III SA/Wa 1001/23

III SA/Wa 1001/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Cichoń
Jacek Kaute /sprawozdawca/
Konrad Aromiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 384/24 - Wyrok NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 par. 1 pkt 1 pkt 1, art. 29, art. 89 par.3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Cichoń, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. spółka komandytowo - akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2023 r. [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec V. S.K.A. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na podstawie tytułu wykonawczego z 5 lipca 2022 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za 09/2015 r., w kwocie należności głównej 48 563,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.
Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został Skarżącej doręczony 11 lipca 2022 r. wraz z zawiadomieniem z 05 lipca 2022 r.
W toku podjętych czynności egzekucyjnych, m.in. zawiadomieniem z 12 października 2022 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowań sądowych, w tym z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego sygn. akt I FSK 193/19 w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie. Niniejsze zawiadomienie doręczono Skarżącej 12 października 2022 r.
W wyniku realizacji zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę 360,00 zł.
Pismem z 26 sierpnia 2022r., nadanym za pośrednictwem e-puap 19 października 2022 r., pełnomocnik Skarżącej wniósł, na podstawie art. 54 § 1 pkt z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – "u.p.e.a."), skargę na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z 12 października 2022 r. W przedmiotowej skardze zarzucił naruszenie:
• przepisu art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a.:
- poprzez dokonanie czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika z tytułu zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych do sprawy o sygn. akt I FSK 193/19, a zatem dokonanie czynności egzekucyjnej w sytuacji braku prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co z kolei wynika z braku doręczenia tytułu, jak również upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a.;
- poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej w sytuacji braku istniejącej wierzytelności pieniężnej;
- poprzez wydanie zawiadomienia zawierającego błędną kwotę określenia dochodzonych należności, zawierające w swoich wyliczeniach kwoty kosztów wydania upomnienia, wydawanego w trybie art. 15 u.p.e.a., które to upomnienie nie zostało doręczone Stronie;
• w związku z art. 29 u.p.e.a. poprzez:
- dokonanie czynności egzekucyjnej w sytuacji braku zbadania jej dopuszczalności;
- prowadzenie niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej w sytuacji braku przesłania do Strony upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a.;
- prowadzenie niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej w sytuacji braku wprowadzenia do obrotu prawnego tytułu, stanowiącego podstawę do dokonywanych czynności egzekucyjnych;
• przepisu art. 15 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej, w toku wadliwie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, o którym Strona nie została skutecznie zawiadomiona, mianowicie poprzez brak przesłania do Spółki upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej;
• przepisu art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a., poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie;
• przepisu art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a., poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, przez organ egzekucyjny w sytuacji braku doręczenia do Strony upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a.;
• przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a, poprzez doręczenie zawiadomienia bez zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, co z kolei przyświadczałoby o niedopuszczalności i bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego;
• przepisu art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej "k.p.a."), w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 § 4 u.p.e.a oraz w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
Postanowieniem z 18 listopada 2022 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonaną zawiadomieniem z 12 października 2022 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, którego podstawą jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skargę na czynności egzekucyjne oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Skarga w rozumieniu wskazanego przepisu prawa jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i może być wnoszona zarówno na czynności organu egzekucyjnego jak również na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Reasumując organ egzekucyjny stwierdził, że przedmiotową czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dokonano zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a.
W kwestii zarzutu Strony odnoszącego się do nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, braku uprzedniego zbadania dopuszczalności egzekucji, Organ egzekucyjny wyjaśnił, że kwestie te nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji).
W zażaleniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
• przepisu art. 89 u.p.e.a., poprzez wydanie zawiadomienia, bez wskazania konkretnej wierzytelności, co z kolei nie pozwoliło Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe zawiadomienie;
• przepisu art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a., w związku z art. 29 u.p.e.a., poprzez:
- uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwości podjęcia rozstrzygnięcia co do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy wystąpiła przesłanka niedopuszczalności egzekucji administracyjnej;
- zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie, w sytuacji gdy wystąpiła przesłanka niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego, mianowicie wynikającą z braku wymaganej wierzytelności;
• przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez uznanie przez Naczelnika US, że doręczenie zawiadomienia bez zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej było prawidłowe, natomiast w ocenie Strony brak zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny będący jednocześnie Wierzycielem, doprowadziło do wszczęcia niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej, która w realiach niniejszej sprawy jest bezprzedmiotowa, a w konsekwencji powinna zostać umorzona;
• przepisu art. 8 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez;
- nieuwzględnienie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem,
- uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym Zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady.
• przepisu art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 122 k.p.a., poprzez nie odniesienie się do argumentacji Spółki związanej z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku oraz w związku z tym niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego, a w konsekwencji braku uzasadnienia faktycznego w zakresie wyjaśnienia z jakich względów argumentacja zawarta w skardze na czynność egzekucyjną była niezasadna.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem
z [...] stycznia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor powołał się na art. 54 § 1 – 2, art. 89 § 2-3 u.p.e.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że Skarżąca, jako podstawę skargi na czynność egzekucyjną wskazał art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wobec czego w przedmiotowej sprawie, zbadaniu pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami podlegać będą czynności faktyczne podjęte przez organ egzekucyjny, polegające na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowań sądowych, w tym z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego sygn. akt I FSK 193/19 w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie, dokonane zawiadomieniem z 12 października 2022 r. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie, uregulowany w art. 89 § 1 u.p.e.a., tym samym środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie z 12 października 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało doręczone Skarżącej 12 października 2022 r. Wyniku dokonanej czynności uzyskano kwotę 360,00 zł., która została rozliczona na wskazany tytuł wykonawczy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie stwierdził, że Organ egzekucyjny zastosował w/w środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zgodnie z art. 89 u.p.e.a., a zawiadomienie z 12 października 2022 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności wskazane w art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym wysokość dochodzonej zaległości wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi. Nadto w zawiadomieniu została również wskazana wierzytelność pieniężna podlegająca zajęciu z tytułu zwrotu kosztów postępowań sądowych, w tym postępowania kasacyjnego sygn. akt I FSK 193/19. W wyniku realizacji zajęcia organ egzekucyjny uzyskał kwotę 360,00 zł, zatem wbrew temu co twierdzi Skarżąca, dokonana czynność egzekucyjna obejmowała istniejącą wierzytelność pieniężną.
Organ odwoławczy podkreślił, że poprzez wniesienie skargi kwestionowane skutecznie mogą być jedynie działania faktyczne organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Nieuprawnionym jest traktowanie skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a. jako uniwersalnego środka zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie działań podejmowanych przez organ egzekucyjny.
Organ II instancji stwierdził, że Skarżąca może występować z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego we wszystkich jego fazach. Natomiast okoliczności dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego związane z tytułem wykonawczym nie mogą być przedmiotem postępowania w trybie skargi na czynności egzekucyjne. W tym trybie nie można bowiem kwestionować działań organu, dla których przewidziane są odrębne tryby postępowań, czy też, w których przewidziane są inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji), albo w których przewidziane jest wniesienie pozwu do sądu. Skarga na czynności egzekucyjne jest bowiem środkiem ochrony wobec czynności organu egzekucyjnego, czy egzekutora, jedynie w sytuacji, gdy przepisy u.p.e.a. nie przewidują innych środków ochrony. Innymi słowy w trybie skargi uregulowanej w art. 54 § 1 u.p.e.a. nie mogą być badane okoliczności skutkujące, np. umorzeniem postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 i n. u.p.e.a.
Pismem z dn. 15 marca 2023 r. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ww. postanowienie Dyrektora Izby administracji Skarbowej w Warszawie w całości i wniosła o jego uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia Organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
• przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez wydanie zawiadomienia, bez wskazania konkretnej wierzytelności, co z kolei nie pozwoliło Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe zawiadomienie;
• przepisu art 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a. w związku z art. 29 u.p.e.a. poprzez:
- uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwości podjęcia rozstrzygnięcia co do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy wystąpiła przesłanka niedopuszczalności egzekucji administracyjnej;
- brak przeprowadzenia analizy kwestii przedawnienia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym stanowiącym podstawę do dokonania przedmiotowej czynności egzekucyjnej;
- zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie, w sytuacji gdy wystąpiła przesłanka niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego, mianowicie wynikającą z braku wymaganej wierzytelności;
• przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez uznanie przez Naczelnika US, że doręczenie zawiadomienia bez zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej było prawidłowe, natomiast w ocenie Strony brak zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny będący jednocześnie Wierzycielem, doprowadziło do wszczęcia niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej, która w realiach niniejszej sprawy jest bezprzedmiotowa, a w konsekwencji powinna zostać umorzona;
• przepisu art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez
- nieuwzględnienie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem,
- uznanie, że Organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady.
Jednocześnie, Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia się egzekwowanego zobowiązania, co stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego i tym samym uchylenia przedmiotowej czynności egzekucyjnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
W myśl art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 §2 u.p.e.a.).
Za ugruntowane uznać należy stanowisko, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r. III FSK 1100/22 i przywołane tam orzecznictwo). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2023 r. III FSK 4406/21z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Zobowiązany, wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1, to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (por. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku) ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13).
Zasadnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego została dokonana w oparciu o uregulowania wynikające z art. 89 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§1).
Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§2).
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. (§3).
Zawiadomieniem z dn. 12 października 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej "z tytułu zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowań sądowych, w tym z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego sygn. akt I FSK 193/19.".
Zdaniem Skarżącej takie określenie zajętej wierzytelności jest nieprawidłowe. W tym zakresie Skarżąca przywołała treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dn. 20 maja 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1168/18 wskazując (pogrubiając w tym zakresie stosowne fragmenty tego wyroku), że przewidziane w art. 89 u.p.e.a. prawo do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się do wierzytelności istniejącej, jednocześnie dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej w tym trybie wymaga od organu egzekucyjnego oznaczenia wierzytelności, do której kieruje egzekucję poprzez określenie co najmniej osoby dłużnika oraz wskazanie tytułu prawnego, z którego ta wierzytelność wynika. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na to, że w ww. wyroku (sygn. akt V CA/Wa 1168/18) tut. Sąd wskazując na powyższe wymagania dot. zajęcia wierzytelności, uzasadniał to tym (formułując w tym zakresie zarzut wadliwego działania organu), że działania organu egzekucyjnego nie mogą nosić cech poszukiwania majątku zobowiązane, gdyż dla tego celu ustawa przewiduje inne środki prawne, a mianowicie prawo do zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 36 u.p.e.a., czy instytucję wyjawienia majątku zgodnie z art. 71 §1 u.p.e.a.
Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dn. 15 września 2022 r., sygn. akt III FSK 771/27 "przepisy art. 89 § 1 oraz art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. nie określają wymogu podania tytułu prawnego wierzytelności, która może być przedmiotem zajęcia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela też pogląd prezentowany w orzecznictwie, że z przepisów u.p.e.a. nie można wywieść zakazu występowania z czynnością egzekucyjną zajęcia wierzytelności u "trzeciodłużnika" (dłużnika zajętej wierzytelności) bez uprzedniego ustalenia przez organ, czy na dany moment wierzytelność mogąca podlegać zajęciu przysługuje, w jakiej kwocie i na rzecz jakiego podmiotu. Oczywistym jest, że przedmiotem zajęcia może być co do zasady wierzytelność istniejąca, tj. zindywidualizowana, powstała na kanwie określonego stosunku prawnego między określonymi jego stronami, co jednocześnie nie oznacza, że ważność i dopuszczalność tego rodzaju czynności egzekucyjnej de facto zależy od jej skuteczności. Należy rozróżnić pojęcie skuteczności zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności istniejącej na moment dokonywania czynności mogące doprowadzić do przymusowego ściągnięcia dochodzonego roszczenia publicznoprawnego, od dopuszczalności zajęcia, tj. formalnej możności wystąpienia przez organ egzekucyjny z zawiadomieniem do "trzeciodłużnika" o zajęciu przysługujących względem niego wierzytelności podatnika. Przyjęcie odmiennego stanowiska, po pierwsze przeczyłoby celowi regulacji zawartej w art. 89 § 2 u.p.e.a., dotyczącej uprawnienia dochodzenia należności z wierzytelności przyszłych oraz art. 89 § 3 u.p.e.a., traktującej o obowiązkach informacyjnych "trzeciodłużnika", zaś po drugie - unicestwiło lub co najmniej utrudniło osiągnięcie celu przyświecającego przymusowej egzekucji w postaci realności ściągnięcia należności podatkowych (zob. szerzej wyrok NSA z 8 września 2021 r., III FSK 2233/21).
Z tych względów nie ma podstaw, aby wywodzić po stronie organu egzekucyjnego obowiązek oznaczenia wierzytelności dłużnika względem zobowiązanego w sposób ścisły, w szczególności podania tytułu prawnego wierzytelności. Zasadnie sąd pierwszej instancji uznał, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku wskazania w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności, jaką konkretnie wierzytelność zajmuje.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić, że na organie egzekucyjnym nie ciążył obowiązek wskazania "jakich dokładnie wierzytelności dotyczy przedmiotowe Zawiadomienie" – jak podniosła w skardze Skarżąca. Przedmiotowe zawiadomienie zawierało wszystkie niezbędne elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności wskazane w art. 67 §2 u.p.e.a., w tym wysokość dochodzonej zaległości wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi. W tym zakresie zatem przedmiotowe zawiadomienie było prawidłowe, samo zajęcie również (w szczególności, wobec wcześniejszego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego Skarżącej z dn. 11 lipca 2022 r. wraz z zawiadomieniem z 05 lipca 2022 r. – k. 3-7 akt egzekucyjnych). .
Odnosząc się do pozostałych zarzutów upatrujących wadliwość zaskarżonego postanowienia w naruszeniu art. 59 §1 pkt 1 w zw. z art. 29 u.p.e.a. oraz art. 29 §1 u.p.e.a. należy ponownie podkreślić, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego.
Skutkiem uwzględnienia skargi jest uchylenie czynności egzekucyjnej w całości albo w części (art. 54 §6 pkt 1 u.p.e.a.) lub usunięcie stwierdzonej wady czynności egzekucyjnej (art. 54 §6 pkt 2 u.p.e.a.). Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej i może odnieść skutek w odniesieniu do tej, konkretnej czynności egzekucyjnej. Poza przedmiotem postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną pozostają zatem zarzuty dotyczące ewentualnej wadliwości postępowania egzekucyjnego jako takiego skutkujące – zdaniem Skarżącej – koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego, w szczególności z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, czy też brak wymaganej wierzytelności. Zarzuty te nie mogą być rozpoznawane w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynność egzekucyjną (tutaj dotyczącej zawiadomienia z 12 października 2022 r.), w konsekwencji brak merytorycznego odniesienia się przez Dyrektora do wskazanej kwestii nie może być poczytywany jako stanowiący naruszenie prawa. Podkreślić przy tym należy, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor wyjaśnił, że kwestie istnienia obowiązku, czy też niedopuszczalności egzekucji nie mogą być rozpoznawane w trybie art. 54 u.p.e.a.
Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych poprzez nieuwzględnienie wniesionej skargi oraz uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym zawiadomienie, działał z poszanowaniem ww. zasady.
Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") skargę oddalił.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Okoliczność złożenia w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok NSA z 7 września 2023 r., sygn. akt III FSK 2769/21).