I SA/Kr 804/23

I SA/Kr 804/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-12-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /przewodniczący/
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 153, art. 170, art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 72 par. 1 pkt 1 i par. 2 pkt 1, art. 75 par. 1, art. 79 par. 2, art. 128, art/ 165 a par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Michał Niedźwiedź (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Z.U. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 6 lipca 2023 r., nr 1201-IOP1-3.4102.25.2023.5 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty skargę oddala.
Uzasadnienie
1.1. Wnioskiem z 14 lutego 2023 r. Z. U. – nazywany dalej "Skarżącym", zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni o zwrot środków pieniężnych:
- wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...];
- wpłaconych, w tym na podstawie decyzji z 30 czerwca 2020 r. (nr 1202-SEW.4263.124.2020), o rozłożeniu zaległości na raty, zmienionej decyzją z 23 września 2020 r. (nr 1202-SEW.4261.158.2020), na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych za 2008 rok oraz na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych za 2008 rok, wraz z pobranymi kosztami egzekucyjnymi oraz odsetkami podatkowymi.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał między innymi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2022 r. (sygn. akt III FSK 2199/21) dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wspomnianych tytułów wykonawczych. W konsekwencji tegoż wyroku, postanowieniem z 9 stycznia 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie egzekucyjne ze względu na przedawnienie egzekwowanych zobowiązań podatkowych. Postanowienie to stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.
1.2. Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r. (nr 1202-SPO.4102.115.2023) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni odmówił wszczęcia postępowania.
1.3. Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego, postanowieniem z 6 lipca 2023 r. (nr 1201-IOP1-3.4102.25.2023.5), Dyrektor Izby Administracji Skarbowe w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W motywach decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie 18 czerwca 2014 r. wydał decyzję określającą Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2008 r. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie decyzją z 10 lipca 2015 r. (nr PDM-3/4117-54/14/LF) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Ten zaś wyrokiem z 14 stycznia 2016 r. (sygn. akt I SA/Kr 1593/15) skargę tę oddalił. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 grudnia 2018 r. (sygn. akt II FSK 2558/16) oddalił skargę kasacyjną strony.
Decyzją z 30 czerwca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni rozłożył przedmiotową zaległości na raty, a następnie decyzją z 23 września 2020 r. zmienił pierwszą z decyzji.
W toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego decyzji wymiarowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bochni 16 maja 2019 r. wydał postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 11 lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie wyrokiem z 10 grudnia 2019 r. (sygn. akt l SA/Kr 1144/19) oddalił skargę strony. Z kolei po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej strony, Naczelny Sąd Administracyjny, 2 sierpnia 2022 r. wydał wyrok o sygn. akt III FSK 2199/21, w którym uchylił w całości ww. zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie.
W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro Skarżący był reprezentowany w toku postępowania podatkowego przez pełnomocnika, to dla zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej jako "O.p."), zawiadomienie o którym mowa w tym przepisie, należało doręczyć pełnomocnikowi. Tymczasem zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, doręczono bezpośrednio stronie, a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku powoduje brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. (nr 1201-IEE.711.1.106.2022.11.ID) uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bochni z 16 maja 2019 r. i umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...].
W wyniku powyższego Skarżący złożył wspomniany na wstępie wniosek o zwrot środków pieniężnych.
Przedstawiając uzasadnienie prawne swojego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie przywołał wpierw treść art. 165a § 1 O.p. i omówił użyty w nim zwrot "nie może być wszczęte". Dalej zaś zaznaczył, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja wymiarowa określająca wysokość zobowiązania podatkowego, wydana w odniesieniu do tego samego podatku i za ten sam okres, który obejmuje wniosek Skarżącego, a mianowicie decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 10 lipca 2015 r. (nr PDM-3/4117-54/14/LF). Decyzja ta nie została wzruszona i funkcjonuje w obrocie prawnym, a podatek określony w ostatecznej decyzji wymiarowej stanowi kwotę należną, co powoduje, że brak jest podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty. Nadpłata jest nierozerwalnie związana z wysokością zobowiązania podatkowego, jej brak wynika zaś wprost z decyzji określającej wysokość zobowiązania. Ponadto dopuszczenie możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania wskutek złożenia przedmiotowego wniosku, oznaczałoby w istocie, że postępowanie toczyłoby się co do meritum, a Skarżący byłby w nim uprawniony do podnoszenia wszystkich kwestii, z których mógłby wywodzić swoje uprawnienia do stwierdzenia nadpłaty podatku poprzez kwestionowanie powstania obowiązku podatkowego, czy też kwestionowanie samej wysokości podatku. Następnie organ podatkowy musiałby się do tych kwestii merytorycznie odnieść, a taka sytuacja nie może mieć miejsca, gdyż rozstrzygnęła to już ostateczna decyzja wymiarowa. W konsekwencji, tak długo, jak w obrocie prawnym pozostaje decyzja wymiarowa, złożony przez Skarżącego wniosek nie może zostać merytorycznie rozstrzygnięty.
Dalej, odwołując się do art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "P.p.s.a."), organ zaznaczył, że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, posiada charakter porządkujący i oznacza, że w sprawie, w której zapadło prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego, podmioty, których dotyczy to orzeczenie są zobowiązane do uznania, iż kwestia prawna stanowiąca treść rozstrzygnięcia sądu kształtuje się tak jak zostało to w nim stwierdzone.
Na tym tle organ wskazał, że wyrok NSA zapadły w sprawie o sygn. akt III FSK 2199/21 dotyczył innego postępowania; skutkował on umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Tym niemniej – raz jeszcze organ zaakcentował – w obrocie prawnym wciąż funkcjonuje decyzja wymiarowa za 2008 r. Decyzja ta jest dla organu wiążąca.
2.1. W skardze wywiedzionej przez Skarżącego od powyższego postanowienia sformułowano zarzuty naruszenia następujących przepisów:
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 165a § 1 i art. 165 § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych za 2008 r., z powodu niemożności wydania rozstrzygnięcia co do istoty żądania, ze względu na pozostawanie w obrocie prawnym wadliwej decyzji wymiarowej dotyczącej ww. podatku;
- art. 21 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej faktyczne pozbawienie skarżącego własności środków pieniężnych wskutek niedopuszczenia do rozpoznania wniosku o stwierdzenie i zwrotu nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r., co do którego niekwestionowanym jest i obiektywnie stwierdzonym, że nie podlegał on egzekucji, albowiem obowiązek podatkowy wygasł wcześniej wskutek przedawnienia;
- art. 121 § 1 i § 2 O.p., polegające na naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej, poprzez odmowę rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku, w sytuacji istnienia uzasadnionego oczekiwania skarżącego, że pobrane od niego bezprawnie przez organy podatkowe środki pieniężne zostaną zwrócone;
- art. 120 w zw. z art. 165 § 1 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 75 § 1 O.p., poprzez odmowę wszczęcia postępowania, mimo, iż przepisy Ordynacji podatkowej przyznają podatnikowi prawo do domagania się stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku w razie kwestionowania zasadności poboru podatku.
2.2. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, jak również postanowienia je poprzedzającego. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, utrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
3.1. Skarga okazała się bezzasadna, dlatego została oddalona.
3.2. Biorąc pod uwagę uzasadnienie prawne kontrolowanego postanowienia oraz przeciwstawioną mu argumentację strony skarżącej należy stwierdzić, że spór w sprawie ogniskuje się wokół dwóch kwestii.
Po pierwsze oceny, czy organ zasadnie przyjął, że pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji wymiarowej, którą określono Skarżącemu zobowiązanie podatkowe, stanowi przyczynę, ze względu na którą wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty dotyczącej tego zobowiązania nie mogło zostać wszczęte (art. 165a § 1 O.p.). Po wtóre znaczenia dla niniejszej sprawy wyroku z 2 sierpnia 2022 r. (sygn. akt III FSK 2199/21) w którym Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1144/19 w całości oraz uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 11 lipca 2019 r. nr 1201-IEE.711.1.83.2019.3.KN w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie wspomnianej decyzji wymiarowej, tj. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 10 lipca 2015 r. (nr PDM-3/4117-54/14/LF).
W tym względzie, najzwięźlej rzecz ujmując, organ przyjął, że jest związany powyższą decyzją – a co za tym idzie nie może jej pominąć i wszcząć postępowania, w ramach którego miałby ponownie zbadać rozstrzygniętą już sprawę istnienia zobowiązania podatkowego. Natomiast znaczenie wyroku NSA z 2 sierpnia 2022 r., zdaniem organu, ogranicza się jedynie do postępowania egzekucyjnego.
Strona skarżąca akcentuje zaś, że we wspomnianym wyroku NSA wyraźnie orzekł, iż zobowiązania podatkowe wygasło na skutek przedawnienia, stąd też dalsze prowadzenie egzekucji nie miało podstaw prawnych. Tym samym, skoro decyzja z 10 lipca 2015 r. została wydana pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego, wszystkie uiszczone oraz wyegzekwowane na jej podstawie kwoty były nienależne. Należy zatem traktować je jako nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p., a Skarżący ma prawo domagać się jej zwrotu, tak jak przewiduje to art. 75 § 1 O.p.
3.3. W ocenie Sądu, co do zasady, funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji wymiarowej wyklucza możliwość stwierdzenia nadpłaty kwoty wpłaconej na poczet zobowiązania określonego w takiej decyzji. W konsekwencji organ podatkowy ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a O.p. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, jeżeli wcześniej w odniesieniu do tego samego podatku została wydana decyzja określająca zobowiązanie podatkowe.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że użyte w art. 165a § 1 O.p. sformułowanie "jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" należy rozumieć jako sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Dyspozycja normy wyrażonej w tym przepisie stanowi wyłącznie podstawę do oceny formalnej, a nie rozstrzyganie kwestii mających źródło w przepisach prawa materialnego. Innymi słowy, w sytuacji braku podstawy do wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Ponadto wspomniane sformułowanie wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku albo też jest znana organowi z urzędu, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Nie można natomiast odmówić wszczęcia postępowania, jeżeli konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego, które może doprowadzić do wniosku, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, gdyż wydanie rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe i powinna być wydana decyzja administracyjna (o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 208 § 1 O.p.). Podkreślić również należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. W postanowieniu wydanym na podstawie art. 165a § 1 O.p. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.
W kontekście rozpoznawanej sprawy należy zwrócić uwagę, że zarówno w piśmiennictwie (por. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX/el 2023, art. 165a), jak w orzecznictwie (por.: wyrok WSA w Warszawie z 28 września 2004 r., sygn. akt III SA 3279/03; wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3313/08; NSA z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2793/21; NSA z 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 608/12 i II FSK 609/12) wskazuje się na trzy główne przyczyny, które powodują, iż zgodnie z art. 165a § 1 O.p. postępowanie nie może być wszczęte. Mogą one dotyczyć: braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego; sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe; przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).
Z powyższego wynika, że organ podatkowy ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a O.p. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, jeżeli wcześniej w odniesieniu do tego samego podatku została wydana decyzja określająca zobowiązanie podatkowe.
Równocześnie należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści do art. 212 O.p. organ podatkowy który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Z kolei, zgodnie z art. 247 § 1 pkt 4 O.p. dwukrotne orzekanie w tej samej sprawie stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności orzeczenia. Co więcej, wspomniana decyzja z 10 lipca 2015 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1593/15) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2558/16), w toku której została pozytywnie oceniona. Organy pozostają zatem związane tymi wyrokami na mocy art. 170 P.p.s.a.
Sąd podziela przy tym argumentację organu, że w istocie rzeczy prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego w dacie wydania decyzji wymiarowej, musiałby rozpoznać merytorycznie sprawę, która została zakończona decyzją ostateczną. Powyższe oznaczałoby naruszenie zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 128 O.p. W tym miejscu należy odwołać się do stanowiska zawartego w wyroku z 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 3498/14), w którym NSA, wskazując na art. 79 § 1 O.p., stwierdził między innymi, że skoro ustawodawca zakazuje wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty już w sytuacji, gdy toczy się postępowanie zmierzające do ewentualnego określenia zobowiązania podatkowego, to tym bardziej nie jest możliwe jego wszczęcie wówczas, kiedy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja określająca prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego, która z mocy art. 128 O.p. chroniona jest zasadą trwałości. Zdaniem NSA, możliwe jest w takim przypadku wyłącznie wdrożenie jednego z trybów nadzwyczajnych. Natomiast w wyroku z 27 maja 2010 r. (sygn. akt II FSK 79/09) NSA stwierdził, że za niedopuszczalne, z punktu widzenia zasad aksjologicznych systemu prawa, a w szczególności pewności prawa, doprowadzenie do sytuacji, w której w obrocie prawnym zaistniałyby dwie decyzje kształtujące odmiennie ten sam stosunek podatkowy. Tym samym prowadząc postępowanie w sprawie nadpłaty w zobowiązaniu określonym w decyzji ostatecznej organ naruszyłby zasadę trwałości decyzji podatkowej. Wyjaśnić przy tym należy, że zasada ta służy nie tylko ochronie praw nabytych, ale przede wszystkim ochronie ogólnego porządku prawnego. Gwarancją przestrzegania tej zasady jest przywołany już wcześniej art. 247 § 1 pkt 4 O.p., który obliguje do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
3.4. Zdaniem Sądu, powyższej oceny nie może zmienić treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2022 r. (sygn. akt III FSK 2199/21).
W tym względzie należy przede wszystkim wyjaśnić, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem, art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W tym kontekście należy zaznaczyć, że zasadniczym kryterium ponownej oceny legalności decyzji wydanej jest ustalenie, czy odpowiada ona wzorcom określonym w tego rodzaju wyroku. Niemniej jednak obowiązek ten może być wyłączony w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 9 lutego 2022 r., III FSK 5011/21; 2 marca 2021 r., III FSK 2414/21; 16 grudnia 2021 r., II FSK 856/19; 23 listopada 2021 .r, II FSK 567/19; 5 marca 2019 r., II FSK 3044/18; 21 lutego 2018 r., II FSK 353/16).
Natomiast art. 170 P.p.s.a. wyraża istotę mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń, która sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Innymi słowy, moc wiążąca orzeczenia oznacza, że wskazane podmioty muszą przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu – a co za tym idzie nie może być już ponownie badana w następnych postępowaniach. Związanie wyrokiem nie dotyczy jednak wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (por.: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2013 r., s. 625; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 889-891). Wartości, które stanowią podstawę tej instytucji opierają się na założeniach pewności i stabilności decyzji sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Ponadto ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 stycznia 2022 r., I FSK 141/20; 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21; 12 maja 2021 r., III FSK 3060/21; 19 stycznia 2021 r., II FSK 2588/18; 1 października 2017 r., II FSK 2428/15; 23 czerwca 2017 r., I FSK 1474/15).
Zauważyć przy tym również należy, że wynikająca z art. 171 P.p.s.a. powaga rzeczy osądzonej obejmuje nie tylko sentencję wyroku, ale także jego uzasadnienie w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia.
Pamiętając o powyższym Sąd dostrzega, że we wspomnianym wyroku z 2 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny właściwie wprost stwierdził, że bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony w toku postępowania podatkowego – a co za tym idzie decyzja wymiarowa z 15 lipca 2015 r. została wydana, chociaż samo zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. W świetle art. 170 oraz art. 171 P.p.s.a. w wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął o wadliwym zawiadomieniu Skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, stąd też Sąd nie ma podstaw, aby dokonać innej oceny prawnej i musi przyjąć, co z niego wynika. Tym niemniej nie można pominąć tego, że wyrok ten dotyczył odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i nie wywarł on bezpośredniego skutku względem wspomnianej decyzji. Ta wciąż pozostaje w obrocie prawnym, co rodzi opisane już wcześniej skutki procesowe, a ponadto – jak już było o tym mowa – została poddana kontroli sądowoadministracyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1593/15) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2558/16). Biorąc pod uwagę, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązania podatkowe stanowi przesłankę negatywną wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, wyrok NSA z 2 sierpnia 2022 r. nie wywarł wskazanych przez stronę skutków procesowych.
3.5. Niezależnie od powyższego należy wskazać , że w piśmie z dnia 9 maja 2023 r, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika składa zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2008r. To zażalenie stanowiło przyczynę dla wydania postanowienia z dnia 6 lipca 2023r. będącego przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu.
Skoro przedmiotem postępowania pozostaje wniosek o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot należy mieć na uwadze brzmienie art. 79 § 2 ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Skoro Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , na co powołuje się skarżący, że bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony w toku postępowania podatkowego to wniosek o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot został złożony po upływie terminu zobowiązania podatkowego, zatem po wygaśnięciu prawa do jego złożenia
3.6. Sąd rozpoznając sprawę zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. nie znalazł innych podstaw, aby uznać, że kontrolowane postanowienie jest sprzeczne z prawem i powinno zostać uchylone.
3.7. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.