I SA/KR 670/24

I SA/Kr 670/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /przewodniczący sprawozdawca/
Inga Gołowska
Paweł Dąbek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Klimek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędzia WSA Inga Gołowska Protokolant Referent stażysta Jan Szklanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.EA/418/52/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi dotyczącej zawiadomienia o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń skargę oddala.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej również jako: Organ, Kolegium, SKO) postanowieniem z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.EA/418/52/2024, po rozpoznaniu zażalenia M.B. (dalej również jako: Strona, Skarżący) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 marca 2024 r. nr EW-01.3160.2.4.2024.MP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi dotyczącej zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2024 r. nr EW01.3160.1.9.2024.MP o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
1. W dniu 5 lutego 2024 r. Skarżący złożył pismo zatytułowane "Skarga", dotyczące zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2024 r. nr EW01.3160.1.9.2024.MP o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Prezydent Miasta Krakowa – postanowieniem z dnia 1 marca 2024 r. nr EW-01.3160.2.4.2024.MP – odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi dotyczącej zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2024 r. nr EW01.3160.1.9.2024.MP o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzenia postępowania.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, przy czym nie są czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się z zastosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które stanowią wyłącznie czynności materialno-techniczne o charakterze informacyjnym. Nadto podkreślił, że nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. (i nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego) zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, które w omawianym przypadku jest związane z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28.11.2023 r. (w toku którego dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie nr EW-03.3160.51124.2023.JK z dnia 05.12.2023 r.) w związku ze złożeniem przez Skarżącego w dniu 8 stycznia 2024 r. zarzutu do przedmiotowego postępowania.
Organ I instancji podkreślił, że właściwą czynność egzekucyjną stanowiło zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, na którą to czynność przysługiwały środki zaskarżenia, natomiast zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej stanowi wyłącznie techniczną czynność o charakterze informacyjnym, która nie podlega zaskarżeniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wniósł skargę na zawiadomienie organu, a zatem na czynność o charakterze technicznym (techniczno-materialnym), której nie można zaliczyć ani do czynności o charakterze wykonawczym, ani do aktu, który ma na celu zastosowanie lub zrealizowanie danego środka egzekucyjnego. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że gdy brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu – należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej k.p.a.).
2. Strona, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniosła zażalenie, wskazując, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
3. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego (zażaleniowego) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisane na wstępie postanowienie z dnia 23 maja 2024 r.
W uzasadnieniu Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W motywach rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, że w analizowanym stanie faktycznym czynność egzekucyjną stanowiło zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności nie stanowi zaś czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. i nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W rozpatrywanej sprawie, Skarżący wniósł skargę na zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a zatem na czynność o charakterze technicznym, którego nie można zaliczyć ani do czynności o charakterze wykonawczym, ani do aktu, który ma na celu zastosowanie lub zrealizowanie danego środka egzekucyjnego. W sytuacji zaś braku czynności podlegającej zaskarżeniu, uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie w oparciu o regulację art. 61a k.p.a. W związku z powyższym, złożone w dniu 5 lutego 2024 r. przez Skarżącego pismo nie mogło inicjować postępowania, a zatem należało zastosować przepis art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.; dalej u.p.e.a.) i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie skargi dotyczącej zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2023 r. nr EW01.3160.1.9.2024.MP o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Zasadnie zatem – zdaniem SKO – organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a.
4.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący podniósł, że nie zgadza się z treścią zaskarżonego postanowienia, stwierdzając że jest ono niezgodne ze stanem prawnym oraz nie uwzględnia całokształtu materiału dowodowego i toczących się postępowań w trybie postępowania cywilnego. Skarżący szeroko przedstawił swoje stanowisko w sprawie oraz wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i nadanie dalszego biegu sprawie.
Ponadto skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (adwokata) z urzędu.
4.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
4.3. Postanowieniem z dnia 11 października 2024 r. zwolniono Skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
5.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
5.2. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.
5.3. Na wstępie zauważyć należy, że sprawy o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, tj. możliwość złożenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. na pisma i inne działania organu egzekucyjnego, które nie były czynnościami egzekucyjnymi, były już wielokrotnie przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie m.in. w wyrokach z dnia 27 listopada 2023 r., I SA/Kr 296/23 i I SA/Kr 297/23; z dnia 20 lipca 2023 r., I SA/Kr 89/23 oraz z dnia 19 kwietnia 2023 r., I SA/Kr 252/23).
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko zawarte w powyższych orzeczeniach, zatem posłuży się argumentacją w nich zawartą.
5.4. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do rozstrzygnięcia, czy zawiadomienie z dnia 10 stycznia 2024 r. nr EW01.3160.1.9.2024.MP o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Odpowiedź na powyższe pytanie determinuje bowiem to, czy Skarżącemu przysługiwała skarga na czynność egzekucyjną, przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a., czy też należało odmówić mu wszczęcia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Jak słusznie wskazały organy obu instancji, w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stąd też dla prawidłowej identyfikacji co należy rozumieć przez czynność egzekucyjną istotne znaczenie ma definicja środków egzekucyjnych. Na gruncie dyspozycji art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. (a zatem w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych) należy przez nie rozumieć egzekucję ze wskazanych w tym przepisie aktywów majątkowych (m.in. pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych). W tym kontekście czynnością egzekucyjną będzie nie każda aktywność organu ("wszelkie działania"), ale wszelkie działania organu, które mają na celu doprowadzić ("zmierzać") do zastosowania lub zrealizowania egzekucji, np. z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę itd. (środek określony w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.).
W związku z powyższym czynnościami egzekucyjnymi będą zarówno czynności faktyczne (wykonawcze), jak i wydawane przez organ akty prawne (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 grudnia 2020 r., II FSK 2176/18; z dnia 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18), o ile jednak ich podjęcie warunkuje zastosowanie lub realizację egzekucji z danego aktywa majątkowego. Stąd też wniosek, że "nie będą czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego" (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., II FSK 730/16).
Stąd też, skoro zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nie jest tożsame z zajęciem wierzytelności, to nie można tej czynności uznać za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. Wprawdzie działania organu egzekucyjnego z tym związane odnoszą się do dokonanej czynności egzekucyjnej (zastosowanego środka egzekucyjnego), jednak same nie są czynnością egzekucyjną (por. wyroki NSA: z dnia 11 października 2016 r., II FSK 712/16, z dnia 7 grudnia 2011 r., II FSK 1784/10).
Wobec tego, skoro wspomnianego zawiadomienia nie można było uznać za działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, organ prawidłowo zakwalifikował je jako czynności materialno-techniczne. Ta zaś nie mogły być przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji, złożona w tym przedmiocie skarga nie mogła skutecznie zainicjować postępowania. Wobec tego organ I instancji prawidłowo zastosował art. 61 a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skarg na czynności egzekucyjne.
Jak trafnie bowiem wskazały organy obu instancji, art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny", o jakich mowa w powyższym przepisie, obejmują sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W sytuacji, gdy brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61 a k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r., III SA/Wa 2282/12, wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1758/13).
W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł skargę na zawiadomienie organu, a zatem czynność o charakterze technicznym (techniczno-materialnym), której nie można zaliczyć ani do czynności o charakterze wykonawczym, ani do aktów, które mają na celu zastosowanie lub zrealizowanie danego środka egzekucyjnego. Tym samym organy – wydając sporne postanowienia – nie naruszyły art. 54 § 1 u.p.e.a. i art. 61 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie, jak wskazały organy obu instancji, właściwą czynność egzekucyjną stanowiło zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, na którą to czynność przysługiwały środki zaskarżenia. Skarżący skorzystał z powyższego uprawnienia, składając w dniu 8 stycznia 2024 r. zarzut w trybie art. 33 u.p.e.a.
Złożenie zarzutu spowodowało zaś w niniejszej sprawie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a w dalszej kolejności wystosowanie ww. spornego zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2024 r., które – w przeciwieństwie do wspomnianego zajęcia świadczeń – nie stanowiło czynności egzekucyjnej.
5.5. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dokonał również kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wykraczającym poza sformułowane w skardze zarzuty i również w tym zakresie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.
5.6. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.