I SA/Kr 654/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych, uznając, że trudna sytuacja finansowa skarżącej nie stanowiła podstawy do umorzenia.
Skarżąca B.S. wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 517,80 zł, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Organy egzekucyjne obu instancji odmówiły umorzenia, wskazując, że łączny dochód rodziny skarżącej (emerytura i dochody męża) wynosi ok. 2480 zł, a stałe wydatki ok. 500 zł, co nie uzasadnia umorzenia kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącej i nie naruszyły prawa, a umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy.
Sprawa dotyczyła skargi B.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 517,80 zł. Skarżąca argumentowała, że jej trudna sytuacja finansowa i zdrowotna, brak stałego miejsca zamieszkania oraz problemy z kontaktem z mężem uzasadniają umorzenie. Organy egzekucyjne szczegółowo zbadały sytuację materialną skarżącej, ustalając łączny dochód rodziny na około 2480,19 zł (emerytura skarżącej po potrąceniach komorniczych ok. 980,19 zł netto oraz dochody męża z prac dorywczych ok. 1500 zł) i stałe miesięczne wydatki na około 500 zł. Stwierdzono, że mimo trudności finansowych, sytuacja ta nie nosi znamion trwałego ubóstwa i nie stanowi podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza że możliwe jest rozłożenie spłaty na raty. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów. Podkreślono, że umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, a organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i oceniły, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego uzasadniające umorzenie. Sąd uznał, że skarżąca sama sobie przeczy w kwestii wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, a jej problemy zdrowotne nie pozbawiają jej możliwości uzyskiwania dochodu. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja finansowa sama w sobie nie stanowi podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeśli nie nosi znamion trwałego ubóstwa i nie pozbawia możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a spłata może być rozłożona na raty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły sytuację finansową skarżącej, która mimo trudności, posiadała stałe źródło dochodu i łączny dochód rodziny pozwalał na pokrycie podstawowych wydatków. Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest uznaniowe i wymaga wyważenia interesu zobowiązanego z interesem publicznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.e.a. art. 64e § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy.
u.p.e.a. art. 64e § § 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie stwierdzi naruszeń prawa uzasadniających jej uwzględnienie.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organy czuwają nad tokiem postępowania i w sposób zapewniający jego sprawność, uwzględniając interes społeczny i indywidualny.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy fakt został udowodniony.
k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże praworządności i działa na podstawie Konstytucji i prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy egzekucyjne prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącej i jej rodziny. Trudna sytuacja finansowa skarżącej nie stanowiła podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż nie nosiła znamion trwałego ubóstwa. Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest uznaniowe i wymaga wyważenia interesu zobowiązanego z interesem publicznym. Skarżąca sama sobie przeczy w kwestii wspólnego gospodarstwa domowego z mężem i jego dochodów.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącej uzasadnia umorzenie kosztów egzekucyjnych. Brak kontaktu z mężem i nieznajomość jego miejsca pobytu. Niewłaściwe doręczenie korespondencji dotyczącej zadłużenia. Zajęcie komornicze emerytury.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy nie nosi znamion trwałego ubóstwa nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony skarżąca sama sobie przeczy
Skład orzekający
Waldemar Michaldo
przewodniczący
Urszula Zięba
członek
Jarosław Wiśniewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia kosztów egzekucyjnych w administracji, zwłaszcza w kontekście uznania administracyjnego i oceny ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej i uznaniowego charakteru decyzji organu egzekucyjnego. Interpretacja pojęć 'ważny interes zobowiązanego' i 'interes publiczny' jest zależna od okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kosztów egzekucyjnych i trudnej sytuacji finansowej obywateli, ale rozstrzygnięcie opiera się na standardowej interpretacji przepisów i uznaniowym charakterze decyzji organu.
“Czy trudna sytuacja finansowa zawsze oznacza umorzenie kosztów egzekucyjnych? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 517,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 654/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-09-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jarosław Wiśniewski /sprawozdawca/ Urszula Zięba Waldemar Michaldo /przewodniczący/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 64e par. 1,par. 2 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja |Sygn. akt I SA/Kr 654/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Urszula Zięba, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 14 września 2023 r., sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 29 maja 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.62.2023.3.JM w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych skargę oddala. Uzasadnienie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej B. S. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących składki ZUS. W toku prowadzonej egzekucji powstały koszty egzekucyjne w kwocie 517,80 zł. Pismem z dnia 30 listopada 2022 r. B. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podała, że nie posiada stałego miejsca zamieszkania. Utrzymuje się jedynie z emerytury i nie posiada innego majątku. Postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r. nr 180000/71/510097/2022-RED-KA Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina B. S. utrzymuje się aktualnie z jej świadczenia emerytalnego oraz prac dorywczych współmałżonka. Ich łączny dochód wynosi ok. 2.480,19 zł, a stałe miesięczne wydatki 500 zł. Zdaniem organu I instancji, obecna sytuacja finansowa wnioskodawczyni może stwarzać trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, lecz nie nosi znamion trwałego ubóstwa, gdyż rodzina posiada aktualnie dwa źródła dochodów. Możliwość odzyskania kosztów egzekucyjnych organ upatruje w przyszłości np. w ramach układu ratalnego, gdzie wysokość rat zostanie dostosowana do sytuacji finansowej zobowiązanej. Odnośnie zgłaszanych przez zobowiązaną problemów zdrowotnych organ I instancji stwierdził, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje, gdyż wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. S. podkreśliła, że organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę, że nie ma ona kontaktu z mężem o czym telefonicznie poinformowała urzędniczkę. Zobowiązana zauważyła, że jej zadłużenie z tytułu składek ubezpieczeniowych podlegało abolicji, gdyby tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie przesłał zawiadomienie pod właściwy adres. Zobowiązana zarzuciła, że nie uwzględniono również jej zajęcia komorniczego, które dostarczyła 23 grudnia 2023 r. Ponadto strona powołała się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.62.2023.3.JM Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 7 marca 2023 r. nr 180000/71/510097/2022-RED-KA. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ II instancji przytoczył treść art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał, że organ egzekucyjny szczegółowo zbadał sytuację majątkową zobowiązanej i przedstawił ją w zaskarżonym postanowieniu. Wykazał, że w oświadczeniu zobowiązana stwierdziła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Mąż pracuje dorywczo, osiągając średniomiesięczny dochód ok. 1.500 zł, a zobowiązana pobiera emeryturę w wysokości 1.249,07 zł netto. Stałe miesięczne wydatki na utrzymanie to czynsz 200 zł, opłaty eksploatacyjne 100 zł, opłaty związane z leczeniem 200 zł. Zobowiązana nie wykazała zobowiązań pieniężnych wobec innych wierzycieli. Oświadczyła, że nie posiada pojazdów ani nieruchomości. Dyrektor Izby Administracji skarbowej w Krakowie stwierdził, że organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązana otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.372,60 zł brutto tj. 980,19 zł netto (po dokonaniu potrąceń w kwocie 268,88 zł). Organ egzekucyjny podsumował, że łączny dochód rodziny wynosi ok. 2.480,19 zł. Stałe wydatki z tytułu utrzymania to ok. 500 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zgodził się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, że sytuacja finansowa zobowiązanej jest trudna nie stanowi jednak podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ponoszenie miesięcznych wydatków np. za czynsz, prąd czy gaz nie można uznać za nadzwyczajne, nieprzewidziane wydatki. Organ II instancji stwierdził, że organ egzekucyjny rozpatrując wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie dopatrzył się przesłanek wskazujących na "ważny interes zobowiązanego". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zgodził się z organem I instancji, że trudności finansowe, nie mogą same w sobie stanowić o przyznaniu ulgi. Natomiast wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, której doświadcza zobowiązany w związku z koniecznością wywiązywania się z ciążących na nim zobowiązań. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kwota kosztów egzekucyjnych powstała na skutek prowadzenia egzekucji do należności składkowych. Odnosząc się z kolei do "interesu publicznego" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zauważył, że w interesie publicznym jest aby strona ponosiła zarówno wydatki związane ze swoimi zobowiązaniami publicznoprawnymi jak i pokrywała koszty egzekucyjne. Wszczęcie egzekucji nie jest zależne od woli wierzyciela, ale wynika z przepisów. Jeżeli płatnik pozostaje w zwłoce z zapłatą składek wierzyciel ma obowiązek wystawić tytuł wykonawczy i skierować go do egzekucji. Odnośnie natomiast podnoszonego w zażaleniu zarzutu, że zobowiązana nie ma kontaktu z mężem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zauważył, że w oświadczeniu z dnia 30 listopada 2022 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, zobowiązana zawarła dwie sprzeczne informacje. Zobowiązana wskazała bowiem męża jako członka rodziny wspólnie zamieszkującego ze zobowiązaną, a w innej części oświadczenia wskazała, że nie mieszka z mężem i nie ma z nim kontaktu. Organ II instancji stwierdził, że w aktach znajduje się notatka służbowa spisana przez pracownika organu egzekucyjnego z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej ze zobowiązaną w dniu 30 stycznia 2023 r., z której wynika, że mąż zobowiązanej uzyskuje nieregularny dochód z tytułu prac dorywczych. Uzyskiwane kwoty nie są stałe, pozwalają na przeżycie. Średniomiesięcznie to będzie kwota ok. 1.500 zł. Kwota czasem jest wyższa, a czasem niższa. W związku z powyższym informacja o dochodach uzyskiwanych przez męża została zawarta w zaskarżonym postanowieniu. Odnośnie wspomnianego przez B. S. w zażaleniu zajęcia komorniczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zauważył, że organ egzekucyjny uwzględnił wspomniane zajęcie i wskazał w postanowieniu, że zobowiązana pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.372,60 zł brutto, tj. 980,19 zł netto (po dokonaniu potrąceń w kwocie 268,88 zł). Odpowiadając na zarzut zobowiązanej, że nie wiedziała o zadłużeniu z tytułu składek i dlatego nie mogła skorzystać z abolicji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wyjaśnił, że z informacji uzyskanej z organu egzekucyjnego wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie kierował do zobowiązanej korespondencję dotyczącą postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na adres K., ul. [...]. Adres do korespondencji K., ul. [...] zobowiązana wskazała dopiero od 25 lutego 2015 r. Korespondencja z wcześniejszego okresu prawidłowo kierowana była na adres K., ul. [...]. Z powyższym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nie zgodziła się B. S. i pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. wniosła na nie skargę podnosząc, że zostało ono podjęte w oparciu o fałszywe dowody. W treści skargi skarżąca podała, ze w dniu 12 czerwca 2006 r. została wymeldowana z adresu ul. [...], [...] K. i od tamtej pory nie miała stałego miejsca zamieszkania. Skarżąca podkreśliła, że 25 lutego 2015 r. nie mogła wskazać adresu przy ul. [...] w K. ponieważ jej córka mieszka tam od 2019 r. B. S. wskazała, że nie ma z mężem żadnego kontaktu i nie wie gdzie on przebywa. Skarżąca nie posiada tez żadnego majątku Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura z potrąceniami komorniczymi. Dodała, że nigdy korespondencja o zadłużeniu oraz koszty egzekucyjne nie zostały jej skutecznie dostarczone. Skarżąca stwierdziła, że grozi jej życie w ubóstwie na starość i brak możliwości leczenia oraz zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), a w szczególności jej art. 64e § 1, zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "organ (...) może". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanej ulgi może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Nie może to jednak oznaczać dowolności organu egzekucyjnego. Powinien on bowiem rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym, motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 - 3 u.p.e.a. może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca (por. np. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2016 r. sygn. II FSK 3740/13, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w przypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z taką sytuacją nie mamy jednak, zdaniem Sądu, do czynienia w niniejszym przypadku. Odnotować również należy, że w tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach (zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Sąd poprzestaje na ocenie, czy wydane postanowienie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może natomiast badać wydanych postanowień pod kątem ich słuszności, czy sprawiedliwości. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a tym samym nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom, wyznaczającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość stawianym wymogom i wyczerpująco ustaliły zarówno sytuację rodzinną jak i materialną strony skarżącej. Prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się zaś podstawą oceny tego, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyliczenie przesłanek umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego zawarte jest w art. 64e § 2 u.p.e.a. i jest ono wyczerpujące. Zgodnie z art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone: 1) na wniosek: a) zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, b) wierzyciela, na którego wniosek została wszczęta egzekucja: sądowa przejęta przez organ egzekucyjny w wyniku zbiegu – jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes wierzyciela, administracyjna - jeżeli za umorzeniem przemawia interes publiczny; 2) z urzędu, jeżeli wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym nie przekracza czterokrotności kosztów upomnienia. Biorąc pod uwagę treść art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 335/13 (dostępny w CBOSA) działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 182/12 dostępny w CBOSA). Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie wskazanych powyżej pojęć, tj. ani "ważny interes zobowiązanego", ani "interes publiczny". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. Przyjąć należy, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne, czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważny interes zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organy podatkowe prawidłowo przeanalizowały sytuację skarżącej w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. i przekonująco uzasadniły powody, jakie legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia 30 listopada 2022 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej (k. 3- 6 akt administracyjnych) skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Skarżąca wskazała, że pobiera emeryturę w wysokości 1.249,07 zł netto. Z kolei jako stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżąca wymieniła czynsz – 200 zł, opłaty eksploatacyjne - 100 zł i opłaty związane z leczeniem - 200 zł. Z ustaleń organów wynika, że ze świadczenia emerytalnego skarżącej dokonywane są potrącenia komornicze w kwocie 268,88 zł, co powoduje, że do jej dyspozycji pozostaje kwota 980,19 zł. Natomiast z notatki służbowej z dnia 30 stycznia 2023 r. (k. 19 akt administracyjnych) wynika, że mąż skarżącej uzyskuje nieregularnych dochód z prac dorywczych w wysokości ok. 1.500 zł. Łączny dochód rodziny skarżącej wynosi zatem 2.480,19 zł. Po odjęciu stałych wydatków w wysokości 500 zł, do dyspozycji skarżącej pozostaje więc kwota 1.980,19 zł. Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że sytuacja finansowa skarżącej, choć trudna, to nie stanowi podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych zwłaszcza, że ich spłata może zostać rozłożona na raty. Odnośnie twierdzeń skarżącej, że nie ma kontaktu z mężem i nie wie, gdzie on przebywa stwierdzić należy, że jak słusznie zauważył organ II instancji, skarżąca w treści oświadczenia z dnia 30 listopada 2022 r. o stanie rodzinnym i majątkowym z jednej strony podała, że mąż tworzy z nią wspólne gospodarstwo domowe, a z drugiej strony wskazała, że nie mieszka z mężem. Tym samym skarżąca sama sobie przeczy. Poza tym podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu w dniu 30 stycznia 2023 r. skarżąca podała, że jej mąż pracuje dorywczo i uzyskuje wynagrodzenie w kwocie ok. 1.500 zł (vide ww. notatka służbowa z dnia 30 stycznia 2023 r.). Prawidłowo zatem organy obu instancji uwzględniły dochód męża skarżącej ustalając dochód jej rodziny. Odnośnie wskazanych przez skarżącą problemów zdrowotnych Sąd podziela stanowisko organów, że choroba skarżącej może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu. Natomiast w omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje, gdyż skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. W związku z powyższym Sąd uznał, że dokonując oceny przesłanki ważnego interesu skarżącej organy obydwu instancji prawidłowo i obszernie wyjaśniły zajęte stanowisko, odnosząc się wyczerpująco do sytuacji finansowej i życiowej skarżącej. W ocenie Sądu nie wykracza również poza granice uznania administracyjnego wyjaśnienia organu II instancji, że za umorzeniem nie przemawia także ważny interes publiczny. W przypadku bowiem umorzenia składek lub kosztów egzekucyjnych związanych z ich dochodzeniem należy rozważyć zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle jego sytuacji finansowej. Należy zauważyć, że koszty egzekucyjne, których dotyczy wniosek skarżącej o umorzenie, są należnością związaną z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą i powstały w związku z niewywiązywaniem się przez nią z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie. Podkreślić należy, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest instytucją szczególną i może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy występuje rzeczywisty brak możliwości zapłaty przez zobowiązanego tych należności. Natomiast podane przez skarżącą okoliczności nie mogą być w tych warunkach uzasadnieniem dla umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na "interes publiczny". Stwierdzić zatem należy, że zebrany przez organy materiał dowodowy przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wniosku skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych i pozwolił Sądowi na uznanie, że organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, mieszczące się w graniach zakreślonych przez prawo. W rozpoznawanej sprawie organy administracji należycie bowiem rozważyły i oceniły wystąpienie przesłanki interesu publicznego w wyborze sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Interes skarżącej polegający na umorzeniu kosztów egzekucyjnych został oceniony poprzez pryzmat sytuacji finansowej zobowiązanej oraz został skonfrontowany z ważnym interesem publicznym. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie tego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.). W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI