I SA/KR 874/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-11-15
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
egzekucja administracyjnazarzutyprzedawnienieterminubezpieczenia społeczneZUSpostępowanie egzekucyjneskargasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę G.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, utrzymujące w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na egzekucję administracyjną z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.

Skarżący G.G. złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia, liczonego od daty doręczenia tytułu wykonawczego w 2005 roku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że zarzuty zostały wniesione po terminie, a późniejsze czynności egzekucyjne nie rodzą nowego terminu do ich złożenia.

Sprawa dotyczyła skargi G.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny, Dyrektor Oddziału ZUS w Krakowie, prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku G.G. na podstawie tytułów wykonawczych z 2005 roku dotyczących zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne. Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone zobowiązanemu w lutym 2005 roku. Wówczas zobowiązany wniósł zarzuty dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, które nie zostały uznane za zasadne. W marcu 2022 roku organ egzekucyjny ponownie zajął środki na rachunku bankowym, co zobowiązany potraktował jako podstawę do złożenia kolejnych zarzutów, tym razem dotyczących przedawnienia należności. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie tych zarzutów z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia, wskazując, że termin ten liczony jest od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że postępowanie było prowadzone według przepisów obowiązujących przed nowelizacją z 2020 roku, a zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej można było wnosić w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego. Ponieważ termin ten został uchybiony w 2005 roku, późniejsze czynności egzekucyjne nie rodziły nowego terminu do złożenia zarzutów. Sąd wyjaśnił również, że rozdzielenie wniosku skarżącego na postępowanie w sprawie zarzutów i wniosek o umorzenie było prawidłowe ze względu na specyfikę środków ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej, dotyczące przedawnienia obowiązku, nie mogą być wniesione po upływie terminu liczonego od doręczenia tytułu wykonawczego, nawet jeśli skarżący powołuje się na późniejsze czynności egzekucyjne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, liczony od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, jest terminem zawitym. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego i uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów. Późniejsze czynności egzekucyjne, takie jak zajęcie rachunku bankowego, nie rodzą nowego terminu do złożenia zarzutów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.e.a. art. 27 § § 1 pkt 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. stanowił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można było wnosić w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli jest niezasadna.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przed nowelizacją z 2020 r. zarzut przedawnienia był jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Po nowelizacji z 2020 r. wygaśnięcie obowiązku (w tym przedawnienie) jest podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 33 § § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa terminy wnoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej po nowelizacji z 2020 r.

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 13 § ust. 1

Do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji (30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

u.p.e.a. art. 151

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § pkt 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jako podstawa zarzutu w brzmieniu sprzed nowelizacji.

u.p.e.a. art. 17 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, liczonego od dnia doręczenia tytułu wykonawczego.

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. Argumentacja skarżącego dotycząca późniejszych czynności egzekucyjnych jako podstawy do wniesienia nowych zarzutów.

Godne uwagi sformułowania

termin do wniesienia zarzutów liczony jest bowiem od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, a nie – innego dokumentu w toku postępowania egzekucyjnego. Siedmiodniowy termin wynikający z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) jest terminem zawitym, co oznacza, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Urszula Zięba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja terminów do wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 2020 r. oraz specyfiki zarzutów wnoszonych na podstawie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej – terminów do wnoszenia zarzutów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla praktyków prawa egzekucyjnego.

Uchybiłeś termin na zarzuty w egzekucji? Sąd wyjaśnia, kiedy jest za późno.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 874/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Urszula Zięba WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi G.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.85.2022.2.ID w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej skargę oddala.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej również jako: Organ, Dyrektor, DIAS) postanowieniem z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.85.2022.2.ID, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.) w związku z art. 17 § 1, art. 18 art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. poz. 2070), po rozpoznaniu zażalenia G. G. (dalej również jako: Skarżący, Strona, Zobowiązany) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr 180400.71.7538. 2022.RED.BK odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego G. G. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 31.01.2005 r. nr: [...] do [...]. Tytuły te obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 85.702,40 zł (wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia).
Tytuły wraz z zawiadomieniami z dnia 31.01.2005 r. o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] doręczono Zobowiązanemu 8.02.2005 r. Powyższe zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczono do banku w dniu 08.02.2005r.
Pismem z dnia 14 lutego 2005 r. Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2005 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie nie uznał zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Następnie w toku prowadzonej egzekucji organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 02.03.2022 r. do Banku [...], zajmując środki na rachunku bankowym Strony. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Zobowiązanemu w dniu 07.03.2022 r.
Pismami z 12.03.2022 r. i 13.03.2022 r. Zobowiązany złożył "sprzeciw do zajęcia rachunku bankowego i nakazów zapłaty’’.
Organ egzekucyjny pismem z 15.03.2022 r. wezwał Zobowiązanego do sprecyzowania żądania. Pismami z 26.03.2022 r. i 28.03.2022 r. Zobowiązany wyjaśnił, że składa wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wnosi zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podniósł zarzut unormowany obecnie w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części na skutek przedawnienia. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym (mającym zastosowanie w tym postępowaniu), zarzut przedawnienia zaległości unormowany był w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
2. Postanowieniem z 21.04.2022 r. nr 180400.71.7538.2022.RED.BK organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
Postanowieniem z 27.04.2022 r. nr 180400.71.8124.2022.RED.BK zaś odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Obydwa ww. rozstrzygnięcia doręczono Zobowiązanemu 5.05.2022 r.
3. Zobowiązany pismami z: 10.05.2022 r. i 11.05.2022 r. wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie "odwołanie od decyzji ZUS do Dyrektora Izby Skarbowej".
Ponieważ od ww. postanowień przysługuje zażalenie, pismo Zobowiązanego potraktowano zatem jako zażalenie. Treść zażalenia odnosiła się do obydwu ww. postanowień organu egzekucyjnego.
Zobowiązany w swoim zażaleniu wskazał, że wbrew twierdzeniom organu egzekucyjnego, zachował termin do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Wskazał na argumenty, które wziął pod uwagę przy takiej ocenie sprawy. Przede wszystkim jednak Zobowiązany ponownie podniósł, że jego zaległości uległy przedawnieniu. Wskazał na okoliczności, które jego zdaniem świadczą o przedawnieniu dochodzonych należności. Zobowiązany wskazał nadto na osobiste trudności, które spowodowały powstanie zadłużenia, a także uniemożliwiły jego spłatę.
4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniami z dnia 15 czerwca 2022 r.:
- nr 1201-IEE.711.2.85.2022.2.ID utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej,
- nr 1201-IEE.711.2.86.2022.2.ID utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
5.1. Zobowiązany pismem z dnia 19 lipca 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na obydwa ww. postanowienia. Zobowiązany złożył jedną skargę na dwa postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. Błędnie wskazał przy tym numery postanowień organu odwoławczego. Postanowienie nr 1201-IEE.711.2.85.2022.2.ID dotyczy bowiem odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, a postanowienie nr 1201-IEE.711.2.86.2022.2.ID dotyczy zaś postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego (Skarżący w treści skargi wskazał te numery postanowień odwrotnie), nie ulega jednak wątpliwości, że zamiarem Skarżącego było zaskarżenie obydwu ww. postanowień Dyrektora z dnia 15 czerwca 2022 r.
Niniejsze postępowanie dotyczy postanowienia Organu wydanego w postępowaniu w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej (właściwy nr - nr 1201-IEE.711.2.85.2022.2.ID).
W skardze Strona swoją skargę uzasadniła przede wszystkim okolicznościami, które mają świadczyć o przedawnieniu dochodzonych należności i ponownie podniosła, że zaległości objęte postępowaniem egzekucyjnym uległy przedawnieniu. Strona poddała również w wątpliwość prawidłowość rozdzielenia jej pisma na dwa postępowania, tj. w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji i w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazała przy tym, że wniesione zarzuty "dotyczą wyłącznie czynności, które podjął ZUS w roku 2022, czyli 17 lat od dnia otrzymania tytułów wykonawczych, które uległy przedawnieniu".
Zobowiązany podtrzymał swoje stanowisko, że sprawa zastosowania czynności egzekucyjnej pozostaje bez związku z tytułami wykonawczymi i daje mu prawo do złożenia zarzutów. Termin do wniesienia zarzutów – jego zdaniem – zachowano z uwagi na to, że zostały one złożone w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zajęciu składnika majątku.
Zobowiązany wniósł o zakończenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie roszczeń zawartych w nieaktualnych tytułach wykonawczych.
5.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
6.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.
6.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
6.3. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.
6.4. Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 30 lipca 2020 r. nastąpiła znacząca nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wprowadzona ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070). Dotyczyła ona również przepisu art. 33 u.p.e.a.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 33 § 2 u.p.e.a.:
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Natomiast przed ww. nowelizacją podstawy zarzutów znajdowały się w art. 33 § 1 u.p.e.a., który stanowił:
Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Dodatkowo zauważyć należy, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Natomiast w poprzednim stanie prawnym, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można było zgłaszać jedynie w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, co wynikało z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W podsumowaniu powyższych różnic w przepisach wskazać należy, że na podstawie art. 13 ust. 1 ww. ustawy nowelizacyjnej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowa nowelizacja – jak już wspomniano – zasadniczo weszła w życie z dniem 30 lipca 2020r.
Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed tą datą (tj. w 2005 r.), zatem postępowanie egzekucyjne było prowadzone (w tym zarzuty i wnioski były rozpatrywane) w niniejszej sprawie – prawidłowo zdaniem Sądu – na podstawie ustawy egzekucyjnej w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji.
6.5. W dalszej kolejności wskazać należy na pewną istotną różnicę pomiędzy egzekucją komorniczą prowadzoną na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, a postępowaniem egzekucyjnym w administracji. W tej pierwszej istnieje bowiem jeden zasadniczy środek zaskarżenia, tj. skarga na czynności komornika (art. 767 § 1 k.p.c.). Natomiast w postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieje cały katalog środków zaskarżenia.
Niektóre z nich przysługują w zasadzie w toku całego postępowania egzekucyjnego. Do takich należą w szczególności skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.) oraz wniosek o umorzenie postępowania (z przyczyn wskazanych w art. 59 u.p.e.a.). Inne zaś można wnosić tylko na poszczególnych etapach postępowania i w ściśle określonych terminach. W tym zakresie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2016 r., III SA/Łd 155/16) podnosi się, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej, co ma zapobiegać komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.
Takim specyficznym środkiem były m.in. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, które do czasu ww. nowelizacji z 2020 r. można było wnosić tylko w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.).
Zarzut wniesiony po tym terminie (z uchybieniem terminu) powoduje, że taka czynność Zobowiązanego jest prawnie nieskuteczna.
W niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu 08.02.2005 r. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upłynął zatem 15.02.2005 r.
W niniejszej sprawie Zobowiązany wniósł taki zarzut, zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.), który – postanowieniem z dnia 24 lutego 2005 r. – nie został uznany za zasadny.
Natomiast zawiadomienie z dnia 02.03.2022 r. o zajęciu rachunku bankowego było jedynie czynnością zastosowaną w trakcie postępowania egzekucyjnego, które formalnie toczyło się od 2005 r. (nigdy nie zostało umorzone).
Doręczenie takiego zawiadomienia nie spowodowało powstania kolejnego terminu do wniesienia zarzutów. Termin do ich wniesienia liczony jest bowiem od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, a nie – innego dokumentu w toku postępowania egzekucyjnego.
W konsekwencji uchybienie terminowi określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wystąpiły tym samym okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w tym zakresie.
Siedmiodniowy termin wynikający z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) jest terminem zawitym, co oznacza, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W takim przypadku nie ma podstaw do inicjowania czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie (w tym w zakreślonym terminie) wniesionego zarzutu.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a §1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taką przyczyną – zdaniem Sądu – może być m.in. niezachowanie terminu zawitego do dokonania określonej czynności.
6.6. Odnosząc się końcowo do stwierdzenia Zobowiązanego o niezrozumiałym rozdzieleniu jego wniosku (sprawy) na postępowanie w sprawie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oraz z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, należy wyjaśnić, że takie postępowanie nie było wadliwe. Wynika m.in. z wskazanej już wyżej różnorodności środków zaskarżenia (oraz wniosków) jakie przysługują w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Każdy z nich uregulowany jest w odrębnym przepisie, posiada specyficzne wymagania, terminy, środki zaskarżenia itd. Skoro w swoim wniosku (wraz z uzupełnieniami) Strona domagała się rozpatrzenia zarzutu przedawnienia zaległości (podając konkretny przepis prawa, tj. art. 33 u.p.e.a.) oraz wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc przesłankę przedawnienia, organ egzekucyjny postąpił prawidłowo rozpatrując odrębnie zarzut przedawnienia (na podstawie art. 33 u.p.e.a.) oraz wniosek o umorzenie postępowania (na podstawie art. 59 u.p.e.a. – który był przedmiotem odrębnej skargi do Sądu).
6.7. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI