I SA/Kr 87/23

I SA/Kr 87/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Inga Gołowska
Piotr Głowacki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
ART. 7,9,11,77 PAR. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 87/23. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Odział w Krakowie z dnia 8 września 2022 r., nr 180000/71/297391/2022, w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.; uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 kwietnia 2020 r. J. P. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek RDZ-B6 o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku opłacania należnych składek za okres od marca do maja 2020 r.
Decyzją z dnia 7 września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Krakowie, nr 180100/71/2607/2020 odmówił płatnikowi prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za miesiące kwiecień - maj 2020r. z uwagi na fakt, że do 30 czerwca 2020 r. płatnik nie wywiązał się z terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za kwiecień - maj 2020 r., nie spełnił więc warunków do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowane miesiące.
J. P. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podniósł, iż w ostatnich miesiącach znacząco utrudniony był kontakt z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Płatnik zauważył, iż system w jego sytuacji nie przyjmował przedmiotowych deklaracji. Ponadto obecnie jego księgowa złożyła deklaracje, jako korekty deklaracji, co system przyjął, w związku z czym uległ również zmianie stan faktyczny będący podstawą kwestionowanej decyzji.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie decyzją z dnia 20 listopada 2020 r. znak sprawy 180000/71/565025/2020-RED-IR-RDZ utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję ZUS z dnia 7 września 2020 r. nr 180100/71/2607/2020.
Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 26 października 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji (sygn. akt I SA/Kr 1145/21), z uwagi na to, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji, gdyż organ odwoławczy nie rozpoznał w sposób właściwy podstawowego i właściwie jedynego zarzutu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący sformułował zarzut dotyczący funkcjonowania systemu teleinformatycznego ZUS przeznaczonego do składania deklaracji, wskazując w tym zakresie, iż system w jego sytuacji nie przyjmował deklaracji. Tymczasem organ w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższej kwestii, ograniczając się jedynie poza zacytowaniem przepisów ustawy o COVID – 19 do lakonicznego stanowiska sprowadzającego się do stwierdzenia, że uchybienie przez skarżącego terminowi do złożenia deklaracji skutkuje odmową przyznania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanym okresie. Decyzja organu II instancji, nie została poprzedzona jakże nieodzownymi w realiach niniejszej sprawy czynnościami dowodowymi mającymi zweryfikować prawidłowość twierdzeń formułowanych przez skarżącego, i jako taka jest co najmniej przedwczesna i musiała ulec wyeliminowaniu z porządku prawnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 k.p.a. W szczególności organ wystąpi do komórki organizacyjnej ZUS, mającej zgodnie ze Statutem i Regulaminem organizacyjnym ZUS za zadanie monitorowanie funkcjonowania systemu teleinformatycznego ZUS w zakresie aplikacji do składania deklaracji, o udzielenie informacji, czy odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu, mające wpływ na możliwość składania deklaracji przez skarżącego, a w przypadku braku wystąpienia tego typu zdarzeń wyjaśni, czy istotnie podnoszony przez płatnika problem w funkcjonowaniu sytemu administrowanego przez ZUS uniemożliwiał mu złożenie deklaracji za kwiecień i maj 2020r. przed końcem czerwca 2020r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji decyzją z dnia 8 września 2022r., znak sprawy: 180000/71/297391/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095 dalej ustawy COVlD-19) utrzymał w mocy decyzję zapadłą w I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podano, iż warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wynikającym z art. 31zp w/w ustawy, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Decyzja odmowna została wydana z uwagi na fakt, że do dnia 30 czerwca 2020 r. nie złożono deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za kwiecień i maj 2020r. Zakład nie stwierdził żadnych długoterminowych problemów technicznych z systemem teleinformatycznym ZUS przeznaczonym do składania deklaracji. Wszelkie przerwy w dostępności usług programu służącego do składania deklaracji występowały w godzinach wieczornych oraz nocnych i miały charakter tymczasowy - przeważnie trwały kilka godzin. Na okoliczność braku możliwości złożenia przedmiotowych deklaracji nie przedłożył skarżący w placówce informacji o błędzie, jaki uniemożliwił złożenie brakujących dokumentów. Zakład odnotował w dniu 30 czerwca 2020 r. wpływ złożonych przez deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za luty i marzec 2020 r. oraz 2 sztuk DR cz. II z deklaracją przychodu i dochodu informującą o kwocie przychodu z działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy, na podstawie której płatnik deklaruje wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Sytuacja ta jednoznacznie potwierdza, że istniała możliwość składania deklaracji w tym dniu, a system działał prawidłowo. Co do zarzutu, że skarżący nie miał obowiązku składania deklaracji, organ podkreślił, iż w myśl art. 47 ust. 2 g ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełen miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły najniższą podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c. Wyjątkowo w 2020 r., w związku ze zmianą przepisów dotyczących programu Mały ZUS Plus, osoby, które spełniały warunki i ustalały najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne na 2019 r., obowiązują dwie podstawy wymiaru składek: ustalona na styczeń 2020 r. oraz ustalona na okres od lutego do grudnia 2020 r. Zarówno za styczeń 2020 r. jak i luty 2020 r. powinny być złożone dokumenty ZUS RCA cz. II albo ZUS DRA cz. II w komplecie z ZUS DRA. Terminowe złożenie dokumentów gwarantowało płatnikom prawo do klonowania dokumentacji rozliczeniowej od marca 2020 r. Reasumując organ podał, iż skarżący złożył DRA cz. II za luty 2020 r. dnia 30 czerwca 2020 r. W tym samym dniu zostały złożone deklaracje rozliczeniowe za okres od lutego do marca 2020 r. Dokumenty te zostały uzupełnione po obowiązującym terminie, w związku z czym nie podlegały klonowaniu systemowemu. Za okres od kwietnia do maja 2020 r. na koncie utworzyły się przypisy z urzędu z urzędową wysokością składek. Prawidłowe deklaracje rozliczeniowe za okres od 04.2020 do 05.2020 złożono dopiero w dniu 14 września 2020 r. Skarżący nie mógł złożyć deklaracji rozliczeniowych za okres od lutego 2020 r. bez uzupełnienia ponownej informacji o kwocie przychodu , stąd deklaracje za kwiecień i maj 2020r. złożył po wymaganym terminie.
W skardze na ww. decyzję wnioskodawca zarzucił naruszenie:
- art. 31zq ust. 1 ustawy COVlD-19, w związku z art. 47 ust. 2a Ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez przyjęcie, iż nie dopełniłem obowiązku złożenia deklaracji, z którego to obowiązku był zwolniony;
- art. 31 zq ust. 8 ustawy COVlD-19 w związku z art. 6, 7, 8 ust. 1, 9, 11, 12 ust. 1, art. 35 ust. 1, art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 kpa poprzez nieinformowanie płatnika- ubezpieczonego, przekazywanie informacji, które następnie organ uznaje za niewiążące i nieistotne, nieuzasadnione zwlekanie z wydaniem decyzji, enigmatyczne uzasadnianie podejmowanych decyzji.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasadzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Skarga skutkować musi uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, że poprzednio wydana decyzja skarżonego organu została uchylona przez sąd administracyjny z powodu nie rozpoznania w sposób właściwy sprawy i lakonicznego uzasadnienia sprowadzającego się do stwierdzenia, że uchybienie przez skarżącego terminowi do złożenia deklaracji skutkuje odmową przyznania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanym okresie. Wskazaniami sądu było rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadających wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 k.p.a., w szczególności zbadania ewentualnych okoliczności nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu informatycznego ZUS.
Wskazań tych organ nie wypełnił, gdyż ograniczył się do ustaleń, czy skarżący miał faktyczną możliwość posłużenia się systemem informatycznym ZUS przed 30 czerwca 2020r., ale nie przeprowadził koniecznej i wymaganej analizy sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.
Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że płatnik tego obowiązku nie spełnił co do miesiąca kwietnia i maja 2020r. (za marzec 2020r. uzyskał zwolnienie) Dokumenty rozliczeniowe skarżący bowiem złożył po obowiązującym ustawowo terminie. Strona skarżąca natomiast wskazuje, że organ powinien poinformować o brakach i o skutkach prawnych niezłożenia brakujących dokumentów, co mogłoby umożliwić mu obronę jego praw.
Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ("u.s.u.s.") mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art, 10 § 1 k.p.a), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W niniejszej sprawie zastosowanie winien również znaleźć art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia i sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego i przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio i nie korzystali.
W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).
W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. W następstwie złożenia przez stronę wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.
Tymczasem wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ, pomimo, iż wniosek wpłynął 10 kwietnia 2020r. i dotyczył miesięcy od marca do maja 2020r., nie poinformował w toku postępowania o brakach w zakresie dokumentacji rozliczeniowej, nie informując też w sposób wymagany o skutkach prawnych nie złożenia deklaracji, nadto o możliwości wniesienia brakujących deklaracji w odpowiednim czasie, kiedy wniosek złożono 10 kwietnia 2020r., a termin upływał dopiero 30 czerwca 2020r.; zatem możliwe było złożenie wymaganych dokumentów przed tą datą, w przypadku odpowiedniego poinformowania strony o brakach. Akta dostarczone przez organ nie zawierają żadnych dokumentów wskazujących, iż organ wywiązał się z wymogów, jakie określają wyżej przytoczone przepisy. Okoliczność zatem, że skarżący złożył deklaracje bez wezwania za marzec 2020r. i wówczas działał system informatyczny ZUS nie może oznaczać, że to konwaliduje powyżej opisane uchybienie organu.
Z powyższego wynika, iż organ nie poinformował strony w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy 30 czerwca 2020r. o ewentualnym braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także nie wezwał o te braki, co skutkowało tym, iż pomimo wskazania, że wymagane dokumenty złożono, stwierdzono jednocześnie niezachowanie terminu ustawowego. Zatem organ pomimo takiego obowiązku nie wezwał strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody.
W następstwie wpływu wniosku organ winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony.
Wskazać należy, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji odmownej nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a.. W konsekwencji organ naruszył również obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów nie korzysta z takiej możliwości. Zgodnie z intencją ustawodawcy strona nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zostać zmuszona do kwestionowania decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21, w Szczecinie z 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 239/19). W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało w stanie faktycznym sprawy wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony skarżącej.
Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem stronie skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie, wyłączyło jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego dla strony rozstrzygnięcia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów kpa, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.
Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.