I SA/Kr 722/20

I SA/Kr 722/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Waldemar Michaldo
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1106/21 - Wyrok NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędzia: WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych skargę oddala.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. jako organ egzekucyjny prowadzi do majątku zobowiązanego M. B. (dalej także "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości skarżącego z tytułu podatków i opłat lokalnych.
W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny doręczył Bankowi Millenium S.A. i Plus Bankowi S.A. zawiadomienie z 11 grudnia 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej oraz wezwał Banki, aby nie dokonywały wypłat z rachunku bankowego i niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazały zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności.
W dniu 23 grudnia 2019 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 11 grudnia 2019 r. zostały doręczone M. B. wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z 4 grudnia 2019 r.
Pismem z 3 stycznia 2020 r. M. B. wniósł skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Millenium S.A. oraz w Plus Banku S.A. z 11 grudnia 2019 r. na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a."). M. B. zarzucił, że w sprawie dotyczącej istnienia egzekwowanej wierzytelności występują rozbieżności dowodowe, a postępowanie administracyjne i sądowe w tej sprawie obarczone było błędami. Nadto podniósł, że po zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego podejmie pracę.
Prezydent Miasta K. postanowieniem z 21 stycznia 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a., oddalił skargę M. B. na czynności egzekucyjne organu, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Millenium S.A. oraz Plus Banku S.A. z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W zażaleniu na powyższe skarżący wniósł o umorzenie wierzytelności dochodzonych przez organ egzekucyjny i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie, z uwagi na nieistnienie obowiązku podatkowego po jego stronie. M. B. podniósł także, że zawiesił działalność gospodarczą i obecnie toczy się wobec niego postępowanie restrukturyzacyjne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 21 maja 2020 r., nr: [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art.144 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1, § 4-6 u.p.e.a.
Organ odwoławczy analizując prawidłowość postanowienia organu I instancji wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania ocenianego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, nie zaś okoliczności, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia m.in. zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
SKO stwierdziło, że Prezydent Miasta K. działając jako organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie dla egzekucji dotyczących należności pieniężnych i działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, doręczając Bankowi Millenium S.A. i Plus Bankowi S.A., przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, zawiadomienia z 11 grudnia 2019 r. o zajęciu wierzytelności oraz wzywając bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności wraz z kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia. Organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając mu w dniu 23 grudnia 2019 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
Kolegium podkreśliło, że z art. 80 § 2 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o tym zajęciu, a zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 3 u.p.e.a. ma charakter jedynie informacyjny dla zobowiązanego. Adnotacja o podpisaniu zawiadomienia kwalifikowanym podpisem elektronicznym była zatem prawidłowa, gdyż zawiadomienie tak zostało podpisane. Kolegium nie stwierdziło naruszeń procesowych, które stanowiłyby o wadliwości dokonanej czynności egzekucyjnej.
Organ II instancji podzielił zatem stanowisko organu I instancji, że organ egzekucyjny, podejmując czynność egzekucyjną, uczynił zadość wszystkim wymaganiom określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji zasadnie Prezydent Miasta K. orzekł o oddaleniu skargi M. B. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
M. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił, że egzekwowana wierzytelność nie istnieje, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że zgodnie z prawem przysługiwała mu skarga na dokonane przez organ I instancji czynności egzekucyjne. Wskazał także na prowadzane w jego firmie postępowanie restrukturyzacyjne. Nadto zarzucił SKO naruszenie zasady dwuinstancyjności, z której wynika obowiązek Kolegium do ponownej weryfikacji postępowania. Sposób zaś rozpoznania sprawy przez Kolegium nie spełnia tych kryteriów, gdyż Kolegium ograniczyło się do zacytowania stanowiska organu I instancji i przytoczenia przepisów prawa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność postanowienia organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na tę czynność egzekucyjną.
Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie rachunku bankowego.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej na podstawie ww. przepisu ocenie organu podlega – jak zasadnie stwierdził organ nadzoru – prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym przez zobowiązanego złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., I FSK 1200/18; z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko w tym zakresie jest ugruntowane zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie (por. m.in. wyroki NSA z 10 lutego 2012 r., II FSK 1588/10 i z 22 września 2011 r., II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008 r., III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09).
Analiza akt administracyjnych wykazuje, że działania organu były zgodne z prawem, a zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a u.p.e.a. (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 86b u.p.e.a. zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału (dotyczącego egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych), przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie.
W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta K. działając jako organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla egzekucji dotyczących należności pieniężnych i działając zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, doręczając Bankowi Millenium S.A. i Plus Bankowi S.A., przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, zawiadomienia z 11 grudnia 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, oraz wzywając bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności wraz z kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia. Organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając mu w dniu 23 grudnia 2019 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z 4 grudnia 2019 r.
W skardze na czynności egzekucyjne, jak w skardze do sądu administracyjnego skarżący akcentuje, że egzekwowana wobec niego obecnie wierzytelność nie istnieje, a postępowanie w tej sprawie obarczone jest wadami. Jak już słusznie stwierdziły organy obu instancji, argumentacja ta jest irrelewantna w niniejszym postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne. Uwypuklenia wymaga zatem, że w postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach bowiem tego postępowania kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Natomiast podniesione przez skarżącego okoliczności ewidentnie nie dotyczą samej czynności zajęcia rachunków bankowych skarżącego, a istnienia egzekwowanej wierzytelności w ogóle. To zaś nie mieści się w zakresie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w którym wskazano, że podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Okoliczności wskazywane przez skarżącego, mogące być podstawą zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., pozostają tym samym poza granicami niniejszej skargi.
Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącego co do naruszenia przez SKO zasady dwuinstancyjności postępowania. Organ ten dokonał powtórnej analizy całej sprawy i ocenił ją samodzielnie w sposób prawidłowy. Skarżący mógł odnieść inne wrażenie, bowiem SKO orzekło bez prowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, które zostało przeprowadzone przez organ I instancji w sposób wystraczający do wydania zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły dokonanie zaskarżonej czynności egzekucyjnej w kontekście jej zgodności z powołanymi wyżej przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania środka egzekucyjnego – zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zatem, zważywszy powyższe, Sąd w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.