I SA/Kr 877/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zaskarżenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego (NUS) określającą J.S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2018 w drodze oszacowania. Organy podatkowe uznały księgi podatkowe skarżącego za nierzetelne z powodu niezaewidencjonowania całości przychodów, zaniżenia przychodów ze sprzedaży usług i towarów, zawyżenia kosztów uzyskania przychodów oraz nieprawidłowego udokumentowania sprzedaży. W konsekwencji, podstawę opodatkowania określono w drodze oszacowania, stosując metodę kosztową z uwzględnieniem narzutu na materiały (29,55%) i robociznę (51,25%). Skarżący zarzucił organom błędy w ustaleniu stanu faktycznego, wadliwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (O.p.) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.), w szczególności dotyczące odmowy wiarygodności zeznaniom, zastosowania szacowania mimo możliwości ustalenia podstawy opodatkowania z ksiąg, oraz nieprawidłowości w metodzie szacowania narzutu marży na części i robociznę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organy naruszyły zasady prowadzenia postępowania (art. 121 § 1, art. 122 O.p.) oraz art. 191 O.p. poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego i wadliwą ocenę materiału dowodowego, co doprowadziło do oszacowania podstawy opodatkowania sprzecznego z dyrektywą art. 23 § 5 O.p. Sąd podzielił wątpliwości skarżącego co do metody szacowania narzutu na robociznę, uznając ją za zbyt wysoką i arbitralną, a także wskazał na potrzebę zastosowania metody porównawczej zewnętrznej. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na niepełne uzasadnienie decyzji organu odwoławczego oraz na kwestię zaliczenia kosztów energii elektrycznej do kosztów uzyskania przychodów. Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia zasady 'in dubio pro tributario'.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrawidłowe stosowanie metody szacowania podstawy opodatkowania przez organy podatkowe, obowiązki organu odwoławczego w ponownym rozpoznaniu sprawy, zasady prowadzenia postępowania podatkowego.
Dotyczy specyfiki szacowania przychodów w działalności usługowej (mechanika pojazdowa) oraz procedury odwoławczej w postępowaniu podatkowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy podatkowe prawidłowo określiły podstawę opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych w drodze oszacowania, stosując określoną metodę szacowania narzutu na robociznę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd uznał, że metoda szacowania narzutu na robociznę była wadliwa i nie zmierzała do określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej do rzeczywistej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na zbyt wysoką wartość narzutu na robociznę, arbitralność jej ustalenia, brak uwzględnienia specyfiki działalności i otoczenia społeczno-ekonomicznego oraz potrzebę zastosowania metody porównawczej zewnętrznej.
Czy nierzetelność ksiąg podatkowych uzasadnia zastosowanie instytucji oszacowania podstawy opodatkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli dane z ksiąg nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że stwierdzona nierzetelność ksiąg podatkowych (niezaewidencjonowanie całości przychodów, zaniżenie przychodów, zawyżenie kosztów, nieprawidłowe udokumentowanie sprzedaży) uzasadnia zastosowanie art. 23 § 1 O.p., jednakże samo oszacowanie musi być przeprowadzone prawidłowo.
Czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę, ograniczając się do akceptacji ustaleń organu pierwszej instancji bez ponownego rozpatrzenia materiału dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy ponownie, pomijając istotne dane z tabel organu pierwszej instancji i odwołując się jedynie do końcowych wyliczeń, co czyniło jego decyzję nieczytelną bez porównania z decyzją organu I instancji.
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 23 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
O.p. art. 23 § 5
Ordynacja podatkowa
Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej.
u.p.d.o.f. art. 14 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przychodem z działalności gospodarczej są otrzymane pieniądze i wartości pieniężne.
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu jest wiążąca dla organu, którego działanie lub akt zostało zaskarżone.
Pomocnicze
O.p. art. 193 § 1
Ordynacja podatkowa
Księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów (domniemanie prawdziwości).
O.p. art. 193 § 4
Ordynacja podatkowa
Stwierdzenie nierzetelności księgi prowadzi do utraty przez nią mocy dowodowej.
u.p.t.u. art. 106 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnicy obowiązani są wystawiać faktury stwierdzające sprzedaż.
u.p.t.u. art. 106e § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktura powinna zawierać m.in. nazwę towaru lub usługi pozwalającą na jednoznaczną identyfikację.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Metoda szacowania narzutu na robociznę była wadliwa i nie odzwierciedlała rzeczywistości. • Organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy ponownie, co narusza przepisy postępowania. • Organy podatkowe naruszyły zasady prowadzenia postępowania i prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady 'in dubio pro tributario' nie został uwzględniony.
Godne uwagi sformułowania
określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej • organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę • domniemanie prawdziwości ksiąg podatkowych zostało obalone
Skład orzekający
Piotr Głowacki
przewodniczący
Wiesław Kuśnierz
sprawozdawca
Jarosław Wiśniewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie metody szacowania podstawy opodatkowania przez organy podatkowe, obowiązki organu odwoławczego w ponownym rozpoznaniu sprawy, zasady prowadzenia postępowania podatkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki szacowania przychodów w działalności usługowej (mechanika pojazdowa) oraz procedury odwoławczej w postępowaniu podatkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowania podatkowego, problemy z szacowaniem przychodów przez organy i rolę sądów administracyjnych w kontroli tych działań. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów podatkowych i proceduralnych.
“Sąd uchyla decyzję podatkową: Organy źle oszacowały przychody warsztatu samochodowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.