I SA/Kr 861/16

I SA/Kr 861/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Stanisław Grzeszek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1015
art. 71a par 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 718
art. 119 pkt 3 , art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 861/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 28 października 2016 r., sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. w J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności - skargę oddala -
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 24 marca 2016r. nr [...] określił D. Sp. z o.o. w J. wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności w wysokości 709.522,49 zł.
Powyższe postanowienie zostało wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na J. B., Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny skierował egzekucję do wierzytelności pieniężnych przysługujących zobowiązanemu od "D." sp. z o.o. w J.
Organ egzekucyjny dokonał zajęcia tych wierzytelności zawiadomieniami z dnia 11 kwietnia 2013r., z dnia 15 listopada 2013r., z dnia 27 grudnia 2013r., z dnia 10 kwietnia 2014r., z dnia 10 czerwca 2014r., z dnia 22 sierpnia 2014r., z dnia 25 listopada 2014r., z dnia 16 lutego 2015r., z dnia 19 marca 2015r., z dnia 20 maja 2015r., z dnia 1 czerwca 2015r., z dnia 7 października 2015r., z dnia 18 listopada 2015r. o zajęciu wierzytelności z tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości. Powyższe zawiadomienia zostały doręczone także zobowiązanemu (J. B.). Jednocześnie z przesłaniem w/w zawiadomień o zajęciu organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego i czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, oraz ewentualnie w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.
W odpowiedzi na każde z w/w wymienionych zawiadomień spółka poinformowała organ egzekucyjny o istnieniu wierzytelności na rzecz zobowiązanego.
Z uwagi na okoliczność, że organ egzekucyjny powziął uzasadnione podejrzenie, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania części zajętej wierzytelności, w dniach od 13 stycznia 2016r. do 2 lutego 2016r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przeprowadził u dłużnika zajętej wierzytelności kontrolę prawidłowości realizacji zajęć wierzytelności z tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości.
Informacje zawarte w protokole Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdziły istnienie należności od "D." sp. z o.o. na rzecz J. B.
Jednocześnie do protokołu spółka poinformowała organ egzekucyjny o braku umów w sprawie wzajemnych potrąceń pomiędzy spółką a J. B.
Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w/w postanowienie z dnia 24 marca 2016r.
Organ egzekucyjny w uzasadnieniu stwierdził, że informacje zawarte w protokole potwierdzają istnienie należności od "D." sp. z o.o. na rzecz J. B. Zobowiązania te wynikają z faktur za lata 2013-2016 wystawionych przez J. B. za tzw. "media" i "podatek od nieruchomości" i były regulowane bezpośrednio J. B. w formie gotówki wypłacanej z kasy spółki według dowodu wydania z kasy. Organ egzekucyjny stwierdził także, że od dnia 15 kwietnia 2013r. do dnia 8 stycznia 2016r. (data wystawienia ostatniej faktury) wysokość nieprzekazanej kwoty z zajętych wierzytelności wynosiła łącznie 756.086,41 zł, jednak kwota ta została pomniejszona o dokonane przez spółkę wpłaty w trakcie kontroli.
Na postanowienie to "D." sp. z o.o. wniosła zażalenie zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
- art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7, art. 77, art. 124 § 2, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego doszło do niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, stanowiącego kanwę rozstrzygnięcia;
- art. 71a § 9 zdanie 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez działanie w sposób niebudzący zaufania do organu administracji publicznej, prowadzanego postępowanie.
Wobec powyższego spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o wstrzymanie toczącego się postępowania egzekucyjnego, tym w szczególności wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych względem spółki.
W uzasadnieniu spółka wskazała na błędne ustalenia poczynione przez organ I instancji w zakresie momentu, w którym dokonano zajęcia wierzytelności z tytułu "dostaw, robót i usług". Przedmiotowe zajęcie w takim właśnie zakresie zostało dokonane, jak podkreśliła, dopiero zawiadomieniem z dnia 19 marca 2015r. doręczonym w dniu 23 marca 2015r. Poprzednie zajęcia obejmowały zupełnie inaczej opisany zakres i nie dotyczyły "dostaw, robót i usług".
Kolejnym błędnym ustaleniem jest przyjęcie, w ocenie spółki, że zapłata podatku od nieruchomości wchodziła w zakres czynszów wynikających z zawartych przez spółkę umów z J. B. Podobnie kwestia ma się z opłatami tytułem mediów - kosztów eksploatacji oddanych w posiadanie zależne powierzchni.
W zawiadomieniach wysyłanych od 11 kwietnia 2013r. do marca 2015r. jest jedynie mowa o zajęciu wierzytelności z tytułu "zapłaty czynszu najmu/dzierżawy nieruchomości". Brak w zawiadomieniach odniesienia do innych typów wierzytelności, niż ściśle sprecyzowane opłaty czynszowe (za korzystanie z rzeczy/korzystanie z rzeczy i pobieranie pożytków). Dopiero w zawiadomieniu z dnia 19 marca 2015r. pojawia się informacja o wierzytelnościach pieniężnych z tytułu "dostaw, robót i usług".
Jak podkreślono w uzasadnieniu, organ I instancji nie czynił żadnych ustaleń w zakresie tego, czy J. B. rzeczywiście otrzymał kwoty wskazane w dokumentach KW. Organ I instancji pomija całkowicie, że na tychże dokumentach brak jest podpisu J. B., a on sam nie otrzymywał gotówki z kasy spółki. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek zaległości w opłatach z kosztów eksploatacyjnych dotyczących przedmiotowych nieruchomości. Ponadto organ pominął, że świadczenia z tytułu czynszu były fakturowane odrębnie od należności związanych z podatkiem od nieruchomości czy opłat eksploatacyjnych.
Te okoliczności w powiązaniu z treścią umów najmu i dzierżawy wskazują, zdaniem spółki, że opłaty eksploatacyjne oraz podatek od nieruchomości nie stanowiły elementu czynszu najmu albo dzierżawy, będąc elementem odrębnym, kreującym zupełnie inną wierzytelność, niż te, które były objęte zajęciami. Środków, o których mowa w dokumentach KW nie otrzymywał J. B., a były przekazywane na rzecz dostawców mediów, co organ I instancji pominął w swoich ustaleniach.
Ponadto podkreślono, że z uwagi na fakt, że organ nie zajął innych wierzytelności, brak było możliwości, przekazywania środków pieniężnych poza tymi, które wynikały z czynszów, stanowiących wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy. Tym samym brak jest możliwości przyjęcia, zdaniem strony, że spółka bezpodstawnie uchylała się od przekazywania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności.
Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz zarzutami zażalenia, postanowieniem z dnia 19 maja 2016r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była analiza stanu faktycznego sprawy dotyczącej określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności.
W ocenie organu rozpatrującego zażalenie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w wydanym postanowieniu przeanalizował szczegółowo przyczyny nieprzekazania przez dłużnika, wierzytelności należnych zobowiązanemu, co znalazło odzwierciedlenie w stosownym uzasadnieniu. Jak podkreślono, zarzut naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zawarty w zażaleniu, jest w ocenie organu, bezzasadny, gdyż organ pierwszej instancji kierował się zasadą praworządności, mając na celu działanie zgodne z obowiązującym prawem, a postępowanie w sprawie określenia nieprzekazanej kwoty było jawne, tzn. strona na każdym etapie postępowania, mogła zapoznać się z jego zaawansowaniem i zgłaszać wnioski i wyjaśnienia.
Odpowiadając kolejno na zarzuty zażalenia, organ II instancji wyjaśnił, że wysokość nieprzekazanej kwoty organ egzekucyjny zaczął naliczać od dnia 14 maja 2013r. tj. od dnia wypłaty bezpośrednio J. B. kwoty w kasie spółki na podstawie wystawionej faktury z dnia 8 sierpnia 2013r., a zakończył naliczanie w dniu 8 stycznia 2016r., tj. w dniu wypłaty w kasie spółki bezpośrednio zobowiązanemu kwot wynikających z faktury nr [...].
Odnosząc się natomiast do argumentu spółki, iż organ egzekucyjny błędnie przyjął, że zapłata podatku od nieruchomości oraz opłaty z tytułu mediów wchodzą w zakres czynszów za wynajem nieruchomości, organ wskazał, że zajęcie wierzytelności z tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości dotyczy wszelkich należności dłużnika związanych z wynajęciem przedmiotowej nieruchomości. Należy zauważyć, jak podkreślił organ, że wierzytelnościami są bowiem wszelkie zobowiązania istniejące między stronami. Zdaniem organu rozbicie opłat czynszowych na poszczególne elementy (opłaty za media, podatek od nieruchomości, czy też inne) nie jest wiążący dla organu egzekucyjnego, bowiem taki podział wierzytelności ma znaczenie jedynie dla stron zawartej umowy, a nie dla wierzyciela zdefiniowanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto jak wskazano, przedmiotowe opłaty medialne, jak i podatek od nieruchomości odnoszą się do danej nieruchomości, której właściciel, jeżeli stała się przedmiotem najmu, może żądać od najemcy stosownego czynszu stanowiącego ekwiwalent majątkowy pokrywający koszty eksploatacji nieruchomości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, jak podkreślił organ, że pomiędzy J. B., a stroną nie została zawarta umowa kompensaty wzajemnych wierzytelności.
Ponadto organ wyjaśnił, że w art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawodawca określił dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, a mianowicie: po pierwsze - przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności oraz po drugie - stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności. Jak podkreślono, podstawą prawną do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu w/w artykułu - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, wzajemne potrącenia itp.). Jak wskazano, użyty w wyżej powołanym przepisie zwrot "bezpodstawnie" oznacza, tyle co "bez podstawy prawnej". Zatem, w ocenie organu, w przypadku okoliczności faktycznych powołanych przez dłużnika zajętej wierzytelności można mówić o bezpodstawnym uchylaniu się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności.
Na powyższe postanowienie spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając w nim naruszenie prawa procesowego, tj.
- art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 124, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego doszło do niewłaściwego ustalenia stanu stanowiącego kanwę rozstrzygnięcia;
- art. 71a § 9 zdanie 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez działanie w sposób niebudzący zaufania do organu administracji publicznej, prowadzącego postępowanie.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentacje dodając, że w jej ocenie, czynsz stanowi ściśle określoną należność z tytułu udostępniania rzeczy do korzystania innemu podmiotowi bez prawa pobierania pożytków (najem) albo z tymże prawem (dzierżawa), natomiast gdyby przyjąć argumentację organu, to zajęcie wierzytelności z tytułu czynszu najmu/dzierżawy stanowiłoby zajęcie wszelkich rozliczeń pomiędzy danymi podmiotami, pomimo, że w w zawiadomieniu o dokonaniu zajęcia wskazano ściśle określony zakres wierzytelności. Zatem w ocenie skarżącej spółki, czynsz nie obejmował pozostałych opłat, które nie stanowiły wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji, postanowień i innych aktów z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji bądź postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania.
Z kolei zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 tej ustawy).
Dokonana w powyższy sposób kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że orzeczenie to odpowiada prawu, co skutkować musiało oddaleniem skargi. Sąd stwierdził przy tym, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Wobec tego, ustalenia te zostały przyjęte za podstawę dalszych rozważań.
Istotą sporu w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie czy skarżąca spółka, będąca dłużnikiem zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchylała się od przekazywania organowi egzekucyjnemu wierzytelności, wynikających z umów najmu i dzierżawy zawartych przez nią z J. B., w części dotyczącej opłat związanych z użytkowaniem nieruchomości, tj. opłat za tzw. media oraz podatku od nieruchomości. W ocenie skarżącej spółki, zajęta wierzytelność przysługująca wynajmującemu/wydzierżawiającemu obejmowała jedynie czynsz najmu/dzierżawy. Nie zawierała w sobie natomiast ww. opłat dodatkowych. Wobec tego niezasadnym było przyjęcie, że skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu tych opłat.
Natomiast zdaniem organów, ww. świadczenia dodatkowe były ściśle powiązane z czynszem najmu i dzierżawy i razem z nim stanowiły należność wynikającą z umowy najmu i dzierżawy. Nieprzekazanie organowi egzekucyjnemu równowartości tych opłat stanowiło bezpodstawne uchylanie się od przekazania części zajętej wierzytelności i uprawniało do wydania - na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") - postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty.
W pierwszym rzędzie należy uznać za nieuzasadnione wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego doszło do niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego.
Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że skarżącą spółka jako najemca zawarła z J. B. m. in. umowę najmu nieruchomości z dnia 29 stycznia 2008r. zmienioną 6 aneksami (ostatni z dnia 1 lutego 2013r.) oraz jako dzierżawca 2 umowy dzierżawy z dnia 1 lutego 2013r. Skarżąca spółka w związku z realizacją powyższych umów otrzymywała faktury VAT wystawione przez J. B. Dokonana analiza w/w faktur VAT i sposobu zapłaty należności na ich podstawie przez skarżącą spółkę wykazała, że zobowiązania spółki wynikające z faktur VAT za tzw. "media" i podatek od nieruchomości były regulowane bezpośrednio J. B. w formie gotówki wypłacanej z kasy spółki według dowodów KW w kwotach oraz datach wypłaty wyszczególnionych w zestawieniu sporządzonym przez kontrolujących i stanowiącym także element uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji. Powyższe kwoty należności z tytułu najmu/dzierżawy nie były przekazywane do organu egzekucyjnego w ramach realizacji zawiadomień o zajęciu wierzytelności.
W skardze podjęto próbę zakwestionowania powyższych ustaleń faktycznych poprzez forsowanie (wbrew dowodom zebranym w sprawie) tezy, że J. B. nie otrzymywał gotówki z kasy spółki. Jednakże skarżąca spółka ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze nie przedstawiła żadnego dowodu na potwierdzenie powyższej okoliczności. Należy w tym miejscu podkreślić, że gdyby przyjąć takie stanowisko za zgodne ze stanem rzeczywistym, należałoby postawić pod dużym znakiem zapytania rzetelność prowadzonej przez spółkę dokumentacji księgowej, albowiem zapisy w niej dokonywane w tym zakresie przeczą twierdzeniom skarżącej spółki.
Jakkolwiek skarżąca spółka ma rację, że w części zawiadomień wskazano na zajęcie wierzytelności z tytułu "dostaw, robót i usług", to jednocześnie należy wskazać, że sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym jest stwierdzenie, że w pozostałych zawiadomieniach jest jedynie mowa o zajęciu wierzytelności z tytułu "zapłaty czynszu najmu/dzierżawy nieruchomości"
W zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności wystawionych i wysłanych w okresie od 11 kwietnia 2013r. do marca 2015r. organ egzekucyjny poinformował skarżącą spółkę o zajęciu wierzytelności z "tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości" z "tytułu zapłaty za najem/dzierżawę nieruchomości", z "tytułu najmu nieruchomości", z tytułu dzierżawy nieruchomości", a zatem nie jak twierdziła skarżąca spółka z "tytułu zapłaty czynszu najmu/dzierżawy nieruchomości".
W kontekście powyższego nie można zarzucić organom błąd w przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ustaleniach faktycznych, polegający na tym, że - wbrew treści zawartych umów - wierzytelność z tytułu najmu i dzierżawy nieruchomości od J. B. obejmowała zarówno czynsz najmu i czynsz dzierżawny jak i opłaty dodatkowe.
Świadczeniem najemcy/dzierżawcy na rzecz wynajmującego/wydzierżawiającego z tytułu używania i pobierania pożytków z przedmiotu najmu/dzierżawy jest zasadniczo czynsz najmu/dzierżawny, to jednak zauważyć należy, że w umowie najmu/dzierżawy strony mogą zawrzeć postanowienie, zgodnie z którym obok czynszu dzierżawnego przez dzierżawcę dodatkowo będą ponoszone opłaty inne niż czynsz dzierżawny. Opłatami tymi są zwykle świadczenia należne za usługi ściśle związane z używaniem nieruchomości i możliwością wykorzystania jej potencjału, np. opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną, odprowadzanie ścieków czy wywóz śmieci.
Taka właśnie konstrukcja zdaje się wynikać z umów najmu i dzierżawy zawartych przez skarżącą spółkę z J. B. znajdujących się w aktach i stanowiących materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Przykładowo w umowie najmu zawartej w dniu 29 stycznia 2008r. w § 6 zmienionym aneksem z dnia 1 lutego 2013r. dodano ust. 3, w którym zawarto stwierdzenie, że najemca zobowiązuje się do zapłaty wszelkich należności publiczno-prawnych ciążących na nieruchomości (w szczególności podatku od nieruchomości, opłat wszelkiego rodzaju). Podobnie § 2 pkt 2 i § 2 pkt 3 umów dzierżawy z dnia 1 lutego 2013r. Z powyższych zapisów wynika, że najemca/dzierżawca był zobowiązany do pokrywania kosztów związanych z prawidłową eksploatacją i użytkowaniem nieruchomości.
Wbrew temu, co sugerowała skarżąca spółka organy orzekające w sprawie nigdy nie twierdziły, że opłaty eksploatacyjne oraz podatek od nieruchomości stanowiły element czynszu najmu, natomiast wskazywały, że również powyższe dodatkowe świadczenia powinny zostać objęte zajęciem egzekucyjnym przez dłużnika wierzytelności.
Z protokołu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego wynika, że czynsz najmu/dzierżawy był płacony przez skarżącą spółkę oddzielnie od reszty należności i jedynie czynsz był przekazywany do właściwego urzędu skarbowego. Należności za media i podatek od nieruchomości wypłacane były gotówką bezpośrednio J. B. z kasy spółki na podstawie dowodu wydania z kasy. Jak wynika z ustaleń kontroli, od dnia 15 kwietnia 2013r. do dnia 8 stycznia 2016r. (data wystawienia ostatniej faktury) wysokość nieprzekazanej kwoty z zajętych wierzytelności wynosiła łącznie 756.086,41 zł. Kwota ta została pomniejszona o dokonane przez spółkę wpłaty w trakcie kontroli.
Skarżąca spółka - chcąc zakwestionować wyrażony przez organ egzekucyjny pogląd o obejmowaniu przez zajętą wierzytelność zarówno czynszu najmu/dzierżawy jak i ww. należności dodatkowych - wskazała, że koszty związane z użytkowaniem przedmiotu najmu/dzierżawy (takie jak opłaty za media, podatek od nieruchomości) nie stanowią wierzytelności przysługującej wynajmującemu/wydzierżawiającemu. W konsekwencji z postawionego zarzutu zdaje się wynikać stwierdzenie, że skoro należności za media nie są wierzytelnością wynajmującego/wydzierżawiającego, to również i organ egzekucyjny nie może wykonywać praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.
Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że zajęcie wierzytelności z "tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości" dotyczy wszelkich należności dłużnika związanych z wynajęciem przedmiotowej nieruchomości. Wierzytelnościami są bowiem wszelkie zobowiązania istniejące między stronami. Rozbicie należności za wynajem na poszczególne elementy nie jest wiążący dla organu egzekucyjnego, bowiem taki podział ma znaczenie jedynie dla stron zawartej umowy, a nie dla wierzyciela zdefiniowanego w u.p.e.a. Ponadto opłaty za media i podatek od nieruchomości odnoszą się do danej nieruchomości, której właściciel, jeżeli została objęta najmem, może żądać od najemcy stosownej ekwiwalentnej opłaty pokrywającej koszty eksploatacji nieruchomości, a jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, pomiędzy J. B. a skarżącą spółką nie została zawarte umowa kompensaty wzajemnych wierzytelności.
Można w tym miejscu odwołać się do treści przepisu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Z wskazanego wyżej przepisu wynika zatem, że podmiot pośredniczący w świadczeniu usługi jest uprzednio nabywcą (odbiorcą) usługi, a następnie sam świadczy na rzecz osoby trzeciej zakupioną wcześniej usługę. Oznacza to, że to de facto jemu (tu: wynajmującemu/wydzierżawiającemu) przysługuje należność za świadczoną pośrednio przez siebie usługę na rzecz osoby trzeciej (tu: najemcy/dzierżawcy).
Wobec powyższego należało zaakceptować pogląd przyjęty przez organy, zgodnie z którym koszty takie jak opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, śmieci, ścieki, podatki są ściśle związane z przedmiotem umowy najmu/dzierżawy. Opłaty te należy - obok czynszu - uznać za należności płacone z tytułu świadczonej przez wynajmującego/wydzierżawiającego usługi najmu/dzierżawy nieruchomości, korzystanie i pobieranie pożytków z nieruchomości jest bowiem często wprost uzależnione od możliwości korzystania z mediów (por. wyrok WSA z dnia 30 stycznia 2014r., sygn. akt I SA/Ke 660/13, wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2016r., sygn. akt II FSK 1476/14)
Jak już wcześniej wskazano, Sąd nie podziela zastrzeżeń skarżącej spółki, co do sposobu sformułowania zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. Pismami tymi wzywano skarżącą spółkę jako dłużnika zajętej wierzytelności, by należnej od niej wierzytelności z "tytułu najmu/dzierżawy nieruchomości" bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. Tym samym organ w przesłanych do spółki zawiadomieniach podkreślił, że ma ona przekazywać całość należnych z tytułu najmu/dzierżawy usługi kwot, a nie tylko sam czynsz najmu bądź czynsz dzierżawny. Konsekwencją niezastosowania się w pełni do tego wezwania było określenie skarżącej spółce wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu.
Stwierdzić również należy, że - wbrew zarzutom skargi - organ nie dokonał niewłaściwej wykładni i zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a., w myśl którego, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Należy bowiem uznać, że przed wydaniem postanowienia organ zbadał i spełnił wszystkie przesłanki warunkujące określenie skarżącej spółce wysokości nieprzekazanej kwoty. Przede wszystkim w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdził, że spółka - mimo ciążącej na niej powinności przekazywania organowi egzekucyjnemu całej należnej kwoty z tytułu najmu/dzierżawy (czynszu najmu/dzierżawnego wraz z opłatami dodatkowymi) - faktycznie przekazywała jedynie jej część (sam czynsz najmu/dzierżawny), czyli uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu, zajętej wierzytelności w części stanowiącej równowartość opłat dodatkowych związanych z używaniem nieruchomości.
Organy ustaliły również, że nie istnieją żadne okoliczności przemawiające za istnieniem podstawy takiego zachowania się przez dłużnika zajętej wierzytelności. Zasadnie więc uznały, że w niniejszej sprawie nastąpiło "bezpodstawne uchylanie się", o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Podstawą niewpłacania do organu egzekucyjnego ww. należności dodatkowych nie były z pewnością umowy najmu/dzierżawy zawarte między nią a zobowiązanym. Umowy te - wbrew zarzutom skargi - nie stanowiły bowiem, że skarżąca ma z tytułu najmu/dzierżawy uiszczać jedynie sam czynsz najmu/dzierżawny.
W tym kontekście warto również podkreślić, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy, uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych (np. z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej), a zwłaszcza takich, które dopiero mogą nastąpić w przyszłości (np. możliwość wstrzymania skarżącej lub wynajmującemu/wydzierżawiającemu dostawy mediów) może stanowić podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012r., sygn. akt II FSK 2221/10). Dodatkowo, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Użyte w spornym przepisie określenie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza zatem tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007r., sygn. akt I FSK 984/06, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 maja 2011r., sygn. akt I SA/GL 150/11).
W niniejszej sprawie nie zaszły jednak żadne okoliczności, które stanowiłyby tak rozumianą podstawę prawną do nieprzekazywania organowi egzekucyjnemu części zajętej wierzytelności w wysokości odpowiadającej opłatom dodatkowym wynikającym z umów najmu/dzierżawy. Zasadnie zatem organ - przyjmując, że uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania całości kwoty wynikającej z umów najmu/dzierżawy miało charakter bezpodstawny - wydał postanowienie, o jakim mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a.
Podsumowując stwierdzić należy, że podczas rozpatrywania niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania w tym także art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. Organy działały bowiem zgodnie z przepisami prawa, a ponadto podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zebrały potrzebny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy i wyczerpująco go rozpatrzyły. W kontekście całej sprawy nie budzi również wątpliwości Sądu, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. oraz właściwie go zastosował. Wobec tego uznać należało, że organ zasadnie określił skarżącej spółce wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęć wierzytelności należnych zobowiązanemu J. B. w kwocie 709.522,49 zł.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718) oddalił skargę.