I SA/Kr 741/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2020-07-14
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościwspółwłasnośćsolidarna odpowiedzialnośćposiadanie samoistneewidencja gruntówdecyzja podatkowaskarżącyorgan podatkowysąd administracyjny

WSA w Krakowie oddalił skargę podatnika w sprawie podatku od nieruchomości, uznając, że solidarny obowiązek podatkowy ciąży na współwłaścicielach, a skarżący nie wykazał samoistnego posiadania nieruchomości przez drugiego współwłaściciela.

Skarżący D. M. kwestionował decyzję ustalającą podatek od nieruchomości za 2019 r., twierdząc, że tylko drugi współwłaściciel, P. W., faktycznie włada nieruchomością i powinien ponosić cały ciężar podatkowy. Organy podatkowe oraz WSA w Krakowie uznały jednak, że zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w przypadku współwłasności, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, chyba że jeden z nich jest samoistnym posiadaczem całej nieruchomości. Skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie tezy o samoistnym posiadaniu przez P. W., a jedynie gołosłowne twierdzenia. Sąd podkreślił, że spory między współwłaścicielami dotyczące sposobu korzystania z nieruchomości nie wpływają na solidarny obowiązek podatkowy.

Sprawa dotyczyła skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza ustalającą podatek od nieruchomości za 2019 r. dla D. M. i P. W. jako współwłaścicieli lokalu użytkowego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, twierdząc, że nie posiada fizycznie nieruchomości, którą włada wyłącznie P. W., a także kwestionował prawidłowość uzasadnienia decyzji. Podkreślał, że KW nieruchomości ma nieuregulowany stan prawny, a ugoda dotycząca reprezentacji małoletniego skarżącego była nieważna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że zgodnie z art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w przypadku współwłasności, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że dla uznania posiadania za samoistne, konieczne jest wykazanie zarówno elementu fizycznego władania rzeczą (corpus possessionis), jak i elementu psychicznego (animus rem sibi habendi), czyli zamiaru władania rzeczą dla siebie jak właściciel. Skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie tezy, że P. W. jest samoistnym posiadaczem całej nieruchomości, a jego twierdzenia były gołosłowne. Sąd podkreślił, że spory między współwłaścicielami dotyczące sposobu korzystania z nieruchomości, dostępu do niej czy posiadania kluczy, pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie podatku od nieruchomości, jeśli nie wykazano samoistnego posiadania w rozumieniu przepisów cywilnych i podatkowych. Sąd odwołał się również do orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych, które potwierdzają, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, chyba że zostanie udowodnione samoistne posiadanie przez jednego z nich z wyłączeniem pozostałych. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, chyba że jeden ze współwłaścicieli jest samoistnym posiadaczem całej nieruchomości. Skarżący nie wykazał, aby drugi współwłaściciel był samoistnym posiadaczem.

Uzasadnienie

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych (art. 3 ust. 4) stanowi, że w przypadku współwłasności, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Samoistne posiadanie, które mogłoby przenieść obowiązek podatkowy na jednego posiadacza, wymaga wykazania zarówno fizycznego władania rzeczą, jak i zamiaru władania nią dla siebie jak właściciel, z wyłączeniem innych współwłaścicieli. Skarżący nie przedstawił dowodów na takie posiadanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.o.l. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele nieruchomości.

u.p.o.l. art. 3 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnikami podatku od nieruchomości są posiadacze samoistni nieruchomości.

u.p.o.l. art. 3 § ust. 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym.

u.p.o.l. art. 3 § ust. 4

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.

u.p.o.l. art. 3 § ust. 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną ciąży na właścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej.

Pomocnicze

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadacza samoistnego i zależnego.

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Podstawą wymiaru podatków jest stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 4, 5, 6

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Solidarny obowiązek podatkowy współwłaścicieli nieruchomości w podatku od nieruchomości. Brak dowodów na samoistne posiadanie nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli. Niezmienione dane w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego.

Odrzucone argumenty

Obowiązek podatkowy powinien obciążać wyłącznie faktycznego posiadacza nieruchomości (P. W.), a nie skarżącego. Nieruchomość posiada i włada nią wyłącznie P. W., a skarżący został pozbawiony władztwa. Niewłaściwy stan prawny nieruchomości i nieuregulowane sprawy cywilne. Decyzja organu była wadliwa z powodu braku pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nie został w żaden sposób wykazany ani element fizyczny samodzielnego władania rzeczą ani animus rem sibi habendi stanowisko skarżącego jest oparte jedynie na subiektywnym przekonaniu o takim stanie faktycznym, jest gołosłowne i nie poparte żadną merytoryczną argumentacją ani dowodami wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości

Skład orzekający

Inga Gołowska

sprawozdawca

Stanisław Grzeszek

przewodniczący

Urszula Zięba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli za podatek od nieruchomości oraz wymogów dowodowych dla wykazania samoistnego posiadania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności lokalu użytkowego i sporów między współwłaścicielami. Interpretacja pojęcia samoistnego posiadania w kontekście podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem prawny związany z podatkiem od nieruchomości w przypadku współwłasności i sporów między właścicielami. Jest to ciekawe dla prawników zajmujących się prawem podatkowym i nieruchomościami.

Współwłasność nieruchomości: kto płaci podatek, gdy jeden właściciel nie ma kluczy?

Dane finansowe

WPS: 520 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 741/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek /przewodniczący/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Sygn. powiązane
III FSK 3787/21 - Wyrok NSA z 2024-01-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi D. M. przy uczestnictwie P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. - skargę oddala -
Uzasadnienie
Sygn. akt: I SA/Kr [...]
Uzasadnienie
I.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] Burmistrz W. ustalił D. M. i P. W. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2019 w kwocie 520,00 zł oraz wskazał termin płatności podatku. W uzasadnieniach decyzji organ wyjaśnił, że z otrzymanego ze Starostwa Powiatowego zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów i budynków nr [...] z sierpnia 2016r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A [...] z [...] lipca 2016r. wynika, że P. W. nabył ˝ część lokalu innego niemieszkalnego wraz z udziałem w gruntach, położonego w budynku przy ul. [...] nr [...] w W.. Dalej organ podatkowy wskazał, że dokonuje ustaleń w przedmiotowej sprawie w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków (zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne) oraz złożonej informacji o nieruchomościach, obiektach budowlanych, gruntach i lasach. Organ podkreślił, że jeżeli nieruchomość jest współwłasnością osób fizycznych, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Organ podatkowy wymiar podatku dla osób fizycznych ustala w drodze decyzji, wspólnej dla wszystkich współwłaścicieli, której adresatami są wszyscy współwłaściciele. W decyzji organ l instancji przedstawił również szczegółowe wyliczenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył D. M. zarzucając naruszenie:
-art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Skarżący nie posiada fizycznie nieruchomości, bowiem nieruchomość posiada i włada nią wyłącznie P. W.-a KW miała i ma nieuregulowany stan prawny, bowiem ugoda I Ns [...] była i jest nieważna albowiem reprezentujący wówczas małoletniego skarżącego rodzice nie posiadali zgody sądu rodzinnego,
-art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. art. 210 § 1 pkt 4 oraz art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 207§2 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji niezawierającej pełnego rozstrzygnięcia i odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego,
-art. 1a ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez przyjęcie, że Odwołujący się przez wpis w rejestrze gruntów posiada nieruchomość, w sytuacji gdy KW nieruchomości ma niezgodny stan prawny co powinno wpierw zostać wzięte pod uwagę,
Ponosząc powyższe zarzuty Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta W. i obciążenie podatkiem samoistnego posiadacza części nieruchomości należnej od Odwołującego, ponieważ P. W. korzysta wyłącznie z całej nieruchomości i ogranicza prawa D. M. do posiadania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] kwietnia 2019r. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W pisemnych motywach decyzji wskazano, że z akt sprawy wynika, że przedmioty opodatkowania stanowią: lokal użytkowy nr [...] położony w budynku przy ul. [...] w W. o powierzchni użytkowej 65 m2 wraz z udziałem w gruncie związanym z własnością lokalu. Z ewidencji gruntów i budynków wynika, że przedmiotowy lokal użytkowy stanowi współwłasność P. W. (w udziale wynoszącym [...] części) i D. M. (w udziale wynoszącym [...] części). Z własnością lokalu wiążą się udziały: P. W. (udział wynoszący [...] części) i D. M. (udział wynoszący [...] części) w nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr [...], oznaczonej w ewidencji jako B-tereny mieszkaniowe, o łącznej powierzchni 0,0925. Ponadto z akt sprawy wynika, że P. W. nabył udział w powyższej nieruchomości lokalowej i gruncie na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 2016 r. zawartej w formie aktu notarialnego nr Rep. A [...].
Kolegium wskazało, że zakres podmiotowy podatku od nieruchomości został określony w art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust.3 posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; użytkownikami wieczystymi gruntów; posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: -wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub ż innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, -jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, o czym stanowi art. 3 ust. 3 w/w ustawy.
Zasady opodatkowania nieruchomości stanowiących przedmiot współwłasności lub współposiadania regulują art. 3 ust. 4-5 ustawy . Zgodnie z art. 3 ust. 4, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5. Stosownie zaś do postanowień art. 3 ust. 5 ustawy, jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 716) ciąży na właścicielach w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej.
Kolegium wyjaśniło, że powyższe przepisy w sposób jednoznaczny rozstrzygają, iż co do zasady podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości (względnie współwłaściciele - zgodnie z art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), chyba że nieruchomością włada posiadacz samoistny. W takim przypadku obowiązek podatkowy będzie spoczywał na posiadaczu samoistnym, a nie na właścicielu (współwłaścicielach nieruchomości).
Z akt sprawy wynika, że w okresie, za który ustalany jest podatek od nieruchomości, współwłaścicielami przedmiotów opodatkowania - lokalu użytkowego i związanego z nim udziału w gruncie są: P. W. i D. M.. Zdaniem jednego ze współwłaścicieli nieruchomości D. M. obowiązek podatkowy powinien obciążać wyłącznie drugiego współwłaściciela nieruchomości P. W., gdyż - jak podniesiono w odwołaniu - D. M. nie posiada fizycznie nieruchomości i nie ma do niej dostępu ani kluczy, a nieruchomość posiada i włada nią wyłącznie P. W..
Organ zauważył, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia posiadania rzeczy. Zatem należy odwołać się w tym zakresie do uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W rozumieniu powyższego przepisu na posiadanie samoistne składają się dwa elementy: element fizyczny władania rzeczą (corpus possessionis) oraz element psychiczny (animus rem sibi habendi) rozumiany jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Corpus possessionis oznacza, że osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, animus oznacza zaś wolę władania rzeczą dla siebie jak właściciel. Ustawodawca odróżnia posiadanie samoistne, obejmujące przypadki władania rzeczą Jak właściciel" od posiadania zależnego, które obejmuje przypadki władania rzeczą Jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą". Posiadacz zależny nie rości sobie do rzeczy prawa własności, lecz zachowuje się tak jak uprawniony z innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa posiadanie samoistne tym różni się od posiadania zależnego, że jest władztwem nad rzeczą niezależnym od dyspozycji i woli innej osoby. Wola władania rzeczą dla siebie jak właściciel wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na zamiar władania rzeczą jak właściciel i objawia się w uzewnętrznieniu swojego władztwa przed innymi podmiotami.
Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Powołane przepisy wymagają zatem, aby podmiot korzystający z nieruchomości uznany za posiadacza samoistnego w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego faktycznie władał rzeczą jak właściciel, a więc używał jej, pobierał pożytki, dysponował rzeczą jak właściciel. Oznacza to również brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005r., sygn. akt: III CK 332/05 oraz z dnia 29 września 2004r., sygn. akt: II CK 550/03).
Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zwykle bowiem wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z poszanowaniem prawa własności wszystkich z nich - posiadających nieruchomość i nieposiadających. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące współwłaścicielom. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 marca 2013r., sygn. akt: l SA/Lu 578/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2014r., sygn. akt: l SA/Kr 1366/13, podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w wyroku z dnia 21 czerwca 2016r., sygn. akt: l SA/GI 77/16).
W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie P. W. za posiadacza samoistnego przedmiotów opodatkowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie został w żaden sposób wykazany ani element fizyczny samodzielnego władania rzeczą (przedmiotami opodatkowania) przez Pana P. W. ani animus rem sibi habendi, a więc zamiar władania rzeczą dla siebie z pominięciem osoby drugiego współwłaściciela.
Organ zaznaczył, że akta wymiarowo-odwoławcze obejmują także akta za lata 2016-2018 w sprawach: [...], [...] i [...] i zostały przekazane do spraw za w/w lata.
II.
W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożył podatnik D. M. zarzucając:
-rażącą obrazę przepisów prawa materialnego:
- art. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną wykładnie i przyjęcie, że to na skarżącym ciąży obowiązek podatkowy w sytuacji gdy nie jest on fizycznie posiadaczem nieruchomości, nie włada fizycznie nieruchomością w tym nawet nie posiada do nieruchomości kluczy, nieruchomość posiada i włada wyłącznie P. W. - o co toczy się sprawa m. in. o wprowadzenie zarządcy przymusowego przed SR w W. do sygn. akt I Ns [...], ponadto wobec P. W. sprawy o wydanie nieruchomości się nie zakończyły .
- art. 210§1 pkt 6 w zw. z art. 210§1 pkt 4 oraz art. 210§1 pkt 5 w zw. z art. 207§2 O.p. poprzez wydanie decyzji niezawierającej pełnego rozstrzygnięcia i odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji,
- art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) poprzez przyjęcie, iż odwołujący się przez wpis w rejestrze gruntów posiada nieruchomość w sytuacji gdy skarżący faktycznie nie posiada nieruchomości, nie ma do nieruchomości dostępu w tym nie posiada kluczy od nieruchomości o co toczy się postępowanie przed SR w W. do sygn. akt IC [...], z kolei sprawa o dopuszczenie do posiadania, wydanie nieruchomości toczy się do sygn. akt IC [...] również przed SR w W..
- art. 21§3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, 5 i 9 u.p.o.l. poprzez błędne zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym.
Uzasadniając skargę jej autor podniósł, że aktualnie KW ma nieprawidłowy stan prawny. Skarżący pozostaje współwłaścicielem nieruchomości poł. w W. przy ul. [...] o pow. 65 mkw. z udziałami [...] dz. grunt.nr [...]. Sprawy wobec pana P. W. nie zakończyły się i nadal są zawisłe w szczególności sprawa o uznanie aktu notarialnego za nieważny. Pan P. W. jako jedyny posiada klucze do nieruchomości, nigdy owych kluczy nie wydał do rąk skarżącego jak i nie próbował nawiązać kontaktu ze skarżącym. Wobec czego organ podatkowy powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające oraz obciążyć faktycznego posiadacza nieruchomości tj. pana P. W. art. 3 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.). Ponadto, Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145§1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 247§1 O.p.). Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną przez Skarżącego decyzję organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.
Ocena stanu faktycznego ustalonego przez organ: należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09).
Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W myśl natomiast art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, z zastrzeżeniem ust. 5. Przywołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że organ podatkowy ma obowiązek ustalić wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami będą wszyscy współwłaściciele zobowiązani solidarnie. Organ podatkowy ma obowiązek badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana (posiadana samoistnie) przez poszczególnych współwłaścicieli. W szczególności ma obowiązek ustalania wysokości zobowiązań w zależności od posiadania części nieruchomości wspólnej, gdy zostanie wykazane zaistnienie samoistnego posiadania przez niektórych (nie wszystkich) współwłaścicieli. Powyższe wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie zasiedzenia. Sąd Najwyższy zauważył jedynie, że: "Samoistne posiadanie w zakresie udziału innego współwłaściciela, które może doprowadzić do zasiedzenia tego udziału, wymaga ujawnienia woli wyjścia poza własne prawa i wkroczenia w zakres zastrzeżony dla innego uprawnionego. Wykazanie aktywności potwierdzającej wolę wyłączenia innych współwłaścicieli od posiadania wymaga więc przeprowadzenia pozytywnego dowodu przez współwłaściciela posiadającego rzecz, a nie powołania się na domniemanie prawne" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2013r. sygn. akt: V CSK 269/12; wszystkie cytowane orzeczenia SN dostępne na stronie: www.sn.pl). Podobnie w postanowieniu z dnia 15 maja 2013r. sygn. akt: III CSK 263/12, Sąd Najwyższy zauważał, że: "Zasiedzenie w stosunku do innych, czy pozostałych współwłaścicieli jest dopuszczalne. Jedną z przesłanek takiego nabycia jest samoistne nieprzerwane współposiadanie nieruchomości wspólnej. Może tu wchodzić w rachubę samoistne posiadanie całości takiej rzeczy przez wnioskodawcę. Władanie rzeczą jak jedyny właściciel tj. z wyłączeniem innych osób, wyłącza możliwość posiadania pełnego prawa własności przez kilka osób, gdyż pełnia władztwa jednej osoby wyklucza takie samo władztwo innej osoby". W dalszej części cytowanego postanowienia Sąd Najwyższy argumentował, powołując się na wcześniejsze swoje poglądy, które zyskały akceptację w literaturze, że "... zmiana charakteru posiadania zależnego współwłaściciela nieruchomości w częściach ułamkowych w odniesieniu udziałów pozostałych (np. gdy współwłaściciel administruje, bądź zarządza rzeczą imieniem pozostałych) w posiadanie samoistne (np. gdy włada rzeczą wspólną tak jakby był współwłaścicielem i dalszych udziałów, a więc we własnym imieniu i niezależnie od woli pozostałych), powinno nastąpić w sposób widoczny dla dalszych współwłaścicieli. Takie wymaganie uzasadnił bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności, która byłaby narażona na uszczerbek, gdyby współwłaściciel uprawniony do współposiadania całości mógł łatwo doprowadzić do utraty praw pozostałych współwłaścicieli, powołując się tylko na zmianę swej woli, a więc jedynie elementu subiektywnego".
Interpolując powyższe wywody na grunt sprawy poddanej osądowi, należy skonstatować, że możliwe jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w stosunku do jednej i tej samej osoby, która w części będzie podatnikiem jako właściciel (współwłaściciel) posiadanego udziału, a w części jako samoistny posiadacz pozostałej części nieruchomości.
W pełni należy podzielić argumentację organu, który powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 marca 2013r. sygn. akt: I SA/Lu 578/12 (prawomocny) gdzie wskazano, że posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nie posiadającym. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 1 (właściciele) i pkt 2 (samoistni posiadacze) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. To na stronach postępowania ciąży obowiązek wykazania takich okoliczności, które pozwolą na uznanie, iż w danej sprawie mamy przypadek samoistnego posiadania. Tylko bowiem strony postępowania mają wiedzę na ten temat i mogą wskazywać okoliczności, które o tym świadczą . Rolą organu jest jedynie kwestia weryfikacji tych okoliczności, co w niniejszej sprawie zostało uczynione.
W przedmiotowej sprawie organy podatkowe ustaliły skarżącemu i pozostałemu współwłaścicielowi nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...] w W. podatek od nieruchomości na 2019 rok w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, gdzie obaj widnieją jako współwłaściciele. W trakcie postępowania wymiarowego Skarżący sygnalizował, iż jedynym posiadaczem samoistnym spornej nieruchomości jest P. W.. Sam zaś został pozbawiony władztwa nad nieruchomością. Stanowisko to nie zostało jednak poparte żadnym dowodem.
Jak wynika z akt administracyjnych za lata wcześniejsze (lata podatkowe 2016-2018) do treści których nawiązywał organ II instancji w tej sprawie, pełnomocnik P. W. podał, że P. W. nie włada lokalem jako właściciel z wyłączeniem współwłaściciela, nie przebywa tam, a lokal jest obecnie pustostanem, co zostało również wskazane w deklaracji ZN-1 o nieruchomościach i obiektach budowlanych w sprawie podatku od nieruchomości. Jednocześnie w załączeniu przesłał kopię wyroku [...] lutego 2018r. wraz z uzasadnieniem w sprawie sygn. akt: I C [...], w którym to Sąd oddalił powództwo drugiego współwłaściciela. Przedmiotowy wyrok nie ma stwierdzonej prawomocności, jednak z powziętych informacji z Biura Obsługi Interesanta wynika , że powód nie złożył apelacji, a co za tym idzie wyrok można uznać w ocenie pełnomocnika za prawomocny ze względu na upływ czasu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy w W. I Wydział Cywilny wyjaśnił, że powód (D. M.) domagał się między innymi ustalenia, że pozwanemu (P. W.) wydano nieruchomość objętą księgą wieczystą [...], położoną w W. przy ulicy [...], w tym klucze od nieruchomości i od sierpnia 2016 roku pozwany wyłącznie dysponuje nieruchomością oraz ustalenia, że pozwany wyłącznie dysponuje nieruchomością objętą księgą wieczystą [...] położoną w W. przy ul. [...] , wykluczając powoda i ograniczając prawa własności powoda, w tym dostępu i użytkowania nieruchomości przez powoda.
Sąd Rejonowy uznał jednak, że powód nie przedstawił żadnych dowodów poza jego subiektywnymi stwierdzeniami aby pozwany czynił powodowi przeszkody w wykonywaniu współposiadania przedmiotowej nieruchomości.
Jednocześnie Sąd potwierdził, że pozwany ( P. W.) nie korzysta z przedmiotowego lokalu, nie przebywa w nim, lokal ten jest obecnie pustostanem, powód nigdy nie przedstawił propozycji sposobu wykorzystania tego lokalu aby przynosił on wymierne dochody ani też nie wskazał w jaki sposób chciałby współposiadać ten lokal.
Pozwany zaproponował powodowi wymianę zamków w przedmiotowej nieruchomości skoro nie posiada on z niewiadomych przyczyn kluczy od przedmiotowego lokalu, pozwany nie zakwestionował tej okoliczności ani te nie przedstawił żadnych propozycji dotyczących wymiany zamków w przedmiotowej nieruchomości, osoby która miałaby dokonać tej czynności, poniesienia kosztów tej wymiany, sprawdzenia czy wymiana zamków została dokonana w sposób prawidłowy.
W ocenie Sądu Rejonowego powód powinien przekazać, pozwanemu klucze od przedmiotowej nieruchomości z chwilą nabycia udziału we współwłasności tej nieruchomości przez pozwanego lub też przekazać informacje czy takie klucze posiada, gdzie one się znajdują, komu zostały przekazane te klucze po zakończeniu najmu przedmiotowej nieruchomości od przez ostatniego najemcę.
Wbrew gołosłownym twierdzeniom powoda pozwany nigdy nie wyrażał woli przejęcia całej nieruchomości, nie przedstawiał pozwanemu propozycji zakupu jego udziału w przedmiotowej nieruchomości ani też nie podejmował czynności faktycznych i prawnych zmierzających do objęcia w posiadanie całej przedmiotowej nieruchomości.
Z uwagi na uporczywe kierowanie przez powoda do pozwanego dużej ilości pism, bezzasadnie kwestionujących współposiadanie przez pozwanego przedmiotowej nieruchomości, pozwany złożył wniosek o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości do Sądu Rejonowego w W. I Wydziału Cywilnego, zarejestrowanej pod sygn. akt: I Ns [...].
W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu Rejonowego, powództwo skierowane przeciwko pozwanemu jako bezzasadne winno ulec oddaleniu.
Organy podatkowe zatem prawidłowo ustaliły, że obowiązek podatkowy ciąży na współwłaścicielach nieruchomości albowiem skarżący nie wykazał aby P. W. był posiadaczem samoistnym jego udziałów. Zarówno przed sądem cywilnym jak i w postepowaniu podatkowym stanowisko skarżącego jest oparte jedynie na subiektywnym przekonaniu o takim stanie faktycznym, jest gołosłowne i nie poparte żadną merytoryczną argumentacją ani dowodami. W tym stanie rzeczy organy prawidłowo nie uwzględniły samoistnego posiadania jako elementu stanu faktycznego sprawy. Co do zasady Sąd podziela natomiast stanowisko, że okoliczność, iż pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jest nie istotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym zakresie podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA 26 czerwca 2007r. sygn. akt: II FSK 1748/06, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku).
Rację mają organy podatkowe, gdyż brak jest podstaw do uznania, że sporna nieruchomość jest przedmiotem samoistnego posiadania, tym samym, że P. W. jest posiadaczem samoistnym spornej nieruchomości, wyłącznie zobowiązanym do zapłaty podatku od tej nieruchomości.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu pojawiającego się w uzasadnieniu skargi, jakoby księgi podatkowe w niniejszej sprawie były nieprawidłowe należy jeszcze raz podkreślić , że w świetle art. 21 ust. 1 p.g.k. podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków oraz, że w tym kontekście można mówić o formalnym związaniu ewidencją, która dla wymiaru podatku ma znaczenie rozstrzygające, niezależnie od tego, jaki w określonym czasie jest charakter danych gruntów (budynków). Do danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości zalicza się dane dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położnych na tych gruntach budynków (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016r., sygn. akt: II FSK 570/16).
Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane.
Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 210§1 pkt 6 O.p. poprzez wydanie decyzji niezawierającej pełnego uzasadnienia faktycznego.
Lakoniczność rozważań odnosząca się jedynie do pewnych aspektów sprawy nie przesądza o wadliwości decyzji uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych sprawy w tym całościową wymowę materiału dowodowego.
Podstawą uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji nie jest jakiekolwiek uchybienie przepisom postępowania. Według art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozumując przeciwnie, gdy sąd nie stwierdzi jakichkolwiek naruszeń prawa, albo wprawdzie stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jednakże nie mającego istotnego wpływu na wynik sprawy, to nie ma podstaw do uchylenia decyzji.
Mając na uwadze powyższe rozważania, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI