I SA/Kr 76/16

I SA/Kr 76/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/
Grażyna Firek
Piotr Głowacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą decyzję tego samego organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 121
art. 28 ust 2, ust 3 pkt 5, ust 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par. 3 ust 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 76/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r., sprawy ze skargi K.M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 13 listopada 2015 r. Nr {...}, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami, , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.,
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 listopada 2015 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku K.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 12 stycznia 2015 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wraz z odsetkami i z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika wraz z odsetkami.
Wniosek o umorzenie należności zobowiązany uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Podał, że od półtora roku jest osobą bezrobotną i z pomocą rodziców próbuje zmieniać kwalifikacje i podjąć staż. Znalezienie zatrudnienia w jego przypadku jest bardzo trudne z uwagi na wiek oraz stan zdrowia (problemy kardiologiczne i ortopedyczne). Zobowiązany zaznaczył też, że obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym.
Decyzją z dnia 12 stycznia 2015 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K.M. umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 8.140,71 zł i należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 13.945,05 zł. Organ uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.) w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365).
Pismem z dnia 11 lutego 2015 r. zobowiązany zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdząc, że okoliczności, które spowodowały powstanie zaległości były dla niego klęską żywiołową. Zobowiązany wyjaśnił, że począwszy od 2000 r. następowała powolna "ruina" prowadzonej przez niego firmy. W 2002 r. rozwiódł się, czego następstwem był podział majątku dorobkowego oraz nałożenie na niego obowiązku alimentacyjnego. W tym czasie samochód został przejęty przez bank, a w 2004 r. zobowiązany utracił prawo do renty, stanowiącej wówczas jego jedyne źródło utrzymania. W odniesieniu do poczynionych przez organ ustaleń zobowiązany wskazał, że nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego, gdyż mieszka z rodzicami i z tego powodu nie ponosi stałych wydatków, poza alimentami. Zobowiązany podkreślił też, że aktualnie nie są prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne, o ostatnie postępowanie prowadzone przez Urząd Skarbowy zostało umorzone z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania zaległości, na potwierdzenie czego zobowiązany przedłożył kopię przedmiotowego postanowienia. W piśmie uzupełniającym z dnia 12 lutego 2015 r. zobowiązany dodatkowo wskazał, że Komornik przy Sądzie Rejonowym również umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie [...] w dniu 17 września 2014 r. (egzekucja kwoty ok. 51.000 zł).
Organ rozpoznając ponownie sprawę przedstawił na wstępie stan faktyczny, w ramach którego wskazał, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w okresie co najmniej od 1 stycznia 1999 r. do 1 listopada 2004 r., przy czym ostateczne wyrejestrowanie działalności nastąpiło z dniem 4 listopada 2007 r. Zobowiązany jest stanu wolnego. Po rozwodzie orzeczonym w 2002 r. zobowiązany przekazał swój udział w majątku dorobkowym na rzecz dzieci. Zobowiązany nie uzyskuje aktualnie żadnych dochodów, nie jest uprawniony do świadczeń z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Zdaniem organu składane przez zobowiązanego wyjaśnienia są wewnętrznie sprzeczne, gdyż w oświadczeniu z dnia 8 grudnia 2014 r. stwierdził on, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe lecz jednocześnie nie ponosi stałych wydatków związanych z jego utrzymaniem za wyjątkiem kosztów związanych z leczeniem w kwocie 200 zł. Natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 11 lutego 2015r. oświadczył, że prowadzi gospodarstwo wspólnie z rodzicami i dlatego nie ponosi stałych wydatków. Organ ustalił ponadto, że kwota alimentów wypłacanych przez zobowiązanego wynosi 700 zł. Zobowiązany jest zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do świadczeń i został objęty pomocą w formie sfinansowania kosztów "Egzaminu z zakresu wykonywania transportu drogowego taksówką", czego następstwem ma być rozpoczęcie działalności gospodarczej. Mimo problemów zdrowotnych zobowiązany nie ma orzeczonej niezdolności do pracy. Prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w dniu 19 grudnia 2014 r. Zobowiązany nie uprawdopodobnił natomiast umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego w dniu 17 września 2014 r.
Organ przedstawił w dalszej części przesłanki umorzenia należności składkowych uregulowane w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał, że instytucja umarzania należności składkowych oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ ma możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności, nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Organ biorąc pod uwagę powyższe regulacje stwierdził ponownie, że jakkolwiek naczelnik urzędu skarbowego stwierdził u zobowiązanego brak majątku, to nie zachodzi u niego całkowita i trwała nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 cyt. ustawy. Całkowita nieściągalność musi mieć bowiem charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, że nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. Tymczasem ustalono, że jakkolwiek zobowiązany posiada status osoby bezrobotnej, to podjął działania zmierzające do podjęcia kolejnej działalności gospodarczej. W ramach tych działań złożył w dniu 3 marca 2015 r. wniosek do Grodzkiego Urzędu Pracy i uzyskał w dniu 9 marca 2015 r. zgodę na sfinansowanie kosztów "egzaminu z zakresu wykonywania transportu drogowego taksówką". Organ wskazał ponadto, że zobowiązany nie wyjawił źródła pochodzenia środków finansowych przeznaczanych na finasowanie alimentów w kwocie 700 zł miesięcznie oraz 200 zł przeznaczanych na wydatki związane z ochroną zdrowia. W tej sytuacji organ nie uznał za uprawdopodobnione, że zobowiązany nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Zdaniem organu planowana przez zobowiązanego nowa działalność wiąże się z poniesieniem dodatkowych wydatków, m.in. na zakup samochodu, homologację i wyposażenie dodatkowe. Zobowiązany również w tym zakresie nie wskazał źródła pochodzenia środków finansowych, które przeznaczy na ten cel. Organ zarzucił ponadto, że zobowiązany nie udowodnił, iż prowadzona w stosunku do niego egzekucja komornicza dotycząca zobowiązania w wysokości ok. 51.000 zł okazała się nieskuteczna i została umorzona.
Na końcu podkreślono, że przedsiębiorcy prowadzą działalność gospodarczą na własny rachunek i ryzyko i ponoszą odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS.
Organ zapewnił, że podejmując rozstrzygnięcie wziął również pod uwagę stan zdrowia zobowiązanego, jednak schorzenia zdrowotne, których organ nie kwestionuje, nie stanowią samoistnej przesłanki pozwalającej na umorzenie należności zważywszy, że zobowiązany nie jest niezdolny do pracy zarobkowej i nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności.
Reasumując stwierdzono, że zobowiązany nie wykazał, ażeby sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała mu spłatę zadłużenia. Zobowiązany nie korzysta z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb, ani nie przedstawił żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Biorąc pod uwagę wysokość zadłużenia oraz fakt, że umorzenie należności zarezerwowane jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu, w ocenie organu zaległości zobowiązanego nie zasługiwały na umorzenie. Za odmową umorzenia przemawiał również interes publiczny (społeczny).
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższą decyzję oraz w piśmie z dnia 24 lutego 2015 r. K.M. podniósł, że zamiar podjęcia przez niego nowej działalności niesłusznie działa na jego niekorzyść. Skarżący wyjaśnił, że nadal jest osobą bezrobotną, pozbawioną majątku, jego stan zdrowia nie uległ poprawie, wobec czego spełnia wszystkie przesłanki umorzenia.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).
Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.), jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.
W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 wskazywanego rozporządzenia wykonawczego stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi wiec tylko o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników.
Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.
Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.
Wskazać bowiem należy, że przepis art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych daje możliwość umorzenia należności składkowych z uwagi na ich całkowitą nieściągalność w następujących sytuacjach: (1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; (2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; (3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; (4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; (4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; (5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; (6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Na gruncie niniejszej sprawy organ rentowy orzekający w sprawie stwierdzając, że w przypadku skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność przyjął zatem, że nie zaistniała żadna z sytuacji stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się dołączone przez skarżącego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jakie toczyło się względem zobowiązanego K.M. z wniosku wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w celu wyegzekwowania zaległych składek ubezpieczeniowych. Z treści uzasadnienia przedmiotowego postanowienia wynika jednoznacznie, że umorzenie nastąpiło z uwagi na brak jakiegokolwiek majątku zobowiązanego, zarówno ruchomego, jak i nieruchomości. Skarżący nie pracuje, korzysta z pomocy rodziców, jest zarejestrowany w UP jako bezrobotny bez prawa do zasiłku.
Zatem ponad wszelką wątpliwość została spełniona jedna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tymczasem zaistnienie chociażby jednej przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 tej ustawy stwarza warunki do podjęcia przez Zakład decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Wbrew stanowisku organu ziszczenie się przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy nie jest uzależnione od spełnienia żadnych dodatkowych warunków, w szczególności nie można uznać za prawidłową argumentację, iż z całkowitą nieściągalnością nie mamy do czynienia tylko z tego powodu, że skarżący mimo że bezrobotny, wyraża gotowość do podjęcia zatrudnienia, o czym ma świadczyć fakt rejestracji w Urzędzie Pracy, czy uzyskanie zgody tegoż Urzędu na sfinansowanie kosztów egzaminu z zakresu wykonywania transportu drogowego taksówką. Organ w tym zakresie dokonał więc błędnej wykładni omawianego przepisu, uzależniając zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności od warunku, który nie został przewidziany w tym przepisie.
Wskazać dodatkowo należy, że niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna osoby ubiegającej się o ich umorzenie winna być oceniana na dzień wydania przez organ ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. Zatem argumentacja organu, że w przyszłości ta sytuacja może się zmienić jest w ocenie Sądu nieuprawniona i stanowi przekroczenie zasady swobodnego uznania administracyjnego. Ustawodawca stworzył mechanizmy prawne umożliwiające umorzenie należności według stanu majątkowego strony, aktualnego w czasie rozpatrywania wniosku o umorzenie należności. Tak wiec, przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległych składek organ ma obowiązek rozważyć aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy, a nie snuć przypuszczenia na przyszłość i tylko taki stan faktyczny powinien być brany pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. (por. wyrok WSA z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 71/09, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 17/10).
Samo prawdopodobieństwo uzyskania w przyszłości jakichś bliżej niesprecyzowanych dochodów należy uznać za niewystarczające dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia, czy skuteczne przeprowadzenie egzekucji. To, że skarżący nie mogąc przez dwa lata uzyskać oferty zatrudnienia z Urzędu Pracy, podjął określone działania zmierzające do ewentualnego samozatrudnienia nie świadczy jeszcze, że rzeczywiście zdobędzie odpowiednie kwalifikacje i dojdzie do uruchomienia działalności gospodarczej, która przyniesie jakiekolwiek dochody, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący obecnie nie dysponuje żadnym majątkiem, a jak sam organ wskazał, potrzebne będą środki na zakup pojazdu przeznaczonego na taksówkę, uzyskanie homologacji itp.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu będzie uwzględnienie wyżej wskazanych okoliczności.
Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane uchybienia prawa materialnego, w postaci dokonania błędnej wykładni przepisu statuującego przesłankę całkowitej nieściągalności określoną w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także naruszenia przepisów postępowania, w szczególności oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzec jak w sentencji. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.
Sąd zaniechał orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący występował w sprawie osobiście, bez fachowego pełnomocnika, zaś z mocy art. 239 pkt 1 lit. e Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwolniony był z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych.