I SA/Kr 743/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-11-29
NSAinneŚredniawsa
dofinansowanie UEśrodki europejskienieprawidłowościzwrot środkówbeneficjentasystent osoby niepełnosprawnejstaż zawodowydokumentacja wydatkówprocedurykontrola

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę beneficjenta na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego o zwrocie dofinansowania, uznając nieprawidłowości w dokumentowaniu wydatków na asystentów osób niepełnosprawnych i organizację staży zawodowych za zasadne.

Skarżący, beneficjent projektu unijnego, kwestionował decyzję o zwrocie dofinansowania w wysokości 33 312,50 zł, zarzucając błędy w ocenie dokumentacji dotyczącej usług asystentów osób niepełnosprawnych (AON) oraz organizacji staży zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że beneficjent naruszył procedury dotyczące dokumentowania wydatków i organizacji staży, co skutkowało niekwalifikowalnością części poniesionych kosztów i koniecznością zwrotu środków.

Sprawa dotyczyła skargi beneficjenta projektu unijnego na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję o zwrocie dofinansowania w kwocie 33 312,50 zł. Beneficjent zarzucał błędy w ocenie dokumentacji dotyczącej usług asystentów osób niepełnosprawnych (AON) oraz organizacji staży zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że beneficjent naruszył procedury dotyczące dokumentowania wydatków na usługi AON, w szczególności poprzez brak przedstawienia wymaganych kontraktów trójstronnych dla dwóch asystentów. Ponadto, sąd stwierdził nieprawidłowości w organizacji staży zawodowych, polegające na zaangażowaniu opiekunów stażu, którzy nie byli faktycznie związani z podmiotem przyjmującym na staż umową o pracę lub umową cywilnoprawną inną niż umowa dotycząca samego stażu. Sąd podkreślił, że naruszenie procedur, w tym postanowień umowy o dofinansowanie oraz wytycznych, skutkuje obowiązkiem zwrotu środków, nawet jeśli nie doszło do bezpośredniej szkody finansowej, a jedynie potencjalnej. W ocenie sądu, beneficjent nie wykazał należytej staranności w realizacji projektu, co doprowadziło do niekwalifikowalności części wydatków i konieczności zwrotu środków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wymaganych dokumentów stanowi naruszenie procedur i wytycznych, co skutkuje uznaniem wynagrodzenia asystentów za wydatek niekwalifikowalny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kontrakt trójstronny jest dokumentem wymaganym przez wytyczne i nie może być zastąpiony jednostronnymi oświadczeniami asystentów. Brak ten, w połączeniu z innymi nieprawidłowościami w dokumentacji, prowadzi do uznania wydatków za niekwalifikowalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

Środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystane z naruszeniem procedur określonych w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

Pomocnicze

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

Określa procedury, których naruszenie może skutkować obowiązkiem zwrotu środków.

Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013

Definicja 'nieprawidłowości' jako naruszenia prawa UE lub krajowego dotyczącego stosowania prawa UE, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii.

Wytyczne w zakresie kwalifikowalności art. 6.2 § pkt 3 lit. e, h

Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020

Określają warunki kwalifikowalności wydatków, w tym wymogi dotyczące dokumentacji i realizacji usług.

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć art. 1 § Załącznik nr 1, pkt 1.3

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa

Dotyczące realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa.

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć art. 3.5.2 § pkt 9, 11

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy

Dotyczące realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie procedur dotyczących dokumentowania wydatków na usługi AON poprzez brak wymaganych kontraktów trójstronnych. Naruszenie procedur dotyczących organizacji staży zawodowych poprzez zaangażowanie opiekunów niepowiązanych z firmą przyjmującą na staż. Naruszenie procedur skutkujące nieprawidłowościami w rozumieniu prawa UE, co rodzi obowiązek zwrotu środków.

Odrzucone argumenty

Zarzuty beneficjenta dotyczące błędnej oceny materiału dowodowego i naruszenia przepisów postępowania. Twierdzenie beneficjenta, że nie wystąpiły 'nieprawidłowości' w rozumieniu prawa UE, ponieważ nie doszło do bezpośredniej szkody w budżecie UE.

Godne uwagi sformułowania

W żadnym więc wypadku nie może ich zastąpić jednostronne oświadczenia asystentów osób niepełnosprawnych co do faktu zawarcia z nimi takich kontraktów. Pomimo faktu, że zostały przedstawione przez Beneficjenta zawarte umowy zlecenia (...) i dzienniki czynności asystenckich (...) - to wynagrodzenie asystentów (...) należy uznać za wydatek niekwalifikowalny. Zapewnienie odpowiedniej jakości opieki nad stażystą może zostać zagwarantowane jedynie poprzez oddelegowanie osoby z odpowiednim stażem zdobytym u danego pracodawcy, u którego ten staż ma się odbywać.

Skład orzekający

Urszula Zięba

przewodniczący

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Michał Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności wydatków w projektach UE, wymogów dokumentacyjnych, zasad organizacji staży zawodowych oraz konsekwencji naruszenia procedur."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych wytycznych i umowy o dofinansowanie, ale ogólne zasady dotyczące dokumentacji i procedur są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje błędów w dokumentacji i procedurach przy rozliczaniu projektów unijnych, co jest istotne dla wielu beneficjentów. Pokazuje, jak drobne uchybienia mogą prowadzić do znaczących zwrotów.

Błędy w dokumentacji projektu unijnego kosztowały beneficjenta ponad 33 tys. zł zwrotu dofinansowania.

Dane finansowe

WPS: 33 312,5 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 743/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 743/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Grzegorz Klimek (spr.), Sędzia: WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2022 r., sprawy ze skargi G. w K., na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego, z dnia 29 marca 2022 r. Nr ZPO-III.3160.1.23.2021.PŚ, w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania, - skargę oddala -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 marca 2022r. nr ZPO-III.3160.1.23.2021.PS Zarząd Województwa Małopolskiego (dalej: Zarząd, Organ) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości z dnia 15 października 2021r. nr RPOWM.MCP.19/21/01/D w przedmiocie określenia G. z siedzibą w K. (dalej: Beneficjent, Skarżąca) zwrotu dofinansowania w łącznej wysokości 33 312,50 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
1. W dniu 1 grudnia 2017r. pomiędzy Małopolskim Centrum Przedsiębiorczości w Krakowie, pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (dalej jako MCP), a Beneficjentem została zawarta umowa nr RPMP.09.01.02-12-0245/17-02 o dofinansowanie projektu pn. "Przerwać krąg niemocy - aktywizacja społeczna i reintegracja zawodowa 40 osób niepełnosprawnych intelektualnie z woj. Małopolskiego" (dalej: Projekt), realizowanego na podstawie umowy nr RPMP.09.01.02-12-0245/17-02 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa 9 Region spójny społecznie, Działanie 9.1, Poddziałanie 9.1.2 (dalej "Umowa o dofinansowanie"). Okres realizacji Projektu został ustalony od dnia 1 stycznia 2018r. do dnia 30 września 2019r.
W ramach realizacji projektu beneficjent zaplanował dla uczestników Projektu m.in. wsparcie przez asystentów osób niepełnosprawnych (dalej: AON, asystenci) oraz organizację staży zawodowych.
2. W dniach 21 maja 2019r. w siedzibie S .przy ul. [...] w K., w miejscu odbywania staży tj. przy ul. [...]oraz przy u. [...] w K., MCP przeprowadził kontrolę, podczas której wykryto nieprawidłowości związane ze świadczeniem usług AON, polegające na braku potwierdzenia przez uczestników Projektu, że usługa została zrealizowana, nienależytym udokumentowaniu poniesionych wydatków, poniesieniu wydatków nie przyczyniających się do realizacji celów projektu oraz nieprawidłowości związane z nienależytym udokumentowaniem wydatków dotyczących opiekunów staży.
W związku z powyższym MCP stwierdziło realizację Projektu (w zakresie objętym kontrolą) za zgodną z Umową o dofinansowanie, z zastrzeżeniem naruszenia procedur, skutkujących pomniejszeniem wydatków kwalifikowanych poniesionych nieprawidłowo, ujętych w złożonych, lecz nie zatwierdzonych wnioskach o płatność poprzez:
I. naruszenie § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie poprzez naruszenie podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. f, h oraz j Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków) w wersji z dnia 22 sierpnia 2019r. w związku z przedstawieniem do rozliczenia wydatków, które nie spełniają warunków kwalifikowalności z uwagi na: nienależyte udokumentowanie, brak potwierdzenia, że usługa została zrealizowana, poniesienie wydatków nie przyczyniających się do realizacji celów projektu;
II. naruszenie § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie poprzez naruszenie podrozdziału 6.2. pkt. 3 lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w wersji z dnia 22 sierpnia 2019r., w związku nienależytym udokumentowaniem wydatków dotyczących opiekunów staży, niezgodnie z zapisami ujętymi w sekcji 3.5.2 pkt 9 oraz 11 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 w wersji z dnia 2 listopada 2016r. (dalej: Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy).
Wnioski ustalone w ramach kontroli zostały przedstawione w Informacji pokontrolnej z dnia 3 grudnia 2019r., do której Beneficjent nie złożył zastrzeżeń.
W związku z powyższym MCP, działając na podstawie art. 207 ust. 8 w związku z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019r. poz. 869 z późn. zm.; dalej jako u.f.p.), wezwał Beneficjenta do zwrotu – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – środków w łącznej kwocie 68.312,50 PLN, w tym:
- 15.826,78 PLN pochodzących ze środków EFS wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Ministerstwo Finansów na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 19 września 2018r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP,
- 1.860,72 PLN pochodzących ze środków budżetu państwa wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez MCP na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 14 września 2018r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP,
- 45.299,25 PLN pochodzących ze środków EFS wraz z należnymi odsetkami w wysokości określoną jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Ministerstwo Finansów na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 28 marca 2019r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP,
- 5.325,75 PLN pochodzących ze środków budżetu państwa wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez MCP na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 28 marca 2019 r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP.
3. Wobec braku zwrotu środków w terminie określonym w wezwaniu z dnia 16 kwietnia 2020r., Organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie środków wypłaconych na podstawie umowy o dofinansowanie.
W jego wyniku MCP – decyzją z dnia 15 października 2021r. nr RPOWM.MCP.19/21/01/D – określił Beneficjentowi do zwrotu dofinansowania w łącznej wysokości 33 312,50 zł wraz znaleźnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, na którą składają się kwoty:
- 11.352,78 PLN pochodzących ze środków europejskich odpowiadających wkładowi Europejskiego Funduszu Społecznego wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Ministerstwo Finansów na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 19 września 2018r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP (data obciążenia rachunku Beneficjenta), pomniejszonymi o odsetki za okres od dnia wszczęcia postępowania, tj. od dnia 15 czerwca 2020r. do dnia doręczenia decyzji;
- 1.334,72 PLN pochodzących z krajowego współfinansowania z budżetu państwa wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 14 września 2018r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP (data obciążenia rachunku Beneficjenta), pomniejszonymi o odsetki za okres od dnia wszczęcia postępowania, tj. od dnia 15 czerwca 2020r. do dnia doręczenia decyzji;
- 18.455,25 PLN pochodzących ze środków europejskich odpowiadających wkładowi Europejskiego Funduszu Społecznego wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Ministerstwo Finansów na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 28 marca 2019r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP (data obciążenia rachunku Beneficjenta), pomniejszonymi o odsetki za okres od dnia wszczęcia postępowania, tj. od dnia 15 czerwca 2020r. do dnia doręczenia decyzji;
- 2.169,75 PLN pochodzących z krajowego współfinansowania z budżetu państwa wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości na rachunek bankowy Beneficjenta, tj. od dnia 28 marca 2019r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy MCP (data obciążenia rachunku Beneficjenta), pomniejszonymi o odsetki za okres od dnia wszczęcia postępowania, tj. od dnia 15 czerwca 2020r. do dnia doręczenia decyzji.
4. Od powyższej decyzji, Beneficjent złożył odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 184 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p. i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. poprzez błędne ich zastosowanie, polegające na nieprawidłowym zastosowaniu korekt finansowych w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia "nieprawidłowości" w realizacji projektu przez Beneficjenta w rozumieniu art. 2 pkt. 36 rozporządzenia 1303/2013;
II. naruszenie przepisów oraz w konsekwencji przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie polegających w szczególności na uznaniu, że:
- usługi Asystenta Osoby Niepełnosprawnej - A. R. za okres XII 2018 i I 2019 oraz M. S. za okres XII 2018 i l 2019 nie były wykonywane, względnie zostały należycie udokumentowane przez Beneficjenta, przez co Instytucja dopuściła się naruszenia sekcji 6.2 pkt 3 lit. h Wytycznych w związku z § 8 ust. 2 umowy o dofinansowanie z dnia 1 grudnia 2017r. w zw. z art. 184 ust. 1 i art. 207 u.f.p.;
- wydatki w zakresie zatrudnienia opiekunów oraz wypłaty w tym zakresie wynagrodzenia były wydatkiem ponoszonym niezgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie oraz w sposób niezgodny z postanowieniami Wytycznych (....) przez co Instytucja dopuściła się naruszenia sekcji 6.2 pkt 3 lit e) Wytycznych oraz naruszenia sekcji 3.5.2 pkt 9-12 Wytycznych w brzmieniu z dnia 1.01.2018, a dodatkowo z § 8 ust. 2 umowy o dofinansowanie w zw. z § 1 pkt 52 umowy o dofinansowanie z dnia 1.12.2017 oraz art. 207 i 184 ust. 1 u.f.p. w związku z art. 6, 7, 8 k.p.a. i art. 65 oraz 354 k.c., a co miało istotny wpływna treść zaskarżonej decyzji;
III. błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przedstawionych przez Beneficjenta dokumentów świadczących o wykonaniu obowiązków AON przez A. R. za okres XII 2018 i l 2019 oraz M. S. okres XII 2018 i l 2019, w tym:
- umów zlecenia zawartych 30 XI 2018 roku z AON z firmą F.;
- dokumentów księgowych składanych przez AON i E. K.;
- dzienników czynności asystenckich wypełnianych przez AON;
- pism A. R. z 20 XI 2020 i M. S. z 26 XI 2020;
- pism A. K. (z 17 XI 2020), M. Ż. (z 26 XI 2020) i K. Ś. (z 2 XII 2020) dotyczących pracy wykonywanej przez AON;
- oświadczeń A. R. z 22 IV 2021 i M. S. z 22 IV 2021;
co skutkowało błędnym przyjęciem przez MCP, że Beneficjant nie udokumentował wydatków zgodnie z sekcją 6.2 pkt 3 lit h) obowiązujących Wytycznych, w związku z czym Instytucja dopuściła się naruszenia art. 7, 75 § 1 i 77 k.p.a.
5. Po rozpoznaniu odwołania, Zarząd Województwa Małopolskiego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 29 marca 2022r.
Powodem rozstrzygnięcia były stwierdzone przez MCP nieprawidłowości obejmujące szereg uchybień związanych z wydatkami dotyczącymi asystentów osób niepełnosprawnych (dalej: "AON") oraz w zakresie zatrudniania opiekunów staży zawodowych, które zostały scharakteryzowane w dwóch kategoriach.
Odnosząc się do naruszenia polegającego na nieprawidłowościach w zakresie świadczenia usług AON w projekcie, Organ wskazał, że Beneficjent zawierając Umowę o dofinansowanie zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z jej postanowieniami. Mając na uwadze, że Umowa o dofinansowanie określała procedurę realizacji przez Beneficjenta projektu pn. "Przerwać krąg niemocy -aktywizacja społeczna i reintegracja zawodowa 40 osób niepełnosprawnych intelektualnie z woj. Małopolskiego", słusznie – zdaniem Organu odwoławczego – w swym rozstrzygnięciu organ l instancji przyjął, że naruszenie zawartych w niej postanowień stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., a zatem wypełnia przesłankę zwrotu środków określoną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W ocenie Organu, Beneficjent dopuścił się zidentyfikowanych przez organ l instancji naruszeń w zakresie nienależytego wykonywania obowiązków w zakresie udokumentowania wydatków dotyczących świadczenia usług AON w projekcie. W ramach realizacji projektu Beneficjent zaplanował dla uczestników projektu m.in. wsparcie przez asystentów osób z niepełnosprawnościami oraz organizację staży zawodowych. Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie każdemu z uczestników Projektu (ze względu na specyfikę grupy docelowej) przysługiwało wsparcie przez AON, których zadania miały się opierać na uczeniu i rozwijaniu u osoby z niepełnosprawnością umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, asystowaniu w codziennych czynnościach życiowych, asystowaniu w załatwianiu spraw urzędowych (w tym pomoc w wypełnianiu dokumentów, również dokumentów projektowych), wspieraniu i pomocy w uzyskaniu zatrudnienia (w tym np. asystowaniu w poszukiwaniu informacji o wolnych stanowiskach pracy, kompletowaniu dokumentów, przygotowaniach do rozmowy z potencjalnym pracodawcą), motywowaniu do aktywności w szerszym niż do tej pory zakresie i podejmowania nowych działań, wspomaganiu kształtowania właściwych relacji osoby z niepełnosprawnością z innymi, w szczególności z osobami z bezpośredniego otoczenia i ze środowiska lokalnego.
Podmiotami realizującymi wsparcie asystentów, na podstawie umowy z G. były: E. M. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą U. (NIP [...]) na podstawie umowy na świadczenie usług asystenta osoby z niepełnosprawnością nr [...] z dnia 1 lutego 2019r. oraz E. K. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą F. (NIP [...]) na podstawie umowy na świadczenie usług szkoleniowych i doradczych nr [...] z dnia 27 marca 2018r. Przedsiębiorcy ci zawarli umowy zlecenia z osobami pełniącymi funkcję AON oraz kontrakty trójstronne: podmiot realizujący wsparcie - AON - uczestnik projektu. Lista AON stanowiła złącznik nr 1 do ww. umów pomiędzy Beneficjentem a podmiotami realizującymi wsparcie.
Następnie Organ odniósł się do zapisów umów zawieranych pomiędzy E. K. prowadzącą działalność gospodarcza pod firmą F. a asystentami na świadczenie usługi asystenta osoby z niepełnosprawnością.
Mając na uwadze, że świadczenie usług asystenckich podlega indywidualnemu dokumentowaniu i obejmuje w szczególności dziennik czynności usług asystenckich - zawierający m.in. ewidencję wykonania czynności usług asystenckich, w celu ustalenia, jakie czynności, w jakich dniach i w jakim wymiarze godzinowym były podejmowane przez A. R. i M. S., zdaniem Organu II instancji, MCP prawidłowo poddał szczegółowej analizie treść zapisów w ich dziennikach czynności usług asystenckich. W wyniku ponownej analizy zapisów dokumentacji przekazanej przez Beneficjenta, Organ w pełni podzielił ustalenia organu l instancji w zakresie braku trójstronnych kontraktów w aktach sprawy dla A. R. i M. S. na świadczenie usług AON zawartych z E. K. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą F.
Zarząd Województwa Matolskiego podzielił argumentację organu l instancji, który wskazał, że w związku z rozbieżnościami dotyczącymi świadczenia usług AON pomiędzy informacjami przekazanymi przez uczestników Projektu a dziennikami czynności asystenckimi i wyjaśnieniami Beneficjenta zaistniała konieczność ponownej weryfikacji faktycznego świadczenia tych usług. Dodatkowo organ l instancji nie ograniczył się wyłącznie do analizy okoliczności stanu faktycznego przez pryzmat Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, ale także przez pryzmat Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa. Co istotne w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ l instancji dopuścił jako dowód w sprawie dokumenty przekazane przez Beneficjenta: umowy zlecenia zawarte z AON oraz kontrakty trójstronne zawarte pomiędzy podmiotem realizującym wsparcie a asystentem i uczestnikiem Projektu. Przy czym, jak wskazał organ l instancji, zgodnie z § 5 umów zleceń integralną cześć umowy stanowią harmonogramy, w których zawarta jest informacja o okresie, miejscu, dniach i godzinach wykonywania zlecenia, które nie zostały załączone do umów zlecenia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu l instancji, który wskazał, że w harmonogramie powinna być zawarta informacja o świadczeniu usług AON, która jest konieczna do dokonania ostatecznych ustaleń w sprawie. Jak wynika z materiału dowodowego organ l instancji pismem z dnia 12 listopada 2020r. wezwał Beneficjenta do przesłania potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii harmonogramów stanowiących integralną cześć umów zleceń zawartych w celu wykonania usług AON lub do przedstawienia pisemnych wyjaśnień w zakresie, do którego odnoszą się ww. dokumenty.
Z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w odpowiedzi na powyższe wezwanie Beneficjant wskazał, że dzienniki czynności asystenckich odpowiadają co do zasady informacjom, jakie powinny być zawarte w dokumencie określonym w § 5 umowy zlecenia, zaś brak wskazania w nich miejsca wykonywania czynności stanowi być może niedopatrzenie ze strony umowy, jednak nie wpływa na kwestie prawidłowości merytorycznego wykonywania tych umów. Ponadto Beneficjent wskazał, że miejscem świadczenia usług AON powinno być, zgodnie z Umową o dofinansowanie, miejsce odbywania stażu względnie miejsce pobytu danego uczestnika Projektu, które to informacje zawarte są w umowach o staż zawodowy uczestników Projektu.
W tych okolicznościach organ l instancji wystosował wezwania do przesłania kopii dokumentów potwierdzających świadczenie usług AON na rzecz uczestników Projektu lub do przedstawienia wyjaśnień w zakresie świadczenia tych usług i ich weryfikacji oraz do opiekunów staży, którzy zgodnie z zawartymi umowami o staż, opiekowali się uczestnikami Projektu, objętymi również usługami AON.
W ocenie Organu, udzielone odpowiedzi wskazują, że usługi AON na rzecz uczestników projektów były realizowane, w miejscu wykonywania stażu oraz w miejscu pobytu osób niepełnosprawnych w K. W trakcie kontroli Beneficjent przedstawił umowy zlecenia pomiędzy podmiotami realizującymi usługę a asystentami osób z niepełnosprawnościami, dzienniki czynności asystenckich, co do których nie było zastrzeżeń w informacji pokontrolnej z wizyty monitoringowej z dnia 3 grudnia 2019r. Jednak w systemie SL2014 znajdowały się również przekazane przez Beneficjenta kontrakty trójstronne zawarte pomiędzy podmiotem realizującym wsparcie a asystentem i uczestnikiem projektu. W tych okolicznościach stanu faktycznego, wezwano Beneficjenta do uzupełnienia brakujących umów zleceń i kontraktów trójstronnych dotyczących A. P. i K. P. oraz kontraktów trójstronnych dla A. R. i M. S.. Jak wynika z ustaleń organu l instancji, Beneficjent przesłał do MCP umowy zlecenia i kontrakty trójstronne dotyczące A. P. i K. P., natomiast nie zostały przesłane kontrakty trójstronne dotyczące A. R. i M. S., a Beneficjent przedłożył jedynie jednostronne oświadczenia asystentów złożone na kontraktach co do faktu zawarcia z nimi takich kontraktów.
W związku z powyższym, zdaniem Organu, pomimo faktu, że zostały przedstawione przez Beneficjenta zawarte umowy zlecenia pomiędzy realizatorem wsparcia a asystentami (A. R. - umowa zlecenia nr [...] z dnia 30 listopada 2018r, M. S. - umowa zlecenie nr [...] z dnia 30 listopada 2018r.) i dzienniki czynności asystenckich ww. osób dla uczestników Projektu: A. F., D.Ł., S. M., M. R. za miesiące grudzień 2018r. i styczeń 2019r. oraz w trakcie postępowania administracyjnego zostało potwierdzone świadczenie usług AON na rzecz osób z niepełnosprawnościami (uczestników projektu) - to wynagrodzenie asystentów: A. R. i M. S. za miesiąc grudzień 2018r. i styczeń 2019r. należy uznać za wydatek niekwalifikowalny. W ocenie Organu brak przedstawienia przez Beneficjenta dowodu w postaci kontraktów trójstronnych dla A. R. oraz M. S. stanowi naruszenie pkt 3 lit. e podrozdziału 6.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w związku z naruszeniem pkt 1.3 Załącznika nr 1 do Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa, dlatego wydatki poniesione na wynagrodzenie dla tych asystentów w wymiarze 160 godzin stanowią wydatki niekwalifikowalne ze względu na naruszenie ww. Wytycznych.
Organ podzielił również argumentację MCP dotyczącą nieprawidłowości w zakresie staży zawodowych. Organ I instancji zastosował właściwe Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków. Beneficjent realizujący przedmiotowy projekt zobowiązany był stosować Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków EFS i EFRR w wersji z dnia 24 października 2016r. oraz do stosowania Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy w wersji z dnia 2 listopada 2016r., co wynika bezpośrednio z zapisów § 1 pkt 52 lit. k w zw. z § 8 ust. 2 lit. f Umowy o dofinansowanie. Zarząd uznał, że stwierdzone naruszenie dotyczy wszystkich opiekunów staży zaangażowanych do świadczenia usług w niewłaściwej formie, tj. na podstawie umowy cywilnoprawnej, której stroną było G.1 sp. z o.o. - nie tylko tych opisanych w informacji pokontrolnej z wizyty monitoringowej, lecz wszystkich tych, których wynagrodzenie zostało rozliczone we wnioskach o płatność, w dokumentach: [...] z 23 września 2019r. i [...] z 12 października 2018r. Pełnienie obowiązków opiekunów stażu odbywało się na podstawie umów zlecenia zawartych pomiędzy opiekunami a G.1 sp. z o.o. oraz trójstronnych umów o staż zawodowy wraz z załącznikami (zakres obowiązków, program stażu) zawartych pomiędzy realizatorem staży – G. a przyjmującym na staż - G.1 sp. z o.o. oraz stażystami - uczestnikami Projektu. Jednak zawarcie umowy zlecenia przez G.1 sp. z o. o. wyłącznie na świadczenie usług opiekunów staży z osobami niezwiązanymi z firmą/pracodawcą, u którego odbywa się staż, stanowi naruszenie prawa i w związku z tym kwoty wydatkowane w projekcie na wynagrodzenia opiekunów staży w łącznej kwocie 22 650,00 PLN, tj. kwota 6150,00 PLN (na podstawie dokumentu [...]) i 16 500,00 PLN (na podstawie dokumentu [...]) są wydatkiem niekwalifikowalnym w projekcie, stanowiącym nieprawidłowość. W tych okolicznościach Beneficjent naruszył procedury określone w Umowie o dofinansowanie, a także w Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa, a tym samym zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 207 ust.1 pkt 2 u.f.p.
W świetle powyższego, zdaniem Organu, w omawianym stanie faktycznym działanie Beneficjenta polegające na poniesieniu wydatków na wsparcie AON w warunkach braku należytego udokumentowania wydatków w zakresie A. R. oraz M. S. stanowiło naruszenie § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie oraz podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. e oraz h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (w wersji z dnia 19 lipca 2017 r.), a także pkt 1.3 Załącznika nr 1 do Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków EFS i EFRR (w wersji z dnia 24 października 2016r.).
Jednocześnie w związku z nieprawidłowościami w zakresie realizacji staży zawodowych Beneficjent dopuścił się także naruszenia § 8 ust. 3 i § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie poprzez naruszenie podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. e Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (w wersji z dnia 19 lipca 2017r. i z dnia 22 sierpnia 2019 r.) oraz sekcji 3.5.2. pkt 9 oraz pkt 11 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy (w wersji z dnia 2 listopada 2016r.). Zdaniem Organu, Beneficjent przyznane mu w ramach projektu dofinansowanie wykorzystał zatem z naruszeniem procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków dofinansowania pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa wart. 184 u.f.p., a tym samym swoim działaniem wypełnił przesłankę do zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków, określoną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W ocenie Organu, organ I instancji ustalając wartość korekt finansowych, jak i pomniejszeń wydatków kwalifikowanych, prawidłowo zastosował § 4 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 971, dalej: "Rozporządzenie ws. korekt"), wyjaśniając, że na etapie przedmiotowego postępowania administracyjnego zostały złożone nowe dokumenty i wyjaśnienia, wskazane zostały nowe okoliczności, które uzasadniały zmianę stanowiska MCP. W związku z powyższym część wydatków niekwalifikowanych stwierdzonych w trakcie kontroli, została uznana przez organ prowadzący przedmiotowe postępowanie jako wydatki kwalifikowalne i ostateczna kwota nieprawidłowości podlegającej zwrotowi wynosi 33 312,50 zł.
Wbrew twierdzeniom Beneficjenta, organ l instancji nakładając korektę finansową wziął pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości, a nie kwestie formalne. W zaskarżonej decyzji Organ l instancji uwzględnił bowiem wskazania wynikające z art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013, obligujące do wzięcia pod uwagę przy nakładaniu korekt charakteru i wagi nieprawidłowości oraz strat finansowych poniesionych przez fundusze europejskie, przedstawiając uzasadnienie, jakie względy zaważyły na wysokości nałożonych korekt. W tym kontekście organ l instancji odwołał się także do § 3 ust. 2 ww. Rozporządzenia ws. korekt, stanowiącego na płaszczyźnie prawa krajowego mechanizm miarkowania sankcji finansowej w przypadku nieprawidłowości indywidualnej i konieczności nałożenia korekty. Uzupełniająco, Zarząd wskazał, że kluczowym aspektem przesądzającym o zasadności żądania od Beneficjenta zwrotu środków w wysokości określonej w niniejszej decyzji, jest wystąpienie nieprawidłowości, wynikających z naruszeń postanowień Umowy o dofinansowanie a także przy dokumentowaniu wydatków. W analizowanej sprawie każdy z ujawnionych przypadków naruszenia przez Beneficjenta procedur, tj. zapisów obowiązującej go Umowy o dofinansowanie w związku z zapisami Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, stanowić może samodzielną i wystarczającą przesłankę wydania decyzji o zwrocie środków zgodnie z art. 207 u.f.p. W analizowanej sprawie nie może być mowy o incydentalnym czy przypadkowym charakterze nieprawidłowości, nie mamy także do czynienia z pojedynczym przejawem naruszenia zasad obowiązujących przy realizacji projektu współfinansowanego ze środków publicznych. Beneficjent decydując się na ubieganie się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WM, a w konsekwencji podpisując umowę o dofinansowanie projektu, przyjął zasady i warunki określone w Umowie o dofinansowanie, w tym również obowiązek realizacji projektu z należytą starannością. Zasady i procedury obowiązujące przy realizacji projektów dofinansowywanych ze środków unijnych, w tym w szczególności dotyczące ponoszenia wydatków i ich dokumentowania, odgrywają kluczowe znaczenie dla zapewnienia prawidłowości realizacji projektu. Przestrzeganie obowiązujących procedur jest obowiązkiem Beneficjenta, gdyż to one stanowią gwarancję, że proces wykorzystania środków unijnych będzie prawidłowy, a wszystkie ponoszone w ramach projektu wydatki będą kwalifikowalne. Z kolei działanie Beneficjenta polegające na braku odpowiedniego udokumentowania wydatków związanych z świadczeniem usług AON oraz niewłaściwa realizacja staży zawodowych, doprowadziło w konsekwencji do rzeczywistej szkody w budżecie Unii poprzez sfinansowanie wydatków w nieuzasadnionej wysokości. Beneficjent poniósł wydatki związane z wynagrodzeniem AON oraz stażystów ze środków zgromadzonych na rachunku wyodrębnionym do obsługi zaliczki przekazanej przez MCP ze środków europejskich, a następnie przedstawił je do rozliczenia w ramach wniosków o płatność nr RPMP.09.01.02-12-0245/17-005, nr RPMP.09.01.02-12-0245/17-006 i nr RPMP.09.01.02-12-0245/17-008.
Wbrew zarzutom Beneficjenta, Organ nie stwierdził nieprawidłowości w decyzji organu l instancji w zakresie dotyczącym wystąpienia szkody w budżecie UE. Organ odwoławczy stwierdził, że zachowanie Beneficjenta, polegające na niedochowaniu należytej staranności przy dokumentowaniu poniesionych wydatków na świadczenie usług AON w projekcie, jak również występujące nieprawidłowości w zakresie realizacji staży zawodowych stanowią naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków dofinansowania tj. art. 184 u.f.p., co z kolei przełożyło się na zrealizowanie dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p. Zdaniem Organu ww. nieprawidłowości spowodowały wystąpienie szkody rzeczywistej w budżecie ogólnym UE, gdyż środki finansowe zostały nieprawidłowo wydatkowane przez Beneficjenta. Doszło zatem do wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 skutkującej koniecznością zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków. Jak wskazał w swojej decyzji organ l instancji, Beneficjent, tj. G. z siedzibą w K., jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 2 pkt 37 rozporządzenia nr 1303/2013. W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło również do naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Beneficjent swym działaniem naruszył nie tylko postanowienia Umowy o dofinansowanie, ale w zakresie świadczenia usług AON w projekcie także zapisy podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. e oraz h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (w wersji z dnia 19 lipca 2017r.), a także pkt 1.3 Załącznika nr 1 do Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków EFS i EFRR (w wersji z dnia 24 października 2016r.), natomiast w zakresie realizacji staży zawodowych Beneficjent naruszył § 8 ust. 3 i § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie poprzez naruszenie podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. e Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (w wersji z dnia 19 lipca 2017r. i z dnia 22 sierpnia 2019r. ) oraz sekcji 3.5.2. pkt 9 oraz pkt 11 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy (w wersji z dnia 2 listopada 2016r.), co miało szkodliwy wpływ na budżet Unii, bowiem doprowadziło do sfinansowania wydatków niekwalifikowanych.
6.1. Pismem z dnia 6 maja 2022r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Sądu na powyższą interpretację.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 6, 7a, 8, 77 i 80 k.p.a., sekcji 6.2 pkt 3 lit h) i e) obowiązujących Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014- 2020 (dalej: Wytyczne lub Wytyczne w zakresie kwalifikowalności) oraz pkt 1.3 załącznika nr 1 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014- 2020 (dalej Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć) w związku z §8 ust. 2 umowy o dofinansowanie z 1 grudnia 2017 roku, przy czym naruszenia przepisów miały istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na wadliwym uznaniu, że usługi Asystenta Osoby Niepełnosprawnej – A. R. za okres XII 2018 i I 2019 oraz M. S. za okres XII 2018 i I 2019 nie zostały należycie udokumentowane przez Beneficjenta i stanowią wydatek niekwalifikowalny;
- art. 6, 7a, 8, 77 i 80 k.p.a., sekcji 6.2 pkt 3 lit e) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności oraz naruszenia sekcji 3.5.2 pkt 9-12 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 (dalej Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć) w brzmieniu z dnia 1.01.2018r., w związku z § 8 ust. 2 i §1 pkt 52 umowy o dofinansowanie z 1 grudnia 2017 roku, przy czym naruszenia przepisów miały istotny wpływ na wynik sprawy, oraz dodatkowo mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów art. 65 oraz 354 kodeksu cywilnego polegającego na wadliwym uznaniu, że wydatki w zakresie zatrudnienia opiekunów, oraz wypłaty w tym zakresie wynagrodzenia były wydatkiem ponoszonym niezgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie i stanowią koszt niekwalifikowalny w zakresie stwierdzonym w zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji;
- art. 184 ust. 1 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. poprzez błędne ich zastosowanie, polegające na nieprawidłowym zastosowaniu korekt finansowych w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia "nieprawidłowości" w realizacji projektu przez Beneficjenta, w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
W uzasadnieniu skargi, Skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
6.2. W odpowiedzi na skargę Organ, reprezentowany przez pełnomocnika, podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
7.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
7 .2. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna.
7.3. Z treści art. 9 ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2018r. poz. 1431 z późn. zm.) wynika, że do zadań Instytucji Zarządzającej należy w szczególności odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym m.in. wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych. Z treści art. 24 ust. 1 ww. ustawy wynika z kolei, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11. W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości właściwa instytucja wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu (art. 24 ust. 9 ustawy wdrożeniowej). Do zwrotu przyznanych płatności stosuje się zatem przepisy ustawy o finansach publicznych.
W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Zgodnie z jego treścią – w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia: 22 stycznia 2015r., II GSK 2004/13; 16 stycznia 2020r., I GSK 1607/18; 8 czerwca 2022r., I GSK 728/19; dnia 29 czerwca 2022r., I GSK 2567/18), zgodnie z którymi, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.
Podpisana przez beneficjenta umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu procedur mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów.
W celu wykazania, że spełniła się jedna z przesłanek zwrotu środków przez beneficjenta uregulowanych w art. 207 ust. 1 u.f.p., organ musi wskazać naruszenie przez beneficjenta konkretnej normy prawnej wynikającej z przepisów powszechnie obowiązującego prawa i określić, w jaki sposób zachowanie beneficjenta spowodowało naruszenie tej normy i co za tym idzie - spełnienie przesłanki zwrotu środków. Obowiązek wykazania przepisów prawa, które beneficjent naruszył swoim konkretnym zachowaniem (działaniem lub zaniechaniem), ogranicza arbitralność organów przy ocenie, czy spełniła się przesłanka zwrotu środków określona w art. 207 ust. 1 u.f.p. Jednocześnie, określając kwotę do zwrotu, polskie organy powinny ustalić, czy uchybienie wymienione w art. 207 ust. 1 u.f.p. stanowi nieprawidłowość w rozumieniu przepisów unijnych. Pojęcie nieprawidłowości indywidualnej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego nr 1303/2013, do której to definicji odsyła wprost art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie zatem z definicją zawartą w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażania EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Nieprawidłowością jest zatem nie tylko działanie wywołujące szkodę, ale także mogące jej wywołać (szkoda potencjalna). Do popełnienia "nieprawidłowości" dochodzi wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Należy też zauważyć, że przepis rozporządzenia wprowadza generalną definicję nieprawidłowości, bez rozróżnienia na nieprawidłowość indywidualną i systemową, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie obowiązek wydania decyzji o zwrocie środków. Do postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania zastosowanie mają również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Wynika to z treści art. 67 u.f.p., zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa.
7.4. Spór miedzy Stroną i Organem dotyczył zasadniczo odpowiedzi na pytanie, czy wystąpiły w sprawie nieprawidłowości, które skutkowałyby zwrotem dofinansowania.
Organy ustaliły, że w związku z rozbieżnościami dotyczącymi świadczenia usług AON pomiędzy informacjami przekazanymi przez uczestników Projektu a dziennikami czynności asystenckimi i wyjaśnieniami Beneficjenta zaistniała konieczność ponownej weryfikacji faktycznego świadczenia tych usług. W konsekwencji wezwano do uzupełnienia dostarczonej dokumentacji o brakujące: kontrakty trójstronne (zawierane pomiędzy podmiotem realizującym wsparcie, AON i uczestnikiem projektu), umowy zlecenia zawierane z AON oraz harmonogramy do umów zlecenia (stanowiące załącznik i integralną część tychże umów, w których zawarta jest informacja o okresie, miejscu, dniach i godzinach wykonywania zlecenia).
Beneficjent dostarczył niektóre z brakujących dokumentów (m.in. umowy zlecenia i kontrakty trójstronne dotyczące A. P. i K. P.) i w tym zakresie wydatki nie były kwestionowane w wydanych decyzjach. Nie dostarczono natomiast kontraktów trójstronnych oraz harmonogramów do zawartych umów zleceń dotyczących dwóch asystentów osób niepełnosprawnych (AON), tj. A. R. i M. S..
W zamian Beneficjent dostarczył jednostronne oświadczenia asystentów złożone na kontraktach co do faktu zawarcia z nimi takich kontraktów. Natomiast w odniesieniu do brakujących harmonogramów (załączniki do umów zleceń) Beneficjant wskazał, że dostarczone dzienniki czynności asystenckich odpowiadają co do zasady informacjom, jakie powinny być zawarte w ww. harmonogramach (określonych w § 5 umowy zlecenia), zaś brak wskazania w nich miejsca wykonywania czynności stanowi być może niedopatrzenie ze strony umowy, jednak nie wpływa na kwestie prawidłowości merytorycznego wykonywania tych umów.
Odnosząc się do tej kwestii spornej należy przyznać rację Organowi. Kontrakt trójstronny – jak sama nazwa wskazuje – został zawarty pomiędzy trzema stronami. W żadnym więc wypadku nie może ich zastąpić jednostronne (podkreślenie Sądu) oświadczenia asystentów osób niepełnosprawnych co do faktu zawarcia z nimi takich kontraktów.
Beneficjent zawierając Umowę o dofinansowanie zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z jej postanowieniami. Pomimo to – zdaniem Sądu – Beneficjent dopuścił się zidentyfikowanych przez organy naruszeń w zakresie nienależytego wykonywania obowiązków w zakresie udokumentowania (podkreślenie Sądu) wydatków dotyczących świadczenia usług AON w projekcie.
Pomimo faktu, że zostały przedstawione przez Beneficjenta zawarte umowy zlecenia pomiędzy realizatorem wsparcia a asystentami (A. R. - umowa zlecenia nr [...] z dnia 30 listopada 2018r, M. S. - umowa zlecenie nr [...] z dnia 30 listopada 2018r.) i dzienniki czynności asystenckich ww. osób dla uczestników Projektu: A. F., D.Ł., S. M., M. R. za miesiące grudzień 2018r. i styczeń 2019r. oraz w trakcie postępowania administracyjnego zostało potwierdzone świadczenie usług AON na rzecz osób z niepełnosprawnościami (uczestników projektu) - to wynagrodzenie asystentów: A. R. i M. S. za miesiąc grudzień 2018r. i styczeń 2019r. należy uznać za wydatek niekwalifikowalny. W ocenie Sądu (na takim stanowisku stanął też Organ) brak przedstawienia przez Beneficjenta dowodu w postaci kontraktów trójstronnych dla A. R. oraz M. S. stanowi naruszenie pkt 3 lit. e podrozdziału 6.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w związku z naruszeniem pkt 1.3 Załącznika nr 1 do Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa, dlatego wydatki poniesione na wynagrodzenie dla tych asystentów w wymiarze 160 godzin stanowią wydatki niekwalifikowalne ze względu na naruszenie ww. Wytycznych.
7.5. W zakresie organizowanych staży zawodowych spór dotyczy przede wszystkim tego, które Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć (...) należy zastosować w niniejszej sprawie, tzn. czy Wytyczne obowiązujące w dniu zawarcia umowy (jak twierdzi Organ), czy też późniejsze Wytyczne (jak twierdzi Strona), ponieważ są one korzystniejsze dla Beneficjenta.
W tym zakresie należy odwołać się do Umowy o dofinansowanie. Zgodnie z jej § 8 ust. 2, Beneficjent oświadczył, ze zapoznał się z treścią i zobowiązał się do stosowania wytycznych horyzontalnych i wytycznych programowych, mając na względzie następujące zasady:
a) w przypadku zmiany Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, zastosowanie ma ich najnowsza wersja z zastrzeżeniem lit. b) i c),
b) do oceny kwalifikowalności poniesionych wydatków stosuje się wersję Wytycznych obowiązującą w dniu poniesienia danego wydatku, z uwzględnieniem lit. c) i d),
c) do oceny prawidłowości umów zawartych w ramach realizacji projektu w wyniku przeprowadzonych postępowań, w tym postepowań przeprowadzonych zgodnie z wymogami określonymi w podrozdziale 6.5 Wytycznych, stosuje się wersję obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania, które zakończyło się zawarciem danej umowy. Wszczęcie postępowania jest tożsame z publikacją ogłoszenia o wszczęciu postępowania lub zamiarze udzielenia zamówienia lub o prowadzonym naborze pracowników na podstawie stosunku pracy, pod warunkiem, że Beneficjent udokumentuje publikację ogłoszenia o wszczęciu postępowania,
d) w przypadku, gdy ogłoszona w trakcie realizacji Projektu (po podpisaniu umowy o dofinansowanie) wersja Wytycznych wprowadza rozwiązania korzystniejsze dla Beneficjenta, to w sytuacji wydatków poniesionych przed dniem stosowania nowej wersji Wytycznych oraz umów zawartych w wyniku postępowań przeprowadzonych zgodnie z wymogami określonymi w podrozdziale 6.5 Wytycznych przed dniem stosowania nowej wersji stosuje się zasady korzystniejsze dla Beneficjenta, o ile wydatki te nie zostały jeszcze zatwierdzone we wniosku o płatność,
e) każda wersja Wytycznych jest stosowana od daty wskazanej w komunikacie ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ‘Monitor Polski". Komunikat zawiera dodatkowo adres strony internetowej portalu, na których zostanie zamieszczona treść Wytycznych,
f) w przypadku zmiany wytycznych innych niż wskazane w lit. a) zastosowanie mają przepisy przejściowe określone w tychże wytycznych, a w przypadku braku takich uregulowań obowiązują wytyczne wskazane w umowie o dofinansowanie (§ 1 pkt 52), chyba że Strony umowy o dofinansowanie określa inaczej.
W tym zakresie należy zwrócić uwagę, że w § 8 ust. 2 lit. a) Umowy mowa jest jedynie o Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Również do tych Wytycznych, poprzez dalsze odesłania, stosuje się w § 8 ust. 2 lit. b), lit. c) i lit. d) Umowy.
Natomiast dopiero w § 8 ust. 2 lit. f) mowa jest o pozostałych (podkreślenie Sądu) wytycznych. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie chodzi w tym przypadku o wytyczne inne niż horyzontalne, ale o wytyczne inne niż wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków, gdyż to właśnie wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków są wskazane w lit a) w § 8 ust. 2 Umowy.
Zatem w zakresie niniejszej umowy, te "inne" wytyczne to w szczególności:
- Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków EFS i EFRR,
- Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy.
Należy w tym miejscu zgodzić się z Organem, że Wytyczne te powinny być stosowane w wersjach z dnia – odpowiednio – 24 października 2016r. oraz 2 listopada 2016r. Wynika to bezpośrednio z (§ 1 pkt 52 w związku z § 8 ust. 2 lit. f) Umowy o dofinansowanie. Nie można w tej kwestii zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że należy stosować te wytyczne w wersjach późniejszych (korzystniejszych dla Beneficjenta), albowiem Wytyczne te (ich późniejsze wersje) nie posiadały przepisów przejściowych, a zatem Strony Umowy o dofinasowanie zobowiązane były do stosowania Wytycznych (innych niż Wytyczne w zakresie kwalifikowalności – podkreślenie Sądu) określonych w § 1 pkt 52 Umowy o dofinansowanie.
W zakresie organizacji stażów Skarżąca (realizator staży) zawarła porozumienie w sprawie organizacji staży z G.1 sp. z o.o. (przyjmującym na staż). Zawarto również trójstronne umowy o staż zawodowy pomiędzy Skarżącą (realizator staży), G.1 sp. z o.o. (przyjmującym na staż) i stażystą (uczestnik projektu). Zawarto również umowy zlecenia pomiędzy G.1 sp. z o.o. a osobami zobowiązującymi się do wykonania usługi opiekuna stażu.
W tym zakresie – zdaniem Sądu – Organ słusznie zakwestionował wydatki na rzecz wszystkich opiekunów staży. Zgodnie bowiem z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy (w wersji z dnia 2 listopada 2016r.) zaangażowanie osoby oddelegowanej do opieki nad stażystami wskazuje na konieczność jej faktycznego związania (czy to na podstawie umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej) z podmiotem, u którego stażysta odbywa staż. Zapewnienie odpowiedniej jakości opieki nad stażystą może zostać zagwarantowane jedynie poprzez oddelegowanie osoby z odpowiednim stażem zdobytym u danego pracodawcy, u którego ten staż ma się odbywać. Zatem niedopuszczalne było sprawowanie opieki nad stażystą przez osobę "z zewnątrz", tzn. przez osobę (opiekuna stażu) związana z podmiotem przyjmującym na staż (G.1 sp. z o.o.) tylko ww. umową zlecenia pomiędzy G.1 sp. z o.o. a opiekunem stażu.
Ponieważ w toku kontroli oraz postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, szeroko rozumianego zatrudnienia (czy to na podstawie umowy o pracę, czy też umowy cywilnoprawnej) któregokolwiek z opiekunów staży w spółce G.1 sp. z o.o. (przyjmujący na staż), nie wykazała jakiegokolwiek związku opiekunów staży ze spółką przyjmującą na staż poza ww. umowami zlecenia dotyczącymi stażu, organy słusznie zakwestionowały wydatki poniesione na rzecz wszystkich opiekunów staż. W tym zakresie Skarżąca naruszyła bowiem postanowienia Umowy oraz Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy (w wersji z dnia 2 listopada 2016r.).
7.6. W podsumowaniu stwierdzić należy, ze Beneficjent decydując się na ubieganie się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WM, a w konsekwencji podpisując umowę o dofinansowanie projektu, przyjął zasady i warunki określone w Umowie o dofinansowanie, w tym również obowiązek realizacji projektu z należytą starannością. Zasady i procedury obowiązujące przy realizacji projektów dofinansowywanych ze środków unijnych, w tym w szczególności dotyczące ponoszenia wydatków i ich dokumentowania, odgrywają kluczowe znaczenie dla zapewnienia prawidłowości realizacji projektu. Przestrzeganie obowiązujących procedur jest obowiązkiem Beneficjenta, gdyż to one stanowią gwarancję, że proces wykorzystania środków unijnych będzie prawidłowy, a wszystkie ponoszone w ramach projektu wydatki będą kwalifikowalne. Z kolei działanie Beneficjenta polegające na braku odpowiedniego udokumentowania wydatków związanych z świadczeniem usług AON oraz niewłaściwa realizacja staży zawodowych, doprowadziło w konsekwencji, do rzeczywistej szkody w budżecie Unii poprzez sfinansowanie wydatków w nieuzasadnionej wysokości. Beneficjent poniósł wydatki związane z wynagrodzeniem AON oraz stażystów ze środków zgromadzonych na rachunku wyodrębnionym do obsługi zaliczki przekazanej przez MCP ze środków europejskich, a następnie przedstawił je do rozliczenia w ramach wniosków o płatność.
Zachowanie Beneficjenta, polegające na niedochowaniu należytej staranności przy dokumentowaniu poniesionych wydatków na świadczenie usług AON w projekcie, jak również występujące nieprawidłowości w zakresie realizacji staży zawodowych stanowią naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków dofinansowania tj. art. 184 u.f.p., co z kolei przełożyło się na zrealizowanie dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 207 ust. 1 pkt. 2 u.f.p. Przedmiotowe nieprawidłowości spowodowały wystąpienie szkody rzeczywistej w budżecie ogólnym UE, gdyż środki finansowe zostały nieprawidłowo wydatkowane przez Beneficjenta. Doszło zatem do wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 skutkującej koniecznością zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków. Beneficjent jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 2 pkt 37 rozporządzenia nr 1303/2013. W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło również do naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Beneficjent swym działaniem naruszył nie tylko postanowienia Umowy o dofinansowanie, ale w zakresie świadczenia usług AON w projekcie także zapisy podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. e oraz h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (w wersji z dnia 19 lipca 2017r.), a także pkt 1.3 Załącznika nr 1 do Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków EFS i EFRR (w wersji z dnia 24 października 2016r.), natomiast w zakresie realizacji staży zawodowych Beneficjent naruszył § 8 ust. 3 i § 8 ust. 2 Umowy o dofinansowanie poprzez naruszenie podrozdziału 6.2. pkt 3 lit. e Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (w wersji z dnia 19 lipca 2017r. i z dnia 22 sierpnia 2019r. ) oraz sekcji 3.5.2. pkt 9 oraz pkt 11 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy (w wersji z dnia 2 listopada 2016r.), co miało szkodliwy wpływ na budżet Unii, bowiem doprowadziło do sfinansowania wydatków niekwalifikowanych.
Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 z uwagi na brak szkodliwego wpływu naruszenia procedur na budżet UE. Zawarta w przywoływanym art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 definicja nieprawidłowości nakazuje poszukiwać związku pomiędzy naruszenie prawa, a szkodą, choćby potencjalną w budżecie UE.
Jak wyżej już wywiedziono, do nieprawidłowości dochodzi także wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Mając na uwadze, że przy ustalaniu nieprawidłowości wystarczająca jest możliwość zaistnienia szkody, to już stwierdzenie naruszenia prawa pozwala, co do zasady przyjąć, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a szkodą w budżecie (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 października 2019r., I SA/Go 304/19). Strona rozliczając ze środków europejskich wydatki, które zostały poniesione niezgodnie z umową o dofinansowanie, regulaminem i wytycznymi, bez wątpienia w sposób realny działała na szkodę budżetu Unii. Nie sposób nie dostrzec, że przez rozliczenie wydatku niekwalifikowalnego, doszło do uszczuplenia środków unijnych. Trudno zatem przyjąć, aby wydatek ten był uzasadniony i nie był objęty definicją "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013.
Skoro dany wydatek nie może zostać uznany za wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem, ani za wykorzystany bez naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. podlega on zwrotowi.
7.7. Niezasadne są również zawarte w skardze zarzuty dotyczące obrazy przepisów postępowania, zwłaszcza ukierunkowane na wykazanie wad prowadzonego postępowania dowodowego oraz nieadekwatności ustalonych jego wyników w relacji do zgromadzonego w sprawie materiału.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Z kolei z zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), oraz z wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady, konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli.
W kontrolowanej sprawie, wbrew odmiennym twierdzeniom Skarżącej, postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy czyniło zadość powyższym wymogom.
Organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy, który oceniły nie przekraczając granic dowolności, omówiły też bardzo dokładnie cały ustalony stan faktyczny oraz dowody, na których te ustalenia zostały oparte. Uzasadnienia decyzji zawierają przedstawienie faktografii leżącej u podstaw dokonanych rozstrzygnięć, analizę dowodów uznanych za wiarygodne oraz wskazanie przyczyn, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności, a także wyczerpujący i kompleksowy wywód prawny. Należy zauważyć, że w toku postępowania Skarżąca nie składała wniosków dowodowych, które nie zostałyby rozpoznane. Aby w ramach swobodnej oceny nie zostały przekroczone granice dowolności, organ przy ocenie zebranych w sprawie dowodów powinien, m.in. kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla rozpatrywanej sprawy, wszechstronnością oceny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 października 2015r., I FSK 1148/14). Nie wystarczy wskazać w sposób wybiórczy na określony dowód, ponieważ jego moc i wiarygodność powinna być zbadana i oceniona na podstawie całego zebranego materiału dowodowego przy uwzględnieniu wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, mających znaczenie dla sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014r., I GSK 48/13).
Organy analizowały materiał dowodowy kompleksowo i akcentując jego koherentność, nie upatrując w osobno ujawnionych aspektach sprawy znaczenia determinującego, lecz podkreślając łączną wymowę ujawnionych faktów. Z uwagi na obszerność materiału i drobiazgowość dokonanej analizy nie wszystkie dowody korzystają tu z przymiotu zupełności, jednak w powiązaniu z pozostałymi tworzą spójną i zwartą całość.
Skarżąca nie podważyła skutecznie dokonanej przez organy oceny poszczególnych dowodów, a nade wszystko kwestionując ich wymowę nie przedstawiła, mimo odmiennych twierdzeń przedstawionych w skardze, wniosków dowodowych wskazujących na wadliwość ustaleń organów. Skarżąca negując ustalenia faktyczne dokonane przez organy podatkowe, poprzez wytknięcie rzekomych naruszeń proceduralnych w toku postępowania podatkowego nie przedstawiła w istocie żadnych konkretnych dowodów, które zmierzałyby do podważenia tych ustaleń. W szczególności cel ten nie mógł być osiągnięty przez forsowanie własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oderwaniu od wymowy, kontekstu i wzajemnych relacji dowodów, które legły u podstaw dokonania niewątpliwych, istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. Zarówno dowody te, jak i ich ocena, a także oparta na nich faktografia zostały wręcz drobiazgowo przedstawione w uzasadnieniach decyzji.
Wszelkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia zostały ustalone przez organy w oparciu o wyczerpujący materiał dowodowy, który został właściwie oceniony i nie pozostawia żadnych wątpliwości. Wyrazem tego są zaś pisemne motywy zapadłych rozstrzygnięć, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy i zawierające przekonywującą argumentację, a więc w tym zakresie odpowiadające warunkom opisanym w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Podniesione przez Skarżącą zarzuty stanowią w istocie polemikę, z prawidłowymi ustaleniami organów. Ta zaś - jako nieznajdująca oparcia w przepisach prawa, a przy tym pozbawiona mocy przekonywania wobec braku jej odzwierciedlenia w aktach sprawy, nie mogła doprowadzić do wniosków odmiennych, aniżeli te przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Podkreślić przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego aktu prawnego, co więcej nie poparte istotnymi argumentami lub wiarygodnymi dowodami, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
7.8. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI