I SA/Kr 952/23

I SA/Kr 952/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Wiesław Kuśnierz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 1445
art. 1a, art. 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 952/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Trojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 roku, sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. z siedzibą w Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 29 sierpnia 2023 roku nr SKO.Pod/4140/711/2023, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 rok, skargę oddala.
Uzasadnienie
Burmistrz Krzeszowic (dalej: Burmistrz, organ I instancji) decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr WFK.RP.3120.4.24.2022.2023 określił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. (dalej: Nadleśnictwo, Podatnik, Strona, Strona skarżąca) wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 79.763,00 zł.
W uzasadnieniu organ I instancji m.in. wskazał, że w złożonych deklaracji oraz korektach deklaracji na podatek od nieruchomości za 2018 r. Nadleśnictwo nie wykazało żadnych gruntów leśnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem Burmistrza grunt o powierzchni 10,4714 ha służy do działalności gospodarczej podmiotowi zajmującemu się przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej, a zarządcą tych gruntów jest Strona.
Z treści Porozumienia w sprawie utrzymywania i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo, dla których nie są prowadzone księgi wieczyste, zawartego w dniu 14 marca 2013 r. pomiędzy Nadleśnictwem i T. SA, jak również z treści umowy o ustanowienie służebności przesyłu zawartej w dn. 14 marca 2013 r. pomiędzy Nadleśnictwem i T. S.A, a także z treści umowy o ustanowieniu służebności przesyłu i rozliczeniu za korzystanie z gruntu, zawartej 5 czerwca 2014 r. pomiędzy Nadleśnictwem K. a P. S.A. bezsprzecznie wynika, że grunty objęte tymi dokumentami są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty leśne wskazane w tych dokumentach są wykorzystywane i utrzymywane w taki sposób, by przede wszystkim służyły do dystrybucji energii elektrycznej, utrzymania i eksploatacji sieci i urządzeń elektroenergetycznych.
Powyższe wiąże się z prawem w/w spółek do posadowienia na terenie lasu sieci i urządzeń elektroenergetycznych służących do dystrybucji energii elektrycznej, prawem wstępu, przechodu, przejazdu (w tym sprzętem ciężkim) w celu wykonywania czynności eksploatacyjnych, usuwania awarii, modernizacji i przebudowy sieci i urządzeń (w tym przeprowadzania wycinek drzew i krzewów), konserwacji, remontów likwidacji linii itp. Spółki mają prawo dysponowania wskazanymi w tych dokumentach gruntami (leśnymi pasami), na których wykonywana jest służebność, na cele budowlane w rozumieniu prawa budowlanego w zakresie przebudowy i modernizacji sieci i urządzeń. Jednocześnie Nadleśnictwo może kontynuować prowadzenie gospodarki leśnej z uwzględnieniem obciążenia tych nieruchomości sieciami i urządzeniami elektroenergetycznymi i wymaganiami bezpieczeństwa wynikającymi z przepisów prawa, w tym przepisów przeciwpożarowych. Z tytułu zawarcia w/w umów i porozumienia Nadleśnictwo otrzymuje od w/w spółek wynagrodzenie.
Nadleśnictwo złożyło odwołanie, zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie:
1) art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: O.p.), poprzez:
a) nie zebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, a w konsekwencji nie ustalenie istotnych okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotu sprawy, w szczególności nie ustalenie następujących okoliczności:
- czy grunty będące w zarządzie Nadleśnictwa stanowiące pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi oraz grunty, w których zlokalizowane są doziemne linie elektroenergetyczne są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, w szczególności czy działalność przedsiębiorstwa energetycznego jest wyłącznym lub choćby głównym i przeważającym celem wykorzystywania przedmiotowych gruntów, co wyklucza prowadzenie na tym terenie gospodarki leśnej lub też powoduje, że gospodarka leśna ma charakter uboczny i marginalny;
- jaka jest powierzchnia gruntów zajętych przez napowietrzne i doziemne linie elektroenergetyczne;
b) zaniechanie samodzielnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokonanie samodzielnie ustaleń faktycznych dotyczących istotnych dla sprawy okoliczności, w tym tego, czy grunty w zarządzie Nadleśnictwa stanowiące pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi oraz grunty, w których zlokalizowane są doziemne linie elektroenergetyczne są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, w szczególności czy działalność przedsiębiorstwa energetycznego jest wyłącznym lub choćby głównym i przeważającym celem wykorzystywania przedmiotowych gruntów i czy ten stan wyklucza wykonywanie na tym gruncie działalności leśnej lub też powoduje, że gospodarka leśna ma tam charakter uboczny i marginalny, a w konsekwencji wadliwe sformułowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegające na przytoczeniu treści uzasadnienia orzeczenia NSA i zaniechaniu przedstawiania własnych rozważań organu;
2. art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny gospodarki leśnej, pomimo że ocena czy na gruntach stanowiących pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi oraz na gruntach, w których zlokalizowane są doziemne linie elektroenergetyczne, możliwe jest prowadzenie działalności leśnej oraz czy była tam i w jakim zakresie taka działalność prowadzona w "roku 2017", wymagało posiadania informacji specjalnych;
3) art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i § 3 w zw. z art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt. 6 oraz art. 210 § 4 O.p., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego, przy uwzględnieniu:
- skutków społeczno-gospodarczych rozstrzygnięcia,
- istoty zawierania umów ustanowienia służebności przesyłu, które mają charakter przymusowy i odszkodowawczy, a nie dobrowolny i odpłatny, ustaleń w zakresie możliwości wykorzystania gruntów leśnych przez Podatnika w ramach prowadzonej działalności leśnej,
- treści uzasadnienia ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku leśnym;
4) art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP, oraz art. 2a w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez wadliwe uznanie (w sytuacji istnienia wątpliwości interpretacyjnej odnośnie tego, czy grunty rolne i leśne zarządzane przez Nadleśnictwo K., na których znajdują się elementy infrastruktury energetycznej powinny być opodatkowane podatkiem leśnym lub rolnym czy też podatkiem od nieruchomości według stawki właściwej dla prowadzenia działalności gospodarczej, rozwianej na korzyść podatnika na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku leśnym Dz.U. z 2018 r., poz.1722; dalej: ustawa zmieniająca) na niekorzyść podatnika, że opodatkowanie przedmiotowych gruntów powinno nastąpić według reguł właściwych dla podatku od nieruchomości, w sytuacji, gdy zgodnie z zasadą in dubio pro tributario oraz zasadą zaufania obywateli do państwa organ powinien orzec na korzyść podatnika i zgodnie z wykładnią przepisów zaaprobowaną w/w ustawą nowelizacyjną - że od przedmiotowych gruntów należny był "za 2017 r." podatek leśny albo rolny, a nie podatek od nieruchomości,
5) art. 21 § 3 O.p., poprzez nieuzasadnione wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za "rok 2017 od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 104.714,00 m w wysokości 76.441,22 zł" w sytuacji, gdy Strona nie posiada w swoim zarządzie żadnych gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
6) naruszenie:
a) art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7, art. la ust. 2 pkt 1, art. 1a ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2018 r, poz.1445, ze zm.; dalej: u.p.o.l.)
b) art. 1 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym, t.j. Dz.U. z 2017 r., poz.1821 ze zm.),
c) art. 1 i art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz.1892 ze zm.),
d) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne, (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.),
poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że grunty rolne i leśne będące w zarządzie Nadleśnictwa są zajęte na prowadzoną działalność gospodarczą przez przedsiębiorstwa energetyczne i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek właściwych dla gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, pomimo że prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż o zajęciu gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej można mówić dopiero wtedy, gdy wykonywanie działalności gospodarczej wyklucza całkowicie prowadzenie na danym obszarze działalności leśnej lub ewentualnie, wtedy, gdy działalność przedsiębiorstw energetycznych jest głównym i podstawowym celem wykorzystywania przedmiotowych gruntów (zaś działalność leśna ma charakter uboczny i marginalny); zatem obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za grunt rolny i leśny powstaje dopiero w sytuacji, gdy ten grunt jest stale zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej w sposób wyłączający możliwość prowadzenia choćby ograniczonej gospodarki leśnej (lub też gdy działalność przedsiębiorstw energetycznych jest głównym i podstawowym celem wykorzystywania przedmiotowych gruntów, zaś działalność leśna ma charakter uboczny i marginalny), a nie jedynie sporadycznie i za zgodą Nadleśnictwa wykorzystywany w celu dokonania czynności mających zawiązek z prowadzaniem działań zmierzających do prawidłowej konserwacji, eksploatacji, napraw urządzeń przesyłowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr SKO.Pod/4140/711/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego kwestia opodatkowania gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w zarządzie Nadleśnictwa, pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, była przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych, w których stwierdzono, że zajęcie gruntów leśnych na prowadzenie działalności gospodarczej powoduje, iż podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości również wtedy, gdy na zajętym gruncie możliwe jest prowadzenie działalności leśnej w ograniczonym zakresie. W wyrokach NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt: II FSK 1156/14, II FSK 1157/14 i II FSK 1238/14; z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt: II FSK1315/14, II FSK 1391/14, II FSK 1392/14 i II FSK 1387/14; z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1541/15; z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2177/15; z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 795/07; z dnia 22 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1844/18; z dnia 20 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 888/19, II FSK 889/ 19, II FSK 890/ 19; z dnia 20 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 1346/ 19; z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt III FSK 2335/21; z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt III FSK 2590/21 i III FSK 2481/21; z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3912/21 przyjęto, że grunty leśne, nad którymi przebiegają linie elektroenergetyczne, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii przez przedsiębiorstwo energetyczne, co skutkuje ich opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, a konstatacji takiej nie stoi na przeszkodzie możliwość prowadzenia na tych gruntach, w ograniczonym zakresie, określonych czynności w ramach działalności leśnej. W powyższych wyrokach NSA podkreślał, że spółki energetyczne, prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały i z pewnością nieincydentalny, dla potrzeb tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami energetycznymi, które zostały wytyczone w związku z przebiegającymi przez użytki rolne lub las liniami energetycznymi i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii, a nadto spółki te, jako operatorzy, są zobowiązane utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznych przy uwzględnieniu szeregu przepisów prawa regulujących, m.in. kwestie bezpieczeństwa, funkcjonowania i posadowienia linii energetycznych.
Dalej SKO wskazało, że "W myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłem energii ma obowiązek utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Zatem spółki energetyczne, prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały dla potrzeb tej działalności pasy techniczne, które zostały wytyczone w związku z przebiegającymi przez las liniami energetycznymi i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii.
W wyrokach z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt: II FSK 1156/14, II FSK 1157/14 i II FSK 1238/14, NSA podkreślił negatywne oddziaływanie linii energetycznych wysokiego napięcia na otoczenie, a co za tym idzie brak możliwości prowadzenia na gruncie usytuowanym w pasie technicznym działalności rolniczej lub leśnej w zakresie ochrony i zagospodarowania gruntów rolnych lub lasu, a także utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych.
W rozpatrywanej sprawie zarządcą stanowiących przedmiot opodatkowania gruntów jest Nadleśnictwo K., jako jednostka Lasów Państwowych i jest podatnikiem podatku od nieruchomości w stosunku do zarządzanych przez siebie gruntów (z wyłączeniem gruntów wynajętych lub wydzierżawionych innym podmiotom w związku, z zawartymi umowami najmu, dzierżawy). PGL LP Nadleśnictwo K. na spornych gruntach nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz taką działalność prowadzili w analizowanym roku podatkowym operatorzy. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wynika, że ze spornych gruntów korzystali operatorzy - spółki energetyczne, na podstawie porozumienia oraz umów łączących te podmioty z Podatnikiem, poprzez wykorzystywanie linii elektroenergetycznych ulokowanych na tych gruntach. Zawarte umowy służebności nie przenosiły posiadania tych gruntów na operatorów. Umożliwiały natomiast na dostęp do przedmiotowych gruntów i wykonywanie określonych czynności. Przedmiotowe grunty zajęte przez w/w operatorów, którzy są przedsiębiorcami, podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości stawką, jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, mimo że podatnikiem podatku od nieruchomości pozostaje w dalszym ciągu Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. Według zapisów w/w umów uprawnienia operatorów polegają m.in. na prawie utrzymywania urządzeń elektroenergetycznych służących do dystrybucji energii, korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, wycinki drzew bądź krzewów w zakresie niezbędnym dla utrzymania urządzeń i instalacji elektroenergetycznych w należytym stanie celem uniknięcia zagrożenia dla funkcjonowania tych urządzeń wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników operatorów oraz przez wszystkie podmioty i osoby, którymi posługują się w związku, z prowadzoną działalnością.
Trafnie jest zatem stanowisko organ I instancji, że postanowienia umowne przesądzają o tym, że grunty pod liniami napowietrznymi, jak i grunty, pod których powierzchnią usytuowano linie energetyczne są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez operatorów, którzy prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały, dla potrzeb tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami energetycznymi i nad liniami doziemnymi, które zostały wytyczone w związku z przebiegającą linią energetyczną i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii. Operatorzy są zobowiązani utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznej i doziemnej. Zatem w/w grunty były nie tylko związane, ale i zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej, co oczywiście nie stoi na przeszkodzie możliwości prowadzenia na tych gruntach, jednakże w ograniczonym zakresie, działalności leśnej czy też działalności z nią związanej. Zajęcie gruntów rolnych lub leśnych na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej nie wyklucza równoczesnego prowadzenia na nich ograniczonej działalności rolniczej lub działalności leśnej.
Mając bowiem na uwadze, że przesył energii oddziałuje na grunt jedynie w ograniczonym zakresie, to nie można przyjmować, że wyklucza to całkowicie prowadzenie na nim innego rodzaju działalności. W postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II CSK 218/12, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na cel służebności przesyłu. Jest nim umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa. Nie może ulegać wątpliwości, że funkcjonowanie przedsiębiorstwa energetycznego polega na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej liniami energetycznymi, które stanowią składnik tego przedsiębiorstwa i stają się elementem połączonego z nim systemu sieci. Ustawodawca w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (wg stanu w 2018 r.), zdefiniował przedsiębiorstwo energetyczne jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi lub przesyłania dwutlenku węgla lub przeładunku paliw ciekłych, a w art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - sieci jako instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego.
Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, należy uwzględniać przy wyjaśnianiu pojęcia korzystania z widocznego i trwałego urządzenia użytego w art. 292 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Istnieje zatem związek techniczny i gospodarczy pomiędzy elementami sieci energetycznej, do których niewątpliwie należą linie energetyczne, utrzymujące je słupy, stacje transformatorowe i inne urządzenia. Po wybudowaniu stanowią składnik przedsiębiorstwa włączony do sieci. Jeżeli zatem przedsiębiorstwo energetyczne funkcjonuje i prowadzi działalność gospodarczą polegającą na przesyłaniu energii elektrycznej, to korzysta z urządzeń stanowiących sieć energetyczną, łącząc je z innymi elementami instalacji. Użyte w art. 3051 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny pojęcia "korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej" oraz "zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń", jakkolwiek mają charakter normatywny, są tak ogólne, że w każdym wypadku wymagają jej wypełnienia przez strony w treści zawartej umowy ustanawiającej tą służebność. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie dla specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju i umiejscowienia urządzeń przesyłowych obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania oraz przewidywalnych potrzeb. Celowe jest zwłaszcza wskazanie, że obciążenie obejmuje dostęp, korzystanie poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Należy także podkreślić, że w sprawie dotyczącej opodatkowania gruntów będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. podatkiem od nieruchomości za 2016 r. wypowiedział się WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 286/22, oddalił skargę Podatnika na decyzję organu odwoławczego. WSA, po przeanalizowaniu zawartych przez Podatnika umów z przedsiębiorcami energetycznymi, podzielił stanowisko organów podatkowych, wskazując, iż grunty usytuowane pod napowietrznymi liniami energetycznymi, są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu przez przedsiębiorstwo energetyczne energii elektrycznej, a tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W wyroku podkreślono również, że co do zasady przepisy o ulgach podatkowych, jako przewidujące wyjątki od zasady powszechnego opodatkowania, powinny być interpretowane ściśle, nie mogą być one przedmiotem wykładni rozszerzającej. Stanowisko to zgodne jest z wypracowanym przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i utrwalonym już poglądem, że przepisy dotyczące wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych - jako odstępstwo, od sformułowanej w art. 84 Konstytucji RP zasady równości i powszechności opodatkowania - powinny być interpretowane ściśle.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że udostępnienie gruntów leśnych operatorowi na posadowienie na nich słupów przesyłowych oraz rozciągnięcie pomiędzy nimi sieci energetycznych, a także w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych powoduje, że grunty te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Konstatacji takiej nie stoi na przeszkodzie ani możliwość ani fakt prowadzenia przez Nadleśnictwo na tych gruntach, w ograniczonym zakresie, określonych czynności w ramach działalności leśnej czy też rolnej.
W związku z powyższym zasadnie organ I instancji nie zgodził się z argumentacją Nadleśnictwa, że przedsiębiorca korzysta z gruntów leśnych jedynie sporadycznie, w ograniczonym zakresie. Jak słusznie podniósł organ I instancji konserwacja, modernizacja czy też naprawa linii elektroenergetycznych następuje w miarę potrzeb - zawsze łączy się z koniecznością zapewnienia operatorowi swobodnego dostępu do linii oraz urządzeń elektroenergetycznych (słupów, transformatorów). Zawarte w umowach zapisy przesądzają o tym, że grunty obciążone służebnością przesyłu na rzecz przedsiębiorcy są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Głównym celem wykorzystywania tych gruntów jest realizacja zadania gospodarczego, które stanowi efektywne i bezpieczne wykonywanie przez przedsiębiorcę uprawnień w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na dystrybucji i przesyle energii elektrycznej. Nie można się także zgodzić z argumentacją, że nieodzowną cechą zajęcia gruntu leśnego na działalność gospodarczą jest stan, w którym wyłączona jest w ogóle możliwość prowadzenia na tych gruntach innego rodzaju działalności np. leśnej. Organy nie kwestionują, iż Podatnik może w ograniczonym zakresie prowadzić na tych gruntach gospodarkę leśną, jednak nadrzędnym celem, do którego wykorzystywane są sporne pasy lasów, jest realizacja zadania gospodarczego polegającego na ciągłej dystrybucji energii elektrycznej. Prowadzenie działalności leśnej na w/w pasach gruntu leśnego jest zależne całkowicie od właściwego i niezakłóconego prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przesyłu prądu. Aby wypełnić opisane zadanie gospodarcze, właściciel linii energetycznej ma prawo stałego wstępu na grunty pod liniami, a także obowiązek utrzymywania ich w odpowiednim stanie. Natomiast Nadleśnictwo K. może kontynuować prowadzenie gospodarki leśnej z uwzględnieniem obciążenia tych nieruchomości sieciami i urządzeniami elektroenergetycznymi i wymaganiami bezpieczeństwa wynikającymi z przepisów prawa, w tym przepisów przeciwpożarowych. Nadleśnictwo ma również powstrzymać się od umieszczania budowli lub nasadzeń trwale utrudniających lub zagrażających funkcjonowaniu sieci i urządzeń elektroenergetycznych.
W konsekwencji w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że grunty o powierzchni 10,4714 ha (104714 m2), które służą do działalności gospodarczej podmiotowi zajmującemu się przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej, a zarządcą tych gruntów jest Nadleśnictwo K., powinny zostać opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawek najwyższych jako zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej."
Następnie SKO wskazało, że w sprawie nie znajduje zastosowania wchodząca w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. zmiana ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, która wprowadzona została ustawą zmieniającą. Zmiana, ta nie miała zatem wpływu na wynik niniejszej sprawy. W przepisach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2019 r. ustawodawca wprowadził zasadę, że posadowienie infrastruktury w postaci napowietrznych linii elektroenergetycznych na gruntach osób trzecich, z których przedsiębiorstwo będące właścicielem tej infrastruktury korzysta w sposób ograniczony (na podstawie służebności przesyłu, innej umowy lub bezumownie), nie skutkuje zmianą sposobu opodatkowania tych gruntów. Przepisy wprowadzone ustawą zmieniającą pozostają więc bez wpływu na wykładnię przepisów obowiązujących w roku 2018. W tym okresie nie było regulacji wyłączających z pojęcia użytków rolnych oraz lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza lub działalność leśna - odpowiednio użytków rolnych lub lasów, przez które przebiegają napowietrzne linie elektroenergetyczne. W stanie prawnym obowiązującym w analizowanym okresie, sporne grunty należało uznać za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii przez przedsiębiorstwo energetyczne. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK 3788/21 zmiana przepisów od 1 stycznia 2019 r. ma ewidentnie charakter normatywny i wprowadza nowy stan prawny, który nie może mieć żadnego zastosowania do wcześniejszych stanów faktycznych. Bez wątpienia treść uzasadnienia do projektu wskazanych wyżej zmian nie może być przesądzająca dla sposobu wykładni dotychczas obowiązujących przepisów, tym bardziej, jeśli jest ona sprzeczna z wynikami mających zastosowanie reguł wykładni prawa.
Identyczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3912/21, który oceniając charakter zmiany wprowadzonej od 1 stycznia 2019 r., stwierdził, że zmiany te mają charakter normatywny i wprowadzają nowy stan prawny, który nie może mieć zastosowania do wcześniejszych stanów faktycznych.
Na stanowisku, że wprowadzona zmiana nie ma charakteru doprecyzowującego stanął również WSA w Krakowie w wyroku z dnia "2 lutego 2023 r.", sygn. akt I SA/Kr 286/22. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że jak wynika z art. 2 pkt 1 tej ustawy nowelizującej, "W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w art. 1a w ust. 2a w pkt 3 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 4 w brzmieniu: "4) gruntów: a) przez które przebiegają urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, wchodzące w skład przedsiębiorstwa przedsiębiorcy prowadzącego działalność telekomunikacyjną, działalność w zakresie przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów lub energii elektrycznej lub zajmującego się transportem wydobytego gazu ziemnego lub ropy naftowej, b) zajętych na pasy technologiczne stanowiące grunt w otoczeniu urządzeń, o których mowa w lit. a, konieczny dla zapewnienia właściwej eksploatacji tych urządzeń, c) zajętych na strefy bezpieczeństwa oraz strefy kontrolowane urządzeń, o których mowa w lit. a, służących do przesyłania lub dystrybucji ropy naftowej, paliw ciekłych lub paliw gazowych, lub transportu wydobytego gazu ziemnego lub ropy naftowej, które zostały określone w odrębnych przepisach - chyba że grunty te są jednocześnie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność, o której mowa w lit. a.". Z powyższego wynika zatem, że mając do wyboru różne tryby zmiany (nowelizacji) ustawy uregulowane w § 82 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", tj. polegające na uchyleniu niektórych jej przepisów, zastąpieniu niektórych jej przepisów przepisami o innej treści lub brzmieniu lub na dodaniu do niej nowych przepisów, ustawodawca zdecydował się na wybór ostatniej z nich. Tymczasem, jak wynika z § 89 załącznika do tego rozporządzenia, dodanie (wprowadzanie) nowych jednostek redakcyjnych w przepisach, dotyczyć może regulacji nieistniejących uprzednio w tych aktach. WSA przyjął zatem, że od 1 stycznia 2019 r. wprowadzono nowy wyjątek od zasady powszechnego opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Końcowo SKO odniosło się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania uznając je wszystkie za nieuzasadnione.
Nadleśnictwo na powyższą decyzję SKO złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której decyzji zarzuciło naruszenie:
1. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. t.j., poprzez naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania, m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego poprzez:
- nie zebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego i brak ustalenia w jakim zakresie grunty będące w zarządzie Nadleśnictwa stanowiące pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi jak i grunty, w których zlokalizowane są doziemne linie elektroenergetyczne są rzeczywiście zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz ustalenie jedynie na podstawie postanowień umów zawartych przez Nadleśnictwo z przedsiębiorstwami energetycznymi (tj. Porozumienia w sprawie utrzymywania i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo, dla których nie są prowadzone księgi wieczyste z dnia 14 marca 2013 r. zawartego z T. S.A., umowy o ustanowieniu służebności przesyłu z dnia 14 marca 2013 r, Rep. [...]. nr [...] zawartej z T. S.A. oraz umowy o ustanowieniu służebności przesyłu i rozliczeniu za korzystanie z gruntu z dnia 5 czerwca 2014 r., Rep. [...] nr [...] zawartej z P. S.A., że grunty będące w zarządzie Nadleśnictwa stanowiące pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi jak i grunty, w których zlokalizowane są doziemne linie elektroenergetyczne są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz, że działalność ta jest głównym i przeważającym celem wykorzystywania przedmiotowych gruntów, co automatycznie powoduje, że prowadzona na tych gruntach przez Nadleśnictwo gospodarka leśna ma charakter uboczny i marginalny, podczas gdy wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego powinno doprowadzić do ustalenia, że faktycznie prowadzona w przedmiotowym terenie gospodarka leśna ma charakter dominujący, a zatem, że grunty te nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej,
- bezpodstawne przyjęcie, iż łączna powierzchnia terenu (10,4714 ha) wynikająca z umów zawartych przez Nadleśnictwo z przedsiębiorstwami energetycznymi (tj. porozumienia w sprawie utrzymywania i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo, dla których nie są prowadzone księgi wieczyste z dnia 14 marca 2013 r. zawartego z T. S.A., umowy o ustanowieniu służebności przesyłu z dnia 14 marca 2013 r., Rep. [...] nr [...] zawartej z T. S.A. oraz umowy o ustanowieniu służebności przesyłu i rozliczeniu za korzystanie z gruntu z dnia 5 czerwca 2014 r. Rep. [...] nr [...] zawartej z P. S.A.) odpowiada powierzchni faktycznie zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa energetyczne, na której wykonywana przez Nadleśnictwo gospodarka leśna ma charakter jedynie uboczny i marginalny,
- nie zebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, a w konsekwencji nie ustalenie istotnych okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotu sprawy, w szczególności nie ustalenie następujących okoliczności, jaka jest powierzchnia gruntów faktycznie zajętych przez napowietrzne i przez doziemne linie elektroenergetyczne,
- nie zebranie całego istotnego dla obecnej sprawy materiału dowodowego i ustalenie jedynie na podstawie treści orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych w innych sprawach, że posadowienie na terenie Nadleśnictwa linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia negatywnie oddziałuje na otoczenie, a co za tym idzie, że brak jest możliwości prowadzenia na gruncie usytuowanym w pasie technicznym działalności leśnej w zakresie ochrony i zagospodarowania gruntów leśnych a także utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych,
2. art. 197 § 1 w zw. Z art. 180 § 1. art. 122 i art. 187 § 1 O.p., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny gospodarki leśnej, pomimo że ocena czy na gruntach stanowiących pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi oraz na gruntach, w których zlokalizowane są doziemne linie elektroenergetyczne, możliwe jest prowadzenie działalności leśnej oraz czy była tam i w jakim zakresie taka działalność prowadzona w roku 2018, wymagało posiadania informacji specjalnych,
3. art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i § 3 w zw. z art. 191 O.p. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego przy uwzględnieniu:
- skutków społeczno-gospodarczych rozstrzygnięcia,
- istoty zawierania umów ustanowienia służebności przesyłu, które mają charakter przymusowy i odszkodowawczy, a nie dobrowolny i odpłatny,
- ustaleń w zakresie możliwości wykorzystania gruntów leśnych przez Podatnika w ramach prowadzonej działalności leśnej,
- treści uzasadnienia ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku leśnym;
4. art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 2a w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez wadliwe uznanie (w sytuacji istnienia wątpliwości interpretacyjnej odnośnie tego czy grunty rolne i leśne zarządzane przez Nadleśnictwo, na których znajdują się elementy infrastruktury energetycznej powinny być opodatkowane podatkiem leśnym lub rolnym czy też podatkiem od nieruchomości według stawki właściwej dla prowadzenia działalności gospodarczej, rozwianej na korzyść Podatnika na podstawie ustawy zmieniającej) na niekorzyść Podatnika, że opodatkowanie przedmiotowych gruntów powinno nastąpić według reguł właściwych dla podatku od nieruchomości, w sytuacji, gdy - zgodnie z zasadą in dubio pro tributario oraz zasadą zaufania obywateli do państwa - SKO powinno orzec na korzyść podatnika i zgodnie z wykładnią przepisów zaaprobowaną w/w ustawą nowelizującą, że od przedmiotowych gruntów należny był za 2018 r. podatek leśny albo rolny, a nie podatek od nieruchomości.
5. art. 233 § 1 pkt 1 O.p., poprzez niezasadne wydanie przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z dnia 18 kwietnia 2023 r. określającą Podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie 79.763,00 zł, podczas gdy Podatnik w 2018 r. nie posiadał w swoim zarządzie żadnych gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, a zatem istniała podstawa do uchylenia przez SKO decyzji organu I instancji.
6. naruszenie:
- art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7, art. la ust. 2 pkt 1, art. 1a ust. 3 pkt 2 u.p.o.l.
- art. 1 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym,
- art. 1 i art. 2 ust. 3 Ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym,
- art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne,
- poprzez ich błędne zastosowanie i zaakceptowanie określenia Nadleśnictwu wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 rok w łącznej wysokości 79.763 zł, podczas gdy w obecnej sprawie nie została spełniona przesłanka "zajęcia" gruntów udostępnionych przedsiębiorstwom przesyłowym zarówno pod napowietrzne jak i podziemne linie elektroenergetyczne na prowadzenie działalności gospodarczej z uwagi na fakt, że działalność leśna prowadzona przez Nadleśnictwo na przedmiotowym terenie nie jest działalnością prowadzoną "ograniczonym zakresie", a w zakresie przynajmniej równorzędnym lub dominującym w stosunku do działalności przedsiębiorstw energetycznych, a dodatkowo poprzez naruszenie zasady, zgodnie z którą podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, które w tym przypadku jednoznacznie wskazują na leśny (lub rolny) charakter przedmiotowych gruntów, a nie na to, że są one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej,
7. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z ust. 2a pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku leśnym poprzez pominięcie istoty i funkcji nowelizacji, a także jej znaczenia dla interpretacji przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2019 r. oraz błędne uznanie, że celem ustawodawcy przed wejściem w życie nowelizacji było objęcie najwyższymi stawkami podatkowymi gruntów, przez które przebiegają napowietrzne i podziemne linie elektroenergetyczne i gruntów przeznaczonych na pasy technologiczne, mimo że w uzasadnieniu nowelizacji wskazano, że ma ona charakter doprecyzowujący i nie wprowadza nowych ulg w podatku od nieruchomości.
Na podstawie tych zarzutów Nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone wart. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
Skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu.
Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że tutejszy Sąd rozpatrując skargi Nadleśnictwa na decyzje SKO utrzymujące w mocy decyzje Burmistrza w przedmiocie odpowiednio określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2016 i 2017 r. wyrokami z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 286/22 i z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt 117/23 oddalił skargi Strony skarżącej odpowiednio za rok 2016 i 2017 r. (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprawy te i obecnie rozpatrywana sprawa są przedmiotowo tożsame, gdyż cechują się jednorodnością spornych zagadnień prawnych oraz zbieżnością zarzutów skarg.
Wyroki te tworzą jednolitą linię jednolitą linię orzeczniczą prezentowaną przez tutejszy Sąd wobec skarg Nadleśnictwa, w którą skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni się wpisuje, uznając za celowe odwołanie się do argumentacji zaprezentowanej w tych wyrokach.
Podzielając zapatrywania prawne, które WSA uwzględnił w ww. wyrokach, Sąd w rozpatrywanej obecnie sprawie posłuży się argumentacją zawartą w ich uzasadnieniach.
Istotą rzeczy w poddanej sądowej kontroli sprawie było ustalenie, czy grunty leśne, nad którymi przebiegają linie elektroenergetyczne, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, a to w zakresie przesyłu energii przez przedsiębiorstwo energetyczne.
Tożsamy problem prawny był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w szeregu spraw zakończonych wyrokami, a to przykładowo z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1156/14, sygn. akt II FSK 1157/14 i sygn. akt II FSK 1238/14; z 17 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK1315/14, sygn. akt II FSK 1391/14, sygn. akt II FSK 1392/14 i sygn. akt II FSK 1387/14; z 4 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1541/15; z 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2177/15 czy z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 795/07.
W orzeczeniach tych przyjęto, że w świetle przepisów powołanych przez organy podatkowe, w szczególności art. 1a ust. 2 pkt 1, art. 2 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 3 ust. 2 u.p.o.l., grunty leśne, nad którymi przebiegają linie elektroenergetyczne, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii przez przedsiębiorstwo energetyczne, co skutkuje ich opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, a konstatacji takiej nie stoi na przeszkodzie możliwość prowadzenia na tych gruntach, w ograniczonym zakresie, określonych czynności w ramach działalności leśnej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko przedstawione w tych orzeczeniach.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 w/w ustawy podatkowej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Kluczowe w sprawie określenie "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej", w rozpatrywanej sprawie odnosi się do lasów. Dopełnienie tej regulacji, na gruncie ustawy o podatku leśnym stanowi art. 1 ust. 1, wedle którego opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej, niż działalność leśna, przy czym art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym precyzował, że w jej rozumieniu lasem są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy. Na tle tych przepisów w rozpoznawanej sprawie spornym zagadnieniem było, jakiemu podatkowi, tj. od nieruchomości czy leśnemu, powinny podlegać grunty znajdujące się pod napowietrznymi liniami energetycznym, stanowiące tzw. pas techniczny. Jak jednoznacznie wskazano w powołanych powyżej orzeczeniach NSA, przez pojęcie gruntów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej, należy rozumieć faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Spółki energetyczne, prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały dla potrzeb tej działalności pasy techniczne pod napowietrznymi liniami energetycznymi, które zostały wytyczone w związku z przebiegającymi przez las liniami energetycznymi i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii. Ponadto spółki te, jako operatorzy, są zobowiązane utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznych przy uwzględnieniu szeregu przepisów prawa regulujących m.in. kwestie bezpieczeństwa, funkcjonowania i posadowienia linii energetycznych. Obowiązki te wynikają nie tylko z umowy służebności przesyłu, ale także z ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że z treści Porozumienia w sprawie utrzymywania i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo dla których nie są prowadzone księgi wieczyste, zawartego w dniu 14 marca 2013 r. pomiędzy Nadleśnictwem K. i T. SA jak również z treści umowy o ustanowienie służebności przesyłu zawartej 14 marca 2013 r. pomiędzy Nadleśnictwem K. i T. SA, a także z treści umowy o ustanowieniu służebności przesyłu i rozliczeniu za korzystanie z gruntu, zawartej 5 czerwca 2014 r. pomiędzy Nadleśnictwem K. a P. SA wynika, że grunty objęte tymi dokumentami są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty leśne wskazane w tych dokumentach są wykorzystywane i utrzymywane w taki sposób by przede wszystkim służyły do dystrybucji energii elektrycznej, utrzymania i eksploatacji sieci i urządzeń elektroenergetycznych. Powyższe wiąże się z prawem w/w spółek do posadowienia na terenie lasu sieci i urządzeń elektroenergetycznych służących do dystrybucji energii elektrycznej, prawem wstępu, przechodu, przejazdu (w tym sprzętem ciężkim) w celu wykonywania czynności eksploatacyjnych, usuwania awarii, modernizacji i przebudowy sieci i urządzeń (w tym przeprowadzania wycinek drzew i krzewów), konserwacji, remontów likwidacji linii itp. Z treści dokumentów wynika że spółki mają prawo dysponowania wskazanymi w dokumencie gruntami (leśnymi pasami), na których wykonywana jest służebność, na cele budowlane w rozumieniu prawa budowlanego w zakresie przebudowy i modernizacji sieci i urządzeń. Jednocześnie z dokumentów wynika, że Nadleśnictwo może kontynuować prowadzenie gospodarki leśnej z uwzględnieniem obciążenia tych nieruchomości sieciami i urządzeniami elektroenergetycznymi i wymaganiami bezpieczeństwa wynikającymi z przepisów prawa, w tym przepisów przeciwpożarowych. Z tytułu zawarcia w/w umów i porozumienia, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. otrzymuje od w/w spółek wynagrodzenie.
Z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. nie wynika, aby na gruntach zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej nie mogła być prowadzona inna działalność, w tym leśna, o ile specyfika prowadzonej działalności gospodarczej na to pozwala. Nie ma to jednak wpływu na opodatkowanie takich gruntów, o ile są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i jest to główny i podstawowy cel ich wykorzystywania. Zaakceptowanie odmiennego stanowiska strony skarżącej żądającej szczegółowego badania tej kwestii, w efekcie mającego prowadzić do ustalenia, że nieodzowną cechą zajęcia gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej jest stan, w którym wyłączona jest w ogóle możliwość prowadzenia na tych gruntach innego rodzaju działalności (w niniejszej sprawie leśnej) oznaczałoby, iż każdy, choćby bardzo ograniczony, a nawet bagatelny, przejaw prowadzenia działalności leśnej na gruntach usytuowanych pod liniami energetycznymi, np. postawienie paśnika, zasadzenie choinek lub krzewów liściastych, pozyskanie karpiny, itd., powodować by musiał skutek w postaci wyłączenia spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości i opodatkowania tych gruntów podatkiem leśnym. Ustalenie zatem, jakim podatkiem opodatkować dany grunt zależałoby jedynie od tego, czy pod liniami jest prowadzona w ograniczonym, czy nawet w jakimkolwiek zakresie gospodarka leśna, a nie od tego, czy grunty są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Z uwagi na to bezzasadny jest zarzut błędnego przyjęcia, że grunty pod liniami elektroenergetycznymi w obrębie zlokalizowanych pod nimi pasów technicznych nie są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej. W konsekwencji prowadzi to do opodatkowania ich podatkiem od nieruchomości, zgodnie z ogólną zasadą, ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.o.l. Z tych samych względów, skoro grunty leśne, objęte obszarem pasów technicznych pod liniami elektroenergetycznymi, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ust. 2, to grunty te, stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. lokalnych, podlegają opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości.
Wbrew zarzutom przedstawionym w skardze do rozstrzygnięcia sprawy wystarczające było zatem oparcie się na w/w porozumieniu w sprawie utrzymywania i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo, zawartym w dniu 14 marca 2013 r. pomiędzy Nadleśnictwem i T. SA, jak również na w/w umowie o ustanowienie służebności przesyłu zawartej 14 marca 2013 r. pomiędzy Nadleśnictwem i T. SA, a także umowie o ustanowieniu służebności przesyłu i rozliczeniu za korzystanie z gruntu, zawartej w dniu 5 czerwca 2014 r. pomiędzy Nadleśnictwem, a P. SA. Przesądza to o tym, iż sporny grunt został faktycznie zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej. Niezgodnym z zasadami logicznego rozumowania byłoby przyjęcie, że pomimo iż dane przedsiębiorstwo energetyczne zawarło rzeczoną umowę o ustanowieniu służebności i sieci te działają, to należy badać, czy dominuje na tym obszarze działalność gospodarcza tych przedsiębiorstw, czy leśna strony skarżącej.
Nie zasługuje na uwzględnienie także argumentacja skargi dotycząca wchodzącej w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2019 r. zmiany ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, która wprowadzona została ustawą zmieniającą. Zmiana ta nie miała wpływu na wynik niniejszej sprawy odnoszącej się wszak do roku 2018. W tym okresie nie było regulacji wyłączających z pojęcia użytków rolnych oraz lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej, niż działalność rolnicza lub działalność leśna - odpowiednio użytków rolnych lub lasów, przez które przebiegają napowietrzne linie elektroenergetyczne. W stanie prawnym obowiązującym w analizowanym okresie, sporne grunty należało uznać za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii przez przedsiębiorstwo energetyczne. Zmiana przepisów od 1 stycznia 2019 r. ma ewidentnie charakter normatywny i wprowadza nowy stan prawny, który nie może mieć żadnego zastosowania do wcześniejszych stanów faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK 3788/21).
Ponadto Sąd wskazuje, że:
- uzasadnienie do projektu aktu prawnego nie stanowi tekstu normatywnego. Jest jedynie swoistą deklaracją celów i przekonań projektodawcy, a nie ustawodawcy. Nie można też w żadnym wypadku uzasadnienia do projektu ustawy traktować jako rodzaju wykładni autentycznej. Zgodnie bowiem z art. 95 ust 1 Konstytucji "Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat." Radzie Ministrów przysługuje jedynie inicjatywa ustawodawcza. Autorami ustawy są więc wspólnie Sejm i Senat, nigdy zaś projektodawca.
Inaczej rzecz ujmując sama treść uzasadnienia do projektu wskazanych wyżej zmian nie może być przesądzająca dla sposobu wykładni dotychczas obowiązujących przepisów, tym bardziej, jeśli jest ona sprzeczna z wynikami mających zastosowanie reguł wykładni prawa. Identyczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3912/21.
- zasadą prawa jest niekwestionowane stanowisko, że do oceny stanu faktycznego stosuje się przepisy obowiązujące w dacie jego zaistnienia (lex retro non agit). Należy wobec tego stwierdzić, że w przypadku braku przepisów przejściowych, przepisy formalne (proceduralne) stosuje się według stanu na dzień wydania decyzji, a przepisy materialne według stanu prawnego obowiązującego w czasie wystąpienia zdarzeń powodujących skutki podatkowe (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3217/13). Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów i sądów stosujących prawo i dokonujących wykładni przepisów prawnych. Powyższa reguła zakłada, że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przyjmuje się, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Na tej podstawie sformułowana została ogólna zasada, w myśl której nowa ustawa nie ma być stosowana przy ocenie tak pozytywnych, jak i negatywnych skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie.
Gdyby ustawodawca chciał aby przepis art. 1a ust. 2a pkt 4 u.p.o.l. miał zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych przed 1 stycznia 2019 r., wyraźnie wskazałby taką wolę i zawarł w nowelizacji odpowiednie regulacje międzyczasowe. Skoro tego nie zrobił, przyjąć należy, że przepisy art. 1a ust. 2a pkt 4 u.p.o.l. znajdują zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych od dnia 1 stycznia 2019 r.
Sąd nie podziela również przekonania strony skarżącej co do naruszenia art. 2a O.p., tj. zasady "in dubio pro tributario". Reguła ta jest jedną z dyrektyw wykładni prawa i ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu kontekstu językowego i systemowego nie daje zadowalających rezultatów. W przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla podatnika. Jeśli jednak wynik przeprowadzonej wykładni daje jasność co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania art. 2a O.p. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Z takimi zaś w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Z zasady tej nie można wywodzić konieczności przyjmowania przez organ wszystkich twierdzeń strony za udowodnione i prawdziwe.
Nie doszło również do naruszenia przywołanych w skardze norm konstytucyjnych. Zauważyć należy w tym kontekście, że miedzy innymi celem zagwarantowania opisanych w Konstytucji praw jednostki uchwalono ustawę Ordynacja podatkowa, w której jednak nie ma zapisu odpowiadającego, w realiach poddanej sądowej kontroli sprawy, żądaniom skargi. Rozstrzygnięcie organu jest pochodną szeregu prawidłowych ustaleń, czynionych zgodnie z wymogami powołanych w decyzji aktów prawnych i odpowiada treści przywołanych przez nie norm prawnych.
Z akt kontrolowanych spraw wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia. Organy wyczerpały wszelkie możliwości dowodowe, a spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów. Organy podatkowe rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Wobec powyższego również zarzuty, dotyczące naruszenia przywołanych wyżej przepisów postępowania są nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.