I SA/Kr 641/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-09-28
NSApodatkoweWysokawsa
ulga na złe długiVATkorekta podatkutermin materialnyprzywrócenie terminuOrdynacja podatkowastan zdrowiapostępowanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatniczki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia dokumentacji dla ulgi na "złe długi".

Podatniczka A. L. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej w celu skorzystania z ulgi na "złe długi", powołując się na problemy zdrowotne. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że przepisy podatkowe nie przewidują takiej możliwości ani przywrócenia terminu materialnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, stwierdzając, że termin do skorzystania z ulgi na "złe długi" jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu.

Sprawa dotyczyła skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik o odmowie wszczęcia postępowania. Podatniczka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej w celu skorzystania z ulgi na "złe długi", argumentując, że jej zły stan zdrowia uniemożliwił jej terminowe złożenie wniosku. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT nie przewidują możliwości przywrócenia terminu materialnego do skorzystania z ulgi na "złe długi", a korekta następuje poprzez złożenie deklaracji korygującej. Organ II instancji podtrzymał to stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, zgodził się z organami podatkowymi. Sąd podkreślił, że termin wskazany w art. 89a ust. 2 ustawy o VAT jest terminem prawa materialnego, który wyznacza ramy czasowe dla skorzystania z uprawnienia i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z § 4 tego przepisu. W związku z tym, sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, a skarga była bezzasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, termin do skorzystania z ulgi na "złe długi" jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin wskazany w art. 89a ust. 2 ustawy o VAT jest terminem prawa materialnego, ponieważ określa ramy czasowe dla skorzystania z uprawnienia, a jego naruszenie skutkuje wygaśnięciem prawa. Zgodnie z art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej, instytucja przywrócenia terminu dotyczy wyłącznie terminów procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.t.u. art. 89a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 89a § ust. 1a

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 89a § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

O.p. art. 165a § par. 1

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 162 § par. 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 162 § par. 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165 § par. 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do skorzystania z ulgi na "złe długi" jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu materialnego.

Odrzucone argumenty

Zły stan zdrowia podatniczki uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji i wniosku o ulgę na "złe długi". Organ podatkowy nie dokonał analizy zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Pracownicy urzędu skarbowego nie udzielili prawidłowej informacji o procedurze ulgi na "złe długi".

Godne uwagi sformułowania

termin prawa materialnego przywrócenie terminu dotyczy wyłącznie terminów procesowych organy podatkowe nie świadczą dla podatników usług doradztwa podatkowego

Skład orzekający

Waldemar Michaldo

przewodniczący sprawozdawca

Inga Gołowska

sędzia

Grzegorz Klimek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że termin do skorzystania z ulgi na \"złe długi\" jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, nawet w przypadku problemów zdrowotnych podatnika."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatniczki i interpretacji przepisów dotyczących ulgi na "złe długi". Może nie mieć zastosowania w przypadku terminów procesowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników, jakim jest skorzystanie z ulgi na "złe długi" i potencjalne problemy z terminami. Wyjaśnia kluczową różnicę między terminami materialnymi a procesowymi w prawie podatkowym.

