I SA/KR 752/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-11-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
środki europejskiekorekta finansowazamówienia publicznenieprawidłowościumowa o dofinansowaniezasada konkurencyjnościwartość rynkowafinanse publicznepostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę beneficjenta na decyzję Zarządu Województwa nakładającą korektę finansową z powodu naruszenia procedur zamówień publicznych przy realizacji projektu dofinansowanego ze środków UE.

Skarżący, beneficjent projektu dofinansowanego ze środków europejskich, kwestionował decyzję Zarządu Województwa o nałożeniu korekty finansowej w wysokości ponad 200 tys. zł. Zarzuty dotyczyły naruszenia procedur zamówień publicznych, w tym podziału zamówienia i wyboru wykonawców po zawyżonych cenach. Sąd administracyjny uznał, że beneficjent nie dołożył należytej staranności przy szacowaniu wartości zamówień, co skutkowało zastosowaniem niewłaściwego trybu zamówienia i wyborem wykonawców po cenach przewyższających wartość rynkową. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, potwierdzając zasadność nałożonej korekty finansowej.

Sprawa dotyczyła skargi T. G. (Beneficjenta) na decyzję Zarządu Województwa, która utrzymała w mocy decyzję o określeniu kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu. Łączna kwota do zwrotu wraz z odsetkami wyniosła 202 382,53 zł. Środki te pochodziły z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz krajowego współfinansowania. Organ I instancji stwierdził naruszenie procedur zamówień publicznych przy realizacji projektu, w tym podział zamówienia na usługi szkoleniowe, co skutkowało zaniżeniem jego wartości szacunkowej i niezastosowaniem wymogów związanych z publikacją zapytania ofertowego w bazie konkurencyjności. Ponadto, w ośmiu przypadkach stwierdzono poniesienie wydatków w sposób nieracjonalny i nieoszczędny, w kwocie przewyższającej ich rynkową wartość. Beneficjent w odwołaniu zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i błędne ustalenia faktyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po analizie materiału dowodowego, uznał zarzuty skargi za niezasadne. Sąd podkreślił, że naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych, w tym postanowień umowy o dofinansowanie, stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji o zwrocie środków. Sąd stwierdził, że Beneficjent nie dołożył należytej staranności przy szacowaniu wartości zamówień, co doprowadziło do zastosowania niewłaściwego trybu zamówienia (rozeznanie rynku zamiast zasady konkurencyjności). Wskazano na istnienie na rynku wykonawców zdolnych do realizacji całości zamówienia, co potwierdzało tożsamość przedmiotową, podmiotową i czasową zamówień. Ponadto, sąd uznał za zasadne zarzuty dotyczące wyboru wykonawców po cenach przewyższających wartość rynkową, opierając się na opinii biegłego sądowego, która wykazała znaczną różnicę między cenami zaoferowanymi przez wykonawców a kosztami rynkowymi. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie procedur zamówień publicznych, w tym postanowień umowy o dofinansowanie, stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi, zwłaszcza gdy prowadzi lub mogło prowadzić do szkody w budżecie Unii Europejskiej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że beneficjent nie dołożył należytej staranności przy szacowaniu wartości zamówień, co skutkowało zastosowaniem niewłaściwego trybu zamówienia. Ponadto, wybór wykonawców po cenach znacznie przewyższających wartość rynkową, potwierdzony opinią biegłego, również stanowił naruszenie procedur. Te naruszenia, prowadzące lub mogące prowadzić do szkody w budżecie UE, uzasadniają nałożenie korekty finansowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.f.p. art. 207 § 1

Ustawa o finansach publicznych

W przypadku wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

u.f.p. art. 184 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 art. 2 § 36

Definicja 'nieprawidłowości' jako naruszenia prawa UE lub krajowego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii.

Pomocnicze

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 art. 143

Państwa członkowskie są odpowiedzialne za badanie nieprawidłowości, dokonywanie korekt finansowych i odzyskiwanie kwot.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy nie stwierdzono naruszenia prawa.

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 art. 9 § 1 pkt 2

Instytucją zarządzającą regionalnym programem operacyjnym jest zarząd województwa.

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 art. 9 § 2 pkt 9a

Do zadań zarządu województwa należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi.

u.f.p. art. 207 § 9

Ustawa o finansach publicznych

Określenie kwoty do zwrotu środków.

u.f.p. art. 60 § 6

Ustawa o finansach publicznych

Środki publiczne.

u.f.p. art. 67 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie procedur zamówień publicznych przez beneficjenta (podział zamówienia, wybór wykonawców po zawyżonych cenach). Brak należytej staranności beneficjenta przy szacowaniu wartości zamówień. Istnienie na rynku wykonawców zdolnych do realizacji całości zamówienia, co potwierdza tożsamość przedmiotową, podmiotową i czasową. Wybór wykonawców po cenach rażąco odbiegających od wartości rynkowych, potwierdzony opinią biegłego. Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie jako podstawa do zwrotu środków.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. przez organy (zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dowolna ocena dowodów). Zarzuty naruszenia prawa materialnego (błędne przyjęcie, że każde naruszenie procedury automatycznie oznacza szkodliwy wpływ na budżet UE). Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organ II instancji (uchybienie obowiązkom przy rozpatrywaniu odwołania). Argumentacja beneficjenta o racjonalności i oszczędności wydatków (wybór najtańszych ofert).

Godne uwagi sformułowania

nie dołożył należytej staranności przy dokonywaniu czynności szacowania wartości zmówienia wybranie nieprawidłowego trybu zamówienia ceny rażąco odbiegały od cen rynkowych naruszenie procedury nie musi towarzyszyć powstanie rzeczywistej szkody, bowiem wystarczająca jest potencjalna możliwość spowodowania takiej szkody niecelowego wydatkowania środków finansowych, tj. wydatkowania ich na działania, które nie doprowadziły do realizacji celu w ramach założeń funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący sprawozdawca

Jarosław Wiśniewski

członek

Stanisław Grzeszek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności wydatków w projektach dofinansowanych z UE, zasad zamówień publicznych w kontekście funduszy europejskich, oraz konsekwencji naruszenia procedur."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z podziałem zamówień na usługi szkoleniowe i wyceną tych usług w ramach konkretnego programu operacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy związane z rozliczaniem środków unijnych i stosowaniem procedur zamówień publicznych, co jest kluczowe dla beneficjentów funduszy europejskich. Pokazuje, jak drobne błędy proceduralne mogą prowadzić do znaczących konsekwencji finansowych.

Jak błędy w zamówieniach publicznych kosztowały beneficjenta ponad 200 tys. zł z funduszy UE?

Dane finansowe

WPS: 202 382,53 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 752/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Wiśniewski
Stanisław Grzeszek
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 730/21 - Wyrok NSA z 2025-02-11
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. 207 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 czerwca 2020 r Zarząd Województwa, po rozpoznaniu odwołania T. G. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] P. alej jako "Skarżący" albo "Beneficjent"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Centrum Przedsiębiorczości z dnia 9 grudnia 2019 r , którą określono Skarżącemu kwoty do zwrotu przez pomniejszenie płatności końcowej na podstawie wniosku nr [...] w łącznej wysokości 202 382,53 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, na którą się składają następujące kwoty:
- 97 836,97 zł pochodzących ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 2 sierpnia 2017 r. do dnia zwrotu, z wyłączeniem odsetek za okres od wszczęcia postępowania, tj. od dnia 8 kwietnia 2019 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji,
- 11 495,56 zł pochodzących ze środków krajowego współfinansowania wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 2 sierpnia 2017 r. do dnia zwrotu, z wyłączeniem odsetek za okres od wszczęcia postępowania, tj. od dnia 8 kwietnia 2019 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji,
- 83 266,54 zł pochodzących ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 5 grudnia 2017 r. do dnia zwrotu, z wyłączeniem odsetek za okres od wszczęcia postępowania, tj. od dnia 8 kwietnia 2019 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji,
- 9 783,46 zł pochodzących ze środków krajowego współfinansowania wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 5 grudnia 2017 r. do dnia zwrotu, z wyłączeniem odsetek za okres od wszczęcia postępowania, tj. od dnia 8 kwietnia 2019 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym :
[...] Centrum Przedsiębiorczości w K., pełniące rolę Instytucji Pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (dalej: "organ I instancji", "MCP"), przekazało Beneficjentowi środki na realizacje projektu "Równi na rynku pracy - wygraj walkę z wykluczeniem", na podstawie zawartej pomiędzy Beneficjentem a MCP dnia 13 grudnia 2016 r. umowy o dofinansowanie nr [...], zmienionej następnie aneksem nr [...] z dnia 21 czerwca 2018 r. (dalej: "Umowa o dofinansowanie").
W trakcie przeprowadzonej kontroli dotyczącej zamówień nr [...] stwierdzono naruszenie procedur, skutkujących nałożeniem korekty finansowej oraz pomniejszeniem wydatków poniesionych nieprawidłowo. W szczególności przy realizacji projektu przez Beneficjenta w dwóch przypadkach zamówień na realizację usług szkoleń zawodowych doszło do podziału zamówienia skutkującego zaniżeniem jego wartości szacunkowej i niezastosowaniem wymogów związanych z publikacją zapytania ofertowego w bazie konkurencyjności oraz w ośmiu przypadkach zamówień na realizację usługi szkoleń zawodowych doszło do poniesienia wydatków w sposób nieracjonalny, nieoszczędny w kwocie przewyższającej ich rynkową wartość.
W związku z powyższym decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r. Organ I instancji zobowiązał Beneficjenta do zwrotu środków przez pomniejszenie płatności końcowej na podstawie wniosku nr [...] o kwoty podlegające zwrotowi w łącznej wysokości 202 382,53 zł wraz znaleźnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 7a ust. 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, warunkujące możliwość wydania decyzji określającej kwotę przypadająca do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki, w efekcie błędnego przyjęcia, jakoby doszło do poniesienia przez stronę wydatków w sposób nieracjonalny i nieoszczędny poprzez wybranie wykonawców usług szkoleniowych po cenach przewyższających wartość rynkową, a w konsekwencji błędne uznanie za niekwalifikowane wydatki w Projekcie w łącznej wysokości 213 750,54 zł.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji objętej skargą Zarząd Województwa wskazał na podstawowe źródła regulacji, odnoszące się do realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 to jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku (Dz.U.EU.L.2013.347.320 z późn. zm.) ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej: "rozporządzenie nr 1303/2013") i ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r, poz. 818 zm. dalej: "Ustawa wdrożeniowa"). Przedstawiono definicję "nieprawidłowości" zawartą w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, do którego w swej treści odwołuje się art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013. Wskazano także na przepisy prawa krajowego, tzn art. 207 i 184 ostawy o finansach publicznych (u.f.p.).
W świetle powyższych regulacji środki przekazane na podstawie zawartej z Beneficjentem Umowy o dofinansowanie, stanowią środki publiczne w rozumieniu art. 60 pkt 6 u.f.p. Stosownie do treści art. 184 ust. 1 u.f.p., środki te winny być zatem wydatkowane m.in. zgodnie z innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W niniejszym stanie faktycznym, pod pojęciem "innych procedur", zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć postanowienia Umowy o dofinansowanie będącej podstawą realizacji projektu, regulującej wzajemne zobowiązania stron umowy z tytułu przyznanego Beneficjentowi Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 września 2016 r. (MR/H 2014-2020/12(02)/09/2016) oraz z dnia 19 lipca 2017 r. (MR/H 2014-2020/23(3)07/2017) (dalej: "Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków").
Za prawidłowe uznano ustalenia organu I instancji, że przy realizacji projektu doszło do naruszeń procedur obowiązujących przy udzielaniu zamówień skutkujących nałożeniem korekty finansowej oraz pomniejszeniem wydatków poniesionych nieprawidłowo. Nieprawidłowości w przeprowadzonych przez Beneficjenta zamówieniach na realizację następujących usług:
1. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Pomoc kucharza - miejsce szkolenia: G.; data szkolenia: 3 kwietnia - 30 czerwca 2017 r. (dalej: "szkolenie nr 1"),
2. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Specjalista ds. Księgowości - miejsce szkolenia: M.; data szkolenia: 3 kwietnia - 11 maja 2017 r. (dalej: "szkolenie
nr 2"),
3. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Pracownik biurowy -miejsce szkolenia: B.; data szkolenia: 8 maja - 6 czerwca 2017 r. (dalej: "szkolenie nr
3"), - w ramach ustalenia I;
4. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Kadry i płace - miejsce szkolenia: Dąbrowa Tarnowska; data szkolenia: 8 maja - 6 czerwca 2017 r. (dalej: "szkolenie
nr 4"), - w ramach ustalenia II;
5. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Pomoc kucharza - miejsce szkolenia: G.; data szkolenia: 17 października - 20 listopada 2017 r. (dalej: "szkolenie nr
5"), - w ramach ustalenia III;
6. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Opiekun osoby niepełnosprawnej z elementami orientacji przestrzennej - miejsce szkolenia: N. S.; data szkolenia: 30 stycznia - 26 lutego 2018 r. (dalej: "szkolenie nr 6"),
7. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Pracownik biurowy -miejsce szkolenia: N. S.; data szkolenia: 13 lutego - 12 marca 2018 r. (dalej: "szkolenie nr 7"),
8. Szkolenie zawodowe wraz z egzaminem VCC lub równoważnym: Pracownik biurowy -miejsce szkolenia: N. S.; data szkolenia: 2 marca - 29 marca 2018 r. (dalej: "szkolenie nr 8"), - w ramach ustalenia IV.
W ramach ustalenia I, obejmującego szkolenia nr 1-3, organ I instancji, zaistniały dwie nieprawidłowości, tj. pierwszą polegającą na podziale zamówienia i zastosowaniu niewłaściwego trybu publikacji zapytania ofertowego oraz drugą polegającą na wybraniu wykonawców usług szkoleniowych po cenach przewyższających wartość rynkową i w konsekwencji poniesieniu wydatków w sposób nieracjonalny, nieoszczędny.
W przypadku pierwszej nieprawidłowości, Beneficjent przeprowadził 3 odrębne postępowania w ramach procedury rozeznania rynku. Szacowania wartości zamówienia Beneficjent dokonał przed opracowaniem Indywidualnych Planów Działania (dalej: IPD) oraz wsparcia zawodowego dla uczestników projektu. Dokonując analizy otrzymanych przez Beneficjenta w odpowiedzi na zapytanie cenowe z dnia 16 stycznia 2017 r. formularze wyceny od potencjalnych wykonawców usługi obejmującej organizację szkoleń zawodowych wraz z egzaminem stwierdzono, że założenie Beneficjenta, iż nie zachodzi przesłanka tożsamości podmiotowej, nie jest właściwe, ponieważ każda z uzyskanych w ramach szacowania wycena odnosiła się do więcej niż jednego szkolenia zawodowego. W związku z powyższym stwierdzono, że szacowana wartość zamówienia przekracza 50 000 zł PLN netto. Wartości tych zamówień Beneficjent oszacował niezgodnie z sekcją 6.6 pkt 11 PKW, według którego podstawą ustalenia wartości zamówienia jest szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy w wysokości netto ustalonej z należytą starannością z zachowaniem tożsamości przedmiotowej, podmiotowej i czasowej. Beneficjent nie dołożył należytej staranności przy dokonywaniu czynności szacowania wartości zmówienia, co doprowadziło do wybrania nieprawidłowego trybu zamówienia, przeprowadził bowiem 3 oddzielne postępowania w trybie rozeznania rynku, choć faktycznie stanowią jedno zamówienie, którego wartość przekracza kwotę 50 000 PLN netto i które powinno zostać przeprowadzone w trybie zasady konkurencyjności z zastosowaniem wymogów związanych z publikacją zapytania ofertowego w bazie przedsiębiorczości.
W przypadku drugiej z ww. nieprawidłowości zakwestionowano wysokość cen za usługi szkoleniowe oferowanych przez wykonawców:
- V. C. sp. z o.o. - szkolenie nr 1 na kwotę 60 500 PLN (tj. 6 050 PLN/ os),
- V. C. sp. z o.o. - szkolenie nr 2 na kwotę 55 700 PLN (tj. 5 570 PLN/os),
- N. I. sp. z o.o. - szkolenie nr 3 na kwotę 46 100 PLN (tj. 4 610 PLN/os).
Rażąco odbiegały od cen rynkowych, które organ ustalił w oparciu o analizę uzyskanych wycen otrzymanych od potencjalnych wykonawców usług szkoleniowych w odpowiedzi na wystosowane do nich zapytanie o oszacowanie kosztów związanych z organizacją/przeprowadzeniem tożsamych szkoleń zawodowych, jak również w oparciu o sporządzoną w toku postępowania administracyjnego opinię biegłego sądowego - Pana M. O. dotyczącą oszacowania wartości szkoleń.
W ramach ustalenia II, obejmującego szkolenie nr 4 oraz ustalenia III, obejmującego szkolenie nr 5, stwierdzono nieprawidłowość polegającą na wybraniu wykonawców usługi szkoleniowej po cenie przewyższającej wartość rynkową i w konsekwencji poniesieniu wydatków sposób nieracjonalny, nieoszczędny, w kwocie przewyższającej ich faktyczną wartość rynkową.
W szczególności zakwestionowano jako zbyt wysoki koszt realizacji szkolenia nr 4 przez wybranego wykonawcę tj. Vivid Consulting sp. z o.o. w wysokości 49 300 zł oraz szkolenia nr 5 przez wybranego wykonawcę tj. V. C. sp. z o.o. w wysokości 60 500 zł. Również w tych przypadkach organu I instancji ustalił powyższe na podstawie wycen przeprowadzonych przez MCP na etapie kontroli projektu, jak również w oparciu o opinię biegłego sądowego - Pana M. O. dotyczącą oszacowania wartości szkoleń sporządzoną w toku postępowania administracyjnego.
Natomiast w ramach ustalenia IV, obejmującego szkolenia nr 6-8 stwierdzono dwie nieprawidłowości, tj. pierwszą polegającą na podziale zamówienia skutkującym zaniżeniem jego wartości szacunkowej i niezastosowaniem wymogów związanych z publikacją zapytania ofertowego oraz drugą polegającą na wybraniu wykonawców usług szkoleniowych po cenach przewyższających wartość rynkową i w konsekwencji poniesieniu wydatków w sposób nieracjonalny, nieoszczędny, w kwocie przewyższającej ich faktyczną wartość rynkową. Beneficjent przeprowadził 3 odrębne postępowania w ramach procedury rozeznania rynku. Analiza otrzymanych przez Beneficjenta w odpowiedzi na zapytanie cenowe z dnia 2 listopada 2017 r. formularze wyceny od potencjalnych wykonawców usługi obejmującej organizację szkoleń zawodowych wraz z egzaminem doprowadziła organ do wniosku, że 4 z 6 wykonawców, w przekazanych Beneficjentowi formularzach wskazali wycenę szkoleń zarówno w zawodzie Pracownik administracyjno-biurowy jak i Opiekun osoby starszej lub niepełnosprawnej. W związku z tym już na etapie szacowania wartości zamówienia Beneficjent uzyskał potwierdzenie, iż na rynku istnieją wykonawcy zdolni do realizacji całości usługi. Nadto każdy z potencjalnych wykonawców wycenił koszt organizacji szkoleń zawodowych na łączną kwotę, która zdecydowanie przekracza 50 000 PLN netto. Dlatego też uznano, że Beneficjent dokonał szacowania wartości ww. zamówienia niezgodnie z sekcją 6.5 pkt 11 Wytycznych (w zakresie kwalifikowalności wydatków z dnia 19 lipca 2017 r. - dopisek ZWM), według którego podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy netto ustalone z należytą starannością z zachowaniem tożsamości przedmiotowej, podmiotowej i czasowej. Brak należytej staranności przy dokonywaniu czynności szacowania wartości zamówienia spowodował wybranie przez Beneficjenta nieodpowiedniego trybu zamówienia, tj. rozeznania rynku zamiast zasady konkurencyjności.
Natomiast w przypadku drugiej nieprawidłowości w ramach ustalenia IV, zakwestionowano wysokość cen za usługi szkoleniowe wykonawców:
- T. - szkolenie nr 6 na kwotę 49 900 PLN (tj. 4 990 PLN/ os),
- N. I. sp. z o.o. - szkolenie nr 7 na kwotę 46 100 PLN (tj. 4 610 PLN/os),
- N. I. sp. z o.o. - szkolenie nr 8 na kwotę 46 100 PLN (tj. 4 610 PLN/os).
Koszty organizacji szkoleń znacząco odbiegały od cen rynkowych. Co ustalono na etapie kontroli projektu analizy uzyskanych wycen otrzymanych od potencjalnych wykonawców usług szkoleniowych w odpowiedzi na wystosowane do nich zapytanie o oszacowanie kosztów związanych z organizacją/przeprowadzeniem tożsamych szkoleń zawodowych, jak również w oparciu o sporządzoną w toku postępowania administracyjnego opinię biegłego sądowego - Pana M. O. dotyczącą oszacowania wartości szkoleń.
Akceptując poczynione przez Organ I Instancji ustalenia faktyczne Zarząd Województwa podkreślił, że w przypadku przeprowadzonych przez Beneficjenta w trybie rozeznania rynku zamówień na realizację usługi szkolenia nr 1, nr 2 i nr 3 oraz szkolenia nr 6, nr 7 i nr 8 nie dołożył on należytej staranności przy dokonywaniu czynności szacowania wartości zamówienia obejmującego ww. szkolenia zawodowe, konsekwencją czego było wybranie nieprawidłowego trybu udzielania zamówienia.
Z otrzymanych prze niego odpowiedzi na zapytania cenowe wynikało bowiem, że:
- w odniesieniu do szkoleń nr 1 - 3 - na rynku działa co najmniej 1 wykonawca (Professional Usługi Bernadeta Piksa) zdolny do wykonania 6 różnych szkoleń zawodowych, w tym równocześnie z zakresu m.in. pomoc kuchenna, pracownik biurowy oraz specjalista ds. księgowości, jak również co najmniej 3 wykonawców (Fundacja Centrum Rozwiązań Biznesowych, Fundacja Rozwoju Regionów, Vivid Consulting sp. z o.o.), którzy są w stanie przeprowadzić po 4 różne szkolenia zawodowe, w tym zarówno z zakresu pracownik ds. rachunkowości i księgowości, specjalista ds. finansowych, pracownik administracyjno-biurowy;
- w odniesieniu do szkoleń nr 6 - 8 - na rynku istnieją wykonawcy zdolni do realizacji szkoleń równocześnie z zakresu opiekun osoby starszej lub niepełnosprawnej, jak również pracownik administracyjno-biurowy.
Jednocześnie z powyższych formularzy wyceny jednoznacznie wynikało, że już w przypadku przeprowadzenia tylko dwóch z zaplanowanych do realizacji szkoleń zawodowych, ich łączny szacunkowy koszt przekroczyłby kwotę 50 000 zł.
W związku z tym organ uznał, że Beneficjent przygotowując się do przeprowadzenia postępowania dotyczącego realizacji szkolenia nr 1 i nr 2, tj. publikując zapytania ofertowe w dniu 13 marca 2017 r. (k. 219-222, 198-201 akt organu II instancji), a następnie szkolenia nr 3, tj. publikując zapytanie ofertowe w dniu 31 marca 2017 r. (k. 177-180 akt organu II instancji) dysponował wiedzą co do ofert potencjalnych wykonawców i ich wycen kosztów szkoleń zawodowych, a mimo to zdecydował się na przeprowadzenie 3 odrębnych postępowań w ramach procedury rozeznania rynku, w sytuacji gdy szacowana wartość zamówienia obejmującego realizację szkoleń nr 1-3 przekraczała kwotę 50 000 zł, a na rynku istniały podmioty zdolne do realizacji więcej niż jednego szkolenia zawodowego. Podobnie, przygotowując się do przeprowadzenia postępowania dot. realizacji szkolenia nr 6 i nr 7 oraz 8 Beneficjent posiadał wiedzę dotyczącą tematyki szkoleń zawodowych, uzyskał potwierdzenie, iż istnieje podmiot zdolny wykonać całość zamówienia, a wartość szacunkowa zamówienia przekraczała kwotę 50 000 zł.
Mając na uwadze powyższe organ uznał, że Beneficjent przeprowadził szacowanie wartości zamówień dotyczących szkoleń nr 1, 2, 3, 6, 7 i 8 niezgodnie z obowiązującymi procedurami, tj. niezgodnie z podrozdziałem 6.5 pkt 11 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (w wersji z dnia 19 września 2016 r. w odniesieniu do szkoleń nr 1-3 oraz w wersji z dnia 19 lipca 2017 r. w odniesieniu do szkoleń nr 6-8 - dopisek ZWM), zgodnie z którym szacowanie wartości zamówienia jest dokonywane z należytą starannością, (...) oraz jest dokumentowane w sposób zapewniający właściwą ścieżkę audytu, a jednocześnie zabronione jest zaniżanie wartości szacunkowej zamówienia lub jego podział skutkujący zaniżeniem jego wartości szacunkowej, przy czym ustalając wartość zamówienia należy wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) usługi (...) są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie, b) możliwe jest udzielenie zamówienia w tym samym czasie, c) możliwe jest udzielenie zamówienia przez jednego wykonawcę.
Prawidłowo przeprowadzone szacowanie wartości zamówienia, przy dochowaniu przez Beneficjenta należytej staranności powinno bowiem doprowadzić do uznania, że zamówienia dotyczące szkoleń nr 1-3 stanowią faktycznie jedno zamówienie, którego wartość przekracza kwotę 50 000 zł netto i które powinno zostać przeprowadzone w trybie zasady konkurencyjności z zastosowaniem wszystkich wiążących się z tym wymogów, w tym w szczególności wymogu odpowiedniej publikacji zapytania ofertowego w bazie konkurencyjności. Analogicznie uznano, iż usługa szkoleń zawodowych dla 30 uczestników projektu, tj. szkolenia nr 6, szkolenia nr 7 oraz szkolenia nr 8, wypełnia wszystkie przesłanki wskazujące, iż jest to jedno zamówienie, a jego wartość przekracza kwotę 50 000 zł netto, co obligowało Beneficjenta do zastosowania zasady konkurencyjności.
Dokonując analizy występowania przesłanki tożsamości przedmiotowej organ podkreślił, że kluczowe znaczenie ma okoliczność, że w swoim projekcie Beneficjent zaplanował w ramach Zadania 3 realizację jednego rodzaju usługi, tj. szkoleń zawodowych dla 80 uczestników projektu (por. pkt D.1.4 wniosku o dofinansowanie - k. 241 akt organu II instancji). W przypadku szkoleń nr 1,2,3, jak również szkoleń nr 6,7,8, niezależnie od ich tematyki, decydujące jest, że wszystkie te szkolenia miały charakter szkoleń zawodowych, łączył je wspólny cel, tj. zdobycie kwalifikacji zawodowych w celu znalezienia zatrudnienia (por. pkt D.1.4.3 wniosku o dofinansowanie - k. 241 akt organu II instancji) oraz były one przeznaczone dla ściśle określonej, tej samej grupy docelowej, którą stanowiło 80 UP (uczestników projektu - dopisek ZWM) (min. 48K- kobiet - dopisek ZWM), w tym min. 21% ON (osób niepełnosprawnych - dopisek ZWM), zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, które w pierwszej kolejności wymagają aktywizacji społecznej, pozostających bez zatrudnienia, zamieszkujących na terenie woj. małopolskiego (por. pkt D.1.2 wniosku o dofinansowanie - k. 242 akt organu II instancji).
Ponadto w ocenie Organu w przypadku szkoleń nr 1,2,3, jak również szkoleń nr 6,7,8 zaszła również przesłanka tożsamości czasowej, która została zweryfikowana przez możliwość udzielenia lub realizacji zamówienia w tym samym czasie, bądź też w dającej się przewidzieć perspektywie czasowej. Specyfika tego typu projektów, jak projekt realizowany przez Beneficjenta, w których proces rekrutacji uczestników oraz sporządzania IPD i udzielania wsparcia zawodowego (tj. kolejnej formy wsparcia następującej bezpośrednio po IPD) rozciągnięty jest w czasie, a szkolenia są realizowane na bieżąco po zdiagnozowaniu potrzeb uczestników, nie zwalnia Beneficjenta jako zamawiającego z zachowania należytej staranności przy szacowaniu wartości usług szkoleniowych.
Fakt, iż na rynku istniały podmioty zdolne do realizacji zaplanowanych przez Beneficjenta szkoleń zawodowych, tj. odpowiednio szkoleń nr 1,2,3 oraz 6,7,8 przesądza natomiast o spełnieniu przesłanki tożsamości podmiotowej. Jednorodny charakter zamówienia obejmujący tylko i wyłącznie usługi przeprowadzenia szkoleń zawodowych o ściśle określonym celu i zdefiniowanej grupie docelowej dawał możliwość ich zrealizowania przez jednego wykonawcę.
Odnosząc się natomiast do nieprawidłowości w zakresie wyboru wykonawców usług szkoleniowych po cenach przewyższających wartość rynkową Organ wskazał, że w oparciu o wiarygodną i rzetelna opinię biegłego ustalono, że koszty brutto przeprowadzonych szkoleń wynosiły od 24 200 zł do 33 350 zł, natomiast beneficjent w wyniku postępowań o udzielenie zamówienia w trybie rozeznania rynku wyłonił wykonawców usług których kosz wynosił od 46 100 do 50 500 zł
W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77§1, 80 i 107§3 k.p.a., a także art. 78§1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 84§1 k.p.a. oraz art. 7a ust. 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, warunkujące możliwość wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki, w efekcie błędnego przyjęcia, jakoby doszło do poniesienia przez stronę wydatków w sposób nieracjonalny i nieoszczędny poprzez wybranie wykonawców usług szkoleniowych po cenach przewyższających wartość rynkową, a w konsekwencji błędne uznanie za niekwalifikowane wydatki w Projekcie w łącznej wysokości 202.382,53 zł poprzez:
a) pominięcie szeregu okoliczności świadczących o racjonalności i oszczędności wydatków dokonanych przez stronę w tym zakresie, tzn. wybrania przez Beneficjenta (stronę) najtańszych spośród przedstawionych ofert, zaś zarzut nieoszczędności i nieracjonalności wydatków można było postawić stronie tylko wówczas, gdyby spośród przedstawionych jej ofert - wybrała inne aniżeli najtańsze, zapewniające realizację programu szkoleń,
b) pominięcie - przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dowodów świadczących o racjonalności i oszczędności wydatków dokonanych przez stronę, tj. dowodu z przesłuchania strony - T. G., dowodu z dokumentu - prywatnej ekspertyzy M. R., dowodów z dokumentów w postaci czterech wycen kosztów realizacji szkoleń, załączonych wraz z pismem z dn. 10 stycznia 2019 r. sporządzonych przez: (a) Centrum Edukacji Szkoleniowej sp. z o.o. w G., (b) Fundację Rozwoju Regionów w N. S., (c) Firmę P. w K., (d) C. w W.;
c) zaniechanie przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę w sprawie poprzez: (1) nieprzesłuchanie w charakterze świadka K. W., konsultanta generalnego projektu, zgłoszonego w piśmie strony z dnia 20 grudnia 2018 r. pomimo, że świadek został zgłoszony na okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, tj. na okoliczność: rzetelności, racjonalności, oszczędności wydatków dokonanych w ramach wykonywania projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie o numerze: [...], prawidłowości zastosowanych procedur, braku tożsamości podmiotowo - przedmiotowo - miejscowej szkoleń realizowanych w ramach projektu, dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności szacowania wartości zamówień, jak również (2) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zgłoszonego w piśmie strony z dn. 9 listopada 2019 r. pomimo, że strona wykazała wady merytoryczne opinii biegłego M. O., a dowód ten został zgłoszony celem wyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, tj.: rzetelności, racjonalności, oszczędności wydatków dokonanych w ramach wykonywania projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie o numerze: [...], prawidłowości zastosowanych procedur, braku tożsamości podmiotowo - przedmiotowo -miejscowej szkoleń realizowanych w ramach projektu, dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności szacowania wartości zamówień.
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 ust. 9 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, zwanego dalej "Rozporządzeniem ogólnym" wyrażające się w błędnym przyjęciu, że każda realizacja przez Beneficjenta projektu niezgodnie z procedurami automatycznie oznacza zaistnienie przesłanki szkodliwego wpływu na budżet Unii (rzeczywistego lub potencjalnego), a w konsekwencji - mając na uwadze brak wykazania przez organ II instancji szkodliwego wpływu na budżet Unii wskutek postępowania Beneficjenta, błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do zaistnienia nieprawidłowości, o których mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138§2 i 2a k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, wyrażające się w uznaniu, że pomimo, iż wszystkie czynności w sprawie (w szczególności kontrola dotyczącą zamówień nr [...], całość postępowania przed organem I instancji, w tym opinia biegłego M. O., jak również decyzja Dyrektora [...] Centrum Przedsiębiorczości z dnia 9 grudnia 2019 r., nr [...]), w zakresie oceny zgodności postępowania Beneficjenta z procedurami związanymi z realizacją projektu "Równi na rynku pracy - wygraj walkę z wykluczeniem", realizowanym przez stronę na podstawie zawartej pomiędzy stroną a Beneficjentem umowy o dofinansowanie z dn. 13 grudnia 2016 r., nr [...] - zostały oparte o zapisy Podręcznika kwalifikowania wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014 - 2020 Wytycznych Programowych Instytucji Zarządzającej RPO WM 2014 -2020, przyjętego Uchwałą Nr 74/17 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 24 stycznia 2017 r., to uchybienia te nie wpływają na prawidłowość wydanej w sprawie decyzji - pomimo, że zastosowanie przez organ I instancji niewłaściwych przepisów do oceny zgodności postępowania Beneficjenta z w/w procedurami -obligowało organ II instancji co najmniej do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z uwzględnieniem właściwych przepisów prawnych.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r, poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja wydana m.in. na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.) - dalej ufp, zobowiązująca Beneficjenta do zwrotu części dofinansowania.
Zgodnie z treścią art. 9 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 -2020 ( tekst jednolity Dz. U. 2020 poz. 818 z późniejszymi zmianami) w przypadku regionalnego programu operacyjnego instytucja zarządzająca jest zarząd województwa.
Zgodnie z ust 2 pkt 9a tego przepisu do jego zadań należy między innymi odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Zgodnie natomiast z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Zgodnie zaś z art. 184 ust. 1 ufp wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Taką procedurę określa rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20 grudnia 2013, str. 320).
Zgodnie z jego art. 2 pkt 36 "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Z powyższych regulacji wynika, że naruszeniu procedury nie musi towarzyszyć powstanie rzeczywistej szkody, bowiem wystarczająca jest potencjalna możliwość spowodowania takiej szkody. Oznacza to, że szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, a do stwierdzenia, że miała miejsca niesprawiedliwość wystarczy, że istniało zagrożenie powstania szkody.
Korektom finansowym poświęcony jest art. 143 rozporządzenia. Stosownie do jego ust. 1 zd. 1 odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na państwach członkowskich. Ust. 2 stanowi, że państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę. Korekty finansowe są odnotowywane w zestawieniu wydatków za rok obrachunkowy, w którym podjęto decyzję o anulowaniu.
Samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu tych środków w całości lub części. Konieczna jest bowiem ocena skutków stwierdzonego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają bowiem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie jednocześnie musi stanowić "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Z kolei "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło lub mogło dojść do powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Przez możliwość powstania szkody należy rozumieć możliwość uszczuplenia środków budżetowych - unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia konieczne jest ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych wystąpiło co najmniej zagrożenie, że szkoda powstanie.
Zatem dla powstania obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki:
1) działanie lub zaniechanie beneficjenta pomocy,
2) które powoduje jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa UE,
3) które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
W rozpoznawanej sprawie Instytucja Zarządzająca zarzuciła Beneficjentowi nieprawidłowości w zakresie podziału zamówienia i zastosowania niewłaściwego trybu publikacji zapytania ofertowego oraz nieprawidłowości w zakresie wyboru wykonawców usług szkoleniowych po cenach przewyższających wartość rynkową.
Odnośnie tego wyjaśnić należy, że stosownie do § 1 pkt 51 umowy o dofinansowanie, wydatki kwalifikowalne to koszty lub wydatki uznane za kwalifikowane i spełniające kryteria, zgodne w szczególności z umowa o dofinansowanie, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r., ustawa wdrożeniową , Szczególnym Opisem Osi Priorytetowych, podręcznikiem kwalifikowania wydatków oraz wytycznymi horyzontalnymi i programowymi.
Ponadto w § 11 ust 1 - 3 umowy Beneficjent zobowiązał się w przypadku wydatków o wartości od 20 000 do 50 000 zł netto do dokonania i udokumentowania rozeznania rynku co najmniej poprzez upublicznienie zapytania ofertowego na stronie internetowej Beneficjenta lub innej powszechnie dostępnej stronie przeznaczonej do umieszczania zapytań ofertowych w celu wyboru najkorzystniejszej oferty. Natomiast w przypadku wydatków przekraczających kwotę 50 000 zł netto Beneficjent był zobowiązany do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w ramach Projektu w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego wykonania wykonawców.
Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 uzppr, a zarazem częścią dokumentacji konkursowej. Potencjalny beneficjent ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie. Umowa o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez właściwą instytucję wzorem reguluje natomiast również procedurę realizacji projektu. Procedura ta mieści się w pojęciu z art. 184 ustawy o finansach publicznych, gdyż nadanie mu innego znaczenia prowadziłoby do sytuacji, w której odzyskiwanie kwot dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych byłoby wyłączone w przypadku naruszenia procedury realizacji projektu, w tym braku jego zrealizowania zgodnie z założeniami umowy.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, określających sposób jej realizacji, stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zaistniała przesłanka, która w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych uzasadnia wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi. Niezrealizowanie przez beneficjenta celów projektu objętego umową musi być przy tym kwalifikowane jako nieprawidłowość z art. 2 pkt 26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r., gdyż prowadzi do szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, wynikającej z niecelowego wydatkowania środków finansowych, tj. wydatkowania ich na działania, które nie doprowadziły do realizacji celu w ramach założeń funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.
W rozpoznawanej sprawie organy zakwestionowały ograniczenie się Beneficjenta jedynie do dokonania i udokumentowania rozeznania rynku. Podzielił on bowiem zamówienia na dotyczące poszczególnych szkoleń, podczas gdy mogły być one objęte jednym zamówieniem, co skutkowało zaniżeniem wartości szacunkowej. Szkolenia te obejmowały uzyskanie kwalifikacji z zakresu pomoc kucharza, specjalista do spraw księgowości, pracownik biurowy, opiekun osoby niepełnosprawnej. Na rynku istniały bowiem podmioty zdolne do wykonania tych szkoleń w pełnym zakresie, co przesądza o spełnieniu przesłanki podmiotowej.
Organy słusznie stwierdziły przy tym iż w przypadku tych zamówień zachodziła tożsamość przedmiotowa. Nie ma przy tym znaczenia, że szkolenia te różniły się tematycznie, tworzyły one funkcjonalna całość. Dotyczyły podobnych zagadnień, miały być realizowane w zbliżonych warunkach, dla podobnej grupy osób , miały tę samą funkcję i przeznaczenie.
W przypadku zamówienia 7 i 8 były wręcz identyczne ( chodziło o uzyskanie kwalifikacji pracownika biurowego). Nie ma przy tym znaczenia, że szkolenia te miały się odbywać w różnych miejscowościach. Teren realizacji projektu miał bowiem obejmować całe województwo małopolskie.
Prawidłowo uznały także organy, że zachodziła tożsamość czasowa. Charakter szkoleń, ich tematyka, proces rekrutacji uczestników oraz rozpoznawanie ich potrzeb był w sposób naturalny rozciągnięty w czasie. Co w pełni umożliwiało ich realizację przez jeden podmiot.
Prawidłowo zarzucono także Beneficjentowi nieprawidłowość w zakresie wyboru wykonawców usług szkoleniowych po cenach zawyżonych. Organ słusznie dopuścił w tym zakresie dowód z opinii biegłego, na podstawie której ustalono znacznie niższy koszt przeprowadzenia szkoleń. W zakresie kwalifikacji pomocy kuchennej Beneficjent wybrał ofertę na kwotę 60 50 zł , podczas gdy biegły wyliczył koszty na kwotę 24 200 zł. Szkolenie ze specjalności "pracownik biurowy" zlecono na kwotę 46 100 zł podczas gdy biegły wyliczył koszt na 28 200 zł . Szkolenie z zakresu kadr i płac zlecono za kwotę 49 300 zł , a biegły wycenił je na kwotę 33 350 zł. Koszt szkolenia z zakresu specjalisty ds. księgowości wyniósł 55 700 zł , a biegły oszacował go na 32 260 zł . Szkolenie z zakresie opieki osoby niepełnosprawnej zlecona za 49 900 zł ,a zgodnie z opinią biegłego koszt wyniósł 28 950 zł .
Opinia na której oparły się organy jest przy tym rzetelna , kompetentna, dobrze umotywowana, a co za tym idzie wiarygodna. Nie zachodziła zatem potrzeba jej uzupełniania w oparciu o nowa opinię.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI