I SA/Kr 613/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-06-28
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
COVID-19tarcza antykryzysowazwolnienie ze składek ZUSPKDprzeważająca działalnośćZUSWSAprawo administracyjneubezpieczenia społeczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek na podstawie błędnej interpretacji kodu PKD.

Skarżący W. M. został pozbawiony prawa do zwolnienia z opłacania składek ZUS za okres grudzień 2020 - styczeń 2021, ponieważ ZUS uznał, że jego przeważająca działalność gospodarcza (PKD 5610A) nie była zgodna z wpisem w rejestrze REGON (PKD 47.11.Z). Skarżący argumentował, że od 2019 roku faktycznie prowadzi wyłącznie działalność gastronomiczną, a wpis w rejestrze był nieaktualny. Sąd uznał, że ZUS powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność, a nie tylko formalny wpis w rejestrze, uchylając tym samym decyzję ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która odmówiła W. M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres grudzień 2020 r. – styczeń 2021 r. Podstawą odmowy był fakt, że przeważający kod PKD działalności skarżącego w rejestrze REGON (47.11.Z) nie uprawniał do zwolnienia, mimo że skarżący twierdził, iż od 1 kwietnia 2019 r. faktycznie prowadzi wyłącznie działalność gastronomiczną (PKD 5610A). ZUS opierał się na formalnym wpisie w rejestrze REGON, uznając go za rozstrzygający. Skarżący podniósł, że wpis w rejestrze był nieaktualny i nie odzwierciedlał rzeczywistej działalności, którą prowadzi od lat. Sąd administracyjny stanął po stronie skarżącego, stwierdzając, że ZUS nie może bezkrytycznie opierać się na danych z rejestru REGON, jeśli istnieją wątpliwości co do ich zgodności z faktycznym stanem rzeczy. Sąd podkreślił, że w sytuacji rozbieżności między wpisem a rzeczywistą działalnością, pierwszeństwo powinna mieć działalność faktycznie wykonywana. Uchylenie decyzji ZUS miało na celu umożliwienie ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem faktycznego profilu działalności skarżącego, zgodnie z celem ustawy COVID-19, która miała na celu realne wsparcie przedsiębiorców poszkodowanych przez pandemię.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ rentowy nie może bezkrytycznie opierać się na formalnym wpisie w rejestrze REGON, jeśli istnieją wątpliwości co do jego zgodności z faktycznie prowadzoną działalnością. W przypadku rozbieżności, pierwszeństwo powinna mieć działalność faktycznie wykonywana.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze REGON, które wykluczało przyznanie pomocy, nie spełnia konstytucyjnego wymogu proporcjonalności i celu ustawy COVID-19. W sytuacji pandemii, gdy byt przedsiębiorcy może zależeć od uzyskania wsparcia, powinno być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, a pomoc nie powinna być odmawiana podmiotom, które faktycznie spełniają kryteria, nawet jeśli wpis w rejestrze jest nieaktualny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

ustawa COVID art. 31zo § ust. 10, ust. 11

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Określa warunki zwolnienia z opłacania składek, w tym wymóg prowadzenia określonej przeważającej działalności gospodarczej według PKD na dzień 30 września 2020 r. i niższy przychód w listopadzie 2020 r. Ocena kodu PKD na podstawie danych z rejestru REGON.

rozporządzenie COVID-19 art. 10 § ust. 1, ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Zwalnia z opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. płatników prowadzących określone rodzaje działalności według PKD na dzień 30 listopada 2020 r. Ocena kodu PKD na podstawie danych z rejestru REGON.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.p. art. 42 § ust. 5

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Podmioty mają obowiązek wypełniania i składania wniosku o wpis do rejestru podmiotów oraz informowania o zmianach, w tym o rodzaju przeważającej działalności.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego art. 2 § pkt 2 lit. b

Przekazanie spraw z zakresu działania Prezesa ZUS dotyczących zwolnienia z opłacania składek do właściwych WSA.

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo swobody prowadzenia działalności gospodarczej.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń art. 9

Definicja przeważającej działalności gospodarczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne prowadzenie działalności gastronomicznej (PKD 5610A) od 1 kwietnia 2019 r., mimo nieaktualnego wpisu w rejestrze REGON. Niespójność formalnego wpisu w rejestrze REGON z rzeczywistym stanem faktycznym. Naruszenie zasady proporcjonalności i celu ustawy COVID-19 przez ZUS, który oparł się wyłącznie na formalnym wpisie. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznie prowadzonej działalności.

Odrzucone argumenty

ZUS oparł się na wpisie w rejestrze REGON jako jedynym kryterium oceny przeważającej działalności gospodarczej. Skarżący nie spełnił formalnego wymogu posiadania odpowiedniego kodu PKD w rejestrze REGON na wskazane daty.

Godne uwagi sformułowania

organ nie miał podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie ze składek, gdyż rozstrzygający jest wpis w rejestrze REGON pierwszeństwo należy przyznać, rzeczywiście wykonywanej działalności decydujące znaczenie w takiej sytuacji, powinien mieć kod PKD faktycznie (rzeczywiście) wykonywanej działalności nie może w efekcie prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają i co mogą wykazać w inny sposób nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową nie realizuje ratio legis ustawy o COVID

Skład orzekający

Urszula Zięba

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Głowacki

sędzia

Stanisław Grzeszek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień ze składek ZUS w ramach tarczy antykryzysowej, zwłaszcza w kontekście rozbieżności między formalnym wpisem PKD a faktycznie prowadzoną działalnością."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19 i rozporządzeń wykonawczych, ale stanowi ważny precedens w zakresie wykładni formalnych wymogów w kontekście rzeczywistego stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak formalizm urzędniczy może stać w sprzeczności z celem ustawy pomocowej, a sąd staje w obronie przedsiębiorcy, który faktycznie ponosił skutki pandemii.

ZUS odmówił pomocy przez błąd w kodzie PKD? Sąd stanął po stronie przedsiębiorcy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 613/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Piotr Głowacki
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1718/21 - Wyrok NSA z 2022-09-14
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31 zq ust. 7, art. 31zy
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Stanisław Grzeszek Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 2 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2 kwietnia 2021r. wydał decyzję o nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję ww. organu z dnia 25 lutego 2021r., nr [...], odmawiającą W. M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r.
Podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy art. 31zq ust. 7, ust. 8, art. 31zy ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa COVID"), art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r. poz. 266, ze zm., dalej: "u.s.u.s."), § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152, dalej: "rozporządzenie"), art. 42, art. 43 ust. 2, art. 45a ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020r. poz. 443).
W uzasadnieniu decyzji, ZUS wskazał, że aby uzyskać zwolnienie z opłacania składek, przedsiębiorca musi na dzień 30 listopada 2020r. prowadzić działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, taką działalność, która została wymieniona w § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów. Ponadto w myśl ww. rozporządzenia, tylko i wyłącznie przeważający kod według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 uprawnia do objęcia zwolnieniem, nie mają natomiast znaczenia dla przyznania ulgi działalności drugorzędne i pomocnicze. Nie można również wskazywać, że działalność pomocnicza lub drugorzędna jest działalnością główną, pomimo nieujawnienia jej we właściwym rejestrze, gdyż takie postępowanie, prowadziłoby do ominięcia ustawy. Pojęcie "przeważającej działalności" należy rozumieć zgodnie z Załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.12.2007r. (Dz. U. 251, poz. 1885). Zgodnie z Zasadami budowy klasyfikacji, stanowiącymi załącznik do ww. rozporządzenia Rady Ministrów postanowiono, że "Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Również w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.12.2007r określono pojęcie działalności drugorzędnej i pomocniczej. Jako, że w praktyce większość jednostek (podmiotów gospodarczych) prowadzi różne rodzaje działalności, co za tym idzie, podmioty posiadają wykazane w rejestrach szerokie spektrum kodów PKD nie mają one jednak wpływu na sprawę przyznania ulgi, gdyż przykładowo działalności pomocnicze to te, które są wykonywane wyłącznie po to, by wesprzeć działalność przeważającą lub drugorzędną firmy, poprzez dostarczanie wyrobów lub usług wyłącznie na jej potrzeby. Działalności drugorzędne i pomocnicze z reguły nie stanowią również głównego źródła dochodu przedsiębiorstwa.
Mając na uwadze powyższe podstawy prawne i stan faktyczny, ZUS zauważył, że Kod PKD przeważającej działalności, podany na przedmiotowym wniosku nie jest zgodny z rejestrem REGON wg stanu na 30 listopada 2020r. Na dzień 30 listopada 2020r. przeważającym kodem PKD działalności strony był kod 47.11.Z, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Przy zwolnieniu za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r., jednym z warunków jest, aby płatnik prowadził przeważającą działalność gospodarcza oznaczoną kodem PKD wskazanym w rozporządzeniu. Jeżeli na 30 listopada 2020r. przeważający rodzaj prowadzonej działalności, wskazany we wniosku jest inny niż kod PKD ujawniony w rejestrze REGON, to organ nie miał podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie ze składek, gdyż rozstrzygający jest wpis w rejestrze REGON. Strona wpisała kod PKD numer 5610A w dniu 8 styczeń 2021r., co nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Dodano, że Prezes ZUS nie rozpatruje sprawy ze względu na przesłane przez płatnika dokumenty, tylko na podstawie stanu prawnego opisanego w ustawie. W ocenie ZUS, mając na uwadze brzmienie art. 42 ust. 5 ustawy o statystyce publicznej, iż podmioty, mają obowiązek wypełniania i składania wniosku o wpis do rejestru podmiotów oraz informowania o zachodzących zmianach w zakresie danych określonych w ust. 3 pkt 1-6 przywołanego artykułu (m. in. wykonywana działalność, w tym rodzaj przeważającej działalności), w sprawie należało uznać, że strona nie prowadziła działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia oraz nigdzie jej nie ujawniała, (chociażby na dzień wskazany w ustawie), czym nie dopełniła obowiązku, wynikającego z ustawy o statystyce publicznej. Strona również nie wypełniła przesłanki z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów, gdyż zwolnienie może być udzielone zgodnie z wymienionym ustępem tylko przedsiębiorcom prowadzącym działalność z przeważającym kodem PKD wymienionym w powyższym ustępie. Natomiast na dzień 30 listopada 2020r. w rejestrze REGON i Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ujawniony był inny kod działalność przeważającej wg PKD 6820.Z, nieuprawniający do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Mając na uwadze powyższe, nie znaleziono postanowień przepisów szczególnych, ani okoliczności faktycznych, pozwalających na przyznanie przedmiotowego zwolnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że ZUS odmówił mu prawa do skorzystania ze zwolnienia ze składek ZUS w ramach rządowej tarczy pomimo tego, iż jedynym kodem PKD, jakim się posługuje ww. od 1 kwietnia 2019r. jest kod PKD 5610A. Podano, że od 14 czerwca 2000r. do 1 kwietnia 2019r., ww. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą F..H.. "A." sklep alkoholowy z kodami PKD 47.11.Z, 47.19.Z, 47.21.Z, 47.24.Z, 47.25.Z, 47.73.Z, 47.75.Z., mieścił się on na O. nr [...] w K.. W dniu 6 lutego 2019r., ww. założył spółkę cywilną pod nazwą M.&M. s.c. NIP [...], której jest współwłaścicielem do dziś. Spółka działa pod kodami PKD; 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56,30.Z. Jest to restauracja P. L., działająca pod adresem ul. S. [...] w K.. W dniu 1 kwietnia 2019r., składając wniosek do Urzędu Miasta w K. o likwidację działalności F..H.. "A.", lokal w którym wcześniej ww. prowadził tą działalność już nie był przez ww. wynajmowany. Ww. zdecydował się na zawieszenie, a nie likwidację działalności. Jednak myślał, że kody PKD również automatycznie, ulegną zawieszeniu, gdyż zupełnie nie były mu potrzebne w nowej działalności. W nieświadomości błędnych kodów PKD, ww. żył do stycznia 2021r., kiedy to ZUS poinformował go, że nie może być zwolniony z opłacania składek ZUS, gdyż nie posługuje się właściwym kodem PKD. Niezwłocznie więc, ww. udał się do UM K., gdzie dopilnował, żeby w CEIDG wprowadzono stan faktyczny, zgodny z typem prowadzonej działalności. Wpisano również, że ww. działał wyłącznie w formie spółki od 1 kwietnia 2019r. Niestety działania skarżącego nie wpłynęły na stanowisko ZUS, który uznał poprzednie kody PKD za właściwe, a skarżący nie posługuje nimi od kwietnia 2019r. Skarżący nie rozumie takiego działania ZUS, gdyż łatwym do sprawdzenia jest fakt, że działalność gastronomiczna jest jedyną, którą ww. wykonuje od 1 kwietnia 2019r. Podczas pierwszego lockdown, ZUS nie miał wątpliwości o kodzie PKD 56.10., jakim się posługuje skarżący i we wniosku RDZ za marzec-maj 2020, który złożył do ZUS nie zakwestionował go i w całości zaakceptował. W związku z powyższym, skarżący wniósł o zbadanie stanu faktycznego, prowadzonej działalności gospodarczej i używanych w niej kodów PKD.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. Uznano, że skarga nie zawiera nowych dowodów w sprawie, a ponowna analiza akt sprawy, wykazała prawidłowość stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2000r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarżący zamieszkuje na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 kwietnia 2021r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję ww. organu z dnia 25 lutego 2021r., nr [...], odmawiającą W. M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa o COVID") na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. (ust. 11).
Z kolei zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021r., poz. 152, powoływanego dalej: "rozporządzenie COVID-19"), zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020r. do dnia 31 stycznia 2021r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020r. (ust. 2).
Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności wg stanu na dzień 30 listopada 2020r.
Na gruncie badanej sprawy, w ocenie ZUS, Kod PKD przeważającej działalności, podany we wniosku przez skarżącego nie jest zgodny z rejestrem REGON wg stanu na 30 listopada 2020r. Na dzień 30 listopada 2020r. przeważającym kodem PKD działalności skarżącego był kod 47.11.Z, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Jeżeli na 30 listopada 2020r. przeważający rodzaj prowadzonej działalności, wskazany we wniosku jest inny, niż kod PKD ujawniony w rejestrze REGON, to organ nie miał podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie ze składek, gdyż rozstrzygający jest wpis w rejestrze REGON. Strona wpisała kod PKD numer 5610A w dniu 8 styczeń 2021r., co nie uprawnia do uzyskania zwolnienia.
Z kolei skarżący, kwestionując decyzję ZUS wskazał, że jedynym kodem PKD, jakim się posługuje od 1 kwietnia 2019r. jest kod PKD 56.10.A, a działalność gastronomiczna jest jedyną, którą wykonuje on od ww. daty.
W świetle powyższego, w kontrolowanej sprawie, istotne jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził działalność. Wprawdzie w myśl § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 (podobnie jak art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 na dzień 30 września 2020r.), oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020r., lecz danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie.
Wskazać trzeba, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEDIG/REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać, rzeczywiście wykonywanej działalności.
Według Sądu, decydujące znaczenie w takiej sytuacji, powinien mieć kod PKD faktycznie (rzeczywiście) wykonywanej działalności wg stanu na dzień 30 listopada 2020r.
Przyjęty przez ZUS sposób wykładni § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia COVID-19, a co za tym idzie sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie rozporządzenia COVID-19 jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje.
Co więcej, przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych nie może w efekcie prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają i co mogą wykazać w inny sposób. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
Sposób ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce rejestru REGON, może prowadzić w skutkach do nierównego dostępu do pomocy (naruszenie zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP). A w konsekwencji nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej.
Wskazać należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015r. poz. 2009). W § 9 ww. rozporządzenia, nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji, określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot, składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia COVID-19 nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach, jako przeważająca.
Pomocy nie można przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej, jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID-19, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że w sytuacji pandemii, gdzie byt i dalsza działalność gospodarcza, może zależeć od skorzystania przez przedsiębiorcę ze zwolnienia z opłacania składek, szczególnie gdy została zgłoszona sygnalizacja o rozbieżności pomiędzy wpisem, a prowadzoną działalnością, powinno być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie. Przepisy ustawy o COVID mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami, mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to, doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia, należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców, stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza, że ustawodawca, zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego, nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie jest nieprawidłowa, bowiem przedwcześnie przyjęto, że strona, podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów, mogących ubiegać się o przedmiotową ulgę. Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o COVID.
Rozpatrując ponownie sprawę, ZUS zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, stanowisko Sądu. W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie dokonanie ponownej oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek zwolnienia, a wydana w tym zakresie decyzja będzie zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI