I SA/Kr 927/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Miasta L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymując w mocy obowiązek zwrotu części dotacji celowej z powodu nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
Miasto L. zostało zobowiązane do zwrotu części dotacji celowej z powodu nieprawidłowości w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na opracowanie Gminnego Programu Rewitalizacji. Pomimo niższej ceny, odrzucono ofertę konsorcjum C. Sp. z o.o. i Instytutu R., wybierając znacznie droższą ofertę. Sądy administracyjne uznały, że sposób ustalenia warunków postępowania przez Miasto L. był nieprecyzyjny, a należało wezwać wykonawcę do wyjaśnienia wątpliwości zamiast odrzucać tańszą ofertę, co doprowadziło do niegospodarnego wydatkowania środków publicznych.
Sprawa dotyczyła skargi Miasta L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Małopolskiego o zwrocie części dotacji celowej. Dotacja została udzielona na opracowanie Gminnego Programu Rewitalizacji. Problem wynikł z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na realizację tego projektu. Wpłynęły trzy oferty: na 23.862 zł, 39.606 zł i 147.600 zł brutto. Wybrano najdroższą ofertę, odrzucając pozostałe, które rzekomo nie spełniały kryteriów. Audyt wykazał, że ocena ofert była nieprawidłowa, a wybór najdroższej oferty był wynikiem braku należytej staranności zamawiającego. Miasto L. nie wezwało tańszego oferenta do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących wykształcenia kierownika zespołu projektowego, co doprowadziło do wyboru oferty znacznie przewyższającej cenowo pozostałe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że choć zamawiający nie przewidział procedury uzupełniania ofert, to sposób ustalenia warunków zamówienia był nieprecyzyjny. W sytuacji znacznej różnicy cenowej między ofertami, należało wezwać wykonawcę do wyjaśnienia wątpliwości, aby zapewnić celowe i oszczędne wydatkowanie środków publicznych. Brak takiego działania skutkował uznaniem dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, co uzasadniało jej zwrot.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wykorzystanie dotacji w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które doprowadziło do wyboru oferty znacznie droższej od innych, stanowi podstawę do zwrotu dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób ustalenia warunków postępowania o udzielenie zamówienia był nieprecyzyjny, a zamawiający (Miasto L.) powinien był wezwać tańszego oferenta do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących wykształcenia kierownika zespołu projektowego, zamiast odrzucać jego ofertę. Brak takiego działania, w sytuacji znacznej różnicy cenowej, świadczy o braku należytej staranności i niegospodarnym wydatkowaniu środków publicznych, co jest podstawą do zwrotu dotacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.f.p. art. 252 § 1 pkt 1
Ustawa o finansach publicznych
Dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.
u.f.p.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Pomocnicze
u.f.p. art. 252 § 5
Ustawa o finansach publicznych
Zwrotowi podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
u.f.p. art. 126
Ustawa o finansach publicznych
Definicja dotacji jako środków przeznaczonych na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020
p.z.p.
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013
Wspólne przepisy dotyczące funduszy europejskich.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień
Podstawa do ustalenia stawki procentowej zwrotu dotacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, polegające na wyborze najdroższej oferty bez należytej staranności i wyjaśnienia wątpliwości. Naruszenie zasady celowego, oszczędnego i racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez przyjęcie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Zarzut, że zamawiający nie miał obowiązku zwracać się do wykonawcy o wyjaśnienie treści oferty, gdyż postępowanie miało charakter "spełnia/nie spełnia" i nie przewidywało uzupełniania ofert. Zarzut, że warunki zamówienia zostały określone nieprawidłowo precyzyjnie.
Godne uwagi sformułowania
do zdecydowanie (wręcz rażąco) niekorzystnego wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przyczynił się sposób ustalenia warunków przeprowadzenia tego postępowania brak wyrażonego wprost wymagania co do obowiązku dołączenia do oferty określonych dokumentów na potwierdzenie spełnienia warunku w zakresie wykształcenia Kierownika, powodował konieczność uznania (...) iż warunki procedury nie były w tym zakresie wystarczająco precyzyjne i wyczerpujące na Zamawiającym ciążył obowiązek wskazania warunków udziału w procedurze udzielenia zamówienia oraz opisu sposobu dokonywania oceny ich spełniania Ewentualny zatem brak wyraźnego wskazania w ofercie w tym zakresie (...) nie mógł ostatecznie eliminować składającego ofertę jawila się konieczność wyjaśnienia tej – proporcjonalnie do kwoty różnicy – drobnej kwestii. Tak niewątpliwie zrobiłby "racjonalny gospodarz" starający się efektywnie zagospodarować posiadane środki finansowe. Miasto powinno wezwać wykonawcę do wyjaśnienia wątpliwości przed odrzuceniem tej oferty, zwłaszcza mając na uwadze optymalizację kosztów i przepisy ustawy Prawo o zamówieniach publicznych. można w omawianej sytuacji mówić o wyjaśnianiu wątpliwości, a nie uzupełnianiu dokumentów Miasto L., przyjmując dotację zobowiązane było bowiem do zachowania zasady wydatkowania środków publicznych w sposób celowy, oszczędny oraz umożliwiający terminową realizację zadań, a także zasady optymalnego doboru metod i środków w celu uzyskania najlepszych efektów z danych nakładów.
Skład orzekający
Urszula Zięba
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Klimek
członek
Michał Niedźwiedź
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad należytej staranności i racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych przez beneficjentów dotacji, a także obowiązek wyjaśniania wątpliwości w ofertach."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których beneficjent dotacji sam prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, a wartość zamówienia nie przekracza progów unijnych, ale jest na tyle znacząca, że wymaga stosowania zasad racjonalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne w zamówieniach publicznych mogą prowadzić do finansowych konsekwencji dla jednostek samorządu terytorialnego, nawet jeśli intencją było pozyskanie najlepszej oferty. Podkreśla znaczenie staranności i racjonalności w wydatkowaniu środków publicznych.
“Błąd w zamówieniu publicznym kosztował miasto tysiące złotych. Sąd wyjaśnia, dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 94 883 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 927/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-12-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Grzegorz Klimek Michał Niedźwiedź Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Sentencja |Sygn. akt I SA/Kr 927/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2022 r., sprawy ze skargi Miasta L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji - skargę oddala - Uzasadnienie Decyzją z dnia 21 lutego 2022 r. Marszałek Województwa Małopolskiego zobowiązał Miasto L. do zwrotu części dotacji wraz z odsetkami w związku z wykorzystaniem przez Dotacjobiorcę środków finansowych, otrzymanych na podstawie umowy z dnia 12 października 2016 r. o udzielenie dotacji celowej niezgodnie z przeznaczeniem. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Po zacytowaniu istotnych z punktu widzenia wydanego rozstrzygnięcia przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.), organ podał, że z akt sprawy wynika, że na podstawie umowy z dnia 7 marca 2016 r., Ministerstwo Rozwoju przekazało Województwu Małopolskiemu dotację celową na realizację zadania polegającego na wsparciu w opracowaniu albo aktualizacji programów rewitalizacji przez gminy zlokalizowane na terenie Województwa Małopolskiego, w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2014-2020. Po przeprowadzeniu konkursu na wsparcie gmin w opracowaniu lub aktualizacji programów rewitalizacji zawarta została w dniu 12 października 2016 r. umowa pomiędzy Województwem Małopolskie a Miastem L. w przedmiocie udzielenia dotacji na realizację projektu pn. Opracowanie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Miasta L. Na mocy tej umowy Miasto L. związane było (§ 1 ust. 3 umowy) przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.), ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020; ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. W wykonaniu powyższej umowy Miasto L. otrzymało dotację celową. Miasto L. realizując projekt, na który otrzymało dotację, tj. Opracowanie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Miasta L. na lata 2016-2020, przeprowadziło postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w celu wyłonienia wykonawcy powyższego projektu. W wyniku opublikowania w dniu 29 kwietnia 2016 r. zapytania ofertowego i po ocenie zgłoszonych ofert wyłoniono wykonawcę projektu - konsorcjum C. Sp. z o. o. i Instytutu R. - z którym następnie zawarto w dniu 13 maja 2016 r. umowę na opracowanie programu rewitalizacji. Po zrealizowaniu projektu i złożeniu przez Miasto L. sprawozdania końcowego, na zasadzie refundacji wypłacono w dniu 22 maja 2018 r. środki w ramach dotacji celowej. W dniach 15 stycznia - 2 lipca 2020 r. został przeprowadzony przez audytorów Krajowej Administracji Skarbowej audyt wydatków w ramach audytu operacji Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2014-2020. W wyniku audytu ustalono, iż Miasto L. dokonało oceny ofert złożonych w postępowaniu na wybór wykonawcy GPR bez zachowania należytej staranności, co skutkowało wyborem oferty najdroższej, której cena znacznie przewyższała pozostałe oferty oraz ustaloną wartość szacunkową zamówienia. W rezultacie, po wezwaniu do zwrotu dotacji, w dniu 6 kwietnia 2021 r., Województwo Małopolskie zwróciło środki w wysokości 84.971,68 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych na rachunek bankowy Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, po czym zwróciło się do gmin, w których wykazane zostały nieprawidłowości, w tym Miasta L. (pismo z dnia 26 kwietnia 2021 r.), o zwrot części dotacji im udzielonych. Ze względu na to, iż Miasto L. nie zwróciło żądanych środków, w piśmie z dnia 24 listopada 2021 r. poinformowano o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu dotacji, a następnie wydano decyzję w przedmiocie zwrotu dotacji. W opinii Kolegium decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Mając na uwadze właściwe w sprawie przepisy, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż zawarcie umowy z wykonawcą nastąpiło w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia. Organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynika, że w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wpłynęły trzy oferty: na kwotę 23.862 zł brutto, na kwotę 39.606 zł brutto i na kwotę 147.600 zł brutto. Wybrana została oferta trzecia, natomiast uznano, że pozostałe nie spełniają wymaganych kryteriów i dlatego nie zostały one wzięte pod uwagę. Organ zwrócił uwagę, że wybrana została oferta najdroższa, która w sposób zdecydowany odbiegała ceną od pozostałych ofert. Ponadto ustalone przez Zamawiającego warunki oraz sposób przeprowadzenia postępowania sprawiły, iż nie została wybrana oferta wymieniona wyżej jako pierwsza. Zamawiający uznał bowiem, iż składający ofertę nie wykazał spełnienia warunku dotyczącego co najmniej wyższego wykształcenia Kierownika Zespołu. Przyjęty sposób procesowania w tej kwestii wykluczał jednocześnie, zdaniem Zamawiającego, wzywanie o uzupełnienie braku. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż powyższe postępowanie nie było prawidłowe. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż do zdecydowanie (wręcz rażąco) niekorzystnego wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przyczynił się sposób ustalenia warunków przeprowadzenia tego postępowania. Brak wzorów zestawienia osób stanowiących członków zespołu, a także brak wyrażonego wprost wymagania co do obowiązku dołączenia do oferty określonych dokumentów na potwierdzenie spełnienia warunku w zakresie wykształcenia Kierownika, powodował konieczność uznania (szczególnie w sytuacji zastrzeżenia, iż nie przewiduje się uzupełnienia oferty), iż warunki procedury nie były w tym zakresie wystarczająco precyzyjne i wyczerpujące. Podkreślono, iż na Zamawiającym ciążył obowiązek wskazania warunków udziału w procedurze udzielenia zamówienia oraz opisu sposobu dokonywania oceny ich spełniania. Ewentualny zatem brak wskazania w ofercie w tym zakresie (co do wymaganego wykształcenia) nie mógł obarczać składającego ofertę, a co za tym idzie wpływać na wynik postępowania - w tym przypadku poprzez wybór zdecydowanie niekorzystnej oferty. Kolegium zwróciło uwagę, iż w warunkach przeprowadzania postępowania o udzielenie zamówienia przewidziano możliwość wyjaśniania treści oferty. W opinii SKO w omawianym przypadku istniała podstawa do skorzystania z tego trybu, tym bardziej, jak zwrócili uwagę audytorzy, iż stwierdzony brak oferty był weryfikowalny choćby poprzez pobranie określonych informacji w tym zakresie ze strony internetowej składającego ofertę podmiotu. Prawidłowo w związku z tym stwierdził organ I instancji, iż w sytuacji, gdy członkowie zespołu projektowego legitymują się doświadczeniem znacznie przewyższającym wymagane minimum, a cena jest znacząco niższa od potencjalnej drugiej oferty, Miasto powinno wezwać wykonawcę do wyjaśnienia wątpliwości przed odrzuceniem tej oferty, zwłaszcza mając na uwadze optymalizację kosztów i przepisy ustawy Prawo o zamówieniach publicznych. Kolegium wskazało, iż można w omawianej sytuacji zatem mówić o wyjaśnianiu wątpliwości, a nie uzupełnianiu dokumentów, skoro z jednej strony organ posiadał (czy powinien posiadać) informację o spełnieniu wymagania w zakresie wykształcenia, a z drugiej strony w ofercie nie zawarto w tym zakresie informacji. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać za prawidłowego stwierdzenia, iż konieczność zapewnienia zasady równego traktowania oferentów wykluczała skorzystanie z procedury wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości. Dotacjobiorca zobowiązany był bowiem także do zachowania zasady wydatkowania środków publicznych w sposób celowy, oszczędny oraz umożliwiający terminową realizację zadań, a także zasady optymalnego doboru metod i środków w celu uzyskania najlepszych efektów z danych nakładów. Obowiązek stosowania się do powyższych zasad wynikał z Procedury udzielania zamówień przez dotacjobiorców, stanowiącej Załącznik nr 6 do umowy z dnia 12 października 2016 r. i stanowiącej jej integralną część. Procedurą tą beneficjent był związany ze względu na szacunkową wartość zamówienia (6.658,38 euro). W konsekwencji Kolegium uznało, iż Zamawiający dokonał oceny złożonych ofert bez zachowania należytej staranności, w szczególności nieprzestrzegając powyższych zasad dotyczących racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, czym doprowadził do wyboru oferty najdroższej, której cena znacznie przewyższała pozostałe oferty oraz ustaloną wartość szacunkową zamówienia. Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało również, iż kwota dotacji podlegająca zwrotowi została ustalona w sposób prawidłowy. Kwota 23.720,76 zł stanowi 25% kwoty 94.883 zł, która to kwota stanowi wydatek finansowany z dotacji. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w wyniku zawarcia umowy z wykonawcą gminnego programu rewitalizacji, przekazano mu kwotę 147.600 zł brutto, natomiast 52.717 zł z tej kwoty stanowi wkład własny. Stawka 25% wynika natomiast z załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2021 r. poz. 2179). Zdaniem SKO, organ I instancji prawidłowo także wskazał na termin zwrotu dotacji, jak i wysokość i termin liczenia odsetek. W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na decyzję SKO Miasto L. zarzuciło naruszenie prawa materialnego, tj. art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez przyjęcie, iż udzielona Miastu L. dotacja celowa została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w związku w przyjęciem przez organy I i II instancji, iż w ramach warunków postępowania, do którego nie miały zastosowania przepisy ustawy prawo zamówień publicznych (z uwagi na wartość zamówienia niższą niż 30 000 Euro) obowiązkiem Miasta L. było zwrócenie się do wykonawcy o wyjaśnienie treści złożonej oferty, w sytuacji gdy zgodnie z warunkami postępowania ocena ofert miała odbywać się na podstawie dokumentów przedłożonych wraz z ofertą na zasadzie "spełnia/nie spełnia", zamawiający nie przewidział procedury uzupełniania ofert, a wykonawca D. nie wskazał w ofercie żadnych informacji na temat spełnienia wymogu wykształcenia, jak również nie załączył żadnych dokumentów z których wynikałoby, iż wymóg ten spełnia oraz poprzez przyjęcie, iż Miasto L. jako zamawiający w sposób nieprawidłowo precyzyjny określił warunki zamówienia. W związku z tym wniesiono o uchylenie obu zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do powtórnego rozpatrzenia organowi I instancji. Odpowiadając na skargę, SKO w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, zgodnie z którym zawarcie umowy z wykonawcą nastąpiło w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – dalej u.f.p. – którego naruszenie zarzucono w skardze, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Odnosząc się w pierwszej kolejności do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, Sąd uznaje je za prawidłowe i w pełni podziela. Organy działały na podstawie przepisów prawa zgodnie z brzmieniem art. 6 kpa i nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Stojąc na straży praworządności, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w postaci dokumentów a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceniły jakie okoliczności zostały udowodnione. Zastosowały zatem zasadę swobodnej oceny dowodów, przy czy ocena ta nie miała charakteru dowolnego stąd Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w pełni tę ocenę podziela. Odnosząc się do wyników tej oceny, zauważyć należy, iż organ nie czyni ustaleń faktycznych w próżni, lecz zawsze przez pryzmat normy prawa materialnego. Nie można zatem pomijać charakteru dotacji wynikającego z art. 126 u.f.p., zgodnie z którym; dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Jak wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Brak jest przy tym definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej czy w przepisach powszechnie obowiązującego prawa lub też wydatkowanie dotacji na cele i zadania określone dla danego rodzaju dotacji jednakże w sposób nieefektywny i bez zachowania należytej staranności w wydatkowaniu środków publicznych i w ten sposób doprowadzenie do nieuprawnionego i nieuzasadnionego ekonomicznie wydatkowania tych środków (zob. między innymi; Stawiński Michał. Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019). W stanie faktycznym sprawy, w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego organizowanego przez Miasto L., wpłynęły trzy oferty: na kwotę 23.862 zł brutto, na kwotę 39.606 zł brutto i na kwotę 147.600 zł brutto. Wybrana została oferta trzecia, natomiast uznano, że pozostałe nie spełniają wymaganych kryteriów i dlatego nie zostały one wzięte pod uwagę. Zatem, wybrana została oferta najdroższa, która w sposób zdecydowany odbiegała ceną od pozostałych ofert. Zamawiający uznał, iż – w oparciu o ustalone warunki – podmiot, który złożył ofertę najtańszą nie wykazał spełnienia warunku dotyczącego co najmniej wyższego wykształcenia Kierownika Zespołu, mimo, iż taki wymóg został wyraźnie (jego zdaniem) wskazany. Przyjęty sposób procesowania w tej kwestii wykluczał jednak, zdaniem Zamawiającego, wzywanie o uzupełnienie braku gdyż oferty były oceniane w oparciu o kryterium spełnia/nie spełnia. Wezwanie w tej sytuacji o uzupełnienie byłoby zatem – w jego ocenie – naruszeniem zasad konkurencji i ustalonych warunków konkursu. Co do zasady podzielając stanowisko strony skarżącej w kwestii tego, że wzywanie jednego z uczestników konkursu o uzupełnienie naruszało by zasady konkurencji nie sposób równocześnie nie zgodzić się z organem, w zakresie twierdzenia, iż "do zdecydowanie (wręcz rażąco) niekorzystnego wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przyczynił się sposób ustalenia warunków przeprowadzenia tego postępowania przez Miasto L.. Brak wzorów zestawienia osób stanowiących członków zespołu, a także brak wyrażonego wprost wymagania co do obowiązku dołączenia do oferty określonych dokumentów na potwierdzenie spełnienia warunku w zakresie wykształcenia Kierownika, powodował konieczność uznania (szczególnie w sytuacji zastrzeżenia, iż nie przewiduje się uzupełnienia oferty), iż warunki procedury nie były w tym zakresie wystarczająco precyzyjne i wyczerpujące". W istocie bowiem na Zamawiającym ciążył obowiązek wskazania warunków udziału w procedurze udzielenia zamówienia oraz opisu sposobu dokonywania oceny ich spełniania. Ewentualny zatem brak wyraźnego wskazania w ofercie w tym zakresie (co do wykazania wymaganego wykształcenia kierownika jednostki) nie mógł ostatecznie eliminować składającego ofertę, zwłaszcza, iż sposób określenia tych warunków mógł sugerować, że wystarczające jest posiadanie wyższego wykształcenia przez kierownika jednostki, startującej w procedurze konkursowej. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji faktycznej i jednocześnie w sytuacji gdy pomiędzy ofertą najdroższą którą wybrano a ofertą najtańszą, którą odrzucono z uwagi na niespełnienie warunku wykazania wyższego wykształcenia kierownika jednostki, zachodziła różnica ponad 120 tysięcy złotych (147 600 zł - 23 826 zł.) jako oczywista i uzasadniona ekonomicznie, jawiła się konieczność wyjaśnienia tej – proporcjonalnie do kwoty różnicy – drobnej kwestii. Tak niewątpliwie zrobiłby "racjonalny gospodarz" starający się efektywnie zagospodarować posiadane środki finansowe. Posługując się doświadczeniem życiowym, trudno też wyobrazić sobie by w prywatnym obrocie gospodarczym, inwestor lokujący swe środki pozwolił sobie na niezbadanie możliwości skorzystania z najbardziej korzystnej cenowo oferty. Na tą możliwość zwracali już uwagę audytorzy, wskazujący, że stwierdzony brak oferty był weryfikowalny choćby poprzez pobranie określonych informacji w tym zakresie ze strony internetowej składającego ofertę podmiotu. Prawidłowo w związku z tym stwierdził organ odwoławczy, iż w sytuacji, gdy członkowie zespołu projektowego legitymują się doświadczeniem znacznie przewyższającym wymagane minimum, a cena jest znacząco niższa od potencjalnej najdroższej oferty, Miasto powinno wezwać wykonawcę do wyjaśnienia wątpliwości przed odrzuceniem tej oferty, zwłaszcza mając na uwadze optymalizację kosztów i przepisy ustawy Prawo o zamówieniach publicznych. Kolegium trafnie też wskazywało, iż można w omawianej sytuacji mówić o wyjaśnianiu wątpliwości, a nie uzupełnianiu dokumentów, skoro z jednej strony organ posiadał (czy powinien posiadać) informację o spełnieniu wymagania w zakresie wykształcenia, a z drugiej - w ofercie nie zawarto w tym zakresie wyraźnej informacji. Nie sposób zatem – w okolicznościach faktycznych sprawy zaakceptować stanowiska strony skarżącej wedle którego konieczność zapewnienia zasady równego traktowania oferentów wykluczała skorzystanie z procedury wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości. Miasto L., przyjmując dotację zobowiązane było bowiem do zachowania zasady wydatkowania środków publicznych w sposób celowy, oszczędny oraz umożliwiający terminową realizację zadań, a także zasady optymalnego doboru metod i środków w celu uzyskania najlepszych efektów z danych nakładów. Jak trafnie wskazały organy obydwu instancji, obowiązek stosowania się do powyższych zasad wynikał z "Procedury udzielania zamówień przez dotacjobiorców", stanowiącej Załącznik nr 6 do umowy z dnia 12 października 2016 r.i stanowiącej jej integralną część. Procedurą tą beneficjent był związany ze względu na szacunkową wartość zamówienia (6.658,38 euro). W konsekwencji SKO w Krakowie prawidłowo uznało, iż Zamawiający dokonał oceny złożonych ofert bez zachowania należytej staranności, w szczególności nie przestrzegając zasad dotyczących racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, czym doprowadził do wyboru oferty najdroższej, której cena znacznie przewyższała pozostałe oferty oraz ustaloną wartość szacunkową zamówienia. Reasumując, ustalenia organów były prawidłowe, wyczerpujące i dające podstawę do zastosowania art. 251 i art. 252 ustawy o finansach publicznych celem nałożenia obowiązku zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z jej przeznaczeniem. Organ odwoławczy wykazał też, że wysokość kwoty przypadającej do zwrotu ustalił w sposób prawidłowy, w tym zakresie zresztą brak było zarzutów ze strony skarżącego Miasta L.. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI