I SA/Kr 872/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-05-25
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITnadpłataodszkodowanieutracone korzyścilucrum cessansnajemryczałtzasada ogólnaprzewlekłość postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatniczki, uznając, że odszkodowanie za utracone korzyści z tytułu przewlekłości postępowania administracyjnego nie stanowi przychodu z najmu i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, a nie stawką ryczałtową.

Podatniczka domagała się stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok, twierdząc, że zasądzone odszkodowanie za utracone korzyści z tytułu przewlekłości postępowania administracyjnego powinno być opodatkowane stawką ryczałtową 8,5% jako przychód z najmu. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznały jednak, że odszkodowanie to nie jest przychodem z najmu, lecz stanowi rekompensatę za utracone korzyści, która podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła wniosku podatniczki E. K. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok w kwocie 85.627,00 zł. Podstawą wniosku było zasądzone na jej rzecz odszkodowanie w wysokości 410.075,58 zł, przyznane z tytułu utraconych korzyści w związku z przewlekłością postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Podatniczka argumentowała, że odszkodowanie to powinno być traktowane jako przychód z najmu i opodatkowane zryczałtowaną stawką 8,5%, zgodnie z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym. Organy podatkowe, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, nie podzieliły tego stanowiska. Sąd uznał, że odszkodowanie przyznane na podstawie art. 417¹§3 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przewlekłością postępowania administracyjnego nie ma charakteru przychodu z najmu ani dzierżawy, ponieważ jego źródłem jest odmienny stosunek zobowiązaniowy, a celem jest rekompensata za utracone korzyści (lucrum cessans). W związku z tym, odszkodowanie to nie podlega opodatkowaniu stawką ryczałtową, lecz na zasadach ogólnych, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd podkreślił, że utracona korzyść, która mogłaby zostać osiągnięta, gdyby szkody nie wyrządzono, nie korzysta ze zwolnienia podatkowego i podlega opodatkowaniu. Skarga podatniczki została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie to nie stanowi przychodu z najmu i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Uzasadnienie

Odszkodowanie za utracone korzyści z tytułu przewlekłości postępowania administracyjnego, przyznane na podstawie art. 417¹§3 k.c., nie jest związane z umową najmu ani dzierżawy. Jest to rekompensata za szkodę, a nie przychód z tytułu najmu. Utracona korzyść, która mogłaby zostać osiągnięta, gdyby szkody nie wyrządzono, nie korzysta ze zwolnienia podatkowego i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 70 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 75 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 79 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychody z najmu/dzierżawy wymagają istnienia umowy nazwanej.

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wyłączenie ze zwolnienia podatkowego odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

u.z.p.d. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

u.z.p.d. art. 2 § 1a

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

u.z.p.d. art. 6 § 1a

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

u.z.p.d. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Stawka 8,5% dla przychodów z najmu.

k.c. art. 417 § 1

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie władzy publicznej.

k.c. art. 417 § 1

Kodeks cywilny

§3 - odpowiedzialność za szkodę wynikającą z przewlekłości postępowania sądowego lub administracyjnego.

k.c. art. 659

Kodeks cywilny

k.c. art. 692

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odszkodowanie za utracone korzyści z tytułu przewlekłości postępowania administracyjnego nie jest przychodem z najmu. Odszkodowanie to podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, a nie stawką ryczałtową. Utracona korzyść, która mogłaby zostać osiągnięta, gdyby szkody nie wyrządzono, nie korzysta ze zwolnienia podatkowego.

Odrzucone argumenty

Odszkodowanie zasądzone z tytułu utraconych korzyści stanowi ekwiwalent czynszu najmu i powinno być opodatkowane stawką ryczałtową 8,5%.

Godne uwagi sformułowania

zasądzone odszkodowanie stanowiące substytut czynszu jako utraconego dochodu może być traktowane jako przychód z najmu i opodatkowane 8,5% ryczałtową stawką podatku zasądzone odszkodowanie nie było przyznane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie stanowiło zwrotu zaległego czynszu, nie jest też odszkodowaniem za tzw. szkodę rzeczywistą czyli za poniesioną stratę, lecz dotyczy utraconych korzyści otrzymane przez skarżącą odszkodowanie jest wynikiem naprawienia szkody w postaci utraconych korzyści, które skarżąca jako poszkodowana mogłaby osiągnąć (tzw. lucrum cessans)

Skład orzekający

Inga Gołowska

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Wolas

przewodniczący

Piotr Głowacki

sędzia

Inga Gołowska

sędzia (spr.)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kwalifikacji podatkowej odszkodowań za utracone korzyści wynikające z przewlekłości postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych przepisów podatkowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalna w przypadkach odszkodowań o innym charakterze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy podatkowe w kontekście odszkodowań za błędy administracji, co jest istotne dla zrozumienia zakresu opodatkowania.

Odszkodowanie za błędy urzędników: czy musisz zapłacić od niego podatek?

Dane finansowe

WPS: 85 627 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 872/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 72
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 czerwca 2022 r., nr 1201-IOP1-1.4102.8.2022.7 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 czerwca 2022r. znak: 1201-IOP1- 1.4102.8.2022.7 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, działając na podstawie art. 233§1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm. - dalej: O.p.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Limanowej z 28 lutego 2022r. nr 1214- SPO.4102.227.2022, którą odmówiono E. K. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015r. w kwocie 85.627,00 zł.
Decyzję wydano w następujących stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z 2 grudnia 2021 r. skarżąca zwróciła się o zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015r. w kwocie 85.627,00 zł wskazując jako podstawę prawną art. 72 ust. 1, art. 73§2 pkt 1, art. 76 O.p., jednocześnie z wnioskiem 29 grudnia 2021 r. skarżąca złożyła korekty zeznań podatkowych za 2015 rok na formularzach PIT-36 oraz PIT-28.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, w pierwotnie złożonym zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2015r. w pozycji: "inne źródła" skarżąca wykazała między innymi zasądzone przez sąd odszkodowanie za utracone korzyści z tytułu czynszu najmu, będące następstwem niezgodnego z prawem zaniechania władzy publicznej, tj. niewydania we właściwym czasie decyzji o zwrocie nieruchomości położonej w L. Sąd zasądził na rzecz skarżącej odszkodowanie wraz z odsetkami w łącznej kwocie 410.075,58 zł. Odszkodowanie to w ocenie skarżącej stanowi utracone dochody z tytułu najmu za okres 12 lat, a zatem winno być opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym wg stawki 8,5% zgodnie z ustawą z 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, nie zaś w oparciu o skalę podatkową, o której mowa w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że żadna z ww. ustaw nie ogranicza pojęcia przychodów z tytułu najmu wyłącznie do czynszu, co daje podstawę do twierdzenia, że zasądzone odszkodowanie stanowiące substytut czynszu jako utraconego dochodu może być traktowane jako przychód z najmu i opodatkowane 8,5% ryczałtową stawką podatku.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Limanowej nie podzielił ww. stanowiska uznając, że brak jest możliwości zakwalifikowania przyznanego odszkodowania jako przychodu z najmu o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i opodatkowania go zryczałtowanym podatkiem dochodowym wg stawki 8,5%.
Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w Limanowej decyzją z 28 lutego 2022r. nr 1214-SP0.4102.227.2022 odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok w kwocie 85.627,00 zł.
Od ww. decyzji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, że podatek należny od zasądzonego odszkodowania powinien wynosić 8,5% przychodu zgodnie z ustawą z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, nie zaś obliczony na podstawie skali podatkowej, zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 8 czerwca 2022r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.
W uzasadnieniu organ odniósł się w pierwszej kolejności do kwestii przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 70§1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie do zapisu art. 75§3 O.p. jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).
Zgodnie z art. 79§2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, natomiast złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w tym zakresie, nawet po upływie terminu przedawnienia, pod warunkiem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przed upływem terminu przedawnienia. Zarówno przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jak i korekty zeznań zostały złożone 29 grudnia 2021 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2015, który upłynął 31 grudnia 2021 r. Tym samym organ uprawiony jest do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Istota sporu w niniejszym przypadku dotyczyła kwalifikacji prawnopodatkowej zasądzonego przez sąd odszkodowania, stanowiącego rekompensatę w związku ze szkodą, jaką skarżąca poniosła z uwagi na przewlekłość postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W trakcie prowadzonego postępowania skarżąca przedłożyła wyroki:
Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] z 25 lutego 2016r.
Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] z 20 listopada 2015r.
pismo Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie nr CB-HI.3127.5.16.2015 z 4 stycznia 2016r. o wysokości wypłaconego odszkodowania, odsetek oraz zwrotu kosztów procesu.
Jak wynika z ww. wyroków odszkodowanie zostało wypłacone skarżącej w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w L. z przeznaczeniem na budowę [...]. Prawo do wywłaszczonych działek skarżąca nabyła jako spadkobierczyni E.S. E. S. od 1991 r. ubiegał się o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości z uwagi na ich niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie, tj. oddanie w prywatne ręce inwestorom, którzy następnie postawili na nich [...].
Jak wynika z akt sprawy postępowanie toczyło się przez wiele lat i miało wielowątkowy charakter. Dotyczyło m.in. zwrotu na rzecz dzierżawców - prywatnych inwestorów otrzymanego za wywłaszczenie odszkodowania, zwrotu nakładów poniesionych przez inwestorów, nieważności decyzji dotyczących pozwolenia na użytkowanie nieruchomości przez najemców, przedawnieniu roszczeń, wysokości i okresu należnego odszkodowania. Rezultatem wszystkich działań był wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] z 25 lutego 2016r. oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny sygn. akt: [...] z 20 listopada 2015r. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu jak i Sądu Apelacyjnego w Krakowie wynika jednoznacznie, że zasądzona kwota stanowi odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści. Podstawą wydania orzeczeń był przepis art. 4171§3 Kodeksu cywilnego określający odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przewlekłością postępowania sądowego lub administracyjnego, jeżeli obowiązek wydania orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej przewiduje przepis prawa.
Zasądzone odszkodowanie nie było przyznane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie stanowiło zwrotu zaległego czynszu, nie jest też odszkodowaniem za tzw. szkodę rzeczywistą czyli za poniesioną stratę, lecz dotyczy utraconych korzyści.
Zdaniem organu otrzymane przez skarżącą tytułem odszkodowania środki pieniężne nie mogą być zakwalifikowane do źródła przychodów, określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. do przychodów z najmu/dzierżawy. Przepis ten bowiem jednoznacznie przewiduje, że źródłem opisanego w nim przychodu musi pozostawać konkretna umowa nazwana, której zasadniczy kształt precyzują przepisy Kodeksu cywilnego zawarte w art. 659-692. Wypłacone skarżącej odszkodowanie nie posiada cech świadczenia z tytułu najmu/dzierżawy, ponieważ jego źródłem jest odmienny stosunek zobowiązaniowy. Różni się on od najmu/dzierżawy przede wszystkim podstawą prawną (przepis prawa, a nie umowa), celem (cel rekompensacyjny, a nie wynagrodzenie za używanie rzeczy) oraz podmiotami (właściciel nieruchomości - Starosta, a nie wynajmujący/wydzierżawiający i najemca/dzierżawca). Związek między kwotą uzyskanego odszkodowania, a przychodami z tytułu najmu/dzierżawy jest bardzo daleki, ponieważ powstanie roszczenia odszkodowawczego nie jest związane z umownym węzłem prawnym (umowa najmu, dzierżawy) pomiędzy stronami. Sam fakt, że z punktu widzenia właściciela nieruchomości uzyskane odszkodowanie traktowane jest jako substytut czynszu, a wysokość czynszu stanowi jeden z elementów kalkulacji wysokości odszkodowania, nie zmienia charakteru otrzymanej kwoty i nie uzasadnia traktowania jej jako przychodu z tytułu najmu/dzierżawy.
Reasumując w ocenie organu otrzymane przez skarżącą środki pieniężne z tytułu odszkodowania nie są związane z zawartą przez umową dzierżawy/najmu. Środki te stanowią wynagrodzenie, rekompensatę w postaci odszkodowania za to, że skarżąca nie mogła w odpowiednim czasie tego typu umów zawrzeć. Ponieważ wypłacone odszkodowanie nie jest związane z zawartym przez skarżącą stosunkiem umownym, nie można zakwalifikować go do przychodów ze źródła określanego jako najem/dzierżawa, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji powyższego, otrzymanego odszkodowania nie można opodatkować na zasadach przewidzianych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne zgodnie z art. 6 ust. 1a tej ustawy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:
naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 9 ust. 1, 9a ust. 6, art. 10 ust. 1 pkt 6 i 9 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęcie przez organ podatkowy II instancji, iż otrzymane odszkodowanie opodatkowane jest na zasadach ogólnych, według skali podatkowej,
naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 9a ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1a, art. 6 ust. 1a, art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 i listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne przez błędne ich niezastosowanie i nie przyjęcie przez organ podatkowy II instancji, iż otrzymane odszkodowanie opodatkowane jest podatkiem ryczałtowym w wysokości 8,5% przychodu,
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nie przyjęciu, iż zasądzone odszkodowanie stanowi ekwiwalent czynszu najmu, którego podatnik nie mógł pozyskać z powodu rażąco niezgodnego z prawem zaniechania organów władzy publicznej za co odpowiedzialność poniósł Skarb Państwa,
naruszenie przepisów Ordynacji Podatkowej, a to art. 120, art. 122, art. 187§1 w zw. z art. 191 polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów polegający na nie przyjęciu, iż zasądzone odszkodowanie stanowi ekwiwalent czynszu najmu, którego podatnik nie mógł pozyskać z powodu rażąco niezgodnego z prawem zaniechania organów władzy publicznej za co odpowiedzialność poniósł Skarb Państwa i tym samym uznaniu, iż otrzymane odszkodowanie opodatkowane jest na zasadach ogólnych, według skali podatkowej, a nie podatkiem ryczałtowym w wysokości 8,5% przychodu.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zdaniem skarżącej należny podatek od zasądzonego odszkodowana powinien wynosić 8.5% przychodu zgodnie z ustawą z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Podatek nie powinien być obliczony na podstawie skali podatkowej, zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stanowisko takie można wywieść z orzecznictwa sadów administracyjnych, z których wynika jednoznacznie, iż od zasądzonego odszkodowania należało zapłacić podatek ryczałtowy w wysokości 8,5% zasądzonego odszkodowania z tytułu utraty przychodu z czynszu najmu. Takie stanowisko prezentowane jest m.in. w wyrokach: WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 424/15, WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 120/13, WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 864/14, WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1509/13, NSA sygn. akt SA/Sz 1911/99, WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 1063/14, WSA w Białymstoku sygn. akt SA/Bk 185/13. W opinii skarżącej organ II instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że zasądzone odszkodowanie nie stanowi ekwiwalentu czynszu najmu, którego podatnik nie mógł pozyskać z powodu rażąco niezgodnego z prawem zaniechania organów władzy publicznej za co odpowiedzialność poniósł Skarb Państwa. Żadna z ww. ustaw nie ogranicza pojęcia "przychodu z tytułu najmu" wyłącznie do czynszu, co daje podstawę do twierdzenia, iż zasądzone odszkodowanie stanowiące substytut czynszu, jako utraconego przychodu powinno być opodatkowane 8,5% ryczałtową stawką podatku, a nie zaś na zasadach ogólnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 259, ze zm.; dalej- p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji tub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w §1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145§3 p.p.s.a.)
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrolowane przez Sąd decyzje organów obu instancji obszernie i wszechstronnie przedstawiły okoliczności faktyczne i prawne które w konsekwencji spowodowały wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu, organy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustaliły stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody oceniły w sposób prawidłowy.
Podkreślić również należy, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (p. uchwała NSA z 15 lutego 201 Or., sygn. akt: II FPS 8/09). Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny ustalony przez organ podatkowy w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez ten organ przepisy prawa materialnego.
Na organy został nałożony obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, stosownie do art. 122, art. 180, art. 181 i art. 187 O.p. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dowodów, ale również - w myśl art. 191 O.p. - ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, zaś o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie. A contrario, skuteczność wykazania, że organ naruszył zasadę z art. 191 O.p. wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, bowiem jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przekonanie strony o innej niż przyjął organ wadze poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie. Zarzut dowolnego działania organu można skutecznie postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją.
W świetle reguł O.p., dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, jednak, co istotne w tej sprawie, organ jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. W tym kontekście, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Organy podatkowe nie mają jednak obowiązku dopuszczania każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia - procesowego odtworzenia podatkowego stanu faktycznego - adekwatne i wystarczające są inne dowody. Jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 201 Or, sygn. akt: II FSK 1313/08).
Nadmienić trzeba, że w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje w pełni zasada bezpośredniości dowodów. Dopuszczalność odstępstw od tej zasady przewiduje art. 181 O.p.
Specyfika postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie była taka, że równolegle organy dążyły do przeprowadzenia postępowań podatkowych wobec wystawców spornych faktur.
Materiał dowodowy, jak i jego ocena winny, w świetle art. 210§4 O.p., znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej przez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Ponadto uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie powinno być spójne i logiczne tak, by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego.
Sąd stwierdza, że uzasadnienie decyzji spełnia wymogi wynikające z przepisów O.p. Organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy w sprawie a w szczególności pozyskał, istotne dla sprawy, orzeczenia wydane w stosunku do podatniczki a to: wyroki Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny z dnia 25 lutego 2016r. sygn. akt: [...], Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 listopada 2015r. sygn. akt: [...] oraz pismo Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2016r. nr CB-III.3127.5.16.2015r.
Organ wskazał stan faktyczny sprawy, dokładnie prezentując faktografię w ujęciu historycznym, co pozwoliło w dalszej konsekwencji na dokładne przedstawienie istoty problemu prawnego zaistniałego w tej sprawie. Wyjaśniono też rozumienie zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Ocena dowodów różni się od wniosków jakie wyprowadza z nich skarżąca. Jednakże, organ należycie uzasadnił swoje stanowisko przedstawiając stosowne argumenty na poparcie takiej a nie innej oceny dowodów. To, że argumentacja organu nie przekonała skarżącej jest wynikiem jego subiektywnego zapatrywania się na realia sprawy, a nie obiektywnych wad decyzji.
W strukturze zaskarżonej decyzji i zastosowanym w niej schemacie prezentacji ustaleń faktycznych, wniosków i argumentacji Sąd nie znajduje wad, które mogłyby prowadzić do tego, że jej treść jest niezrozumiała i wewnętrznie sprzeczna.
Należy podkreślić, że organy podatkowe w całej rozciągłości uwzględniły judykaty zapadłe w stosunku do podatniczki a które były relewantne w tej sprawie.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, zostały zachowane zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma znamion oceny dowolnej, została przeprowadzona w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Sposób wywodzenia wniosków, które legły u podstaw rozstrzygnięcia jest logiczny i został przedstawiony w czytelny sposób w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, których uzasadnienie całościowo obrazuje zarówno przebieg postępowania, jak i przyjętą argumentację. Ocena ta dokonana została na podstawie całości zebranego i ujawnionego stronie materiału dowodowego.
Organy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Postępowanie było staranne i merytorycznie poprawne. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Strona miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Oceniając zgromadzony przez organ podatkowy w niniejszej sprawie materiał dowodowy, a także wnioski wyciągnięte na jego podstawie należy stwierdzić, że organ nie uchybił wyżej wskazanym przepisom O.p. regulującym zasady postępowania dowodowego.
Z tych względów za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego,
Istotą kontrowersji w sprawie było to czy organy podatkowe zasadnie odmówiły stwierdzeni nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015r. w kwocie 85.627,00 zł.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty za 2015r. został złożony przez podatniczkę w dniu 29 grudnia 2021 r. z korektą zeznania podatkowego PIT-36 i PIT-28 czyli z zachowaniem terminu określonego w art. 79§2 O.p.
Podatniczce, wypłacono odszkodowanie wynikające z tego, iż organy administracji przewlekle prowadziły sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchylając się od wydania stosownych decyzji administracyjnych. Podstawę wydanych orzeczeń stanowił art. 4171§3 Kodeksu cywilnego a zasądzone odszkodowanie nie stanowiło zwrotu zaległego czynszu lecz utraconych korzyści, (dowód wyrok z dnia 20 listopada 2015r. sygn. akt[...] k. 44, k.43-uzasadnienie wyroku).
Przepisy art. 4171§2 lub §3 kodeksu cywilnego regulują odpowiedzialność Skarbu Państwa za wyrządzenie szkody, której źródłem są czynności konwencjonalne organów władzy publicznej, jakimi są orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne, jak również szkody powstałe wskutek zaniechania ich podjęcia.
Zwolnienie odszkodowań od podatku jest związane przede wszystkim z faktem, że są one formą naprawienia zaistniałej szkody, a zatem nie stanowią realnego przysporzenia majątkowego. Odszkodowanie w zakresie utraconych korzyści (lucrum cessans) w zasadzie nie ma skutku restytucyjnego. Otrzymane przez skarżącą odszkodowanie jest wynikiem naprawienia szkody w postaci utraconych korzyści, które skarżąca jako poszkodowana mogłaby osiągnąć (tzw. lucrum cessans). Utrata korzyści oznacza udaremnienie zwiększenia się majątku, które mogłoby nastąpić, gdyby nie zdarzenie wyrządzające szkodę.
Wypłacone na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych kwoty, wypłacono w oparciu art. art. 4171§3 Kodeksu cywilnego bowiem roszczenie odszkodowawcze wynikało z zaniechania wydania decyzji administracyjnych w sprawie (czyli aktu) i nie było rezultatem istnienia stosunku zobowiązaniowego pomiędzy podatniczką a najemcami/dzierżawcami obiektów handlowych na nieruchomości w stosunku do której przewlekle prowadzono postępowanie w sprawie jej zwrotu. Otrzymane przez podatniczkę środki pieniężne nie mogą być kwalifikowane jako przychody ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt u.p.d.o.f. i opodatkowane podatkiem ryczałtowym 8,5%, zatem nie było podstaw do przyjęcia, że w sprawie powstała nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2015.
Nieuzasadnione byłoby więc zwolnienie tego rodzaju świadczeń od podatku dochodowego, tym bardziej że utracona korzyść stanowiłaby zasadniczo przychód podatkowy podlegający opodatkowaniu. Stąd też ustawodawca wskazuje, że zwolnieniem podatkowym nie są objęte odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (por. Adam Bartosiewicz, Ryszard Kubacki. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Komentarz, wyd. V, LEX 2015).
A skoro otrzymane przez stronę odszkodowanie dotyczy korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, to stosownie do wyłączenia zawartego w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. nie korzysta ze zwolnienia podlegając opodatkowaniu. Skutkiem tego otrzymany przez stronę przychód będzie podlegał opodatkowaniu stosownie do wskazanych w zaskarżonym akcie przepisów art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f
Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części.
Z tych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić.
-----------------------
11
1

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI