I SA/Kr 731/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-10-22
NSApodatkoweWysokawsa
trustpodatek od spadków i darowizndarowiznainterpretacja podatkowabeneficjentrezydencja podatkowaprawo amerykańskiemajątek

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatnika na interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że wypłata środków z amerykańskiego trustu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, ponieważ rodzice podatnika, jako założyciele trustu, nie byli już właścicielami majątku w momencie wypłaty, co wyklucza możliwość uznania tej transakcji za darowiznę.

Skarżący zwrócił się o interpretację indywidualną w sprawie opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn świadczenia z likwidowanego amerykańskiego trustu, którego beneficjentem jest on sam, a kapitał pochodzi od jego rodziców. Skarżący uważał, że świadczenie będzie podlegać opodatkowaniu i będzie można zastosować zwolnienie przewidziane dla najbliższej rodziny. Dyrektor KIS uznał stanowisko za nieprawidłowe, argumentując, że wypłata z trustu nie jest darowizną ani spadkiem w rozumieniu ustawy, ponieważ rodzice wyzbyli się majątku na rzecz trustu i nie byli jego właścicielami w momencie wypłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko Dyrektora KIS, podkreślając, że darczyńca musi być właścicielem przedmiotu darowizny w momencie jej dokonania, a w tym przypadku rodzice nie posiadali już środków zgromadzonych w trustach.

Sprawa dotyczyła skargi J.B. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) dotyczącą podatku od spadków i darowizn. Skarżący, polski rezydent podatkowy z podwójnym obywatelstwem (USA i Irlandii), miał otrzymać środki pieniężne z likwidowanego amerykańskiego trustu, założonego przez jego rodziców (obywateli USA). Kapitał trustu pochodził od rodziców, a Skarżący był jedynym beneficjentem. Skarżący pytał, czy otrzymane świadczenie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn oraz czy będzie można zastosować zwolnienie przewidziane dla najbliższej rodziny (art. 4a u.p.s.d.). Dyrektor KIS uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Wskazał, że ustawa o podatku od spadków i darowizn zawiera zamknięty katalog zdarzeń objętych tym podatkiem, a nabycie świadczeń z trustu nie mieści się w żadnym z nich. Podkreślił, że rodzice Skarżącego wyzbyli się majątku na rzecz trustów i od momentu wniesienia go do trustów nie byli już jego właścicielami ani dysponentami, co uniemożliwia uznanie wypłaty za darowiznę od nich. W związku z tym, świadczenie nie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a kwestia zwolnienia stała się bezprzedmiotowa. Skarżący zarzucił interpretacji naruszenie przepisów postępowania (art. 14c § 1 i 2 O.p. – brak wskazania prawidłowego stanowiska, art. 120 w zw. z art. 14h O.p. – naruszenie zasady legalizmu) oraz prawa materialnego (art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 4a ust. 1 u.p.s.d. – błędna wykładnia, uznanie świadczenia za niepodlegające opodatkowaniu jako darowizna). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd przypomniał, że w sprawach dotyczących skarg na interpretacje podatkowe jest związany zarzutami i podstawą prawną wskazaną przez skarżącego (art. 57a p.p.s.a.). Podzielił stanowisko Dyrektora KIS, że kluczowe jest to, iż rodzice Skarżącego nie byli właścicielami środków zgromadzonych w trustach w momencie planowanej wypłaty. Zgodnie z definicją darowizny (art. 888 § 1 k.c.), darczyńca musi być właścicielem przedmiotu darowizny, aby mógł go przenieść na obdarowanego. Skoro rodzice wyzbyli się majątku na rzecz trustów, nie mogli go darować Skarżącemu. Sąd podkreślił, że Skarżący nie zakwestionował w skardze faktu, iż jego rodzice nie byli właścicielami środków w trustach, co było elementem stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o interpretację. Sąd nie mógł badać innych kwestii, np. opodatkowania podatkiem dochodowym, gdyż wniosek dotyczył wyłącznie podatku od spadków i darowizn. W konsekwencji, zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego okazały się bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Uzasadnienie

Ustawa o podatku od spadków i darowizn zawiera zamknięty katalog zdarzeń objętych tym podatkiem. Wypłata środków z trustu nie jest darowizną ani spadkiem w rozumieniu tej ustawy, ponieważ rodzice, jako założyciele trustu, wyzbyli się majątku na rzecz trustu i nie byli jego właścicielami w momencie wypłaty świadczenia beneficjentowi. Darowizna wymaga, aby darczyńca był właścicielem przedmiotu darowizny w momencie jej dokonania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.s.d. art. 1 § 1 pkt 2

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Darowizna jako czynność prawna podlegająca opodatkowaniu musi być rozumiana w znaczeniu cywilistycznym (art. 888 § 1 k.c.), przy czym nie stanowią jej przysporzenia wynikające z umów uregulowanych innymi przepisami (art. 889 pkt 1 k.c.). Wypłata środków z trustu nie jest darowizną, gdyż darczyńca nie był właścicielem środków w momencie wypłaty.

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Pomocnicze

u.p.s.d. art. 4a § ust. 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Zastosowanie zwolnienia jest możliwe tylko w przypadku, gdy świadczenie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

O.p. art. 14c § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Interpretacja indywidualna powinna zawierać ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym.

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu).

O.p. art. 14h

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące postępowania organów podatkowych stosuje się odpowiednio do wydawania interpretacji indywidualnych.

k.c. art. 888 § § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Definicja umowy darowizny jako jednostronnego bezpłatnego świadczenia kosztem majątku darczyńcy.

k.c. art. 889 § pkt 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Wyłączenie z zakresu darowizny bezpłatnych przysporzeń, gdy zobowiązanie do świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu lub innymi aktami prawnymi.

u.g.n. art. 57a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 151

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rodzice Skarżącego nie byli właścicielami środków zgromadzonych w trustach w momencie wypłaty, co wyklucza możliwość uznania tej transakcji za darowiznę od nich.

Odrzucone argumenty

Świadczenie z likwidowanego trustu podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jako darowizna od rodziców. Możliwe jest zastosowanie zwolnienia z art. 4a u.p.s.d. Dyrektor KIS naruszył art. 14c O.p. poprzez niewskazanie prawidłowego stanowiska podatkowego. Dyrektor KIS naruszył zasadę legalizmu (art. 120 O.p.).

Godne uwagi sformułowania

ustawa o podatku od spadków i darowizn zawiera zamknięty katalog zdarzeń objętych tym podatkiem rodzice Skarżącego wyzbyli się bowiem majątku na rzecz Trustów – od momentu wniesienia majątku do Trustów nie są już właścicielami, jak również dysponentami tego majątku nie można zakwestionować stanowiska, że darczyńca, czyli w analizowanej sprawie rodzice Skarżącego, aby mogli dokonać darowizny, musieli być właścicielami przedmiotu darowizny w momencie dokonania tej czynności sąd administracyjny jest związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Skład orzekający

Inga Gołowska

przewodniczący

Paweł Dąbek

sprawozdawca

Grzegorz Karcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania świadczeń z zagranicznych trustów podatkiem od spadków i darowizn, a także zasady kontroli sądowej interpretacji podatkowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej konstrukcji prawnej (trust) i jej opodatkowania w Polsce. Orzeczenie opiera się na fakcie, że rodzice nie byli właścicielami środków w momencie wypłaty, co jest kluczowe dla kwalifikacji prawnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii opodatkowania świadczeń z zagranicznych trustów, co jest tematem coraz bardziej aktualnym w kontekście międzynarodowego przepływu kapitału i planowania spadkowego. Wyjaśnia, dlaczego takie świadczenia mogą nie być traktowane jako darowizny w polskim prawie podatkowym.

Czy pieniądze z zagranicznego trustu to darowizna? WSA wyjaśnia, kiedy zapłacisz podatek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 731/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Karcz
Inga Gołowska /przewodniczący/
Paweł Dąbek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
6560
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1774
art. 1 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 57a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 731/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Grzegorz Karcz, Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2024 r., sprawy ze skargi J.B. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 17 lipca 2024 r. nr 0111-KDIB2-2.4015.71.2024.1.MM w przedmiocie podatku od spadków i darowizn skargę oddala.
Uzasadnienie
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) w wydanej interpretacji indywidualnej z 17 lipca 2024 r. nr 0111-KDIB2-2.4015.71.2024.1.MM stwierdził, że stanowisko J.B. (dalej: Skarżący) w zakresie podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.
Skarżący w złożonym wniosku o wydanie interpretacji podał, że posiada podwójne obywatelstwo, Stanów Zjednoczonych oraz Republiki Irlandii. Skarżący od wielu lat ma miejsce zamieszkania w Polsce, gdzie mieszka wraz z najbliższą rodziną. W Polsce znajduje się jego ośrodek interesów życiowych i jest on polskim rezydentem podatkowym. Matka Skarżącego jest obywatelką i rezydentką podatkową Stanów Zjednoczonych. Ojciec Skarżącego również był obywatelem i rezydentem podatkowym Stanów Zjednoczonych, przy czym ojciec niedawno zmarł.
W celu odpowiedniego zarządzenia swoim majątkiem i zapewnienia możliwości sukcesji w ramach rodziny oraz przekazania go swoim dzieciom, ojciec Skarżącego utworzył w przeszłości trusty pod prawem Stanów Zjednoczonych. Obecnie, planowana jest likwidacja jednego trustu, którego beneficjentem jest Skarżący (dalej jako "Trust"). Trust został założony przez ojca Skarżącego, natomiast kapitał Trustu pochodzi z majątku ojca i matki Skarżącego. Skarżący jest wskazany jako jedyny beneficjent świadczeń. Intencją rodziców Skarżącego było, aby w przyszłości mógł on otrzymać majątek Trustu tytułem darmym. Dla Trustu został wyznaczony powiernik (dalej jako "Powiernik"), który pełni funkcję zarządcy majątku Trustu oraz, zgodnie z zasadami i warunkami funkcjonowania Trustu, może podjąć decyzję o wypłacie świadczeń na rzecz Skarżącego. W nadchodzącym czasie planowana jest likwidacja Trustu i w konsekwencji całość majątku Trustu zostanie wypłacona Skarżącemu. Wypłata będzie zrealizowana w formie pieniężnej. Trust stanowi formę zbliżoną do funduszu powierniczego i nie posiada osobowości prawnej. Założycielem Trustu był ojciec Skarżącego, a majątek Trustu pochodzi z majątku obojga rodziców. Natomiast zarządzanie tym majątkiem po wniesieniu do Trustu jest obowiązkiem Powiernika. Do momentu uzyskania świadczeń z Trustu, Skarżący nie jest właścicielem lub udziałowcem Trustu bądź majątku w nim zgromadzonego. Powiernik pełni funkcję zarządcy Trustu. W szczególności, jest on uprawniony do zawierania transakcji i dokonywania czynności w imieniu Trustu, w tym wyłącznie Powiernik podejmuje decyzję o likwidacji i wypłacie świadczeń do beneficjenta. Opisane powyżej świadczenia, jakie Skarżący ma otrzymać w związku z likwidacją Trustu, nie wiążą się z obowiązkiem jakiegokolwiek świadczenia ze strony Skarżącego.
W związku z powyższą planowaną likwidacją Trustu i wypłatą świadczenia, Skarżący powziął wątpliwość co do jego właściwego traktowania na gruncie polskich przepisów podatkowych i sformułował w związku z tym następujące pytania:
1/ Czy świadczenie otrzymane przez Skarżącego w związku z likwidacją Trustu będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?;
2/ Czy w konsekwencji podlegania świadczenia opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn możliwe będzie zastosowanie zwolnienia z podatku przewidzianego w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn (Dz.U. z 2023 r. poz. 1774 ze zm. – dalej: u.p.s.d.), przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie?
Zdaniem Skarżącego, otrzymane przez niego świadczenie w związku z likwidacją Trustu będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. W konsekwencji podlegania świadczenia opodatkowaniu tym podatkiem możliwe będzie zastosowanie zwolnienia z podatku przewidzianego w art. 4a u.p.s.d., przy założeniu spełnienia warunków określonych w tym przepisie.
W wydanej 17 lipca 2024 r. interpretacji indywidualnej Dyrektor KIS stwierdził, że stanowisko Skarżącego jest nieprawidłowe.
Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor KIS wskazał, że ustawa o podatku od spadków i darowizn zawiera zamknięty katalog zdarzeń objętych tym podatkiem. Oznacza to, że opodatkowaniu nim nie podlegają nabycia na podstawie tych tytułów prawnych, które nie są wymienione w przepisie art. 1 u.p.s.d. W opisanej przez Skarżącego sytuacji ustawa o podatku od spadków i darowizn nie będzie miała zastosowania. Nabycie świadczeń, jakie będą Skarżącemu przysługiwały z tytułu bycia beneficjentem Trustu nie nastąpi bowiem na podstawie żadnego z tytułów wymienionych w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, otrzymywanie środków pieniężnych od powiernika Trustu nie może być ocenianie przez pryzmat instytucji darowizny.
Dalej Dyrektor KIS argumentował, że z wniosku wynika, iż prawo do majątku wniesionego do Trustu nie jest dziedziczne, ponieważ mimo że ojciec Skarżącego zmarł, to do momentu uzyskania świadczeń z Trustu, Skarżący nie jest właścicielem lub udziałowcem Trustu bądź majątku w nim zgromadzonego. Natomiast decyzję o likwidacji Trustu i wypłacie świadczeń na rzecz Skarżącego podejmuje wyłącznie powiernik. Powiernik pełni funkcję zarządcy majątku Trustu oraz, zgodnie z zasadami i warunkami funkcjonowania Trustu, wypłaca świadczenia na rzecz beneficjenta. Prawo do świadczeń z likwidowanego Trustu wynika z tego, że Skarżący został wskazany jako beneficjent Trustu.
W tak przedstawionej sytuacji nie można uznać, że sytuacja beneficjenta odpowiada w swoich skutkach sytuacji obdarowanego – zwłaszcza jeśli za stronę darującą w tej sprawie mieliby zostać uznani założyciel Trustu wraz z żoną. Ojciec Skarżącego, jako założyciel Trustów oraz jego matka wyzbyli się bowiem majątku na rzecz Trustów – od momentu wniesienia majątku do Trustów nie są już właścicielem, jak również dysponentem tego majątku, więc wszelkie części tego majątku, jak i pożytki z niego pochodzące, nie są już elementem majątku rodziców Skarżącego – nie mogą więc być przez nich darowane. Z tego względu nie sposób uznać, że świadczenie wypłacane w związku z likwidacją Trustu Skarżący otrzyma tytułem darowizny od rodziców.
Reasumując, Dyrektor stwierdził, że nabycie przez Skarżącego, jako beneficjenta Trustu, środków pieniężnych w związku z likwidacją Trustu, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, nie stanowi bowiem czynności wymienionej w art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.d. Tym samym bezzasadna jest analiza, czy zastosowanie może mieć zwolnienie z art. 4a u.p.s.d.
Skarżący w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze, zarzucił zaskarżonej interpretacji:
1/ naruszenie przepisów postępowania w zakresie wydawania interpretacji podatkowych, tj. art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm. – dalej: O.p.) poprzez wydanie Interpretacji, w której pomimo negatywnej oceny stanowiska Skarżącego Dyrektor nie wskazał prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym odnośnie do tego, w jaki sposób Skarżący powinien opodatkować świadczenie, jakie otrzyma w związku z likwidacją trustu;
2/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120 w związku z art. 14h O.p., przejawiające się wydaniem Interpretacji niezgodnej z przepisami prawa, a co za tym idzie skutkującej naruszeniem przez Dyrektora zasady legalizmu;
3/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4a ust. 1 u.p.s.d. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że opisane we wniosku o wydanie Interpretacji świadczenie, które Skarżący otrzyma w związku z likwidacją trustu nie może być uznane za formę darowizny od rodziców, a w konsekwencji nie będzie ono podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn i nie będzie mogło ono być objęte zwolnieniem od tego podatku przewidzianym w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. podczas gdy świadczenie to powinno zostać uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na zasadach właściwych dla darowizn.
W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżona interpretacja odpowiada prawu.
Niniejsza sprawa dotyczy skargi na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego i w pierwszej kolejności z uwagi na dalsze rozważania, przypomnieć należy istotę kontroli tych aktów przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady sądy te rozpatrując skargi na akty, czynności, bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej, nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyjątek od tej zasady dotyczy między innymi skarg na indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Jak wynika bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten stanowi, że skarga m.in. na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że w skardze należy sformułować zarzut naruszenia prawa procesowego lub materialnego oraz określić formę tego naruszenia.
Istotne znaczenie ma zdanie drugie cytowanego przepisu, w którym wyraźnie przewidziano, że wojewódzki sąd administracyjny jest związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd ten bada więc prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś stwierdzenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Pogląd taki uznać należy za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2102/17; 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2034/18; 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 2061/19; 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I FSK 2022/19; 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II FSK 2440/20 – powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wojewódzki sąd administracyjny rozpatrując skargę na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego może "poruszać" się jedynie w zakreślonych przez skarżącego granicach naruszenia przepisów prawa i tylko takie przepisy, które w skardze (lub na późniejszym etapie postępowania) zostaną postawione, mogą stanowić przedmiot rozważań prawnych.
Ustawodawca poprzez wprowadzenie w art. 57a p.p.s.a. dodatkowych wymogów, jakie spełniać powinna skarga na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego, jak również rezygnując z zasady oficjalności postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym w przypadku zaskarżania tych aktów (wyjątek wprowadzony w art. 134 § 1 p.p.s.a.), ograniczył zatem możliwość uchylenia zaskarżonej interpretacji, jeżeli uchybienie uzasadniające takie rozstrzygnięcie zostanie dostrzeżone przez sąd, lecz strona nie powoła się na to naruszenie poprzez postawienie stosownego zarzutu. Podważanie prawidłowości wydanej interpretacji indywidualnej, czy to przez naruszenie przepisów postępowania, czy też prawa materialnego, odbywa się zatem jedynie w zakresie nakreślonym przez stronę we wniesionej skardze na taką interpretację.
Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że wnoszący skargę na interpretację indywidualną jest zobowiązany do wyraźnego postawienia zarzutu naruszenia konkretnego przepisu. Związanie podstawami skargi w takich sprawach polega na tym, że wskazanie przez skarżącego naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zatem to autor skargi wyznacza zakres kontroli wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Wojewódzki sąd administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi. Przytoczenie podstawy skargi musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego granicami skargi, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy organ interpretacyjny nie naruszył innych przepisów. Na konieczność szczegółowego i wyraźnego wskazania przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę zostały naruszone przy wydawaniu interpretacji indywidualnej, zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wskazano w powołanym wcześniej wyroku z 27 stycznia 2023 r. (sygn. akt I FSK 2022/19), rozpoznając skargę na interpretację indywidualną prawa podatkowego sąd nie może uwzględnić naruszeń prawa innych niż wskazane w tejże skardze, nawet jeżeli takie naruszenia dostrzeże. Nawet jeżeli jakiś przepis zostanie wskazany lub zacytowany w uzasadnieniu skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, to nie można uznać, aby doszło w ten sposób do prawidłowego sformułowania zarzutu, jeżeli ponadto nie określono w jaki sposób doszło do naruszenia wskazanej lub przytoczonej normy prawnej, tj. czy strona zarzuca błąd wykładni, czy też chodzi o niewłaściwe zastosowanie przepisu - czego wymaga przepis art. 57a p.p.s.a.
Sporną kwestią w rozpatrywanej sprawie jest, czy mające być przekazane Skarżącemu środki z Trustu, które pochodziły od jego rodziców, mogą zostać potraktowane jako darowizna w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. Z przepisu tego wynika, że przedmiotem opodatkowania w podatku od spadków i darowizn jest darowizna. Pojęcie "darowizny", jakim posługuje się ustawa o podatku od spadków i darowizn, należy rozumieć w cywilistycznym, określonym w art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm. - dalej: k.c.) znaczeniu. Zgodnie z tym przepisem umowa darowizny jest czynnością prawną, na mocy której darczyńca zobowiązuje się do jednostronnego bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku na rzecz obdarowanego, przy równoczesnym braku nałożenia na niego obowiązku świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Korzyść osiągana przez jedną stronę umowy nie znajduje odpowiednika po drugiej stronie, istotną cechą darowizny jest zatem nieekwiwalentność świadczenia darczyńcy (por. wyrok NSA z 11 października 2024 r., sygn. akt III FSK 1463/22). Umowa darowizny jest czynnością prawną dwustronną i z zasady konsensualną. Podmiotami tej umowy jest darczyńca oraz obdarowany. W ocenie Sądu nie można przy tym pomijać i tego, że w art. 889 pkt 1 k.c. przewidziano, iż nie stanowią darowizny bezpłatne przysporzenia, gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu. Zwrot normatywny "umowy uregulowane innymi przepisami kodeksu" należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko umowy i nie tylko uregulowane w przepisach kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 257/09). Odnosi się on zatem nie tylko do umów uregulowanych w k.c., lecz do wszelkich zawieranych umów, które stypizozowane zostały w innych aktach prawnych, bądź stanowią umowy nienazwane, jak również do wszelkich czynności i zdarzeń prawnych wynikających z odrębnych regulacji.
Powyższe poglądy prowadzą do jednoznacznego wniosku, że odkodowując pojęcie darowizny o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., należy w pierwszej kolejności zbadać, czy jest to umowa o której mowa w art. 888 § 1 k.c., czy też umowa do niej podobna, której przedmiotem jest bezpłatne przysporzenie, jednak z uwagi na brzmienie art. 889 pkt 1 k.c., za umowę darowizny nie może być uznana.
Nie rozstrzygając w tym miejscu, czy rację miał Dyrektor KIS twierdząc, że wypłata środków z trustu nie może być uznana za darowiznę, gdyż nie stanowi ona czynności o której mowa w art. 888 § 1 k.c., zaś katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jest zamknięty.
Istotnym powodem, który doprowadził Sąd do oddalenia skargi, było stwierdzenie w uzasadnieniu skarżonej interpretacji, że rodzice Skarżącego "wyzbyli się bowiem majątku na rzecz Trustów – od momentu wniesienia majątku do Trustów nie są już właścicielami, jak również dysponentami tego majątku, więc wszelkie części tego majątku, jak i pożytki z niego pochodzące, nie są już elementem majątku Pana rodziców – nie mogą więc być przez nich darowane". Nie można bowiem zakwestionować stanowiska, że darczyńca, czyli w analizowanej sprawie rodzice Skarżącego, aby mogli dokonać darowizny, musieli być właścicielami przedmiotu darowizny w momencie dokonania tej czynności. Za niesporne uznać należy w tym kontekście stanowisko zarówno Skarżącego, jak i Dyrektora KIS, że do przysporzenia, które zdaniem Skarżącego miało stanowić darowiznę, mogło dojść dopiero w momencie wypłaty środków. Wówczas ewentualnie, w przypadku uznania, że mamy do czynienia z darowizną w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., powstałby obowiązek podatkowy i otworzył termin do złożenia stosownego zgłoszenia, skutkującym zwolnieniem z opodatkowania na podstawie art. 4a u.p.s.d. Skoro jednak rodzice Skarżącego nie byli właścicielami środków pieniężnych, które ma otrzymać Skarżący, nie mogli tych środków darować. Nie stanowiły one bowiem ich majątku, czyli nie mogło dojść do jego uszczuplenia na rzecz Skarżącego.
Stwierdzenie, że rodzice Skarżącego nie byli właścicielami środków zgromadzonych w Trustach, uznać należy za element stanu faktycznego. Jest to bowiem fakt, że ktoś jest lub nie jest właścicielem. Dyrektor KIS wziął zatem pod uwagę ten fakt, który musiał wyprowadzić z zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji stanu faktycznego. Skarżący w złożonej skardze faktu tego nie zanegował. Nie został bowiem postawiony zarzut naruszenia art. 14c § 1 O.p., którego Skarżący upatrywałby w tym, że Dyrektor KIS wyszedł poza granice zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji stanu faktycznego. Z istoty postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej wynika, że organ interpretacyjny nie może wykraczać poza granice przedstawionego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II FSK 483/21). Podany we wniosku stan faktyczny jest wiążący dla organu interpretującego i dlatego nie może go ani zmieniać, ani dokonywać selekcji jego elementów w sposób, który zmienia obraz sprawy (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 410/23). Gdyby zatem Skarżący uważał, że podana w zaskarżonej interpretacji opisywana okoliczność nie znajdowała odzwierciedlenia w przedstawionym przez niego stanie faktycznym, powinien stanowisko Dyrektora KIS zanegować poprzez postawienie zarzutu naruszenia adekwatnego przepisu z jednoczesnym wskazaniem wyżej opisanego sposobu jego naruszenia (wydania interpretacji indywidualnej z wykroczeniem poza granice stanu faktycznego, bądź dokonanie jego modyfikacji). Sąd zarzutu takiego, z uwagi na związanie granicami skargi, co zostało opisane na wstępie, za Skarżącego postawić nie może.
Skoro zatem rodzice Skarżącego nie byli właścicielami środków zgromadzonych w Trustach, nie mogli dokonać na jego rzecz darowizny. Oczywiście przy przyjęciu, że opisaną czynność przekazania środków pieniężnych, faktycznie można uznać za darowiznę. Skoro rodzice Skarżącego nie byli właścicielami przedmiotowego świadczenia, które miał otrzymać Skarżący, dalsze rozważanie, czy mamy do czynienia z darowizną, jest bezprzedmiotowe. Odpadł bowiem podstawowy element darowizny, jaką jest uszczuplenie majątku darczyńcy, kosztem majątku obdarowanego. Już tylko z tego powodu nie można opisanej czynności zakwalifikować jako umowy darowizny, która miała mieć miejsce w momencie wypłaty pieniędzy na rzecz Skarżącego.
Prawidłowo zatem Dyrektor KIS uznał, że stanowisko Skarżącego odnośnie pierwszego z zadanych pytań jest nieprawidłowe. W konsekwencji za nieprawidłowe należało uznać stanowisko w zakresie drugiego pytania.
Tym samym podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się bezzasadne.
Za niezasadny uznać należało także zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 O.p., którego Skarżący upatrywał w tym, że Dyrektor KIS nie wskazał prawidłowego stanowiska odnośnie do tego, w jaki sposób Skarżący powinien opodatkować świadczenie, które otrzyma z Trustu. Jak zasadnie podniósł Dyrektor KIS w odpowiedzi na skargę, Skarżący złożył wniosek o wydanie interpretacji jedynie w zakresie podatku od spadków i darowizn i tylko w zakresie tego podatku istniała konieczność wydania interpretacji. Nie sposób uznać, aby argumentacja prawna uzasadniająca negatywną ocenę stanowiska Skarżącego nie była wyczerpująca. Wskazano przy tym prawidłowe stanowisko, biorąc pod uwagę przedmiot zapytania. Wprost został wyrażony w zaskarżonej interpretacji pogląd, że wypłacane świadczenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Dyrektor KIS nie był uprawniony do interpretacji przepisów innych ustaw podatkowych, ponieważ Skarżący wystąpił z wnioskiem o interpretację wyłącznie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podkreślić również należy, że nie zostało przez niego zadane pytanie, czy jeżeli wypłacane świadczenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, to stanowi zdarzenie neutralne podatkowo, czy też podlega opodatkowaniu np. podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W ocenie Sądu nie sposób dopatrzyć się również w rozpoznawanej sprawie naruszenia zasady legalizmu o której mowa w art. 120 O.p., który ma zastosowanie w zw. z art.14h O.p. Zgodnie z tą zasadą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa, o którym mowa w tym przepisie, oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej, konieczność prawidłowego ustalenia znaczenia tej normy oraz niewadliwego dokonania subsumcji i prawidłowe ustalenie skutków prawnych (por. wyrok NSA z 7 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3325/18). Jak wykazano we wcześniejszej części uzasadnienia, stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora KIS odpowiada prawu i dlatego nie można mówić o naruszeniu zasady legalizmu.
Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, że powołane w uzasadnieniu skargi interpretacje indywidualne, które miały uzasadniać prawidłowość argumentacji Skarżącego, wydane zostały w odmiennych stanach faktycznych i prawnych. Dotyczyły one bowiem podlegania opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, lecz nie z tytułu darowizny, lecz na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., jako zapis. Nie można zatem odnosić poglądów w nich wyrażonych do realiów niniejszej sprawy, gdyż dotyczyły one przysporzeń na wypadek śmierci. Tymczasem umowa darowizny dotyczy stosunków prawnych między żyjącymi. W tym miejscu Sąd wskazuje, że nie rozpatrywał możliwości dokonania darowizny po śmierci darczyńcy. We wniosku o wydanie interpretacji podano bowiem, że ojciec Skarżącego zmarł. Darowizna miała być zaś dokonana w momencie wypłaty środków pieniężnych, czyli już po śmierci ojca Skarżącego. Kwestii tej nie poruszał zarówno Skarżący, jak i Dyrektor KIS, dlatego też Sąd nie mógł się do niej odnieść ze względu na zaprezentowaną wcześniej specyfikę postępowania w rozpoznawaniu skarg na interpretacje indywidualne.
Z tych wszystkich powodów skarga podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI