I SA/Kr 839/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-10-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezarzutydoręczenie zastępczeterminyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiubezpieczenia społeczne

WSA w Krakowie oddalił skargę w sprawie odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, uznając zarzuty za spóźnione z powodu nieskutecznego doręczenia tytułów wykonawczych w 2006 r.

Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Skarżący zarzucił nieskuteczne doręczenie tytułów wykonawczych w 2006 r. z powodu jego długotrwałego pobytu za granicą. Sąd uznał jednak, że skarżący, jako były płatnik składek, miał obowiązek zgłoszenia zmiany adresu, a ZUS był uprawniony do doręczenia na adres wskazany w zgłoszeniu. W konsekwencji, zarzuty uznano za spóźnione, a skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Kluczową kwestią było ustalenie, czy tytuły wykonawcze zostały skutecznie doręczone skarżącemu w 2006 r. Skarżący twierdził, że od 1999 r. mieszkał za granicą i nie miał związku z adresem, na który wysłano dokumenty. Organy egzekucyjne i administracyjne uznały jednak, że skarżący, jako były płatnik składek ZUS, miał obowiązek zgłoszenia zmiany adresu zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponieważ tego nie uczynił, ZUS był uprawniony do doręczenia zastępczego na adres wskazany w zgłoszeniu, a zarzuty wniesione w 2023 r. uznano za spóźnione. Sąd podzielił stanowisko organów, podkreślając, że brak zgłoszenia zmiany adresu przez płatnika składek uniemożliwia kwestionowanie skuteczności doręczenia zastępczego. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie zastępcze jest skuteczne, jeśli strona będąca płatnikiem składek nie zgłosiła organowi ZUS zmiany adresu, nawet jeśli faktycznie nie zamieszkuje pod wskazanym adresem i nie prowadzi tam działalności.

Uzasadnienie

Skarżący, jako były płatnik składek ZUS, miał obowiązek zgłoszenia zmiany adresu zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Niewykonanie tego obowiązku pozwala organowi na skuteczne doręczenie zastępcze na ostatni znany adres, co czyni zarzuty wniesione po terminie spóźnionymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 44 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie zastępcze na adres wskazany w zgłoszeniu, nawet jeśli strona tam nie zamieszkuje, jest skuteczne, jeśli strona nie zgłosiła zmiany adresu.

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, gdy zostały one wniesione po terminie.

u.p.e.a. art. 27 § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Termin do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wynosi 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio do postępowania egzekucyjnego w administracji.

u.s.u.s. art. 44 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Płatnik składek jest zobowiązany zgłosić zmianę danych, w tym adresu zamieszkania, w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 41

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.u.s. art. 36 § 10

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 43 § 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 36 § 11

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 43a § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 46 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 4 § 2 d)

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący, jako były płatnik składek, miał obowiązek zgłoszenia zmiany adresu ZUS. Niespełnienie obowiązku zgłoszenia zmiany adresu skutkuje możliwością skutecznego doręczenia zastępczego. Zarzuty wniesione po terminie, wynikającym z prawidłowego doręczenia, są spóźnione.

Odrzucone argumenty

Doręczenie zastępcze na adres, pod którym skarżący nie zamieszkiwał, było nieskuteczne. Brak toczącego się postępowania w momencie zmiany adresu zwalniał z obowiązku informowania ZUS. Skarżący nie był już płatnikiem składek w 2006 r., więc obowiązek zgłoszenia zmiany adresu go nie dotyczył. Postanowienie organu było pozbawione prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Rzecz jednak w tym, że w świetle przywołanych przepisów fakt ten nie miał znaczenia, skoro [...] na Skarżącym spoczywał obowiązek powiadomienia ZUS o zmianie adresu zamieszkania w terminie siedmiu dni od zaistnienia zmiany. Tym samym, nawet jeżeli Skarżący faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, skoro nie dokonał jej wyrejestrowania, nadal pozostawał płatnikiem.

Skład orzekający

Grzegorz Klimek

przewodniczący

Michał Niedźwiedź

sprawozdawca

Jarosław Wiśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczenia zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązków płatników składek ZUS w zakresie zgłaszania zmian adresowych oraz konsekwencji uchybienia terminom wnoszenia zarzutów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona będąca byłym płatnikiem składek nie zgłosiła zmiany adresu, a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych doręczonych w trybie zastępczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z doręczeniami i terminami w postępowaniu egzekucyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Czy możesz stracić pieniądze przez stary adres? Sąd wyjaśnia obowiązki płatników składek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 839/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 27 par. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6a a par. 1, art. 44 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 423
art. 43 ust. 4, art. 44 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędziowie Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.), Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 6 lipca 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.116.2023.2.ID w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne skargę oddala.
Uzasadnienie
1.1. Pismem z 16 kwietnia 2023 r. L. M. – nazywany dalej "Skarżącym", złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnego.
1.2. Postanowieniem z 15 maja 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ egzekucyjny, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia.
Tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne, zostały bowiem doręczone stronie w trybie zastępczym, na podstawie art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako "k.p.a."), 27 listopada 2006 r.
1.3. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wyjaśnił między innymi, że od 1999 r. mieszka poza granicami Polski i od tego czasu nie miał w kraju stałego miejsca zamieszkania. Natomiast adres, na który zostały skierowane tytuły wykonawcze był miejscem prowadzonej przez niego do 1999 r. działalności gospodarczej oraz miejscem zamieszkania jego byłej żony. Przy czym małżeństwo zostało rozwiązane wyrokiem sądu z 17 lipca 2006 r.
1.4. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 6 lipca 2023 r. wydał postanowienie (nr 1201-IEE.7113.2.116.2023.2.ID), którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Przedstawiając stan prawny organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.; dalej jako "ustawa nowelizująca") w sprawie ma zastosowanie art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne wszczęto bowiem na podstawie tytułów wykonawczych z 6 listopada 2006 r., które zostały doręczone stronie w trybie zastępczym 27 listopada 2006 r. W konsekwencji w sprawie znajduje zastosowanie art. 33 § 1 oraz art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w poprzednio obowiązującym brzmieniu, które przewidują, że zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Uchybienie temu terminowi oznacza, że czynność Skarżącego należało uznać za bezskuteczną. Termin ten upłynął bowiem 4 grudnia 2006 r. W konsekwencji, żądanie Skarżącego należało uznać za spóźnione – a co za tym idzie w świetle art. 61a § 1 k.p.a. postępowanie nie mogło zostać wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn.
Odnosząc się do kwestii skuteczności doręczenia stronie tytułów wykonawczych organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przed ich wysłaniem organ egzekucyjny podjął kroki zmierzające do ustalenia adresu zobowiązanego. Pismem z 10 listopada 2006 r. zwrócił się do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji z wnioskiem o udostępnienie danych adresowych strony. W odpowiedzi uzyskał informację, że aktualnie Skarżący był zameldowany pod danym adresem, na który skierowano tytuły wykonawcze (pismo z 28 listopada 2006 r.). Pismo to potwierdzało zatem skuteczność doręczenia zastępczego. Zdaniem organu, wymeldowanie z adresu na terenie Polski albo nie nastąpiło, albo nastąpiło w późniejszym terminie. Ponadto Skarżący nie zgłosił wierzycielowi zmiany swojego adresu, nawet jeżeli wcześniej zaprzestał prowadzić działalność gospodarczą, co wynikało chociażby z art. 44 § 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230; dalej jako "u.s.u.s.").
2.1. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzuty naruszenia:
I) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy pierwotne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, podczas gdy w sprawie nie zaistniała w istocie żadna z określonych ustawą przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, albowiem:
1) zarzuty nie zostały wniesione przez osobę niebędącą stroną, oraz
2) nie istnieją żadne inne uzasadnione podstawy odmowy wszczęcia postępowania, w szczególności nie jest taką przyczyną uchybienie ustawowego terminu na ich wniesienie, albowiem:
a) tytuły wykonawcze nie zostały skutecznie doręczone Skarżącemu, który od 2002 r. ma miejsce zamieszkania (przebywa trwale z zamiarem stałego pobytu) w Wielkiej Brytanii, w szczególności nie sposób przyjąć, że doręczone mu one zostały w dniu 27 listopada 2006 r., jak przyjął Zakład w zaskarżonym postanowieniu;
b) Skarżący o prowadzonej egzekucji (jej ogólnie ujętych podstawach merytorycznych) dowiedział się w kwietniu 2023 r., wobec doręczenia mu pisemnej informacji o rozliczeniu konta,
przy czym powołane naruszenie ma charakter naruszenia fundamentalnych zasad postępowania - zasady praworządności (art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), zasady wysłuchania (art. 10 § 1 k.p.a. w zw. żart. 18 u.p.e.a.) - w stopniu uzasadniającym uznanie przedmiotowego naruszenia za rażące i, co za tym idzie, mogące prowadzić do oceny zaistniałych wad postępowania w kontekście nieważności postępowania (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.);
II) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., wszystkich w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez:
1) oparcie się przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia na pobieżnej analizie materiału dowodowego sprawy i bezkrytycznym podejściu do niezasadnego założenia o skuteczności rzekomo dokonanych w 2006 r. doręczeń tytułów wykonawczych (tj. do przyjęcia, że istniały wówczas zasadne przesłanki do dokonania doręczenia zastępczego na adres uprzedniego wykonywania działalności gospodarczej przez Skarżącego);
2) brak wzięcia pod uwagę - wskutek niezasadnego pominięcia przez organ bądź wskutek dokonania przez organ ich nieprawidłowej oceny jako niewiarygodnych dowodów i okoliczności wskazujących na zamieszkanie Skarżącego w Wielkiej Brytanii w okresie dokonania rzekomych doręczeń tytułów wykonawczych;
3) nieprzeprowadzenie wszechstronnej, pełnej analizy materiału dowodowego w szczególności poprzez nieskonfrontowanie wiedzy znajdującej się w dyspozycji organu z podstawami przyjęcia uprzednio skuteczności wadliwych doręczeń z 2006 r.; podczas gdy prawidłowa, pełna, wyczerpująca, swobodna lecz nie dowolna ocena materiału dowodowego winna prowadzić do stwierdzenia, że wobec nieprzebywania Skarżącego w Polsce brak było w sprawie podstaw do zastosowania doręczenia zastępczego i dalszego przyjęcia skuteczności tak dokonanego doręczenia;
III) art. 44 k.p.a. oraz art. 40 k.p.a., art. 41 k.p.a. acontrario, art. 42 k.p.a. a contrarioo (wszystkie wymienione: w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 listopada 2006 r.), wszystkich w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych, podczas gdy prawidłowa analiza przytoczonego przepisu art. 44 k.p.a. (wysłowionej w nim treści normy prawnej) w kontekście pozostałych regulacji procesowych przytoczonych wyżej powinna prowadzić do przyjęcia, że wobec braku zamieszkania przez Skarżącego w Polsce, braku prowadzenia przezeń w Polsce działalności gospodarczej oraz braku zatrudnienia w Polsce, niedopuszczalne było dokonywanie doręczeń na adres uprzedniego wykonywania w Polsce działalności gospodarczej; zarazem brak było podstaw do zastosowania wobec Skarżącego negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 41 k.p.a. (fikcja skuteczności doręczeń dokonywanych na adres stary w braku poinformowania organu administracji publicznej - w toku postępowania - o zmianie adresu przez stronę), albowiem w momencie dokonywania rzekomego doręczenia zastępczego postępowanie egzekucyjne nie było jeszcze w toku;
IV) art. 44 ust. 1 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 listopada 2006 r.), poprzez przyjęcie, że Skarżący był, według stanu aktualnego na dzień rzekomego doręczenia zastępczego, zobligowany do zgłoszenia zmiany swoich danych Zakładowi, gdy tymczasem wg stanu na przełom listopada i grudnia 2006 r. Skarżący nie był już od kilku co najmniej lat płatnikiem składek, zatem obowiązek z art. 44 ust. 1 u.s.u.s. nie dotyczył Skarżącego;
V) art. 107 § 1 pkt 6) k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., 7a k.p.a., 7b k.p.a., 8 k.p.a., 9 k.p.a. i 11 k.p.a. w zw. z art. 61a k.p.a., wszystkich w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy pierwotne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie w sposób pozbawiony prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, czego wyrazem jest w szczególności mechaniczne, automatyczne i bezrefleksyjne przyjęcie przez organ, że w sprawie doszło do doręczenia tytułów wykonawczych w dniu 27 listopada 2006 r. w trybie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., podczas gdy:
1) z całokształtu informacji dostępnych organowi w sprawie wynika jednoznacznie, że Skarżący nie mieszkał wówczas w Polsce, w szczególności nie przebywał pod adresem wykonywania uprzednio zakończonej działalności gospodarczej, a Zakład nie uzasadnił w żaden sposób przyjęcia odmiennego stanowiska w tym przedmiocie (sfera faktów) (co więcej: organ w ogóle nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, ani dowodów, na których oparł się przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia);
2) brak jest w sprawie podstaw normatywnych do zastosowania regulacji doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (sfera prawa);
3) organ w szczególności bezrefleksyjnie, nie wykazując w tej mierze podstaw, przyjął - w sposób niezgodny z zasadami doświadczenia życiowego:
a) że dane o zameldowaniu pochodzące od organu administracji zawierają prawdziwe i wiążące informacje o rzeczywistym zamieszkaniu strony - podmiotu administrowanego;
b) że stwierdzenie przez pracownika operatora pocztowego, że adresat nie podjął przesyłki (jest bezspornym, że doszło do takiego stwierdzenia) równoznaczne jest z potwierdzeniem, że zamierzone doręczenie skierowane zostało na prawidłowy adres Skarżącego;
4) co więcej zaś: organ nie przedstawił uzasadnienia prawnego swojego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania, ponad proste przytoczenie zastosowanej podstawy prawnej, podczas gdy prawidłowe zastosowanie instytucji odmowy wszczęcia postępowania wymagałoby wykazania zaistnienia jednej z dwóch przesłanek, o których mowa w art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;
VI) art. 81a k.p.a. w zw. żart. 80 k.p.a., wszystkich w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy na niekorzyść Skarżącego;
VII) art. 10 § 1 k.p.a. (naruszenie fundamentalnej zasady postępowania), a także art. 67 § 1 i § 2 k.p.a. art. 79 § 2 k.p.a., wszystkich w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na naruszeniu prawa Skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez:
1) po pierwsze: uznanie za skutecznego doręczenia zastępczego dokonanego na nieaktualny adres, pod którym Skarżący nie zamieszkiwał, nie prowadził działalności gospodarczej ani nie miał żadnego związku przez okres co najmniej kilku lat poprzedzających dokonanie rzekomego doręczenia (rażące naruszenie prawa do obrony); oraz poprzez
2) utrzymanie w mocy pierwotnego postanowienia, którego wydanie poprzedzone było wadami proceduralnymi, do których należały:
a) zaniechanie wezwania Skarżącego do uzupełnienia materiału sprawy - wobec ewentualnego powzięcia przez Zakład, który, jak wynika z nagłówka zaskarżonego postanowienia, dysponował wiedzą o aktualnym miejscu zamieszkania Skarżącego poza granicami Polski, przekonania, że nie jest w sprawie jasne, od kiedy Skarżący zamieszkuje tamże;
b) zaniechanie umożliwienia Skarżącemu, przed rozstrzygnięciem sprawy, końcowego zapoznania z materiałem dowodowym sprawy,
c) pominięcie ustanowionego w sprawie pełnomocnika Skarżącego, w szczególności niedokonanie doręczenia zaskarżonego postanowienia do rąk pełnomocnika - przy czym pełnomocnictwo złożone w Inspektoracie ZUS dla Krakowa-Krowodrzy w dniu 18 kwietnia 2023 r.;
VIII) art. 33 i 34 u.p.e.a., poprzez brak merytorycznego rozpatrzenia zarzutów Skarżącego, a w konsekwencji, powyższe naruszenia doprowadziły do naruszenia prawa materialnego
IX) art. 24 ust. 4 u.s.u.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, niedostrzeżenie w sprawie przesłanek przedawnienia składek dochodzonych tytułami wykonawczymi i brak rozpoznania opartych na tymże zarzucie przedawnienia zarzutów.
2.2. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Gdyby zaś Sąd nie podzielał konkluzji Skarżącego co do istnienia podstaw do orzeczenia o stwierdzeniu nieważności zaskarżonego postanowienia wraz z pierwotnym postanowieniem, strona wniosła o ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy.
Ponadto pełnomocnik strony wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona.
3.2. Pomimo sformułowania przez pełnomocnika Skarżącego nader licznych zarzutów zasadniczą kwestią, która wymaga zbadania pozostaje to, czy w 2006 r. stronie zostały skutecznie doręczone tytuły wykonawcze. Jej rozstrzygnięcie warunkuje bowiem ocenę prawidłowości zastosowania przez organ art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Z akt sprawy wynika, że 16 kwietnia 2023 r. Skarżący wniósł do wierzyciela (Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie) zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Organy przyjęły zaś, że tytuły wykonawcze zostały doręczone Skarżącemu 27 listopada 2006 r. na zasadzie art. 44 k.p.a., stąd też należało przyjąć, że zostały one wniesione po upływie terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W konsekwencji, kierując się dyspozycją art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organy uznały, że postępowanie nie może zostać wszczęte z uzasadnionych przyczyn.
Podążając za tokiem argumentacji autora skargi Sąd dostrzega, że pomimo swojej rozległości sprawdza się ona do stwierdzenia, iż Skarżący nie mieszkał w Polsce od 1999 r. Stąd też nie był on związany z adresem, na który organ miał przesłać w 2006 r. tytułu wykonawcze. Był to jedynie adres, pod którym prowadził do 1999 r. działalność gospodarczą oraz adres, pod którym mieszkała jego była żona (małżeństwo zostało rozwiązane wyrokiem sądu z lipca 2006 r.). Przy czym, zdaniem pełnomocnika, jego mocodawca nie miał obowiązku informowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zmianie miejsca zamieszkania. Przed doręczeniem tytułów wykonawczych nie toczyło się bowiem żadne postępowanie, w toku którego zaktualizowałby się obowiązek Skarżącego zawiadamiania o aktualnym adresie, tak jak stanowi art. 41 k.p.a. Ponadto w 2006 r. Skarżący nie był płatnikiem składek, stąd też nie mógł go również dotyczyć obowiązek, o którym jest mowa w art. 44 ust. 1 u.s.u.s. Dalej zaś wskazał, że nawet jeśli przyjąć, iż "pozostając przedsiębiorcą - płatnikiem składek - Skarżący miał obowiązek informowania Zakładu o swoim miejscu zamieszkania lub adresie do korespondencji, to nie można przyjmować, by obowiązek taki wiązał byłego przedsiębiorcę lub byłego płatnika wiekuiście." (s. 9 skargi). W konsekwencji, zdaniem strony, w sprawie nie ziściły się żadne przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. warunkujące przyjęcie, że wszczęcie postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie było możliwe.
3.3. W ocenie Sądu stanowisko organów zasługuje na aprobatę.
Przede wszystkim z akt administracyjnych sprawy wynika, że wbrew temu co podnosi strona Skarżący nie prowadził działalności jedynie do 1999 r. Zgodnie z decyzją z 2 lutego 2006 r., na podstawie której zostały wydane sporne tytuły wykonawcze, Skarżący pozostawał płatnikiem składek również w latach następnych. Tyle tylko, że nie rozliczał się i nie opłacał składek, tak jak tego wymaga art. 46 ust. 1 u.s.u.s., jak również nie składał deklaracji rozliczeniowych, o których jest mowa w art. 48 ust. 1 u.s.u.s. (k. 1 akt sprawy). Równocześnie Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że powiadomił organ o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej oraz zgłosił wyrejestrowanie płatnika składek.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że prowadząc działalność gospodarczą Skarżący stał się płatnikiem składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 d) u.s.u.s. zobowiązanym do opłacania składek na własne ubezpieczenia społeczne jako osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Tym samym podlegał obowiązkowi zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.u.s., co wiązało się z obowiązkiem podania danych wymienionych w art. 36 ust. 10 u.s.u.s. obejmujących w szczególności adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres zamieszkania, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres do korespondencji, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu i adres zamieszkania. Tego samego rodzaju dane Skarżący miał obowiązek zgłosić jako płatnik składek, o czym jest mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 oraz art. 43 ust. 4 u.s.u.s. Jeżeli zaś obowiązek ubezpieczeniowy wygasłby, wówczas – tak jak stanowi art. 36 ust. 11 u.s.u.s. – Skarżący był zobowiązany zgłosić ten fakt ZUS w celu wyrejestrowania. Analogiczne uregulowanie znajduje się w art. 43a ust. 1 u.s.u.s., który nakłada na płatnika składek obowiązek zgłoszenie wyrejestrowania.
W tym zakresie Skarżący wskazuje jedynie, że zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w 1999 r., w tym samym roku miał opuścić Polskę, a w konsekwencji adres, na który zostały skierowane tytuły wykonawcze nie był miejscem jego zamieszkania. Przy czym od 2002 r. jego stałe miejsce zamieszkania znajdowało się w Wielkiej Brytanii. Organ – ani Sąd – nie kwestionuje tego, że w 2006 r. Skarżący mieszkał w Wielkiej Brytanii. Rzecz jednak w tym, że w świetle przywołanych przepisów fakt ten nie miał znaczenia, skoro – jak trafnie wskazał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie – zgodnie z art. 44 ust. 1 u.s.u.s. na Skarżącym spoczywał obowiązek powiadomienia ZUS o zmianie adresu zamieszkania w terminie siedmiu dni od zaistnienia zmiany (tj. danych wymienionych w art. 43 ust. 4 u.s.u.s.). Podobny obowiązek wynika również z art. 36 ust. 13 u.s.u.s.
Tym samym, nawet jeżeli Skarżący faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, skoro nie dokonał jej wyrejestrowania, nadal pozostawał płatnikiem. Oznacza to, że ZUS był uprawniony do skierowania korespondencji zawierającej sporne tytułu wykonawcze na adres zamieszkania wskazany w zgłoszeniu, a następnie przyjęcia, że zostały one prawidłowo doręczone na zasadzie art. 44 k.p.a. W konsekwencji powyższego należy zgodzić się z organami, że zarzuty wniesione przez Skarżącego dopiero w 2023 r. były spóźnione – a co za tym idzie zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
3.4. W świetle powyższego Sąd nie może podzielić krytycznej oceny przedstawionej przez pełnomocnika Skarżącego, a dotyczącej zwrócenia się przez ZUS do właściwego organu w celu ustalenia adresu zameldowania Skarżącego. Strona nie może również wywodzić korzystnych dla siebie skutków procesowych z faktu, że wskazany adres już na kilka lat przez 2006 r. nie był miejscem jej zamieszkania, skoro o tym fakcie nie powiadomiła organu – chociaż, jak już było o tym mowa – spoczywał na niej taki obowiązek. Co oznacza, że nie można również podzielić zarzutów strony dotyczących naruszenia art. 42 § 1 k.p.a.
Przedstawiona wcześniej wykładnia przepisów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wyklucza również możliwość uznania, że doszło do naruszenia prawa strony do czynnego udziału w sprawie (art. 10 § 1 k.p.a.).
W przypadku zaś kwestii rozstrzygnięcia wątpliwości faktycznych na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.), zarzut ten jest o tych chybiony, że w sprawie nie pozostały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, skoro organy zasadniczo nie zakwestionowały faktów wskazanych przez stronę (tj. zamieszkiwania w Wielkiej Brytanii, rozwodu z małżonką, braku związku z adresem, na który zostały skierowane tytuły wykonawcze).
Trudno również dopatrzyć się podstaw do uznania, że ZUS pominął pełnomocnika Skarżącego przy doręczeniu postanowienia, skoro w aktach sprawy brakuje wskazanego pełnomocnictwa, a Skarżący złożył zarzuty osobiście (k. 58). Pierwsze pełnomocnictwo umocowujące pełnomocnika do działania w imieniu strony zostało znajduje się przy zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji (k. 87).
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewystarczającego uzasadnienia kontrolowanego postanowienia, Sąd dostrzega, że jest ono dość zwięzłe. Tym niemniej nie oznacza to, że nie odpowiada ono wymogom wynikającym z art. 124 § 2 k.p.a. Obrazuje ono w wystarczającej mierze tok rozumowania organu, jego ocenę prawną oraz przesłanki faktyczne warunkujące przyjęcie danego rozstrzygnięcia.
3.5. Kierując się dyrektywą art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "P.p.s.a.") Sąd nie znalazł również innych przyczyn, ze względu na które należałoby uchylić kontrolowane postanowienie.
3.6. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI