki z dotacji mogą zgodnie z powyższym przepisem być wykorzystane.
Następnie wskazano, że organem prowadzącym Niepubliczną Szkołę Podstawową w K. jest F. w W. Szkoła otrzymała w roku 2020 z budżetu Gminy K. dotację w wysokości 931.389,95 zł, w tym na kształcenie specjalne 85.060,97 zł.
Organ wskazał, iż w dniu 19.01.2021 r. Strona złożyła rozliczenie z otrzymanej dotacji, a następnie w dniu 5 lutego 2021 r. jego korektę. Zgodnie z zapisem § 6 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych szkół podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych na terenie Gminy K. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania dotacji, Burmistrz Gminy K. w dniu 19 lutego 2021 r. zatwierdził powyższe rozliczenie z uwagami pismem z dnia 1 marca 2021 r. W związku z brakiem zwrotu dotacji w wysokości wskazanej w ww. piśmie na podstawie § 6 ust. 3 ww. uchwały, wszczęte zostało postępowanie w sprawie zwrotu dotacji do budżetu, o czym Strona została poinformowana pismem z dnia 25 maja 2021 r.
Jak wskazał organ I instancji, w trakcie prowadzonego postępowania, jak również już przed zatwierdzeniem rozliczenia otrzymanej dotacji, Strona została wezwana do wyjaśnień poszczególnych wydatków oraz przedłożenia stosownych dokumentów mających na celu określenie w jaki sposób wskazane wydatki rozliczenia wiążą się z kształceniem, wychowaniem i opieką. Strona udzieliła lakonicznych wyjaśnień w piśmie z dnia 5 lutego 2021 r. oraz z dnia 17 lutego 2021r., w którym dodatkowo wskazała, że zakreślony 6-dniowy termin jest terminem zbyt krótkim dla pozyskania przez Dyrektora wskazanej dokumentacji, a pozostającej w dyspozycji Organu prowadzącego. Strona zobowiązała się równocześnie, że niezwłocznie po uzyskaniu przez Dyrektora od Fundacji posiadanych przez nią dokumentów zostaną one w zakresie przekazanym przez Fundację przedłożone organowi. Strona do czasu wszczęcia postępowania nie przedłożyła jednak żadnej dokumentacji.
Wskazano, że Strona po wszczęciu postępowania pismem z dnia 25 maja 2021 r. została ponownie wezwana do złożenia wyjaśnień i dokumentacji. W odpowiedzi pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. Strona wniosła o wyznaczenie nowego terminu na złożenie wyjaśnień, tj. do 9 lipca 2021 r. Organ wyraził zgodę na wskazany przez Stronę termin, jednak Strona w tym terminie nie złożyła żadnych wyjaśnień ani dokumentacji.
W związku z brakiem wyjaśnień Strony w wyznaczonym przez nią terminie, organ poinformował Stronę pismem z dnia 12 lipca 2021 r. o zakończeniu postępowania dowodowego. W trakcie biegnącego terminu w którym Strona mogła wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego. Strona złożyła z pismem z dnia 15 lipca 2021 r. wyjaśnienia i kserokopie dokumentacji finansowej, a następnie pismem z dnia 26 lipca 2021 r. wniosła o dopuszczenie przedłożonej dokumentacji jako dowodu w sprawie. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2021 r. wskazany dowód dopuszczono.
Następnie wskazano, że po analizie złożonej dokumentacji dwukrotnie wzywano Stronę do wyjaśnienia konkretnych problemów. Strona nie wyjaśniła wątpliwości, a jedynie dwukrotnie wskazała, że wszczęcie i prowadzenie niniejszego postępowania jest nieuzasadnione.
Mając na uwadze poczynione w toku postępowania ustalenia w zakresie okoliczności powodujących konieczność zwrotu określonych środków przyznanych w ramach dotacji, organ wskazał, że w katalogu wydatków wymienionych w art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie mieszczą się wydatki w łącznej wysokości 278.067,04 zł.
Do wydatków tych należą wydatki z tytułu premii świątecznej -wynagrodzenie [...] z 31.12.2020 r. na kwotę 31.000,00 zł (pkt 1 poz. 47 rozliczenia). W ocenie Organu, dotacja w wysokości zgodnej z przedłożoną listą płac, tj. kwota 25.883,31 zł, jest to dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, natomiast różnica do kwoty 31.000,00 zł to jest kwota 5.116,69 zł, stanowi dotację pobrana w nadmiernej wysokości.
