I SA/KR 766/20

I SA/Kr 766/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Piotr Głowacki
Stanisław Grzeszek /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1771/21 - Wyrok NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61a par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 58 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych skargę oddala.
Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego W. G. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 9 marca 2020r. od nr [...] do nr [...] obejmujących należności składkowe za okres od kwietnia 2014r. do listopada 2015r. w kwocie należności głównej 9.080,20 zł.
Przedmiotowe tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w Banku PKO BP S.A. z dnia 10 marca 2020r. nr [...] i nr [...] zostały doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym dnia 6 kwietnia 2020r. (art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Zobowiązany pismem z dnia 4 maja 2020r. złożył wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych z zajętych rachunków bankowych powołując się na "prawo strony do ostatniego słowa".
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 22 maja 2020r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych z rachunków bankowych w PKO BP S.A ponieważ postępowanie egzekucyjne jest w toku i nie ma podstaw prawnych do orzeczenia o uchyleniu czynności egzekucyjnych.
W zażaleniu W. G. zarzucił, brak doręczenia ww. tytułów wykonawczych. Powołał się na "pozostawioną na koncie kwotę 420,00 zł, co stanowi narażenie go na bezpośrednie niebezpieczeństwo poważnego uszczerbku na zdrowiu albo utraty życia".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 13 lipca 2020r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W opinii DIAS w K., organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w zakresie żądania zobowiązanego zawartego w piśmie z dnia 4 maja 2020r.
Jak wyjaśnił organ II instancji, zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylenie czynności egzekucyjnych (art. 58 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest możliwe w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) lub następuje w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
W przedmiotowej sprawie żadna z ww. okoliczności nie wystąpiła, ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego jest w toku.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ II instancji stwierdził brak podstaw prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie "uchylenia czynności egzekucyjnych" o jakie wnosił zobowiązany.
W związku z tym organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania, w przedmiotowej sprawie wypełniając tym samym dyspozycje art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, tj. "braku doręczenia tytułów wykonawczych", oraz "pozostawienia na koncie kwoty 420,00 zł, co stanowi narażenie zobowiązanego na bezpośrednie niebezpieczeństwo poważnego uszczerbku na zdrowiu albo utraty życia", DIAS w K. wyjaśnił, że przedmiotowe kwestie nie mogą być przedmiotem rozpatrzenia w ramach zażalenia na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej. Ponadto podnoszone kwestie były już przedmiotem rozpatrzenia przed DIAS w K. w postępowaniu zażaleniowym w sprawie skargi zobowiązanego na czynności egzekucyjne i zostały rozpatrzone postanowieniem z dnia 6 lipca 2020r. nr [...]
Reasumując, w ocenie organu II instancji, zarzuty zawarte w zażaleniu w zdecydowanej większości nie odnoszą się w żaden sposób do rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. G. podtrzymał argumentację zawartą we wniosku z dnia 4 maja 2020r. oraz zawartą w zażaleniu z dnia 12 czerwca 2020r.
Dodatkowo skarżący nie zgodził się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia dotyczącym kwestii doręczenia pism podczas stanu epidemii. Na zakończenie skargi skarżący podniósł naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2020r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, przedstawiając dodatkowe argumenty odnoszące się do odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia prawa się nie dopatrzył.
Przedmiotem sporu jest ocena prawidłowości postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych.
Jak wynika z akt sprawy (składanych środków zaskarżenia) skarżący swe żądanie oparł na treści art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") - w myśl którego organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych".
Zdaniem skarżącej przysługuje jej prawo do skorzystania z tego przepisu gdyż spełnia wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki.
Organ odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych zasadnie wskazał, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.).
W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie takie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Ustawodawca wprowadził w tym przepisie dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą przesłanką jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką to wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie określił, jakie są to inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, prawidłowo organy obu instancji wskazały, że uchylenie czynności egzekucyjnych w trybie art. 58 § 2 u.p.e.a. ma zastosowanie w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 56 u.p.e.a., albo następuje w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.), przy czym treść § 2 art. 58 u.p.e.a. należy odczytywać w kontekście całego art. 58 u.p.e.a.
Przepis art. 58 § 1 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i pkt 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków.
Zgodnie zaś z art. 58 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że samo zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, przeciwnie - czynności te pozostają w mocy. Natomiast, możliwe uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od zaistnienia przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a. Uchylenie tych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. Po pierwsze, powinno ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Po drugie, powinno być ono uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego. Po trzecie, uchyleniu czynności egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie interes wierzyciela. Natomiast czwarta przesłanka sprowadza się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnych, które mają być uchylone (tak: P. Pietrasz, art. 58. W: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX, 2015).
Przenosząc powyższe okoliczności na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że w sprawie nie wystąpiła jedna z koniecznych przesłanek, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie zawieszenie postępowania egzekucyjnego (w aktach sprawy brak jest postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzone wobec skarżącego). Jak wielokrotnie podkreślały organy orzekające w sprawie, postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego było w toku. W tej kwestii wypowiadały się wielokrotnie sądy administracyjne (por. wyrok WSA z dnia 10 grudnia 2019r., sygn. akt I SA/Rz 771/19, wyrok WSA z dnia 16 czerwca 2021r., sygn. akt I SA/Sz 196/21, wyrok NSA z dnia 2 października 2019r., sygn. akt II FSK 1127/19).
W toku postępowania administracyjnego, a także w skardze skarżący przywoływał szereg kwestii, które nie mogły być rozpatrywane w postępowaniu w sprawie zakończonej wydaniem postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych.
W konsekwencji powyższych rozważań, należało stwierdzić, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa i trafnie uznał, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się z udziałem skarżącego, zaś argumenty skargi dotyczące zauważonych przez skarżącego wadliwości postępowania egzekucyjnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nawet w przypadku, gdyby organy rozstrzygały ewentualnie w kwestii meritum sprawy tj. uchylenia czynności egzekucyjnych (zajęcia rachunku bankowego), to należy podkreślić, że rozstrzygnięcie organu w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter wyłącznie uznaniowy. Nadto, postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. jest postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie przesłanek zawartych tym przepisie, możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych.
Z całą mocą należy podkreślić (wbrew stanowisku skarżącego), że postępowanie to nie może natomiast służyć badaniu prawidłowości i zgodności z prawem całego postępowania egzekucyjnego we wszystkich jego aspektach i fazach (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012r. sygn. akt II FSK 2033/10).
Nadmienić należy, że mimo to organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do stawianych zarzutów, tj. braku doręczenia tytułów wykonawczych oraz pozostawienia na koncie kwoty 420,00 zł.
Jednocześnie wskazał, że powyższe kwestie były już badane i ocenione przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w postępowaniu zażaleniowym w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne (postanowienie z dnia 6 lipca 2020 r.). Natomiast do kwestii doręczenia pism podczas epidemii (podnoszonej w skardze), szczegółowo odniósł się w odpowiedzi na skargę.
Zarzuty skarżącego sformułowane w skardze sprowadzają się w dużej mierze do zarzutów, które powinny być zgłoszone w innym trybie np. zarzutów z art. 33 u.p.e.a.
Odnosząc się dalej do zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a §1, art. 8 § 1, art. 9 k.p.a., należy wskazać, że przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W ocenie sądu, organy zastosowały się do tych zasad w prowadzonym postępowaniu, gdyż stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione i spełniające wymogi określone w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a.
Sąd orzekający w sprawie nie dopatrzył się w postępowaniu organu zachowania, które mogłoby wywoływać wątpliwości co do bezstronności organu czy równego traktowania skarżącego. Nadto, organ II instancji, wydając zaskarżone postanowienie, zachował określoną w art. 8 § 1 k.p.a. bezstronność, prawidłowo wskazując - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego – że brak było formalnych przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych (brak spełnienia łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 58 § 2 u.p.e.a. uprawniających do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych w sprawie).
W konsekwencji wyrażenia powyższych ocen, należało stwierdzić, że organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa i trafnie uznał, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 58 § 2 u.p.e.a. zaś argumenty skargi dotyczące podniesionych w niej kwestii nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.