I SA/Kr 761/18

I SA/Kr 761/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/
Waldemar Michaldo
Wiesław Kuśnierz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Sygn. powiązane
III FSK 987/21 - Wyrok NSA z 2022-10-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienia II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 15, art. 16, art. 77 § 1, § 4, art. 80, art. 107 § 1, art. 124 § 2, art. 138, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 11 maja 2018 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ( sto złotych).
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej M. G. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wystawionych przez Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S., obejmujących należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 21 listopada 2017r. wraz z zawiadomieniem z dnia 10 listopada 2017r. nr [...] o zajęciu rachunku bankowego w Banku P. S.A.
Skarżąca pismem z dnia 27 listopada 2017r. wniesionym do organu egzekucyjnego, zgłosiła zarzuty z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2017 r. póz. 1201 - dalej: upea) - w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczące: nieistnienia obowiązku, przedawnienia roszczenia, niewłaściwego oznaczenia wierzyciela i braku podpisów na tytułach wykonawczych oraz niewłaściwego wypełnienia okresów w tytułach których dotyczą należności.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], działając na podstawie art. 34 upea, pismem z dnia 01 grudnia 2017r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. W związku z tym, Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 1 grudnia 2017r. nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne.
Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. działając jako wierzyciel postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017r., nr [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez Skarżącą. W zawiązku z tym Skarżąca wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S.. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 14 lutego 2018r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydał w dniu 9 marca 2018r. postanowienie nr [...] w którym uznał zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącej w dniu 29 marca 2018r.
W odpowiedzi, Skarżąca pismem z dnia 5 kwietnia 2018r. wniosła zażalenie na w/w postanowienie. W zażaleniu powtórzono wcześniejszą argumentację wskazując na to, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 30 czerwca 2017r. w/s orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu nie została doręczona Skarżącej, przez co obowiązek nie powstał, a zarazem przedawnił się. Niezrozumiałym dla Skarżącej był również brak podjęcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. kolejnej próby doręczenia w/w decyzji z dnia 30 czerwca2017r. Ponadto wskazano, że pominięty został w zaskarżonym postanowieniu wątek wskazania poz. [...] tytułów wykonawczych okresów, które są różne w stosunku do niedoręczonej decyzji, a także ponownie wskazano na wadliwe oznaczenie wierzyciela z uwagi na brak pieczęci tegoż wierzyciela.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 11 maja 2018r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w swoim rozstrzygnięciu odniósł się do zgłoszonych zarzutów. Organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a odpowiadając na zgłoszone zarzuty, swoje stanowisko oparł na wypowiedzi wierzyciela. Organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny rozpatrzył zarzuty zgodnie z procedurą przewidzianą w upea i uwzględnieniem stanowiska wierzyciela co wypełnia dyspozycję art. 34 upea.
Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie z dnia 11 maja 2018 r. znak [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (doręczone w dniu 24 maja 2018 r.), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca zarzuciła w/w postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, a to przepisów art. 33 § 1 pkt 1, 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. O postępowaniu egzekucyjnym -w administracji - tekst jednolity - Dz. U. z 2017 r., póz. 1201 ze zm., poprzez uznanie, iż w sprawie mamy do czynienia z doręczeniem zastępczym decyzji z dnia 30 czerwca 2017 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. (dalej: "Decyzja), a tym samym, iż w sprawie nie zachodzi przedawnienie oraz spełnieniem wymogów formalnych tytułu wykonawczego.
W odpowiedzi na skargę , pismem z dnia 19 listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1303 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontroli Sądu poddano w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 11 maja 2018 r. (znak [...]) Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] uznające zarzuty Skarżącej za nieuzasadnione.
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesionych w skardze. Sąd z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi, stwierdził naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozważania w przedmiotowej sprawie należy rozpocząć od stwierdzenia, że Sąd zgodnie art. 133 § 1 P.p.s.a., wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne.
Obowiązek ten został wyartykułowany w art. 54 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Przechodząc do dalszych rozważań należy wskazać, że w postepowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a, mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w K.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7), zaufania (art. 8), udzielania informacji (art. 9), przekonywania (art. 11), szybkości i prostoty postępowania (art. 12) i sądowej weryfikacji rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej (art. 16 K.p.a.).
Stosownie do art. 7 K.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego. Uzasadnienie faktyczne w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zbliżone wymogi ustawa przewiduje w odniesieniu do postanowienia – stosownie do art. 124 § 2 K.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.
Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji
Naruszenie powyższych przepisów prowadzi również w efekcie uchybienia zasadom praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).
Wyżej wskazane przepisy obowiązują również w postępowaniu przed organem drugiej instancji (art. 140 K.p.a.). Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej rozstrzygnięcia, w ramach czego następuje równolegle kontrola prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji (art. 15, art. 138 K.p.a.). Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja aktu, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zauważyć należy, że wymogi zebrania, rozpatrzenia materiału dowodowego oraz sporządzenia prawidłowego uzasadnienia ma znaczenie nie tylko dla stron postępowania, które mają prawo wiedzieć, czym kierował się organ administracji publicznej przy załatwianiu ich sprawy, ale również dla sądu administracyjnego, którego zadaniem jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod kątem zgodności z prawem. Jest przy tym oczywiste, że w ramach sądowej kontroli badaniu podlega również to, czy ustalenia organu znajdują dostateczne oparcie w zebranym materiale dowodowym w sposób wyczerpujący. Bez kompletnych akt sprawy, w tym wszystkich dowodów, na których organy administracji publicznej poczyniły ustalenia faktyczne nie jest np. możliwe stwierdzenie, czy zaskarżony akt administracyjny został wydany przy dochowaniu wymogów, wynikających z art. 80 K.p.a., a zatem czy ustalenia nie są arbitralne i dowolne. Okoliczności wynikające z dokumentów znajdujących się poza aktami sprawy co do zasady nie mogą zatem być uznane za udowodnione, o ile nie chodzi o fakty powszechnie znane bądź znane organowi z urzędu (art. 77 § 4 K.p.a.).
W niniejszej sprawie DIAS przedłożył akta w takim stanie, że wymykają się one sądowej kontroli, czyniąc ją niemożliwą. W zakresie zarzutu sformułowanego przez Skarżącego dotyczącego braku doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, DIAS przyjął, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 30.06.2017r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia 17.11.2016r. nr [...], [...], [...], - została doręczona skarżącej w dniu 26.07.2017r. w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Powyższe nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym. W aktach, które DIAS przedstawił Sądowi, brak jakiegokolwiek dowodu w powyższym zakresie, tym samym nie sposób zweryfikować poprawności twierdzeń nie tylko organu odwoławczego ale i organu I instancji. W przekazanych Sądowi aktach sprawy nie ma śladu inicjatywy organu odwoławczego zmierzającej do wyjaśnienia prawidłowości doręczenia . Organ odwoławczy a priori przyjął, że podana data doręczenia jest prawidłowa, mimo że nie ma na to dowodu w aktach sprawy. Jednocześnie zauważyć należy , że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, jest podstawowym zarzutem skargi . Skarżąca zarzuca bowiem , że fundamentalnym zagadnieniem w sprawie jest brak doręczenia ww. decyzji.
Prawidłowość przyjęcia przez organy daty doręczenia zastępczego, nie może zostać zatem w żaden sposób zbadana i zweryfikowana przez Sąd. Brak poczynionych ustaleń dowodowych przez organ odwoławczy w zakresie ustalenia daty doręczenia a przede wszystkim brak zgromadzenia stosownego materiału dowodowego w tym zakresie spowodował, że Sąd uznał za przedwczesne i dowolne twierdzenia organu odwoławczego, że wskazane postanowienie zostało Skarżącej doręczone w dniu 26.07.2017r. w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Z tego powodu należało uchylić zaskarżone postanowienie, jako naruszające w sposób oczywisty przepis art. 7 i art. 77 ust. 1 i w konsekwencji również art. 80 K.p.a.
Rozpatrując na nowo sprawę DIAS zbierze materiał dowodowy pozwalający jednoznacznie ustalić kluczową dla sprawy kwestię doręczenia decyzji będącą podstawą wystawienia tytułów wykonawczych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.