Ulga na "złe długi" VAT: Czy problemy zdrowotne usprawiedliwią spóźnienie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 641/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Inga Gołowska
Waldemar Michaldo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 120, art. 162 par. 1, par. 4, art. 165 par. 1, art. 165a par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 931
art. 89a ust. 1, ust. 1a, ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 16 maja 2023 r. nr: 1201-IOP2-4.4273.1.2023.9 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala Dnia 28 września 2023 r.
Uzasadnienie
W dniu 20 stycznia 2023 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków- Prądnik wpłynęło pismo A. L. zatytułowane "Przywrócenie terminu - ulga za złe długi". W treści pisma A. L. wskazała, że wnosi o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej celem skorzystania z ulgi na złe długi. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że od lutego 2019 r. mierzy się z problemami zdrowotnymi i była zmuszona zrezygnować z życia zawodowego, by stan jej zdrowia mógł się poprawić. W latach 2019-2022r. ze względu na stan zdrowia i zalecenia lekarza przebywała na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, nie była w stanie samodzielnie złożyć i przygotować dokumentacji. Do pisma A. L. załączyła zaświadczenie lekarskie oraz faktury VAT wystawione w okresie od 10 marca 2019 r. do 14 listopada 2019 r.
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2023 r. nr 1211-SEW-2.4273.1.2023.2 Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej w celu skorzystania z ulgi na złe długi. W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył treść art. 89a ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 165a § 1 ustawy Ordynacji podatkowa i stwierdził, że przepisy podatkowe nie przewidują możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej w celu skorzystania z ulgi na złe długi. Organ wyjaśnił, że termin do złożenia wniosku o zastosowanie ulgi za złe długi jako termin prawa materialnego zawartego w ustawie jest terminem zawitym, ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że po jego upływie w odniesieniu do dalszego roku podatkowego następuje definitywne wygaśnięcie uprawnienia do wnioskowania o zastosowanie powyższej ulgi oraz nie może być on zmieniony bądź odroczony przez organ podatkowy. Nie ma też do niego zastosowanie instytucja przywrócenia terminu. W związku z powyższym złożony przez A. L. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej w celu skorzystania z ulgi na złe długi nie mógł zostać rozpatrzony.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik A. L. wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie jej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji i wniosku pozwalającego na skorzystanie przez nią z "ulgi na złe długi". Postanowieniu organu I instancji A. L. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę, wydanego postanowienia, polegający na przyjęciu, że zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy organ podatkowy nie dokonał analizy i ustaleń w zakresie zasadności jej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji i wniosku pozwalającego na skorzystanie z "ulgi na złe długi". W uzasadnieniu zażalenia jego autorka ponownie wskazała, że zły stan zdrowia utrzymujący się do stycznia 2023 r. uniemożliwiał jej złożenie dokumentacji i wniosku pozwalającego na skorzystanie z "ulgi na złe długi". Jednocześnie wyjaśniła, że kontaktowała się z pracownikami Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik by uzyskać informacje, co należy zrobić w sytuacji, gdy kontrahent nie ureguluje jej płatności za faktury (informowała pracowników urzędu, że sprawy są w sądzie). Doradzono jej "zawarcie układu ratalnego". Informacja o procedurze "ulgi na złe długi" została jej udzielona po raz pierwszy w styczniu 2023 r. W tamtym czasie stan jej zdrowia pozwalał też na skompletowanie i złożenie dokumentacji.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r. nr 1201-IOP2-4.4273.1.2023.9 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik z dnia 1 lutego 2023 r. nr 1211- SEW-2.4273.1.2023.2. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przytoczył treść art. 89a ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i stwierdził, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie przewidują procedury ani możliwości dokonania korekty wierzytelności nieściągalnych poprzez złożenie wniosku pozwalającego na skorzystanie "z ulgi na złe długi". Z przytoczonych wyżej przepisów (wskazanych również w rozstrzygnięciu organu I instancji) wynika, że korekta wierzytelności nieściągalnych następuje przez złożenie deklaracji korygującej rozliczenie podatku VAT za właściwy okres rozliczeniowy z uwzględnieniem pozostałych warunków wskazanych w art. 89a ustawy o podatku od towarów i usług.
Powołując się na treść art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej organ II instancji stwierdził, że skoro przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości dokonania korekty wierzytelności nieściągalnych (skorzystania z "ulgi na złe długi") poprzez złożenie dokumentacji i wniosku w tej sprawie, to należało odmówić wszczęcia postępowania w tej sprawie. Organ odwoławczy zauważył również, że
obowiązujące przepisy nie przewidują też możliwości przywrócenia terminu prawa materialnego, wskazanego w art. 89a ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.
Za nieuzasadniony organ II instancji uznał zarzut, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik nie dokonał analizy i ustaleń w zakresie zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji i wniosku pozwalającego na skorzystanie z ulgi na złe długi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco bowiem wyjaśniono z jakiego powodu postępowanie nie mogło zostać wszczęte. Organ I instancji wskazał przepis prawa materialnego regulujący kwestię rozliczenia podatku w odniesieniu do wierzytelności nieściągalnych oraz wyjaśnił, że skorzystanie z "ulgi na złe długi" następuje poprzez złożenie korekty rozliczenia podatku VAT za właściwy okres i w określonym ustawowo terminie. Wyjaśnił też, że przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej, by podatniczka mogła skorzystać z "ulgi na złe długi". Z tych względów odmówiono wszczęcia postępowania w tej sprawie. Zatem nieprawdziwy jest, zdaniem organu II instancji, zarzut, że organ I instancji nie dokonał analizy i ustaleń w zakresie zasadności wniosku.
Odnośnie argumentów A. L., że wielokrotnie próbowała się kontaktować z pracownikami Urzędu Skarbowego celem uzyskania informacji, co należy robić w sytuacji, gdy ma "faktury za które nie uzyskała zapłaty" i że nigdy nikt jej nie pouczył, że może wycofać faktury z VAT, a informacja taka została jej udzielona dopiero w styczniu 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że powyższe okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W złożonym zażaleniu (oraz wniosku przesłanym do organu I instancji) A. L. wskazała bowiem, że jej stan zarówno psychiczny, jak i fizyczny uniemożliwiał jej złożenie dokumentów i wniosku w okresie do stycznia 2023 r. Jednocześnie organ powtórzył, że korekta podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności nie następuje poprzez złożenie wniosku w tej sprawie. Poza tym pracownicy Urzędów Skarbowych nie świadczą dla podatników usług doradztwa podatkowego w zakresie rozliczania przez nich podatków.
Z powyższym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nie zgodziła się A. L. i pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. wniosła na nie skargę, domagając się jego uchylenia i dalszego prowadzenia postępowania pod kątem merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji i wniosku pozwalającego jej skorzystać z tzw. ulgi na złe długi. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania podczas, gdy organ podatkowy niewątpliwie nie dokonał analizy i ustaleń w zakresie zasadności ww. wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w zażaleniu odnośnie swojego złego stanu zdrowia i braku prawidłowego poinformowania jej przez pracowników skarbowych o procedurze skorzystania z ulgi na złe długi, o czym dowiedziała się dopiero w styczniu 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., zwanej dalej O.p.). Zgodnie z treścią art. 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Jednakże zgłoszenie przez stronę żądania wszczęcia postępowania nie oznacza bezwzględnej konieczności jego przeprowadzenia. Zgodnie bowiem z art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w powyższej normie prawnej zasada legalizmu oznacza przede wszystkim obowiązek organów podatkowych działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi. Organy podatkowe mogą zatem podejmować tylko takie działania, w takich formach i w takim zakresie, w jakim zostały upoważnione przez ustawodawcę. Sposób postępowania organu podatkowego w sytuacji żądania od niego wszczęcia postępowania w zakresie nie mieszczącym się w kompetencji organu został uregulowany w art. 165a § 1 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Użyty w powyższym przepisie zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoją na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 2207/06). Zawarte w art. 165a O.p. wyrażenie "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" dotyczy m.in. sytuacji braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, a więc braku kompetencji organu podatkowego do działania w określonym zakresie.
Treść art. 165a § 1 O.p. co do drugiej przesłanki uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania prowadzi do wniosku, że jest ona nieprecyzyjna i bardzo ogólna. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "nie może być wszczęte" wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku albo też jest znana organowi z urzędu, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Zatem, przez użyty w art. 165a § 1 O.p. zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej i wniosku pozwalającego na skorzystanie z ulgi na złe długi. Zgodnie z treścią art. 89a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm., zwanej dalej u.p.t.u.) podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona. Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze (art. 89a ust. 1a u.p.t.u.). W myśl art. 89a ust. 2 u.p.t.u. przepis ust. 1 stosuje się w przypadku, gdy dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz wierzyciela, który jest na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty, o której mowa w ust. 1 podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny, zaś od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona. Z treści powyższych przepisów wyraźnie zatem wynika, że korekta wierzytelności nieściągalnych następuje przez złożenie deklaracji korygującej rozliczenie podatku VAT za właściwy okres rozliczeniowy z uwzględnieniem pozostałych warunków wskazanych w art. 89a u.p.t.u., a nie poprzez złożenie wniosku pozwalającego na skorzystanie z ulgi na złe długi.
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W § 4 tego przepisu ustawodawca zastrzegł, że instytucję przywrócenia terminu stosuje się tylko do terminów procesowych.
Dokonując oceny z jakim terminem mamy do czynienia należy brać pod uwagę nie tylko sformułowanie właściwego przepisu, jego umieszczenie (w ustawie normującej prawo materialne, czy w ustawie procesowej), ile skutek jaki wiąże się z upływem terminu. Jeżeli polega on na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny, jeżeli natomiast zakreśla granice czasowe dla dokonania określonej czynności w postępowaniu - jest terminem prawa procesowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 923/05 (por. LEX nr 558953, także: M.Podat. 2007/10/48,
Rzeczposp. PCD 2007/7/170), wyrok z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 205/09, LEX nr 537017). Natomiast przepisami proceduralnymi są te i tylko te przepisy, które regulują sytuację prawną organu podatkowego oraz stron postępowania, tj. od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia - w postępowaniu jurysdykcyjnym - decyzją ostateczną. Inne przepisy - a w konsekwencji i terminy z nich wynikające - mają charakter materialnoprawny (por. wyrok NSA w Katowicach z dnia 12 września 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 660/98, LEX nr 44727).
W nauce prawa wskazano, że o tym, czy mamy do czynienia z terminem prawa materialnego, czy procesowego, przesądza cel, jakiemu dany termin służy. Gdy celem tym jest kształtowanie praw i obowiązków podmiotów w ramach stosunku prawnego wyznaczonego przepisami prawa materialnego, terminy, po których upływie następuje wygaśnięcie praw lub obowiązków materialnoprawnych albo niemożność uzyskania takich praw lub nałożenia obowiązków, mają charakter terminów prawa materialnego. Terminami prawa procesowego natomiast są terminy wyznaczone do dokonania czynności procesowych (por. B. Adamiak: Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowo administracyjnym. Monografia, LEX 2014 r.). Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach podatkowoprawnego stosunku materialnego. Wyróżnia się on tym, że od jego zachowania zależy powstanie lub treść stosunku materialnoprawnego. Z tego względu uprawniony podatnik, który nawet z usprawiedliwionych powodów we właściwym czasie nie opowiedział się za jedną z wersji opodatkowania, nie może skutecznie domagać się przywrócenia niezachowanego terminu do dokonania wyboru podatkowego. Dzieje się zaś tak, ponieważ - jak jasno wynika z art. 162 § 4 O.p. - przywrócenie terminu dotyczy wyłącznie terminów procesowych (por. A. Nita: Porozumienia w prawie podatkowym. Monografia, LEX 2014). Wobec powyższego, stwierdzić należy, że instytucja przywrócenia terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony postępowania przed negatywnymi konsekwencjami uchybienia terminu do podjęcia określonej czynności w toku postępowania.
W związku z powyższym orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że przewidziany w art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u. termin trzech lat jest terminem prawa materialnego. Przepis ten nie inicjuje bowiem postępowania podatkowego lecz określa ramy czasowe w jakich podatnikowi przysługuje prawo do skorygowanie podstawy opodatkowania oraz podatku należnego. Charakter prawny tego terminu powoduje, że jego naruszenie, bez względu na przyczynę uchybienia, wyłącza możliwość skorygowania przez podatnika podstawy opodatkowania oraz podatku należnego. Uchybienie terminu materialnego wywołuje bowiem skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Termin ten nie może zostać przywrócony w trybie art. 162 § 1 O.p., a to z uwagi na treść § 4 tego przepisu.
Prawidłowo zatem organy obu instancji stwierdziły, że brak jest podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia dokumentacji sprzedażowej i wniosku pozwalającego na skorzystanie z ulgi na złe długi.
W tej sytuacji orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonych postanowień (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
9

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI