I SA/Kr 83/23

I SA/Kr 83/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie z dnia 23 grudnia 2022 r. nr 180000/71/373476/2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 maja 2020 r. M.Ż. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec-maj 2020 r.
Decyzją z dnia 23 września 2020 r. nr 180400/71/1686/2020/ZPWWO Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie odmówił M.Ż. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ administracji powołał art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Organ wskazał, że z uwagi na fakt, iż do dnia 30 czerwca 2020 r. wnioskodawca nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz raportów za kwiecień 2020 r. – nie został spełniony warunek do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 r.
Pismem z dnia 19 października 2020 r. M.Ż. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że w dniu 21 maja 2020 r. złożył wniosek RDZ o zwolnienie go ze składek za marzec, kwiecień i maja 2020 r. Wskazał także, że w dniu 12 marca 2020 r. miał poważny wypadek – uraz barku wymagający operacji chirurgicznej i do 31 maja 2020 r. był unieruchomiony. Dodał, że oczekuje na kolejną operację barku. M.Ż. podniósł, że dokumenty rozliczeniowe za kwiecień wysłał z opóźnieniem ponieważ nie był w stanie tego zrobić wcześniej z powodu unieruchomienia. Wnioskodawca stwierdził, że dokumenty wysłał w dniu 11 lipca 2020 r. i zostały pozytywnie zweryfikowane. W związku z tym M.Ż. wniósł o przywrócenie mu terminu i uznanie jego rozliczenia za kwiecień, a także zwolnienie go zgodnie z wnioskiem RDZ również za kwiecień 2020 r.
Decyzją z dnia 30 listopada 2020 r. nr 180000/71/604987/2020-RED-SF-RDZ Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 23 września 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że termin na złożenie dokumentów jest terminem ustawowym i nie podlega przywróceniu. Dokumenty za kwiecień 2020 r. zostały złożone dopiero w dniu 11 lipca 2020 r., a więc po terminie na ich złożenie, co skutkowało odmową uwzględnienia wniosku M.Ż.
Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M.Ż. wniósł skargę.
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1686/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2020 r. nr 180000/71/604987/2020-RED-SF-RDZ. W uzasadnieniu wyroku Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest ono wyjątkowo lapidarne i nie zawiera właściwie żadnego uzasadniania prawnego, co jednoznacznie świadczy o naruszeniu ww. przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że zasadniczym motywem rozstrzygnięcia organu było ustalenie, iż skarżący złożył do ZUS dokumenty wymagane do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek (tj. deklarację rozliczeniową ZUS DRA oraz raporty kasowe za kwiecień 2020 r.) - z uchybieniem terminu (tj. dopiero w lipcu 2020 r.). W ocenie organu, okoliczność ta wykluczała możliwość zwolnienia skarżącego ze składek za wskazany w sentencji decyzji okres. Jednak zdaniem Sądu, sam fakt uchybienia terminowi do złożenia wymaganych dokumentów, nie może jeszcze skutkować pozbawieniem skarżącego przyznania prawa do przedmiotowej ulgi. Od dnia 16 grudnia 2020 r. obowiązuje bowiem przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Stanowi on, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Sądu, choć powołana wyżej regulacja prawna nie obowiązywała w dacie wydania przez ZUS decyzji objętej kontrolą w tej sprawie, to hipoteza cytowanego przepisu obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", który ogłoszono od 20 marca 2020 r. i nie został on dotychczas odwołany. Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, jak też art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, który statuuje zasadę praworządności. W związku z tym Sąd nakazał by rozpatrując ponownie sprawę ZUS rozpoznał złożony przez skarżącego w toku postępowania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów z uwzględnieniem procedury przewidzianej art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Organ miał przy tym ocenić podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności, stanowiące przeszkodę w terminowym złożeniu wymaganych dokumentów.
Decyzją z dnia 23 grudnia 2022 r. nr 180000/71/373476/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję z dnie 23 września 2020 r. nr 180400/71/1686/2020/ZPWWO. Uzasadniając swoją decyzję organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie i wskazał, że zawiadomieniem z dnia 15 września 2022 r. M.Ż. został poinformowany o ponownym prowadzeniu sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Stosując się do treści wyroku organ poinformował wnioskodawcę również o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie oraz podanie przyczyn niedochowania terminu oraz czy uchybienie terminu złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID-19. Na złożenie wniosku o przywrócenie terminu wyznaczono termin 30 dni. Pismo zostało odebrane w dniu 20 września 2022 r. przez dorosłego domownika.
Organ stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu na złożenie deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. nie został przez M.Ż. złożony, w wyznaczonym terminie nie przedłożył on żadnych dokumentów. W związku z tym postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 r. został on poinformowany o odmowie przywrócenia terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r. Zdaniem organu, również wniosek M.Ż. z dnia 21 października 2020 r. nie zawierał potwierdzenia, że niedochowanie terminu oraz czy uchybienie terminu złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID-19. Nie zostały przedstawione konkretne dowody, z których wynikałoby, że wnioskodawca nie miał możliwości złożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przedmiotem decyzji jest kwestia prawa do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2020 r. na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacjami kryzysowych. Za bezsprzeczny organ uznał fakt, że M.Ż. nie był zwolniony z obowiązku składania dokumentów w ustawowych terminach oraz, że dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020 r. zostały wysłane w dniu 11 lipca 2020 r. Organ stwierdził, że pomimo wezwania wnioskodawca nie wystąpił również z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentacji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. w terminie 30 dni od dnia odebrania zawiadomienia. Poprawne dokumenty zostały złożone w dniu 11 lipca 2020 r. Nie można zatem, zdaniem organu, uznać, że dokumenty rozliczeniowe zostały złożone w ustawowym terminie wynikającym z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. do 30 czerwca 2020 r., zostały złożone po tym terminie, tj. po dacie warunkującej prawo do zwolnienia z opłacania składek wynikającej z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zgodził się M.Ż. i pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia. W treści skargi skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS zawartym w zaskarżonej decyzji, że nie wykazał on związku niewysłania DRA z epidemią, a następnie nie skorzystał z prawa wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, gdyż w toku uzgadniania z ZUS-em wielokrotnie podnosił tą sprawę. M.Ż. przyznał, że z powodu ciężkiej choroby nie złożył deklaracji za kwiecień 2020 r. w terminie, gdyż był obłożnie chory (uległ wypadkowi), a pandemia COVID-19 dodatkowo uniemożliwiła mu wykonanie tych czynności bez dostępu do komputera. Autor skargi zaznaczył, iż za wszystkie poprzednie i następne miesiące płacił wszystkie składki także zdrowotne zgodnie z przedkładanymi do ZUS miesięcznymi deklaracjami rozliczeniowymi DRA. ZUS mimo sporu potraktował brak zapłacenia składek za kwiecień jako należność i potraktował w następnych miesiącach brak zapłaty na dobrowolną składkę zdrowotną mimo, iż w tych miesiącach skarżący wyraźnie w deklaracjach DRA pisał za co płaci. M.Ż. zarzucił, iż nie otrzymał też zawiadomienia o uchybieniu terminu zgodnie z ustawą z dnia 2 marca 2020 r., w której jest zobowiązanie do takiego powiadomienia i wyznaczenia 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, co słusznie wykazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1686/21. Zdaniem skarżącego, na podstawie tego wyroku ZUS powinien uznać jego roszczenia.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do wspomnianego powyżej ust. 3 omawianego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie Sąd zwrócił się do skarżącego i pełnomocnika organu o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP oraz podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Sąd poinformował, że w takiej sytuacji sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Sąd poinformował również, że strona może wnieść o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W piśmie z dnia 17 lutego 2022 r. pełnomocnik organu podał adres elektroniczny na platformie ePUAP oraz wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Natomiast skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu.
Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 6 marca 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zaskarżona decyzja została wydana na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1686/21 decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2020 r. nr 180000/71/604987/2020-RED-SF-RDZ, którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia 23 września 2020 r. nr 180400/71/1686/2020/ZPWWO o odmowie skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Uchylając ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest ono wyjątkowo lapidarne i nie zawiera właściwie żadnego uzasadniania prawnego. Ponadto Sąd stwierdził, że sam fakt uchybienia terminowi do złożenia wymaganych dokumentów, nie może jeszcze skutkować pozbawieniem skarżącego przyznania prawa do przedmiotowej ulgi. Od dnia 16 grudnia 2020 r. obowiązuje bowiem przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), który stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd dodał, że choć przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania przez ZUS zaskarżonej decyzji, to obejmuje on zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", a który ogłoszono od 20 marca 2020 r. i nie został dotychczas odwołany. W związku z tym Sąd nakazał by rozpatrując ponownie sprawę ZUS rozpoznał złożony przez skarżącego w toku postępowania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów z uwzględnieniem procedury przewidzianej art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Organ miał przy tym ocenić podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności, stanowiące przeszkodę w terminowym złożeniu wymaganych dokumentów.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA).
W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, organ II instancji nie zastosował się w sposób prawidłowy do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1686/21.
Jak wynika z akt sprawy, w związku z ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2022 r., zawiadomieniem z dnia 15 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował skarżącego, że może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. w terminie 30 dni od dnia odebrania tego zawiadomienia. Organ stwierdził przy tym, że we wniosku skarżący winien podać przyczyny niedochowania terminu, wskazać kiedy one ustały oraz czy uchybienie terminu złożenia dokumentów miało związek z epidemią COVID-19. Następnie postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 r. nr 180000/71/373476/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. Organ wskazał, że we wskazanym w zawiadomieniu z dnia 15 września 2022 r. terminie skarżący nie podał przyczyny niedochowania terminu, nie wskazał kiedy one ustały oraz czy uchybienie terminu miało związek z epidemią COVID-19. Natomiast wniosek skarżącego z dnia 21 października 2020 r. nie zawierał uzasadnienia z jakiego powodu dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020 r. zostały złożone po terminie. Organ stwierdził, że przywrócenie terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 specustawy powinno być uzasadnione okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Organ dodał też, że skarżący nie przedstawił konkretnych dowodów, z których wynikałoby, że nie miał możliwości złożenia dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie. W konsekwencji odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. organ wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnie 23 września 2020 r. o odmowie zwolnienia skarżącego z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. Powodem odmowy zwolnienia było złożenie przez skarżącego dokumentów za kwiecień 2020 r. po upływie przewidzianego do tego terminu ustawowego.
W ocenie Sądu, stanowisko organu orzekającego w II instancji jest błędne i nie stanowi realizacji wytycznych zawartych w wyroku tut. Sądu z dnia 24 lutego 2022 r. Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z kolei przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast przepis art. 15zzzzzn2 ust. 3 stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Wskazać należy, że w zawiadomieniu z dnia 15 września 2022 r. organ błędnie poinformował skarżącego o możliwości złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. Organ nie dostrzegł, że skarżący zawarł już taki wniosek w treści pisma z dnia 19 października 2020 r. (data wpływu do organu: 21 października 2020 r.), stanowiącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści wniosku skarżący wskazał, że w dniu 12 marca 2020 r. miał poważny wypadek, w wyniku którego doznał urazu barku wymagającego operacji chirurgicznej i do 31 maja 2020 r. był unieruchomiony. Z tego też powodu dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020 r. wysłał z opóźnieniem.
Ponadto w treści zawiadomienia z dnia 15 września 2022 r. organ błędnie pouczył skarżącego, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien podać i udokumentować przyczyny niezachowania terminu związane ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Tym samym organ dopuścił się zawężenia podstaw przywrócenia terminu przewidzianych art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 jedynie do przyczyn związanych ze stanem epidemii COVID-19. Omawiany akt prawny, mimo że wydany w związku z tą epidemią, zawężenia takiego jednak nie przewiduje. Przepis ten zawiera jedynie regulację szczególną w zakresie kategorii możliwych do przywrócenia terminów (poszerzając znacznie ten zakres względem Kodeksu postępowania administracyjnego), w zakresie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie oraz w zakresie spoczywającego na organach administracji obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Natomiast co do przyczyn uchybienia terminu należy stosować regulację zawartą w Kodeksie postępowania administracyjnego, przewidującą przywrócenie terminu w sytuacji, gdy zostanie uprawdopodobnione, że jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Go 453/22, wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 20/22, czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 84/22, dostępne w CBOSA). Organ dopuścił się zatem błędnego zastosowania przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19.
Nie ma zatem racji organ podnosząc w zaskarżonej decyzji, że skarżący, pomimo zawiadomienia go o takiej możliwości, nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. Organ powinien był bowiem rozpoznać złożony już wcześnie przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu, co nakazał tut. Sąd w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. Ewentualnie, uznając, że złożony wniosek zawiera braki, winien był wezwać skarżącego do ich uzupełnienia. Błędnie też organ II instancji przyjął w zaskarżonej decyzji, że wniosek skarżącego z dnia 21 października 2020 r. (data wpływu do organu) nie zawierał uzasadnienia z powodu jakich okoliczności powiązanych ze stanem epidemii wywołanym COVID-19 złożył dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020 r. po terminie. Jak to już zostało powyżej wskazane takiego zawężenia podstaw przywrócenia terminu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie przewiduje. Nie ma też racji organ podnosząc, że skarżący nie przedstawił konkretnych dowodów, z których wynikałoby, że nie miał możliwości złożenia dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie. W treści wniosku o przywrócenie terminu skarżący wyjaśnił, że przyczyną uchybienia przez niego terminu do złożenia wymaganych za kwiecień 2020 r. dokumentów był uraz barku, który unieruchomił go do dnia 31 maja 2020 r. Na potwierdzenie swoich słów skarżący dołączył do wniosku Historię zdrowia i choroby pacjenta oraz potwierdzenie wpisu na listę osób oczekujących na leczenie. Organ w żaden sposób nie odniósł się do twierdzeń skarżącego ani do przedłożonych przez niego dokumentów.
Organ nie zrealizował zatem w sposób wyczerpujący wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. czym naruszył treść art. 153 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że choć przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., a więc już po wydaniu pierwszej decyzji w niniejszej sprawie, tj. 23 września 2020 r., to niewątpliwie obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491), a został odwołany z dniem 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027). W ocenie Sądu, rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko dopuszczające zastosowanie omawianego przepisu w tym okresie zasługuje na aprobatę (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21; w Szczecinie z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 593/21, w Poznaniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 160/21 i sygn. akt III SA/Po 162/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21).
Podkreślić także należy, że choć w dacie wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, tj. 23 grudnia 2022 r., przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywały, to nie mogą one być obecnie przez Sąd i organ pomijane. Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt SA/Kr 1192/22).
Podkreślić też zdecydowanie należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożona deklaracja, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych.
Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu – jak w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wykonać zalecenia zawarte w ww. wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. oraz uwzględnić stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku.