I SA/KR 738/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-12-30
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyolej opałowyzużycie do celów innych niż opałowerozporządzenie Ministra Finansówniezgodność z Konstytucjąart. 217 Konstytucji RPdelegacja ustawowaVATsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące podatku akcyzowego, uznając rozporządzenia Ministra Finansów za niezgodne z Konstytucją RP.

Sprawa dotyczyła nałożenia podatku akcyzowego na W. B. za zużycie oleju opałowego do celów innych niż opałowe, co miało skutkować zastosowaniem wyższej stawki. Skarżący zarzucił niezgodność przepisów rozporządzeń Ministra Finansów z Konstytucją RP, w szczególności z art. 217, który wyłączność ustawy dla nakładania obowiązku podatkowego. Sąd podzielił te argumenty, uznając rozporządzenia za nieważne od momentu wejścia w życie Konstytucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę W. B. na decyzje Izby Skarbowej dotyczące podatku akcyzowego za okres od 2000 do 2001 roku. Organy podatkowe określiły skarżącemu zobowiązanie podatkowe, uznając, że zużycie zakupionego oleju opałowego do celów innych niż opałowe (ogrzewanie garaży, mycie samochodów, mieszanie z olejem napędowym do pojazdów) skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku akcyzowego według stawki dla oleju napędowego. Podstawą prawną były rozporządzenia Ministra Finansów z 1999 i 2000 roku, wydane na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy o VAT. Skarżący zarzucił niezgodność tych rozporządzeń z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że nakładanie podatków może następować wyłącznie w drodze ustawy. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, podzielając argumentację o utracie mocy prawnej przez delegację ustawową do wydania rozporządzeń po wejściu w życie Konstytucji. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdziły niezgodność przepisów rozporządzeń z Konstytucją w zakresie rozszerzania kręgu podatników podatku akcyzowego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rozporządzenia te są niezgodne z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że nakładanie podatków może następować wyłącznie w drodze ustawy.

Uzasadnienie

Po wejściu w życie Konstytucji RP, delegacja ustawowa zawarta w art. 35 ust. 4 ustawy o VAT utraciła moc prawną w zakresie umożliwiającym Ministrowi Finansów rozszerzanie kręgu podatników podatku akcyzowego w drodze rozporządzenia. Jest to sprzeczne z zasadą wyłączności ustawy w sprawach podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 a

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakładanie podatków może następować wyłącznie w drodze ustawy.

Pomocnicze

Przepisy wprowadzające ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

u.p.t.u. i p.a. art. 35 § 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym

Delegacja dla Ministra Finansów do wydania rozporządzenia, która utraciła moc prawną w zakresie rozszerzania kręgu podatników po wejściu w życie Konstytucji.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie podatku akcyzowego § 5 ust. 1

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie rozszerzania kręgu podatników.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność rozporządzeń Ministra Finansów z art. 217 Konstytucji RP, który wyłącza możliwość nakładania podatków w drodze rozporządzenia. Utrata mocy prawnej delegacji ustawowej do wydania rozporządzeń po wejściu w życie Konstytucji.

Godne uwagi sformułowania

ustalona w art. 217 Konstytucji RP bezwzględna wyłączność ustawy dla normowania wszystkich istotnych elementów stosunku podatkowego upoważnienie zawarte w art. 35 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym wyżej powołanej , utraciło od chwili jej wejścia w życie byt prawny.

Skład orzekający

Maria Zawadzka

przewodniczący

Ewa Długosz-Ślusarczyk

sprawozdawca

Anna Znamiec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 217 Konstytucji RP w kontekście nakładania obowiązków podatkowych przez rozporządzenia wykonawcze oraz utrata mocy prawnej delegacji ustawowych po wejściu w życie Konstytucji."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w latach 2000-2001 i interpretacji przepisów sprzed nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zmian w prawie podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawa podatkowego - wyłączności ustawy w nakładaniu danin publicznych, co ma szerokie znaczenie dla interpretacji przepisów wykonawczych.

Rozporządzenie Ministra Finansów niezgodne z Konstytucją? Sąd uchyla decyzję podatkową.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 738/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Znamiec
Ewa Długosz-Ślusarczyk /sprawozdawca/
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 30 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Asesor Protokolant: WSA Maria Zawadzka WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr) WSA Anna Znamiec Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] 2004 r. sprawy ze skarg W. B. – [...] na decyzje Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] 2002r Nr [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za [...] , [...] , [...],[...] i [...] 2000 r. oraz od [...] do [...] 2001 r. I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych ).
Uzasadnienie
Sygn. I SA/Kr 738/02
UZASADNIENIE
W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej wydane zostały w dniu [...] 2001 r. przez Inspektora Kontroli Skarbowej w [...] decyzje , w których określono skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące [...],[...] , [...] ,[...] , [...] 2000 roku i za miesiące [...] , [...] , [...],[...] 2001 roku , zaległość w tym podatku i odsetki za zwłokę od zaległości. Decyzje te zostały w dniu [...] 2002 r. utrzymane w mocy przez Izbę Skarbową w [...] , która nie podzieliła argumentacji skarżącego zawartej we wniesionych odwołaniach. Stan faktyczny, który legł u podstaw powyższych decyzji jest bezsporny i sprowadza się do tego , że skarżący W. B. prowadząc działalność gospodarczą ,, [...]" zużył zakupiony olej opałowy do celów innych aniżeli opałowe . Niesporne było bowiem , że zakupił olej opałowy celem ogrzania pomieszczeń garażowych i podgrzewania wody służącej do mycia samochodów i część z zakupionej ilości zmieszał z olejem napędowym a tak sporządzoną mieszaninę przeznaczył do napędu eksploatowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - pojazdów samochodowych. Inspektor uznał, że skarżący zastosował niewłaściwą stawkę podatku akcyzowego od oleju opałowego zużytego na inne cele, czego konsekwencją było stwierdzenie między innymi zaległości w tym podatku.
Jako podstawę prawną powołał między innymi rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 XII 1999 r. w sprawie podatku akcyzowego/ DZ. U. Nr 105 , poz. 1197/ oraz z dnia 22 grudnia 2000 r./DZ. U. Nr. 119, poz.1259/ wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 35 ust. 4 ustawy VAT , w szczególności przepisów paragrafu 3 do 5 tego rozporządzenia.
Zdaniem organów z par. 5 ust. 1 rozporządzenia wynika jednoznacznie, że skarżący zużywając olej opałowy na inne cele - staje się podatnikiem podatku akcyzowego, a stawką właściwą jest stawka przewidziana dla oleju napędowego. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie na decyzje Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] 2002 r. nr. [...] , nr [...], nr. [...], nr. [...], nr. [...], nr. [...], nr. [...], nr. [...] W. B. zarzuca ,że w przedstawionym stanie faktycznym niewłaściwie zastosowano par. 5 ust. 1 powyższych rozporządzeń. Zarzucono nadto niezgodność tego przepisu z Konstytucją RP z dnia 2 IV. 1997 r. w szczególności z art. 217. Na poparcie tego zarzutu który jest pierwszoplanowym skarżący podnosi, że przepisy powołanych rozporządzeń Ministra Finansów z 1999 i 2000 roku , od chwili wejścia w życie konstytucji - t.j. od 17 X. 1997 r. nie mogą być podstawą prawną obowiązku podatkowego nakładanego na podatnika . Zatem oba rozporządzenia łamią przepisy konstytucji, gdyż regulują materię wyłącznie zastrzeżoną dla ustawy. Powołuje się tutaj na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 II 2001 r. sygn. SA/Sz 2072/99 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia l IX. 1998 r U. 1/98 / OTK 1998 nr. 5 , poz. 63/. Prócz tego podnosi dodatkowo, ze sama okoliczność zmiany przeznaczenia oleju opałowego , nie upoważnia organu do zastosowania wskazanej wyższej stawki podatku akcyzowego, gdyż do zastosowania konkretnej stawki decydująca jest klasyfikacja danego wyrobu a olej zakupiony przez podatnika , oznaczony znacznikiem został prawidłowo sklasyfikowany.
Skarżący podkreśla też , ze na mocy ustawy z 18 IX. 2001 r. o zmianie ustawy VAT skreślono jej art. 35 ust. 4 / zawierający delegację do wydania rozporządzenia przez Ministra Finansów/.
Izba Skarbowa wnosiła o oddalenie skarg .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skargi należy uznać za zasadne , albowiem słuszny okazał się zarzut naruszenia przez organy prawa materialnego , a w szczególności art. 217 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku.
Poza sporem jest, że ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym / DZ. U. Nr. 11, poz. 50/, wedle stanu prawnego obowiązującego w 2000 r. i w miesiącach od stycznia do kwietnia 2001 r. zawierała w artykule 35 ust. 4 upoważnienie dla Ministra Finansów do określenia w formie rozporządzenia przypadków, gdy podatnikami akcyzy są osoby lub jednostki inne niż producent lub importer wyrobów akcyzowych. W oparciu o to upoważnienie Minister Finansów wydał rozporządzenia w sprawie podatku akcyzowego z dnia 15 grudnia 1999 oraz kolejne 22 grudnia 2000 roku wyżej cytowane.
Zgodnie z par. 5 ust. 1 powyższych rozporządzeń , podatnikami podatku akcyzowego są również osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające wyroby, o których mowa w par. 3 , dla celów innych niż opałowe. Z powyższego wynika zatem, że rozporządzenia te rozszerzyły podmioty opodatkowania poza wymienione w art. 35 ust. l ustawy VAT - to jest producentów lub importerów wyrobów akcyzowych.
W niniejszej sprawie na ich mocy podatnikiem podatku akcyzowego został skarżący, który nie należy do grupy osób wymienionych w ustawie o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 roku / DZ. U. Nr. 11, poz. 50 ze zm./.
Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela przede wszystkim stanowisko skarżącego, że ustalona w art. 217 Konstytucji RP bezwzględna wyłączność ustawy dla normowania wszystkich istotnych elementów stosunku podatkowego spowodowała ten skutek , ze upoważnienie zawarte w art. 35 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym wyżej powołanej , utraciło od chwili jej wejścia w życie byt prawny. Tą linie orzecznictwa prezentuje Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 27 IV. 1999 r./OTK 1999, nr. 4/ stwierdził między innymi, że przy ocenie kompetencji prawotwórczej do wydania przepisu i trybu jego ustanowienia-miarodajny jest stan konstytucyjny z dnia jego wydania. Kwestia konstytucyjności przedmiotowego rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów znalazła odzwierciedlenie w kolejnym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. sygn. P 7/2000 /OTK-A 2002, Nr. 2 poz. 13/, w którym orzeczono o nie konstytucyjności konkretnego przepisu rozporządzenia , właśnie w związku z art. 35 ust. 4 ustawy VAT.
Z wyroku tego wynika , że po wejściu w życie ustawy konstytucyjnej, przepis art. 35 ust. 4 nie mógł stanowić dla Ministra Finansów podstawy do wydania rozporządzenia z 1998 r. jak i późniejszych rozporządzeń w sprawie podatku akcyzowego , w zakresie podmiotów tego podatku.
Powyższy problem był już też przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku z rozpoznawaniem skargi kasacyjnej , w wyniku czego zapadł wyrok w dniu 21 czerwca 2004 r. sygn. FSK 184/04 / Mon. Pod. 2004/8/45/, w którym stwierdzono , iż paragraf 16 ust. 1 pkt. 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 XII 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego jest niezgodny z Konstytucją.
Naczelny Sąd Administracyjny powołał się między innymi na wskazane wyżej orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego , uznając jednocześnie za nietrafny pogląd zawarty w uchwale z dnia 20. IV. 1998 sygn. FPS 3/98 , w części dotyczącej uznania za podatników podatku akcyzowego podmiotów określonych przez Ministra Finansów w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie art. 35 ust. 4 VAT.
Podzielając w pełni argumentację zawartą w tym wyroku ,Wojewódzki Sąd Administracyjny z tego już tylko względu uznał skargi za zasadne i dlatego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr. 153 , poz. 1270 / w zw. z art. 97 par. l przepisów wprowadzających tą ustawę / DZ. U. Nr 153 , z 2002 r. poz. 1271 / orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 200 pierwszej z powołanych ustaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI