I SA/Kr 948/24

I SA/Kr 948/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Karcz
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 110m par. 1, art. 110o par. 1 i par. 2, art. 110r par. 1 pkt 7, art. 110spar. 1, art. 110r par. 1 pkt 7, art. 110u par. 1 i par. 2, art. 111m par. 1, art. 111r par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz, WSA Grzegorz Karcz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21 września 2021 r. nr 1201-IEE.711.1.132.2021.2.MB w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości skargę oddala.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 948/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.C. (dalej: "Skarżący"), oddalił jego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 21 września 2021 r., nr 1201-IEE.711.1.132.2021.2.MB, w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wyrokiem z 29 grudnia 2022 r., I SA/Kr 1625/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.C. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 21 września 2021 r., nr 1201 -IEE.711.1.132.2021.2.MB, w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.
Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że Naczelnik Drugiego . Urzędu Skarbowego w Krakowie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec H.C. (dalej: "zobowiązana"). W toku tego postępowania Wójt Gminy Zabierzów poinformował organ egzekucyjny o skorzystaniu z prawa pierwokupu do działki nr [...], która w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ujęta była w terenach tras komunikacyjnych. Opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości dokonano 25 czerwca 2019 r. O terminie opisu i oszacowania nieruchomości został powiadomiony M.C. - mąż zobowiązanej, lecz nie był obecny przy jego sporządzaniu. Zarzuty do opisu i oszacowania wartości powyższej nieruchomości złożyła natomiast córka zobowiązanej - N.C., której matka darowała tę nieruchomość. Postanowieniem z 5 sierpnia 2019 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Krakowie uznał te zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie to zostało doręczone wszystkim uczestnikom postępowania, w tym również M.C., jednak żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia. Kolejnym postanowieniem z 30 września 2019 r. organ egzekucyjny oznaczył cenę nabycia przez Gminę Zabierzów nieruchomości odpowiadającą wartości nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, tj. w kwocie 197.000,00 zł. Powyższa kwota została wpłacona przez Gminę Zabierzów na rachunek organu egzekucyjnego. W związku z tym organ egzekucyjny wydał 13 listopada 2019 r. postanowienie, którym przyznał Gminie Zabierzów własność tej nieruchomości. Postanowieniem z 18 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., I SA/Kr 431/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższe postanowienia stwierdzając, że w toku prowadzonej egzekucji z nieruchomości, organ egzekucyjny winien uznać małżonka zobowiązanej M.C. jako uczestnika postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Wypełniając dyspozycję sądu, organ egzekucyjny pismem z 3 sierpnia 2021 r., przesłał do M.C. odpis postanowienia z 30 września 2019 r. w sprawie wysokości ceny nabycia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie objętym skargą postanowieniem z 21 września 2021 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 29 grudnia 2022 r., I SA/Kr 1625/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 21 września 2021 r. W ocenie sądu organ w toku postępowania naruszył art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n."), a przez to mogło nastąpić naruszenie art. 111e oraz art. 111m § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."). Sąd stwierdził, że na zlecenie organu egzekucyjnego rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy z 25 czerwca 2019 r., w którym wartość rynkowa nieruchomości została oszacowana na kwotę 197.000 zł. Kwota ta została przyjęta w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowienia organu egzekucyjnego, którym przyznano Gminie Zabierzów własność tej nieruchomości, doręczono małżonkowi zobowiązanej M.C., jako uczestnikowi postępowania egzekucyjnego postanowienie w sprawie ceny nabycia. Nastąpiło to pismem z 3 sierpnia 2021 r. Organ przed dokonaniem tej czynności oraz przed wydaniem postanowienia w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nie potwierdził aktualności operatu szacunkowego, pomimo upływu roku od jego sporządzenia. W konsekwencji cena ta nie była aktualna z uwagi na upływ czasu - 12 miesięcy od sporządzenia operatu. Sąd zalecił, aby organ ponownie wydał postanowienie w sprawie ceny nabycia, uwzględniając aktualny protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm, dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a., polegające na uchyleniu postanowienia mimo nienaruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a nie oddaleniu skargi;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. w związku z art. 18, art. 110m § 1, art. 110n § 1-4, art. 110o § 1 -3, art. 110r § 1, art. 110s § 1, art. 110u § 1 u.p.e.a. oraz art. 109 § 1, art. 110, art. 123 § 1, art. 124 § 1, art. 126 k.p.a., a także w związku z art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., przez uznanie, że w sprawie:
doszło do ponownego wydania postanowienia w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia;
w chwili doręczenia M.C. odpisu postanowienia z 30 września 2019r., w sprawie wysokości ceny nabycia, doszło do wykorzystania operatu szacunkowego;
mogło dojść do naruszenia art. 111 e oraz art. 111m § 3 u.p.e.a.
Zdaniem pełnomocnika organu, w sytuacji gdyby WSA w Krakowie prawidłowo przeprowadził kontrolę postanowienia organu odwoławczego to dostrzegłby, że - zgodnie z dyspozycją wyroku WSA w Krakowie, I SA/Kr 431/20 - organ był zobowiązany wysłać wydane 30 września 2019 r. postanowienie w sprawie ceny nabycia nieruchomości Skarżącemu, jako małżonkowi zobowiązanej i z tym faktem wiązać skutek ostateczności postanowienia. Czynność ta nie stanowiła wydania postanowienia w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia i wykorzystania operatu szacunkowego. Z kolei postanowienie w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości było już ostateczne i na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości podważania wcześniejszych czynności egzekucyjnych. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien był uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W złożonej po terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Skarżącego wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł także o przekazanie odpowiedzi na skargę kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pomimo upływu terminu do jej złożenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 września 2024r., sygn. akt III FSK 1660/23 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie z 29 grudnia 2022 r., I SA/Kr 1625/21 w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (pkt 1) oraz zasądził od M.C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2).
W uzasadnieniu NSA wskazał na przepisy, mające zastosowanie w sprawie, m.in. na treść art. 110m § 1, art. 110o § 1 i § 2, art. 110r § 1 pkt 7, art. 110s § 1, art. 110r § 1 pkt 7, art. 110u § 1 i § 2, art. 111m § 1, art. 111r § 2 u.p.e.a., art. 156 ust. 3 i ust.4 u.g.n. Następnie NSA podał, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny, po zakończeniu czynności związanych z opisem i szacowaniem nieruchomości, nie prowadzał licytacji. Zastosował inny tryb zbycia tej nieruchomości, określony w art. 11 On § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne, organ egzekucyjny przed przystąpieniem do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wzywa właściwą jednostkę samorządu terytorialnego do oświadczenia w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, czy skorzysta z prawa pierwokupu. Jeżeli właściwa jednostka samorządu terytorialnego złoży w wyznaczonym terminie oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu, organ egzekucyjny oznacza cenę nabycia w wysokości odpowiadającej wartości zajętej nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 110n § 2 u.p.e.a.). Co przy tym istotne, wydane w tym zakresie postanowienie wywiera skutki przybicia, a do ceny nabycia stosuje się odpowiednio art. 112 § 1 u.p.e.a. (art. 110n § 3 u.p.e.a.). Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 11 On § 4 u.p.e.a.). Z tego należy wyciągnąć wniosek, że podobnie jak w przypadku zażalenia na postanowienie w sprawie przybicia, na tym etapie postępowania zarzuty adresowane wobec postanowienia o oznaczeniu ceny nabycia nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz tego postępowania, w tym dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
NSA zwrócił uwagę, że w tej sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości dokonano 25 czerwca 2019 r. O terminie tej czynności Skarżący został powiadomiony, lecz nie wziął w niej udziału. Skarżący nie wniósł też zarzutów do dokonanego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Takie zarzuty wniósł inny uczestnik postępowania, lecz nie zostały one uwzględnione. Wydane w tym zakresie postanowienie z 5 sierpnia 2019 r. zostało doręczone wszystkim uczestnikom postępowania, w tym również Skarżącemu, jednak żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia. W konsekwencji powyższego organ egzekucyjny wydał postanowienie z 30 września 2019 r., w którym oznaczył cenę nabycia przez Gminę Zabierzów nieruchomości odpowiadającą wartości nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, tj. w kwocie 197.000,00 zł. Poza sporem jest, że przy doręczeniu tego postanowienia uczestnikom postępowania organ egzekucyjny pominął Skarżącego. Dostrzegł to WSA w Krakowie w sprawie o sygn. I SA/Kr 431/20, rozpoznając skargę na kolejne postanowienia organów egzekucyjnych wydane w przedmiocie przyznania własności nieruchomości Gminie. Co przy tym istotne, w wyroku tym sąd nie uchylił postanowienia w sprawie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości. Zalecił natomiast wysłanie takiego postanowienia Skarżącemu i z tym faktem związanie skutku jego ostateczności. Rację ma pełnomocnik organu, że ta dyspozycja sądu została wykonana, gdyż pismem z 3 sierpnia 2021 r., organ egzekucyjny przesłał do Skarżącego odpis postanowienia z 30 września 2019 r. Doręczenie Skarżącemu postanowienia z 30 września 2019 r. otworzyło mu drogę do jego zaskarżenia, jednak w ramach tego zaskarżenia nie mieści się możliwość kwestionowania opisu i szacowania wartości nieruchomości. Słusznie pełnomocnik organu wskazuje, że w stanie faktycznym sprawy nie można mówić o ponownym wykorzystaniu operatu szacunkowego w sytuacji, gdy istnieje w obiegu niepodważony opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Dlatego nie można zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że zaskarżone postanowienie narusza art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n.
Z tego względu NSA uznał, że zasadne były zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., w powiązaniu z wymienionymi w niej przepisami u.p.e.a. oraz p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, NSA uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.
W świetle powyższego, wyrokiem z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 948/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.C. oddalił jego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 21 września 2021 r., nr 1201- IEE.711.1.132.2021.2.MB, w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę ponownie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r., poz. 935) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a ).
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 201 Or., sygn. II GSK 808/09).
Związanie wykładnią prawną dotyczy, zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA, staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywiera skutki, wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem, objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W tej sytuacji, Sąd nie może rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej, wyrażonej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd w składzie, rozpoznającym niniejszą sprawę, nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego, wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, zobowiązany jest przyjąć wykładnię prawa tam przedstawioną.
Niniejsza sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2024r., sygn. akt III FSK 1660/23, wydanym na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 grudnia 2022 r., I SA/Kr 1625/21.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 września 2024r., sygn. akt III FSK 1660/23 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie z 29 grudnia 2022 r., I SA/Kr 1625/21 w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania
Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (pkt 1) oraz zasądził od M.C. na rzecz Dyrektora izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2).
Wykonując ww. zalecenia Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd I instancji ponownie dokonał oceny przedmiotowej sprawy i w konsekwencji, wyrokiem z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 948/24, rozpoznając sprawę ponownie, oddalił przedmiotową skargę M.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 21 września 2021 r., nr 1201- IEE.711.1.132.2021.2.MB, w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.
Podstawowy spór, jaki zaistniał w badanej sprawie dotyczy ustalenia, czy w okolicznościach faktycznych sprawy, organ egzekucyjny powinien ponownie wydać postanowienie w sprawie ceny nabycia, uwzględniając aktualny protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że postępowanie egzekucyjne w administracji nie ma homogenicznego charakteru. Elementem składowym tego postępowania jest egzekucja administracyjna, w której organ podejmuje różnorakie czynności, zmierzające do wyegzekwowania wymaganego obowiązku. Jednocześnie ustawa daje zobowiązanemu oraz innym uczestnikom tego postępowania możliwość kwestionowania tych czynności w ramach odrębnych środków odwoławczych, najczęściej w postaci zażaleń.
W przypadku egzekucji z nieruchomości dającą się wyodrębnić czynnością jest opis i oszacowanie wartości nieruchomości (art. 11 Om § 1 u.p.e.a.). O terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego (art. 110o § 1 u.p.e.a.), a także wzywa uczestników, o których nie ma wiadomości oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa (art. 110o § 2 u.p.e.a.). Z czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny sporządza protokół, w którym między innymi określa wartość nieruchomości z podaniem jego podstaw (art. 11 Or § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Przy czym do oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami (art. 110s § 1 u.p.e.a.).
Z przepisów tych wynika, że operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę, majątkowego może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia {art. 156 ust. 3 u.g.n.).
Po upływie tego okresu, operat szacunkowy może być wykorzystywany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 156 ust. 4 u.g.n.). Operat szacunkowy stanowi podstawę oszacowania wartości nieruchomości przyjętą przez organ egzekucyjny w protokole z opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 11 Or § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone zarzuty przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje odrębne zażalenie (art. 110u § 1 u.p.e.a.). Jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości, a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości (art. 110u § 2 u.p.e.a.).
Po zakończeniu opisu i szacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny może przejść do następnego etapu, tj. licytacji, która kończy się przybiciem najwyższej ceny. W tym zakresie organ również wydaje postanowienie (art. 111 m § 1 u.p.e.a.), na które służy odrębne zażalenie (art. 111 r § 2 u.p.e.a.).
Z tego względu w orzecznictwie dość jednolicie prezentowany jest pogląd, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości, czy też opisu i oszacowania nieruchomości. Zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego co do przybicia dotyczyć może wyłącznie tych kwestii, które odnoszą się do samej czynności przybicia (zob. np. wyroki NSA: z 24 maja 2018 r., II FSK 3150/17; z 22 czerwca 2022 r., III FSK 5089/21; z 13 grudnia 2023 r., III FSK 1172/23).
Podobny pogląd prezentowany jest też w piśmiennictwie, gdzie w ślad za stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 lutego 2000 r., III CKN 1072/99, wskazuje się, że: "przedmiotem zaskarżenia mogą być tylko uchybienia popełnione przez organ egzekucyjny na danym etapie postępowania". Nie można zatem na każdym etapie kwestionować czynności dokonanych w poprzednich fazach (zob. Wł. Grześkiewicz [w:] D.R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015, komentarz do art. 111 r).
Nie można tracić z pola widzenia, że w przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny, po zakończeniu czynności związanych z opisem i szacowaniem nieruchomości, nie prowadził licytacji. Zastosował inny tryb zbycia tej nieruchomości, określony w art. 110n § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne, organ egzekucyjny przed przystąpieniem do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wzywa właściwą jednostkę samorządu terytorialnego do oświadczenia w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, czy skorzysta z prawa pierwokupu. Jeżeli właściwa jednostka samorządu terytorialnego złoży w wyznaczonym terminie oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu, organ egzekucyjny oznacza cenę nabycia w wysokości odpowiadającej wartości zajętej nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 110n § 2 u.p.e.a.).
Co przy tym istotne, wydane w tym zakresie postanowienie wywiera skutki przybicia, a do ceny nabycia stosuje się odpowiednio art. 112 § 1 u.p.e.a. (art. 11 On § 3 u.p.e.a.). Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 110n § 4 u.p.e.a.).
Z tego należy wyciągnąć wniosek, że podobnie jak w przypadku zażalenia na postanowienie w sprawie przybicia, na tym etapie postępowania zarzuty adresowane wobec postanowienia o oznaczeniu ceny nabycia nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz tego postępowania, w tym dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy, w tym przypadku, opisu i oszacowania wartości nieruchomości dokonano 25 czerwca 2019 r. O terminie tej czynności Skarżący został powiadomiony, lecz nie wziął w niej udziału. Skarżący nie wniósł też zarzutów do dokonanego opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Takie zarzuty wniósł inny uczestnik postępowania, lecz nie zostały one uwzględnione. Wydane w tym zakresie postanowienie z 5 sierpnia 2019 r. zostało doręczone wszystkim uczestnikom postępowania, w tym również Skarżącemu, jednak żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia.
W konsekwencji powyższego, organ egzekucyjny wydał postanowienie z 30 września 2019 r., w którym oznaczył cenę nabycia przez Gminę Zabierzów nieruchomości odpowiadającą wartości nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, tj. w kwocie 197.000,00 zł.
W badanej sprawie, poza sporem jest, że przy doręczeniu tego postanowienia uczestnikom postępowania organ egzekucyjny pominął Skarżącego. Dostrzegł to WSA w Krakowie w sprawie o sygn. I SA/Kr 431/20, rozpoznając skargę na kolejne postanowienia organów egzekucyjnych, wydane w przedmiocie przyznania własności nieruchomości Gminie. Co przy tym istotne, w wyroku tym sąd nie uchylił postanowienia w sprawie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości. Zalecił natomiast wysłanie takiego postanowienia Skarżącemu i z tym faktem związanie skutku jego ostateczności.
Dyspozycja Sądu została wykonana, gdyż pismem z 3 sierpnia 2021 r., organ egzekucyjny przesłał do Skarżącego odpis postanowienia z 30 września 2019 r. Doręczenie Skarżącemu postanowienia z 30 września 2019 r. otworzyło mu drogę do jego zaskarżenia, jednak w ramach tego zaskarżenia nie mieści się możliwość kwestionowania opisu i szacowania wartości nieruchomości.
W stanie faktycznym sprawy nie można mówić o ponownym wykorzystaniu operatu szacunkowego w sytuacji, gdy istnieje w obiegu niepodważony opis i oszacowanie wartości nieruchomości.
Fakt wysłania Skarżącemu ww. postanowienia z 30 września 2019 r. nie zmienia daty wydania tego postanowienia, oznaczonej na postanowieniu, zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. Samo doręczenie wiąże organ w myśl art. 110 k.p.a. i rozpoczyna bieg terminu na wniesienie zażalenia. Nie można zatem mówić w stanie faktycznym sprawy o wykorzystaniu operatu szacunkowego "do celu, dla którego został sporządzony" (art. 156 ust. 3 u.g.n.) w sytuacji, gdy istnieje w obiegu opis i oszacowanie wartości nieruchomości, a zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały uznane za nieuzasadnione, ostatecznym postanowieniem z 5 sierpnia 2019 r., nr 1228-SEE.711.1934.2019.DK.
Wskazać również należy, że zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości z 14 maja 2019 r. doręczono skarżącemu w dniu 20 maja 2019 r., a sam skarżący mimo skutecznego zawiadomienia, nie uczestniczył w opisie i oszacowaniu nieruchomości. Nie złożył też zarzutów do jego opisu i oszacowania.
W konsekwencji należy podać, że na dzień wydania postanowienia w sprawie wysokości ceny nabycia, tj. 30 września 2019 r., cena nieruchomości była aktualna i zgodna z wyceną rzeczoznawcy i nie upłynęło 12 miesięcy od daty sporządzenia operatu szacunkowego.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności oraz będąc związanym wykładnią prawną, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 września 2024r" sygn. akt III FSK 1660/23, tut. Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
-----------------------
Sygn. akt I SA/Kr 948/24
11