Następnie organ zakwestionował wydatki dokonane na podstawie not księgowych w wysokości 247.067,04 zł, w tym kształcenie specjalne 14.856,44zł.
Na powyższą kwotę składają się następujące pozycje:
a) noty za usługi biurowe/administracyjne w kwocie 137.918,00 zł, w tym kształcenie specjalne 2.628,00 zł,
b) noty za usługi księgowo-kadrowe w kwocie 25.005,40 zł, w tym kształcenie specjalne 660,09 zł,
c) noty za usługi pozostałe w kwocie 39.924,16 zł, w tym kształcenie specjalne 840,00 zł,
d) noty za usługi biurowe/administracyjne, prawne, IT w kwocie 34.279,74 zł w tym kształcenie specjalne 788,61 zł:
e) noty za usługi koordynacji zajęć dla uczniów ED KS w kwocie na kształcenie specjalne 9.939,74 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ umotywował swoje stanowisko w zakresie zakwestionowania wskazanych wyżej wydatków.
Podsumowując organ wskazał, że wszystkie wydatki dokonane na postawie not księgowych wystawionych przez Fundację na Szkołę nie mieszczą się w katalogu wydatków wymienionych w art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Fundacja nie miała podstaw do obciążania Szkoły wskazanymi wydatkami. Złożona natomiast przez Stronę dokumentacja jest nietransparentna, niespójna i nieczytelna. Brak wyjaśnień Strony uniemożliwił organowi ocenę dokumentacji pod kątem zasadności wysokości poszczególnych not. Z samej definicji noty księgowe wystawiane są w celu zwrotu poniesionych wydatków, a jak wskazano kilkukrotnie wyżej Strona nie przedstawiła wydatków, za które Szkoła została obciążona.
Organ podniósł, powołując się na orzecznictwo, iż nie może dojść do sytuacji, aby beneficjent miał otrzymywać dotację bez żadnego obowiązku po jego stronie, a w szczególności w zakresie wykazania faktu wydatkowania dotacji zgodnie z jej celem. Rola dotacji oświatowej nie polega bowiem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadząca szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków.
Podsumowując wskazano, że Organ prowadzący Szkołę w roku 2020 wykorzystał niezgodnie z przeznaczeniem przyznaną mu dotację w kwocie 272.950,35 zł oraz pobrał w nadmiernej wysokości dotację w kwocie 5.116,69 zł.
Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła F. z siedzibą w W., zaskarżając tę decyzję w całości, jako wydaną niezgodnie z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji albo o przekazanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że decyzja jest niezasadna i sprzeczna z prawem oraz nie uwzględniająca okoliczności dopuszczonej prawem formy realizacji obowiązku nauki i obowiązku szkolnego poza szkołą.
Podkreślono przy tym, że suma kwot o jakich mowa w punktach 1 i 2 zaskarżonej decyzji odpowiada dokładnie kwocie określonej w akapicie przedostatnim pisma Burmistrza Gminy K. z daty 1 marca 2021 r., którego adresatem nie była Fundacja jako organ prowadzący Szkołę, ani Dyrektor Szkoły jako organ reprezentujący ją na zewnątrz.
Ponadto wskazano, że wbrew informacji zawartej w tym piśmie oraz wbrew wnioskom Fundacji jako Strony o przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydatkowania dotacji oświatowej wypłaconej za rok 2020 r. kontrola taka nie została przeprowadzona.
Z treści przywołanego wyżej pisma adresowanego do Szkoły wynika, że nie zawiera ono żadnego uzasadnienia pozwalającego na ustalenie w drodze jakich to czynności zostały sformułowane uwagi dotyczące wydatków nie mieszczących się w katalogu wydatków z art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a wymienionych w punktach 1 i 2 litery od a do e powyższego pisma.
Odwołująca odwołała się do treści wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2019 r., I GSK 886/18, a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2015 r., I SA/Lu 530/15 - w których wskazano, iż ze względu na to, że obowiązek zwrotu dotacji oparty został na okoliczności oczywistej, niewymagającej przeprowadzania procedury kontrolnej, takiej co do której w ogóle nie było sporu między skarżącą a organem administracji publicznej, nie było konieczności przeprowadzania kontroli. Zdaniem Odwołującej poglądy wyrażane w przywołanych orzeczeniach wskazują, że zaniechanie przeprowadzenia kontroli wydatkowania dotacji, przy niewątpliwym braku oczywistych faktów potwierdzających nienależyte (niezgodne z przeznaczeniem, czy w nadmiernej wysokości) wydatkowanie dotacji, nie pozwalało na wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego z pominięciem procesu kontroli.
Zdaniem Odwołującej pominięcie procesu kontroli dowodzi wszczęcia postępowania przy braku rzetelnych przesłanek do jego wszczęcia. Brak postępowania kontrolnego niewątpliwie pozbawił Organ Prowadzący Szkołę jak i Dyrektora dotowanej Szkoły udziału w procesie kontroli wydatkowania dotacji, udzielania w jej ramach wyjaśnień, pisemnego ustosunkowania się do treści protokołu kontroli.
Odwołująca podkreśliła przy tym, że uchwała nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 23 lutego 2018 r., w tym jej § 6, nie przewidują żadnego trybu zatwierdzania sprawozdania (będącego jedynie wedle dorobku doktryny i judykatury czynnością materialno-techniczną) z wykorzystania dotacji (a sprawozdanie zostało złożone w formacie, układzie i zakresie zgodnym z tą uchwałą), ani zasad udziału Organu prowadzącego czy Dyrektora Szkoły w zatwierdzaniu sprawozdania z wykorzystania dotacji oświatowej. Z tych względów, zdaniem Odwołującej, nie sposób uznać aby pismo Burmistrza Gminy K. z dnia 1 marca 2021 r. stanowiło dokument urzędowy, skoro nie powstało w ramach legalnej procedury, a przesłanki jakie doprowadziły do sformułowania jego treści nie są zawarte w samym piśmie, z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia.
Odwołująca wskazała również na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2021 r., I GSK 117/21, gdzie Sąd wskazał, iż uprawnienia kontrolowanych oraz obowiązki kontrolujących powinny być w sposób wyczerpujący uregulowane w aktach prawnych rangi ustawowej. Przyjęcie, że możliwe jest regulowanie uprawnień kontrolującego oraz obowiązków kontrolowanego w aktach podustawowych - aktach prawa miejscowego - doprowadziłoby do sytuacji, w której sytuacja prawna kontrolowanych i kontrolujących byłaby uregulowana w różny sposób, w zależności od gminy przeprowadzającej kontrolę prawidłowości pobrania dotacji oraz jej wykorzystania. Następnie odwołano się do treści art. 36 ust. 1, a także art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Jak wskazał Sąd, z powołanych przepisów nie wynika, ażeby organ stanowiący gminy został upoważniony do stanowienia prawa zakresie wyposażenia organu kontrolującego w inne uprawnienia kontrolne niż przewidziane w art. 38 ustawy oraz do nałożenia na podmioty kontrolowane innych obowiązków niż wynikające z tego przepisu.
Podsumowując wskazano, że wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie jest nieuzasadnione, pozbawione przesłanek do jego wszczęcia i prowadzenia, wobec czego powinno ono zostać ono umorzone.
Na koniec wskazano, że Odwołująca w swoim ostatnim piśmie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji kolejny raz ponowiła wniosek o przeprowadzenie kontroli wydatkowania dotacji na rok 2020 przez Niepubliczną Szkołę Podstawowa F. w K., oraz wobec treści pisma Burmistrza Gminy K. z daty 1 marca 2021 r. wnosiła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z utrwalonych w postaci pisemnej lub elektronicznej dokumentów, opinii, analiz czy ocen, korespondencji elektronicznej sporządzonych przed powstaniem powyższego pisma. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie omawia złożonych przez Fundację wniosków dowodowych, w tym tych, których organ I instancji nie uwzględnił, ani też przyczyn ich nieuwzględnienia i nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 24 czerwca 2022 r. nr SKO.SW/4101/243/2021 utrzymało w mocy decyzje organu I instancji .
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono , że zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1. wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2. pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Według art. 252 ust. 3 ustawy dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.
Zgodnie natomiast z art. 252 ust. 5 ustawy zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Jak stanowi art. 60 pkt 1 ww. ustawy środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności m.in. kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie. Przepis art. 67 ww. ustawy stanowi, iż do spraw a dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Następnie wskazano, iż zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32 tej ustawy, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.
W opinii Kolegium zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja jest prawidłowa.
Jak wynika z akt sprawy, Niepubliczna Szkoła Podstawowa w K., której organem prowadzącym jest F. w W., otrzymała w 2020 r. z budżetu Gminy K. dotację w wysokości 931.389,95zł, w tym na kształcenie specjalne 85.060,97 zł. W dniu 19.01.2021 r. Strona złożyła rozliczenie z otrzymanej dotacji. Zostało ono w części zakwestionowane przez Burmistrza Gminy K., który zatwierdził je z uwagami w dniu 19 lutego 2021 r. pismem z dnia 1 marca 2021 r.
Bazując na przedstawionym rozliczeniu dotacji, przedstawionych dowodach oraz wyjaśnieniach udzielonych przez podmiot, któremu przyznano dotację, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż dotacja nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem w kwocie 272.950,35 zł. Ponadto w kwocie 5.116,69 zł uznano ją za decyzję pobraną w nadmiernej wysokości, szczegółowo odnosząc się do poszczególnych zakwestionowanych pozycji.
Odnosząc się do przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych wskazano, iż w ustawie w art. 36 przewidziano, iż organ dotujący może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania udzielonych dotacji. Przepis ten, stanowiący powtórzenie art. 90 ust. 3e-3g ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, wprowadza podstawę dla organu dotującego do kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, natomiast nie ustanawia zasady obligatoryjności jej przeprowadzania.
Zgodnie z art. 6 k.p.a., niniejszej sprawy nie można rozpatrywać w oderwaniu od przepisów uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych szkół podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych na terenie Gminy K. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania dotacji (Dz. Urz. Wojew. Małop. z [...] r. poz. [...]; zm.: Małop. z [...] r. poz. [...]).
Jak zatem wynika z zapisów uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K., uprawniony do dotacji składa rozliczenie roczne z jej wykorzystania do dnia 15 stycznia roku następującego po roku udzielenia dotacji według wzoru, stanowiącego załącznik Nr 3 do niniejszej uchwały (§ 5 ust. 1).
Zgodnie z § 5 ust. 2 uchwały Burmistrz Gminy K. ma prawo żądania wyjaśnień i dodatkowych informacji w zakresie złożonego rozliczenia, o którym mowa w ust. 1.
Jak stanowi natomiast § 6 ust. 1 uchwały, zatwierdzenie rozliczenia dotacji przekazanej w poprzednim roku budżetowym przez Gminę K. dokonywane jest przez Burmistrza Gminy K. w terminie do dnia 20 lutego roku następnego po roku przekazania dotacji, o czym zawiadamia się pisemnie uprawnionego do dotacji.
Zgodnie z § 6 ust. 2 uchwały niezłożenie rozliczenia, o którym mowa w § 5 ust. 1 nie wstrzymuje czynności, o których mowa w ust. 1 oraz dochodzenia zwrotu dotacji w trybie określonym w odrębnych przepisach.
Według § 6 ust. 3 uchwały, dotacja w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego, wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem oraz dotacja pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych.
Z powyższych przepisów wynika, iż beneficjent, który otrzymał dotację, obowiązany jest złożyć rozliczenie roczne z jej wykorzystania. Złożenie rozliczenia stanowi podstawę do przeprowadzenia swoistego postępowania w zakresie prawidłowości wykorzystania i rozliczenia dotacji, w trakcie którego Burmistrz ma prawo żądania wyjaśnień i dodatkowych informacji. Uprawniony do dotacji ma zatem możliwość ustosunkowania się do ewentualnych zarzutów w zakresie nieprawidłowości wykorzystania dotacji. Następnie przepisy przewidują czynność "zatwierdzenia rozliczenia dotacji". Ewentualne zatwierdzenie dotacji ze wskazaniem na określone nieprawidłowości nie przesądza o tym, iż dotacja w zakresie objętym nieprawidłowościami podlega zwrotowi. O tym decydują bowiem wyniki postępowania dowodowego w sprawie o zwrot dotacji.
W uchwale nr [...] Rady Miejskiej w K. przewidziano, iż w dotowanych jednostkach Burmistrz Gminy K. może okresowo przeprowadzać kontrole, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy (§ 7 ust. 1). Kontrola obejmuje weryfikację zgodności danych wykazywanych we wniosku o udzielenie dotacji, w miesięcznej informacji o liczbie uczniów oraz w rozliczeniach dotacji oraz weryfikację prawidłowości wykorzystania dotacji, zgodnie z jej przeznaczeniem, na podstawie dokumentacji finansowo-księgowej, w tym dowodów księgowych (§ 7 ust. 2). Z przepisów uchwały wynika następnie, iż z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół, do którego można składać zastrzeżenia, a następnie po zakończeniu postępowania kontrolnego Burmistrz Gminy K. przekazuje organowi prowadzącemu kontrolowaną jednostkę wystąpienie pokontrolne, zawierające ocenę przedmiotu kontroli, a w razie stwierdzenia uchybień lub nieprawidłowości - zalecenia pokontrolne.
Z powyżej cytowanych przepisów uchwały wynika zatem, iż przepisy uchwały nie przewidują obligatoryjności przeprowadzenia kontroli w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wykorzystania dotacji. Przeprowadzenie kontroli zostało pozostawione uznaniu Burmistrza Gminy K., przy czym, jak wynika z powyższych przepisów, może on zarządzić przeprowadzenie kontroli także wtedy, gdy nie posiada informacji o ewentualnych nieprawidłowościach.
Z powyższego wynika zatem zdaniem Kolegium, iż brak przeprowadzenia kontroli, o której mowa jest w § 7 ust. 1 uchwały, nie przesądza o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu dotacji, w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wykorzystania dotacji. Podmiot, któremu dotacji udzielono i który jest obowiązany do rozliczenia dotacji, ma możliwość udzielania wyjaśnień w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości zarówno w toku procedury rozliczania dotacji, jak i w toku postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot dotacji.
W orzecznictwie, nawet w sytuacji przeprowadzenia kontroli protokół kontroli nie przesądza on o rozstrzygnięciu w sprawie, a jest w istocie rzeczy jednym z dowodów podlegających ocenie w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, że ustalenia kontroli należy odnieść do innych dowodów w sprawie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8.08.2019 r., I SA/Bd 271/19, LEX nr 2718816).
Zatem materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji nakazującej stronie zwrot dotacji może zostać oparty na wynikach kontroli, ale może także zostać zebrany w toku postępowania administracyjnego finalizowanego decyzją o zwrocie tejże dotacji ale także istnieje możliwość wykorzystania materiałów zgromadzonych w ramach innych procedur, w tym kontroli przeprowadzonych przez inne organy (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10.04.2019 r., I SA/Sz 974/18, LEX nr 2656062).
Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Prawidłowo włączone do akt postępowania dokumenty (w tym protokoły kontroli) mogą stanowić dowód w sprawie, o ile w myśl art. 81 k.p.a. strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - co jak wynika z akt sprawy zostało Odwołującej zapewnione.
W powyższym zakresie zwrócono uwagę, iż z akt sprawy wynika, że organ umożliwił stronie udział w postępowaniu i wielokrotnie wzywał ją do udzielenia brakujących informacji. W szczególności wezwano Stronę do wyjaśnień poszczególnych wydatków oraz przedłożenia stosownych dokumentów mających na celu określenie w jaki sposób wskazane wydatki rozliczenia wiążą się z kształceniem, wychowaniem i opieką już w następstwie przedłożenia w dniu w dniu 19 stycznia 2021 r. rozliczenia dotacji otrzymanej w 2020 r.
Następnie, w następstwie złożenia w dniu 5 lutego 2021 r. przez Stronę korekty rozliczenia oraz zawartym w piśmie z dnia 17 lutego 2021 r. wniosku o przedłużenie terminu dla złożenia żądanej informacji, organ wyraził zgodę na ten wniosek. Podkreślono, iż pomimo zobowiązania się w piśmie z dnia 17 lutego 2021r., że niezwłocznie po uzyskaniu przez Dyrektora od Fundacji posiadanych przez nią dokumentów zostaną one w zakresie przekazanym przez Fundację przedłożone organowi, dokumenty te nie zostały jednak przedłożone.
Strona została także wezwana do złożenia wyjaśnień i dokumentacji w piśmie z dnia 25 maja 2021 r., którym jednocześnie powiadomiono Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu dotacji. Następnie organ zgodził się na ustalenie terminu do przedłożenia żądanych informacji na dzień 9 lipca 2021 r. Także i w tym terminie Strona nie złożyła żadnych wyjaśnień ani dokumentacji.
Po poinformowaniu Strony pismem z dnia 12 lipca 2021 r., o zakończeniu postępowania dowodowego, w następstwie pism Strony z dnia 15 lipca 2021 r. i 26 lipca 2021 r., organ I instancji dopuścił dowód z przedłożonej dokumentacji. Uznając jednak, iż nie jest ona wystarczająca, ponownie wezwano Stronę o udzielenie wyjaśnień. Nie zostały one jednak udzielone, a Strona wskazywała jedynie, iż wszczęcie i prowadzenie niniejszego postępowania jest nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe, podkreślono, iż ciężar dowodu w sprawie prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej spoczywa na stronie, która jest beneficjentem takiej pomocy. To na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 marca 2018 r. I SA/Ol 85/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1229/10, wyrok WSA w Szczecinie z 10.04.2019 r., I SA/Sz 974/18, LEX nr 2656062). Zatem to beneficjent dotacji powinien wykazać, że pokryty dotacją wydatek stanowił bieżący wydatek szkoły poniesiony na realizację zadania oświatowego (por. np. wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12).
Kolegium wskazało również, iż obowiązkiem organu prowadzącego szkoły niepubliczne jest dokonanie rozliczenia wykorzystania dotacji w oparciu o posiadane dowody księgowe, np. faktury, rachunki, listy płac, wyciągi bankowe obrazujące wydatki ponoszone na działalność oświatowo-wychowawczą przedszkola. W przypadku kontroli dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji księgowej, finansowej, organizacyjnej i dokumentacji z przebiegu nauczania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26.09.2018 r., III SA/Wr 99/18, LEX nr 2575997).
Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 655/18, podmiot prowadzący, mający niejako "pod sobą" kilka szkół (co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie) musi w tym zakresie dochować należytej staranności, tak, aby dotację przyznaną dla jednej ze szkół, można było prawidłowo rozliczyć, tj. zidentyfikować rachunki, przelewy wykonane w związku z wydatkami bieżącymi danej placówki. Niezbędne jest zatem prowadzenie przejrzystej rachunkowości odrębnej dla każdej szkoły prowadzonej przez skarżącą. W rozpatrywanej sprawie nie można uznać, iż taka należyta staranność przez organ prowadzący została dochowana, skoro, pomimo wielokrotnego wzywania Strony, brak jest informacji o liczbie uczniów w poszczególnych szkołach dotacji, co, jak wyżej już wykazano, jest niezbędne dla weryfikacji prawidłowości wykorzystania dotacji.
Nie jest zasadny także zarzut dotyczący braku skuteczności pisma Burmistrza Gminy K. z daty 1 marca 2021 r., dotyczącego zatwierdzenia rozliczenia dotacji. Pismo to zostało skierowane na adres Szkoły, która była beneficjentem dotacji. Zostało ono wystosowane w odpowiedzi na rozliczenie dotacji złożone przez dyrektora szkoły - który zgodnie z przepisami ją reprezentuje. Natomiast sam organ prowadzący był wielokrotnie informowany o nieprawidłowościach i wzywany do przedłożenia informacji i dokumentów oraz brał udział w postępowaniu administracyjnym.
Podsumowując, wskazano, iż żądanie zwrotu kwoty wskazanej w sentencji decyzji jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz w nadmiernej wysokości jest zasadne. Organ określił jednocześnie prawidłowo, mając na uwadze treść art. 252 ust. 6 ustawy, termin zwrotu żądanej kwoty oraz termin naliczania i wysokość odsetek.
Na to rozstrzygnięcie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 252 ust. 1 pkt. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wypłacona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobrana w nadmiernej wysokości, podczas gdy w rzeczywistości została ona pobrana zgodnie z treścią ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz wydatkowana na cele wskazane w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych oraz na zadania organu prowadzącego, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej (co wynika wprost z dyspozycji art, 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych), a tym samym dotacja została przeznaczona na pokrycie wydatków bieżących, które mogą być pokryte dotacją oświatową w związku z realizacją celów z zakresu kształcenia, wychowania i opieki w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez oparcie wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji na niedostatecznym rozważeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza z pominięciem dokumentów w postaci faktur oraz uchwał zarządu fundacji zgromadzonych w aktach przedmiotowego postępowania, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej. Mając na uwadze podniesione powyżej zarzut
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, wezwał Skarżącego i organ o podanie, czy strony wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP. Skarżący prawidłowo zawiadomiony wniósł o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, natomiast organ wniósł o przeprowadzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym .
Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2023 r. wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 7 marca 2023 r.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna aczkolwiek z innych względów , niż w niej wskazanych ( art. 134 §1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisami materialnoprawnymi na podstawie, których nakazano zwrot dotacji były m.in. art. 252 ust. 1 pkt 2; ust. 3-5 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm. dalej "u.f.p."). W myśl tych przepisów, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (art. 252 ust. 3 u.f.p.)
Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 252 ust. 4 u.f.p.)
Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5 u.f.p.)
Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p.)
Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.
Spór w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół zasadności nakazania prowadzącej Niepubliczna szkołę podstawową zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jak również zwrot dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Podkreślić jednak należy, że w niniejszej sprawie dokonano ustaleń faktycznych w oparciu o postępowanie administracyjne nie wszczynając w tym zakresie kontroli o której mowa w art. 36. ustawy z 27 października 2017 r. o finasowaniu zadań oświatowych ( Dz.U z 2022r. poz. 2082 ) powoływanej dalej jako u.f.z.o. , przy jednoczesnym i jednoznacznym stanowisku strony skarżącej, iż taka kontrola w niniejszym postępowaniu wręcz warunkuje prawidłowość rozstrzygnięcia. Strona skarżąca praktycznie przez większość postępowania odmawiała współpracy podkreślając, że niezbędne ustalenia faktyczne mogą być dokonane dopiero w trakcie kontroli.
Przeprowadzając rozważania w tej kwestii stwierdzić należy, że pierwszy ze wskazanych przepisów, tj. art. 36 ust. 1 u.f.z.o. stanowi , iż organ dotujący może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15 - art. 21, art. 25, art. 26, art. 28 - art. 31a i art. 32 u.f.z.o. Z kolei w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. zawarto delegację ustawową dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do uregulowania w formie uchwały trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
Na tej właśnie podstawie Rada Miejska w K. podjęła w dniu 23 lutego 2018 r. uchwałę nr [...] w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych szkół podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych na terenie Gminy K. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania dotacji.
W paragrafach 7-10 bardzo szczegółowo potraktowano wspomnianą materię określając m. in. podstawę przeprowadzenia kontroli, jej przedmiot, uprawnienia kontrolujących oraz przebieg poszczególnych etapów kontroli.
W kolejnych § 9 Uchwały wskazano, że z przeprowadzonej kontroli sporządzany jest protokół, który jeden egzemplarz przekazuje się osobie reprezentującej . Ponadto kserokopie służące jako załączniki do protokołu kontroli powinny być poświadczone za zgodność z oryginałem przez osoby reprezentujące kontrolowaną jednostkę. Kontrolujący, w związku z przeprowadzeniem kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji, mogą przetwarzać dane osobowe uczniów kontrolowanego podmiotu, a także zatrudnionych w nim osób, jeżeli dotacja jest wykorzystywana na wynagrodzenia osobowe. W przypadku nieposiadania dokumentów objętych kontrolą w siedzibie jednostki kontrolowanej, organ prowadzący zobowiązany jest dostarczyć i udostępnić kontrolującym dokumenty w siedzibie jednostki kontrolowanej, w terminie uzgodnionym z kontrolującym nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisemnego wezwania do okazania dokumentów podlegających kontroli. W razie potrzeby kontrolujący mogą występować do organu prowadzącego kontrolowany podmiot lub jego dyrektora o udzielanie wyjaśnień, sporządzanie obliczeń i zestawień w zakresie wykorzystania dotacji.
Podkreślić należy z całą mocą, że przedmiotowa Uchwała, jako akt prawa miejscowego stanowi obok Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustaw, umów międzynarodowych oraz rozporządzeń źródło prawa powszechnie obowiązującego. Oznacza to, iż normy prawne z niej płynące posiadają pełną moc obowiązującą na obszarze właściwości miejscowej organu, który akt ten ustanowił. Nie jest zatem dopuszczalne pomijanie, bądź wybiórcze jedynie stosowanie przepisów prawa miejscowego, a nawet zastępowania go przepisami, wynikającymi z innych, obowiązujących źródeł. Zdaniem natomiast rozpoznającego przedmiotową sprawę składu orzekającego z takim właśnie działaniem mamy do czynienia w sprawie.
Skoro bowiem ustawodawca zobowiązał powiaty do ustalenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji, jak również terminu i sposobu jej rozliczenia, zaś Rada Powiatu wypełniając powyższe zobowiązanie wprowadziła do porządku prawnego Uchwałę, to obowiązkiem prowadzącego postępowanie administracyjne obejmujące swym zakresem przedmiotową materię organu było stosowanie się do uchwalonych przepisów.
Okoliczność, że zarówno w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych w art. 31 ust 1 jak i § 7 uchwały Rady Miejskiej w K. zawarto fakultatywny tryb przeprowadzenia kontroli należy rozumieć w ten sposób , że przeprowadzenie kontroli należy do uprawnień organów dotujących. Organ może przeprowadzić kontrolę ale nie ma takiego obowiązku. Natomiast w sytuacji, gdy zdecyduje się na przeprowadzenie kontroli w ramach przysługujących mu uprawnień, powinien to zrobić zgodnie z przewidzianą do tego procedurą.
Zasada ta znalazła potwierdzenie w wyroku WSA w Lublinie 2 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/kr 530/15 , w którym stwierdzono, że obowiązujące przepisy prawa miejscowego nie mogą być pomijane chyba że nie zachodziła potrzeba przeprowadzania kontroli uregulowanej przepisami prawa miejscowego ze względu na niebudzący wątpliwości i nie będący przedmiotem sporu stan faktyczny w zakresie, w jakim stał się on podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia. Stanowisko to potwierdził NSA w wyroku 7 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 886/18 . W niniejszej sprawie doszło do zaniechania kontroli w trybie ustawy jak i uchwały Rady Miasta pomimo braku oczywistych faktów potwierdzających nienależyte i niezgodne z przeznaczeniem czy też pobrane w nadmiernej wysokości wydatkowanie dotacji. W ocenie Sądu pominięcie procesu kontroli opisanego w paragrafach od 7 do 10 powoływanej uchwały stanowi istotne naruszenie prawa mającego wpływ na wynik sprawy albowiem pozbawia stronę szeregu uprawnień wynikających z tej procedury.
Oczywiście zgodzić się należy z organem, że brak przeprowadzenia kontroli, o której mowa jest w § 7 ust. 1 uchwały, nie przesądza o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu dotacji, w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wykorzystania dotacji. Niemniej jednak stwierdzenie tychże nieprawidłowości musi być jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości a zgromadzony materiał dowodowy musi pełny. Jeżeli bowiem organ dysponuje bezspornym i pełnym materiałem dowodowym potwierdzającym wspomniane nieprawidłowości niewątpliwie może wydać stosowną decyzję w tym zakresie.
Niemniej jednak zauważyć należy, że wszczęcie postepowania w sprawie nastąpiło z urzędu na podstawie art. 252 § 1 ustawy o finansach publicznych w celu wydania decyzji określającej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu za rok 2020 .
W ramach takiego postępowania to na organie administracyjnym ciążył obowiązek wykazania stosownymi dowodami, kwoty dotacji pobrania w nadmiernej wysokości zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Zwrócić natomiast należy uwagę, że większość zakwestionowanych przez organ pozycji sprowadza się do wykazania, iż to beneficjent nie dostarczył odpowiednich dokumentów bądź nie wykazał określonych okoliczności faktycznych.
Podstawowym bowiem zarzutem organu był brak wykazania przez Skarżącą jaka jest liczba uczniów we wszystkich szkołach organu prowadzącego, co uniemożliwiło weryfikację prawidłowości faktur, będących podstawą wystawiania not księgowych. Ponadto zarzucono brak udzielenia informacji o ilości uczniów objętych kształceniem specjalnym w pozostałych szkołach prowadzonych przez organ prowadzący jak i brak wystarczającej dokumentacji w języku polskim. W ocenie organu nie wykazano również, iż zakup dostępu do platformy językowej służył realizacji podstawy programowej.
Zgodzić się również należy z poglądem, że materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji nakazującej stronie zwrot dotacji może zostać oparty na wynikach kontroli, ale może także zostać zebrany w toku postępowania administracyjnego finalizowanego decyzją o zwrocie tejże dotacji ale także istnieje możliwość wykorzystania materiałów zgromadzonych w ramach innych procedur, w tym kontroli przeprowadzonych przez inne organy (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10.04.2019 r., I SA/Sz 974/18, LEX nr 2656062).
W niniejszej sprawie podkreślić jednak należy, nie zgromadzono pełnej dokumentacji pozwalającej na wydanie prawidłowej decyzji, wyciągając jedynie negatywne konsekwencje dla Skarżącej ze stwierdzonych braków.
Podzielić również należy stanowisko, że to na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów ale zaznaczyć należy, że dotyczy to postępowania prowadzonego zgodnie z przewidzianymi do tego procedurami .
W tym stanie rzeczy sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
Na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz Skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie kwotę 13.598 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, w wysokości 2.781 zł, a także zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 10.800 zł. oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI