I SA/Kr 637/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r., uznając, że organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy Tarczy Antykryzysowej, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za listopad 2020 r. przez ZUS. Skarżąca E. G. prowadziła działalność szkoleniową (PKD 85.59.B), jednak ZUS odmówił jej zwolnienia, ponieważ w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. jako przeważająca działalność widniał kod 74.90.Z, nieujęty w przepisach Tarczy Antykryzysowej. Sąd uznał, że organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON, zamiast zbadać rzeczywisty charakter prowadzonej działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która odmówiła E. G. zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za listopad 2020 r. Podstawą odmowy był fakt, że przeważająca działalność gospodarcza skarżącej, widniejąca w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., miała kod PKD 74.90.Z, który nie był wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, określającym warunki zwolnienia. Skarżąca argumentowała, że jej faktyczną przeważającą działalnością były szkolenia z wizażu (PKD 85.59.B) i nie aktualizowała wpisu w CEIDG, nie wiedząc o takim obowiązku. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając, że ZUS dokonał błędnej wykładni przepisów. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru REGON ma charakter deklaratoryjny i nie może być jedynym kryterium oceny spełnienia warunku zwolnienia. Celem Tarczy Antykryzysowej było realne wsparcie dla podmiotów dotkniętych skutkami pandemii, a ścisłe trzymanie się formalnego wpisu w rejestrze, bez zbadania rzeczywistej sytuacji przedsiębiorcy, narusza zasadę równości i proporcjonalności. Sąd wskazał, że przedsiębiorca powinien mieć możliwość wykazania rzeczywistego rodzaju prowadzonej działalności innymi środkami dowodowymi, a organ powinien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS i zasądził od ZUS na rzecz E. G. zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić zwolnienia opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON, jeśli przedsiębiorca może wykazać, że faktycznie prowadził inną przeważającą działalność, zgodną z przepisami ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis do rejestru REGON ma charakter deklaratoryjny i nie jest jedynym dowodem na rodzaj prowadzonej działalności. Celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie, a ścisłe trzymanie się formalnego wpisu bez badania rzeczywistości narusza zasady praworządności i równości. Przedsiębiorca powinien mieć możliwość wykazania faktycznego stanu innymi dowodami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 31zo § ust. 10 i 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepisy te określają warunki zwolnienia z opłacania składek, w tym wymóg prowadzenia określonej przeważającej działalności gospodarczej według kodów PKD na dzień 30 września 2020 r. Sąd uznał, że ocena spełnienia tego warunku nie może opierać się wyłącznie na danych z rejestru REGON, ale powinna uwzględniać rzeczywisty stan faktyczny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Reguluje prawo płatnika składek do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy po otrzymaniu decyzji o odmowie zwolnienia.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa, że Prezes ZUS wydaje decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zwrotu kosztów postępowania.
u.o.s.p. art. 40 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
Delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).
u.o.s.p. art. 42 § ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
Informacje podlegające wpisowi do rejestru REGON, w tym rodzaj przeważającej działalności.
u.o.s.p. art. 46
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
Delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów gospodarki narodowej.
rozporządzenie PKD
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)
Określa klasyfikację PKD i zasady budowy klasyfikacji, w tym definicję przeważającej działalności.
rozporządzenie o metodologii
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń
Określa sposób wpisywania rodzajów działalności do rejestru REGON, w tym ustalanie rodzaju przeważającej działalności.
k.p. art. 180
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów k.p.a. do postępowań zakończonych decyzją ZUS.
k.p. art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów k.p.a. do postępowań zakończonych decyzją ZUS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy Tarczy Antykryzysowej, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON. Wpis do rejestru REGON ma charakter deklaratoryjny i nie jest jedynym dowodem na rodzaj prowadzonej działalności. Celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie dla podmiotów dotkniętych skutkami pandemii, a formalizm nie powinien wykluczać uprawnionych. Przedsiębiorca powinien mieć możliwość wykazania rzeczywistego rodzaju prowadzonej działalności innymi środkami dowodowymi.
Odrzucone argumenty
ZUS podtrzymał stanowisko, że skarżąca nie spełnia warunku prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej według kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, ponieważ w rejestrze REGON widniał inny kod.
Godne uwagi sformułowania
Wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD – tj. wpis do rejestru REGON nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Organ przeprowadzi więc wyczerpujące postępowanie dowodowe w celu ustalenia wszelkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej strony skarżącej w dniu 30 września 2020 r.
Skład orzekający
Jarosław Wiśniewski
przewodniczący
Bogusław Wolas
sprawozdawca
Piotr Głowacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Tarczy Antykryzysowej dotyczących zwolnienia ze składek, znaczenie wpisu w rejestrze REGON jako dowodu, zasady prowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu (listopad 2020 r.) i specyficznych przepisów ustawy o COVID-19. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych okresów lub innych ulg, ale ogólne zasady interpretacji przepisów i prowadzenia dowodów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak formalizm urzędniczy może stać w sprzeczności z celem przepisów pomocowych, a sąd staje w obronie przedsiębiorcy, podkreślając znaczenie rzeczywistego stanu faktycznego nad formalnym wpisem.
“ZUS odmówił pomocy z Tarczy Antykryzysowej przez jeden wpis w rejestrze. Sąd stanął w obronie przedsiębiorcy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 637/21 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2021-08-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-05-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas /sprawozdawca/ Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/ Piotr Głowacki Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I GSK 502/22 - Wyrok NSA z 2022-10-28 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1842 art. 31zo ust. 10 i ust. 11 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr: [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ja poprzedzającą, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. na rzecz E. G. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z dnia 12 marca 2021 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 lutego 2021 r., którą odmówiono E. G. zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na mocy art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), dalej "ustawa o COVID-19", od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. ZUS podał, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Zgodnie zaś z art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. ZUS podał, że ustawodawca powiązał prawo do zwolnienia z opłacania składek z prowadzeniem ściśle określonej działalności gospodarczej oznaczonej konkretnym nr PKD. W obowiązującym obecnie stanie prawnym nie można udzielić takiego zwolnienia przedsiębiorcy, którego przeważająca działalność ujawniona w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. nie mieściła się w wykazie PKD, zamieszczonym w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Organ wyjaśnił, że skarżąca we wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek złożyła oświadczenie, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 85.59.B. uprawniającą do przyznania przedmiotowego zwolnienia. Według tego oświadczenia kod ten na dzień 30 września 2020 r. jest zgodny ze zgłoszeniem do CEIDG lub KRS. ZUS wskazał, że weryfikując to oświadczenie ujawnił, że na dzień 30 września 2020 r. skarżąca była przedsiębiorcą, którego przeważająca działalność gospodarcza była oznaczona kodem 74.90.Z, który nie jest wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Tym samym stronie nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. Zmiany w rejestrze strona dokonała dopiero w dniu 11 stycznia 2021 r. z datą zaistnienia od 25 września 2020 r. Ustawodawca dopuścił możliwość zmiany PKD z datą wsteczną, ale ZUS bada stan zapisów bazy REGON na 30 września 2020 r., a na ten dzień skarżąca miała ujawniony przeważający kod PKD 74.90.Z. W skardze skierowanej do WSA w Krakowie E. G. wniosła o uchylenie w całości decyzji z dnia 12 marca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 8 lutego 2021 r. zarzucając naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. – poprzez niezastosowanie i błędne oraz niewystarczające zebranie materiału dowodowego w sprawie, 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19 – poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że od stycznia 2019 r. jako przeważającą działalność wykonywała szkolenia z zakresu wizażu (PKD – 85.59.B). Wyjaśniła, że nie zmieniała wpisu w ewidencji działalności gospodarczej i w GUS, gdyż nie wiedziała, że ma taki obowiązek, a także nie miała wiedzy, że taki wpis będzie wymagany do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 31 zo ust. 10 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Zgodnie zaś z art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Spór między stronami zaistniał w zakresie prawidłowości zastosowania powyższych przepisów w ustalonym stanie faktycznym. W rozpoznanej sprawie kluczowe jest bowiem wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanego art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, a następnie dokonanie prawidłowej wykładni tej regulacji. Sąd zauważa, że podobnym problemem zajmował się min. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 489/21 (wyrok z dnia 9 czerwca 2021 r.) oraz WSA w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 308/21 (wyrok z dnia 27 maja 2021 r.). Przedstawioną w uzasadnieniach wyroków wydanych w tych sprawach argumentację Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i dlatego posłuży się nią w dalszej części uzasadnienia. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 z późn. zm., dalej: rozporządzenie PKD) wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 443 ze zm., dalej: u.o.s.p.) została unormowana klasyfikacja PKD. W załączniku PKD Zasady Budowy Klasyfikacji w pkt 7 wyjaśniono, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z art. 42 ust. 3 pkt 4 u.s.o.p. wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. Choć w powyższej ustawie brak definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" to w art. 46 zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. W myśl § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 z późn. zm., dalej: rozporządzenie o metodologii) wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Stosownie do treści § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia o metodologii, rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19 nie można pomiąć przedstawionego wyżej znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2358/21). Należy też mieć na uwadze cel regulacji zawartej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Ustawa o COVID-19 łącznie z jej kolejnymi zmianami i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi to tzw. pakiet ustaw Tarczy Antykryzysowej, która ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić obywateli i polskie państwo przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. Właściwe zdefiniowanie pojęcia przeważającej działalności i dokonanie wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID-19 ma doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą. Zatem chodzi o to, żeby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD. Organ ewidencyjny, ani później podatkowy, z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności podatnik zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., VI SA/Wa 2215/05, LEX nr 257125; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1010/13, LEX nr 1572566). W wyroku z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest zdaniem Sądu istotne na gruncie właściwego odczytania art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID-19. Sąd stwierdza, że przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD – tj. wpis do rejestru REGON nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Jak to już wcześniej zostało wspomniane, wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-19 i jest ukierunkowane na realne wsparcie dla podmiotów, które poniosły straty na skutek obostrzeń związanych z pandemią. Zastosowany przez organ, jako jedyny sposób spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis we właściwym rejestrze nie znajduje uzasadnienia jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych. Wpis w rejestrze REGON (czy CEIDG) nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Istnieje również inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku. Nadto, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie jak oświadczenie we wniosku. Sąd zauważa również, że wpisy w tych rejestrach, jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełniają również swojej funkcji jako "uproszczenie" procedur. Uproszczenie procedur ma bowiem ułatwić skorzystanie ze wsparcia, do czego jednak ww. sposób weryfikacji, w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu przyznania wsparcia, de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dany dzień przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym). Rozporządzenie PKD mówi, że aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. Czyli wręcz wymaga się od przedsiębiorcy, by odczekał dwa lata zanim dokona zmiany w zakresie działalności przeważającej. Sąd stwierdza, że przyjęty przez organ sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie ustawy o COVID- 19 jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. Przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych nie może w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają, co mogą wykazać w inny sposób. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia, należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium - wymogu wpisu w rejestrze, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej - doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, zostały pozbawione dostępu do ulgi. Dokonany przez organ sposób wykładni powyższych przepisów sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisów w odpowiedniej rubryce rejestrów, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy. Wywołuje więc negatywny wpływ na sytuację tożsamych podmiotów uprawnionych do wsparcia, ponieważ wpis w rejestrze, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dokumentów/dowodów. W tym miejscu przypomnieć należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 §1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 7 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie. W tym kontekście zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić należy jako wadliwe albowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, bez umożliwienia wykazania, że spełnia ona kryterium prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. przeważającej działalności według PKD wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Postępowanie wyjaśniające ograniczono bowiem wyłącznie do wyników literalnego brzmienia zapisów ustawy, poprzestając na treści wpisów w rejestrze REGON i CEIDG. Takie zawężenie było nieuprawnione. Dokonując wykładni ww. przepisów ustawy o COVID-19 nie można pomiąć wskazanego już wcześniej znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli strona wskazuje na nieaktualność wpisu w rejestrze oraz wykazuje, że w określonym czasie przeszłym dany rodzaj działalności był prowadzony jako przeważający. Poprzestanie jedynie na formalnej treści wpisu w rejestrze REGON czy CEIDG mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Należy także podkreślić, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych we właściwym rejestrze czy ewidencji. Rodzaj wsparcia, którego dotyczy zaskarżona decyzja, obowiązuje od 30 grudnia 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 roku. Sąd zauważa także, że większość ograniczeń i zakazów prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzonych w związku z epidemią COVID-19 kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758), albo § 10 zastępującego je rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 2091)). Dlatego też w ocenie Sądu rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności. Sąd stwierdza w związku z tym, że wnioskujący o ulgę podmiot gospodarczy może okoliczności dotyczące prowadzonej działalności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne oraz statystyczne znaczenie wpisów w rejestrze podmiotów REGON. Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w powołanym przepisie ustawy o COVID-19, jako przeważającą, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w ustawie o COVID-19, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje lub znajdował w danym okresie. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest/był inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru REGON. Rozpatrując ponownie sprawę ZUS zobligowany zatem będzie rozpoznać wniosek skarżącej przy uwzględnieniu stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu. Organ przeprowadzi więc wyczerpujące postępowanie dowodowe w celu ustalenia wszelkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej strony skarżącej w dniu 30 września 2020 r. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 8 lutego 2021r. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205§2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI