I SA/Kr 609/19

I SA/Kr 609/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Firek
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący/
Piotr Głowacki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 2154/19 - Wyrok NSA z 2023-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Piotr Głowacki (spr.) Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. j. w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych).
Uzasadnienie
W dniu 4 grudnia 2018r. wpłynął wniosek [...] Sp.j. w K. o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT usług świadczonych na rzecz Funduszy.
We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe:
Wnioskodawca jest spółką jawną prawa polskiego (dalej, jako: "Wnioskodawca" lub "Spółka"). Wnioskodawca nie jest zarejestrowany, jako czynny podatnik VAT. Przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest świadczenie wysoko wyspecjalizowanych usług dedykowanych na rzecz funduszy inwestycyjnych w tym alternatywnych funduszy inwestycyjnych oraz podmiotów nimi zarządzających. Przedmiot działalności Wnioskodawcy obejmuje następujące PKD: PKD [...] – działalność związana z zarządzaniem funduszami, PKD [...] – działalność prawnicza, PKD [...] – działalność rachunkowo-księgowa, PKD [...] – pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, [...] – pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych, PKD [...] – usługi w zakresie pozostałej finansowej działalności usługowej, gdzie indziej niesklasyfikowanej, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów.
Wnioskodawca planuje zawrzeć umowy o świadczenie usług z Z. A. F. I. (dalej: "ZAFI") lub bezpośrednio z A. F. I. (dalej: "AFI"; ZAFI i AFI, dalej zwane łącznie: "Fundusz"). ZAFI i AFI stanowią podmioty działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: "u.f.i.").
Zgodnie z postanowieniami umowy Wnioskodawca będzie wykonywał na rzecz Funduszy wyspecjalizowane i kompleksowe usługi wsparcia (dalej: "Usługi") obejmujące swoim zakresem w szczególności:
świadczenie usług księgowości, przy czym usługi te nie będą świadczone na rzecz Funduszy, które posiadają już własną obsługę księgową;
bieżącą obsługę prawną Funduszu;
usługi administracyjne (w tym przechowywanie dokumentacji);
obsługa zapytań inwestorów;
analizy oraz rekomendacje wszelkich uprzednio wyszukanych potencjalnych projektów inwestycyjnych w zakresie zgodności z polityką inwestycyjną Funduszu w tym:
przygotowywanie oraz nadzorowanie due diligence projektów,
przeprowadzenie audytu potencjalnych inwestycji, w tym także audytu w zakresie możliwości uzyskania ochrony i komercjalizacji własności intelektualnej wytworzonej w ramach projektu;
przekazywanie Funduszowi rekomendacji projektów na podstawie analizy raportów due diligence;
sporządzanie umów inwestycyjnych oraz wsparcie Funduszu w procesach negocjacyjnych, w tym także aktywne uczestnictwo w negocjacjach mających na celu przygotowanie warunków do realizacji transakcji;
przedstawienie Funduszowi rekomendacji na podstawie przygotowanych dokumentów deal status report ([...]) oraz notatek z posiedzeń Komitetu Inwestycyjnego;
uczestniczenie w Komitetach Inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych;
modelowanie wyniku funduszy inwestycyjnych bazując na projekcjach przychodów z inwestycji;
analiza wyników inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych (w szczególności analizy wewnętrznej stopy zwrotu w wartościach netto oraz brutto);
analiza działań (w tym pod kątem ryzyka prawnych i rynkowych) podejmowanych przez Fundusz w świetle przepisów prawnych dotyczących funduszy inwestycyjnych, statutów, umów, polityki inwestycyjnej i innych dokumentów regulujących zarządzanie funduszem oraz innych przepisów prawa;
analiza możliwości patentowych projektów w tym prowadzenie rozmów z dysponentami projektu w zakresie ich gotowości zaangażowania w jego dalszy rozwój, ocena stopnia zaawansowania projektu, ocena trafności identyfikacji niezaspokojonych potrzeb związanych z projektem;
analiza stanu prawnego przedmiotów inwestycji środków Funduszu;
nadzór nad realizacją projektów inwestycyjnych;
analiza w zakresie oferowania, dystrybucji oraz wprowadzenia jednostek uczestnictwa AFI do obrotu;
wsparcie w procesie uzyskania dla projektów dotacji z N. (dalej jako: "N."), a także wsparcie w zakresie rozliczenia dotacji z N. oraz bieżącym kontakcie z N.;
wsparcie w procesie uzyskania dla projektów dotacji lub grantów, a także wsparcie w zakresie rozliczenia dotacji lub grantów oraz bieżącym kontakcie z instytucjami udzielającymi Wsparcia (a tym z instytucjami pośredniczącymi);
przygotowywanie rekomendacji dotyczących realizacji procesu wyjścia z inwestycji;
wsparcie Funduszu w bieżącym monitorowaniu wyników spółek portfelowych oraz w monitorowaniu poziomu realizacji założonej strategii inwestycyjnej;
przygotowanie dla Funduszu rekomendacji oraz planów dotyczących realizacji procesu wyjścia z inwestycji;
badaniu stanu prawnego, finansowego i faktycznego przedmiotu lokat Funduszu, w tym identyfikowanie związanych z tym ryzyka oraz informowanie o nich podmiotu zarządzającego funduszem inwestycyjnym;
reprezentacja ZAFI przed Komisją Nadzoru Finansowego, sądami powszechnymi, administracyjnymi, arbitrażowymi, organami administracji publicznej i innymi osobami i jednostkami oraz wspierania w wykonywaniu wszelkich obowiązków informacyjnych dotyczących Spółek spoczywających na ZAFI.
W zakresie niezbędnym do wykonania czynności wymienionych powyżej, Fundusz udzielił Spółce lub pracownikom Spółki, pełnomocnictw koniecznych do prawidłowej realizacji obowiązków wynikających z Umowy.
Za świadczone Usługi Wnioskodawcy przysługiwać będzie określone w umowie wynagrodzenie, którego wartość ustalona jest w miesięcznej stałej kwocie oraz w kwocie zamiennej uzależnionej od nakładów pracy Wnioskodawcy oraz wartości samej inwestycji, w związku z którą usługi są realizowane.
Wnioskodawca zaznaczył, że jego usługi będą realizowane wyłącznie na zlecenie Funduszy (AFI i ZAFI) i jedynie na rzecz tego typu podmiotów. Usługi, które będzie wykonywała Spółka nie będą usługami zarządzania Funduszem w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, gdyż w myśl tych przepisów podmiotem zarządzającym Funduszem może być jedynie podmiot określony w ustawie. Niemniej, stanowią one niezbędny element konieczny dla prowadzenia przez Fundusz działalności związanej z zarządzaniem Funduszem i jego aktywami. Usługi te będą obejmowały usługi wsparcia Funduszu w jego bieżącej działalności, a także zarządzania portfelami inwestycyjnymi Funduszy oraz zarządzania ryzykiem inwestycyjnym.
Powyższe czynności są specyficzne i istotne dla obsługi inwestycji w obszarze private equity / venture capital, co sprowadza się do uznania, że jedynie dla podmiotów prowadzących działalność inwestycyjną przedstawiają one wymierną i relewantną wartość rynkową. Wychodząc od specyficznego charakteru omawianych czynności, trzeba podkreślić, że mają one istotne znaczenie dla ZAFI oraz AFI, a w związku z tym są właściwe dla ich działalności.
Wnioskodawca będzie wykonywał usługi całościowo, zapewniając kompleksową obsługę Funduszy w przedstawionym powyżej zakresie.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.
Czy przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego Usługi świadczone przez Spółkę na rzecz Funduszy podlegają zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u?
Zdaniem Wnioskodawcy, opisane Usługi podlegają zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u.
W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest świadczenie usługi kompleksowej wsparcia Funduszy w procesie zarządzania Funduszami i ich aktywami. Usługi, jakie będą świadczone przez Spółkę będą świadczone w sposób ciągły, będą dostosowane do specyficznej działalności Funduszy i niewątpliwie będą wypełniać istotne funkcje usługi zarządzania. Nie będą to bowiem jedynie usługi sprowadzające się do dostarczenia wiedzy eksperckiej i informacji dla podmiotów decyzyjnych, lecz będą to także usługi zawierające rekomendacje i analizy działań pod kątem jej zgodności z prawem i polityką inwestycyjną oraz czynne zastępowanie Funduszu (w tym na podstawie udzielonych pełnomocnictw) w jego codziennej działalności oraz w zakresie zarządzania jego aktywami.
Odnosząc się do kompleksowości przedmiotowej usługi, podkreślić należy, że co do zasady każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem VAT powinno być traktowane, jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy kilka świadczeń obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia usługi nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy będą tworzyć jedną usługę kompleksową obejmującą kilka świadczeń pomocniczych. Usługę należy uznać za pomocniczą, jeśli nie stanowi ona celu samego w sobie, lecz jest środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania usługi zasadniczej.
Czynności wykonywane przez Wnioskodawcę na rzecz Funduszy stanowić będą usługę kompleksową, gdzie wszystkie czynności wchodzące w jej zakres łączy wspólny cel – maksymalizacja korzyści z realizacji portfela inwestycyjnego. Stąd też dokonywanie podziału ww. czynności, i traktowanie każdej z nich z osobna w zaistniałych okolicznościach przybierałoby sztuczny charakter. Niemniej, celem bardziej klarownego przedstawienia swojej argumentacji Wnioskodawca wskazał, że świadczone przez niego usługi na rzecz Funduszu będą dotyczyć w szczególności:
Bieżącej obsługi administracyjnej, prawnej i księgowej Funduszu (w tym analiza działań pod kątem ryzyka prawnego i rynkowego w świetle przepisów prawnych dotyczących funduszy inwestycyjnych, statutów, umów, polityki inwestycyjnej oraz innych przepisów prawa; reprezentacja ZAFI przed Komisją Nadzoru Finansowego, sądami powszechnymi, administracyjnymi, arbitrażowymi, organami administracji publicznej i innymi osobami i jednostkami; wspierania w wykonywaniu wszelkich obowiązków informacyjnych spoczywających na ZAFI; obsługa zapytań inwestorów; obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem; analiza w zakresie oferowania, dystrybucji oraz wprowadzenia jednostek uczestnictwa AFI do obrotu; prowadzenie ksiąg);
Usługi w zakresie polityki inwestycyjnej i zarządzania aktywami Funduszu (w tym: analizy oraz rekomendacje wszelkich uprzednio wyszukanych potencjalnych projektów inwestycyjnych w zakresie ich zgodności z polityką inwestycyjną funduszu, sporządzanie umów inwestycyjnych oraz wsparcie Funduszy w procesach negocjacyjnych, w tym także aktywne uczestnictwo w negocjacjach mających na celu przygotowanie warunków do realizacji transakcji; przedstawienie ZAFI rekomendacji na podstawie deal status report (DSR) oraz notatek z posiedzeń Komitetu Inwestycyjnego; analiza możliwości patentowych projektów w tym prowadzenie rozmów z dysponentami projektu w zakresie ich gotowości zaangażowania w jego dalszy rozwój, ocena stopnia zaawansowania projektu, ocena trafności identyfikacji niezaspokojonych potrzeb związanych z projektem; nadzór nad realizacją projektów; wsparcie w zakresie dotacji z NCR i ich rozliczenia w tym bieżący kontakt z NCR; przygotowanie rekomendacji dotyczących realizacji procesu wyjścia z inwestycji; badanie stanu prawnego, finansowego i faktycznego przedmiotu lokat Funduszu, w tym identyfikowanie związanych z tym ryzyka oraz informowanie o nich podmiotu zarządzającego funduszem.
Powyższe wyodrębnienie ma na celu przedstawienie argumentacji Spółki dotyczącej samego Wniosku. Wszystkie te usługi będą bowiem świadczone w ramach usługi kompleksowej, która z punktu widzenia ich nabywcy stanowić będzie nierozerwalną całość.
Przechodząc do analizy poszczególnych elementów usługi świadczonej na rzecz Funduszy przez Wnioskodawcę wskazano, że jednym z takich elementów są czynności zmierzające do wsparcia ZAFI/AFI w ich bieżącej działalności. Czynności te będą polegać w szczególności na bieżącej obsłudze administracyjnej, prawnej, a częściowo także księgowej (w zakresie podmiotów, które zdecydowały się na taką usługę).
Usługi zarządzania funduszem to nie tylko zarządzanie jego aktywami oraz podejmowanie kluczowych z punktu widzenia funduszu decyzji, lecz także bieżąca obsługa działalności tego podmiotu, w tym w szczególności jego obsługa administracyjna, prawna i księgowa (co wynika wprost z załącznika II do Dyrektywy UCITS). Stanowisko to potwierdza w szczególności TSUE w sprawie C-169/04, w którego ocenie pojęcie usługi zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi obejmuje: "usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią". W podobnym tonie wypowiedział się również NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. I FSK 1915/14, iż: "Nie tylko zarządzanie inwestycjami, wiążące się z wyborem i zbywaniem aktywów będących przedmiotem takiego zarządzania, lecz również usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów wchodzą w zakres pojęcia "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. WE.L. Nr 347 str. 1)." Podobnie Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 września 2013 r., znak: ILPP2/443-489/13-2/MN stwierdził, iż "usługi w zakresie prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone na rzecz tych funduszy przez Spółkę, w opisanym stanie faktycznym powinny korzystać ze zwolnienia od podatku VAT, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, co jest zgodne z art. 135 (1) (g) Dyrektywy 2006/112/WE."
Podobne stanowisko było prezentowane także w zakresie usług polegających na stałej obsłudze prawnej i administracyjnej funduszy inwestycyjnych. Podkreślenia w tym zakresie wymaga bowiem fakt, że fundusze działają w oparciu o specjalistyczne i skomplikowane ustawy, które ściśle regulują przedmiot i sposób prowadzenia przez nie działalności. W związku z powyższym zarządzanie tymi podmiotami bez stałego wsparcia podmiotów wyspecjalizowanych w ich obsłudze jest w praktyce niemożliwe nawet w zakresie ich bieżącej działalności. Co się z tym wiąże obsługa prawna realizowana przez Wnioskodawcę na rzecz Funduszy jest specyficzna dla ich działalności i w rezultacie, zapewnienie obsługi prawnej w ramach takiej bieżącej działalności nadal wpisuje się w zarządzanie Funduszem, rozumianym zgodnie z orzecznictwem TSUE.
Stanowisko to potwierdza m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w interpretacji [...], w której czytamy "usługi ogólnej obsługi prawnej i prawno-podatkowej stanowią pewną odrębną całość, co potwierdza chociażby fakt, że usługi te są wyodrębnione z Funduszu i zlecone do wykonania zewnętrznemu usługodawcy, dlatego podlegają zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 Ustawy VAT."
Podobne stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w W. w interpretacji z dnia 25 stycznia 2017 r. [...], w której potwierdził możliwość stosowania zwolnienia z VAT do czynności polegających m.in. na bieżącej obsłudze prawnej działalności funduszy inwestycyjnych, utrzymywaniu kontaktu z organami administracji państwowej i sądami oraz reprezentowaniu funduszy przed organami administracji i sądami. Organy podatkowe potwierdzają także, że "czynności związane z reprezentowaniem Funduszu przed organami i sądami wykonywane przez radców prawnych lub adwokatów na podstawie zawartej z Funduszem mogą więc być uznane za obsługę prawną funduszu inwestycyjnego (zarządzanie funduszem inwestycyjnym w rozumieniu dyrektyw)." – tak Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 13 grudnia 2017 r. [...]
Stanowisko to potwierdza także Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w piśmie z dnia 29 września 2017 r. [...] Jak czytamy "zakres opisanych przez Spółkę usług obsługi prawnej, mieści się w całości w definicji zarządzania inwestycjami w rozumieniu tego określenia zdefiniowanego przez TSUE. Definicja ta obejmuje swoim zakresem usługi zarządzania portfelem inwestycyjnym funduszu inwestycyjnego, usługi doradztwa w zakresie zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz usługi administrowania funduszem inwestycyjnym. Świadczone usługi wypełniają definicję "zarządzania" w świetle wniosków wynikających z orzecznictwa TSUE. Wszystkie opisane czynności stanowią powiązany ze sobą zespół świadczeń, których zakres jest istotny i specyficzny dla procesu zarządzania funduszem. W analizowanej sprawie wymienione czynności będą bezpośrednio dotyczyły czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi lub ich portfelami inwestycyjnymi". Wymienione usługi obsługi prawnej TFI i FI mieszczą się zatem w zakresie czynności wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o podatku od towarów i usług i będą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. artykułu.
Wskazano na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 stycznia 2018 r. [...], w której organ wskazał, że "obsługa prawna jest specyficzna dla działalności Funduszy i umożliwia właściwe ich funkcjonowanie. Trudno bowiem wyobrazić sobie należyte prowadzenie polityki inwestycyjnej Funduszy bez każdorazowego analizowania aspektów prawnych poszczególnych decyzji/transakcji oraz ich przygotowywania pod kątem prawnym (np. poprzez przygotowanie odpowiednich umów). Wsparcie zapewniane przez Spółkę umożliwia więc Funduszom pozyskiwanie/zbywanie aktywów, a także realizację oraz ochronę przysługujących im praw majątkowych (w szczególności poprzez reprezentowanie Funduszy w postępowaniach sądowych). Należyte funkcjonowanie Funduszu nie byłoby również możliwe bez zapewnienia obsługi prawnej jego bieżącej działalności. Mimo że w danym momencie działalność ta nie musi polegać na podejmowaniu/realizowaniu decyzji inwestycyjnych, to nadal działalność ta jest specyficzna/właściwa dla Funduszy i, w rezultacie, zapewnienie obsługi prawnej w ramach takiej bieżącej działalności nadal wpisuje się w zarządzanie Funduszem, rozumianym zgodnie z orzecznictwem TSUE (w szczególności w zakresie, w jakim odwołuje się ono do Załącznika)."
Bardzo podobne stanowisko wyrażono w interpretacji indywidualnej z 25 stycznia 2017 r. (sygn. [...]). Dyrektor Izby Skarbowej w W. potwierdził możliwość stosowania zwolnienia z VAT do czynności polegających m.in. na: bieżącej obsłudze prawnej działalności funduszy inwestycyjnych, utrzymywaniu kontaktu z organami administracji państwowej i sądami oraz reprezentowaniu funduszy przed organami administracji i sądami, doradztwie prawnym w zakresie nabywania i zbywania lokat przez fundusze oraz obsłudze prawnej transakcji zawieranych przez fundusze.
W ocenie Wnioskodawcy świadczone przez niego usługi, które dotyczą polityki inwestycyjnej Funduszy w tym zarządzania aktywami Funduszy, także mieszczą się w całości w definicji zarządzania inwestycjami i funduszami w rozumieniu tego określenia zdefiniowanego przez TSUE. Definicja ta obejmuje swoim zakresem usługi zarządzania portfelem inwestycyjnym funduszu inwestycyjnego, usługi doradztwa w zakresie zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz usługi administrowania portfelem inwestycyjnym. Świadczone usługi wypełniają definicję "zarządzania" w świetle wniosków wynikających z orzecznictwa TSUE.
Dodatkowo wszystkie opisane czynności stanowią powiązany ze sobą zespół świadczeń, których zakres jest istotny i specyficzny dla procesu zarządzania funduszem. W analizowanej sprawie wymienione czynności będą bezpośrednio dotyczyły czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi (zarządzenie portfelami inwestycyjnymi) świadczonymi przez AFI/ZAFI. Będą miały wpływ na efekt, jaki zostanie osiągnięty przez Fundusz w postaci zwrotu inwestycji. Niewątpliwie więc usługi te mieszczą się w zakresie czynności wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u, będą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. artykułu.
Przedmiotem rozstrzygnięcia TSUE w orzeczeniu z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11 (GfBk Gesellschaft fur Borsenkommunikation mbH), była kwestia możliwości zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT usług doradczych świadczonych przez GfBk na rzecz funduszu inwestycyjnego. Trybunał podkreślił konieczność szerokiego interpretowania pojęcia czynności "zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym" i stwierdził: "okoliczność, że usługi doradcze i informacyjne nie zostały wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/611 zmienionej dyrektywą 2001/107, nie stanowi przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy (...) Fakt, iż usługi doradcze i informacyjne świadczone przez osobę trzecią nie wiążą się z dokonaniem zmian w sytuacji prawnej lub finansowej funduszu również nie stoi na przeszkodzie objęciu ich pojęciem "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d)".
Organy podatkowe potwierdzają prawidłowość stanowiska Wnioskodawcy, co do zwolnienia czynności obejmujących usługi w zakresie polityki inwestycyjnej i zarządzania aktywami funduszu w szeregu wskazanych interpretacji i orzeczeń.
Interpretacją indywidualną z dnia 14 marca 2019r. nr [...], Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, uznał, iż stanowisko skarżącej jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ interpretacyjny wskazał, iż w dokonaniu interpretacji pojęcia zarządzania w sposób zgodny z celami Dyrektywy VAT pomocne są orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzeczeniu z 21 października 2004 r. w sprawie C-8/03 (Banque Bruxelles Lambert SA (BBL) v. Państwo Belgijskie), definiującym ww. pojęcie zarządzania, Rzecznik Generalny podkreślił: "cel ten wymaga takiego zakreślenia zwolnienia, aby nie naruszało ono zasady powszechności podatku, bez czynienia go jednak bezprzedmiotowym. Z tego punktu widzenia dopuszczalne jest objęcie zwolnieniem wszystkich transakcji bezpośrednio związanych z systemem zarządzania funduszami powierniczymi. Tym samym nie można ograniczać zwolnienia tylko do podejmowania decyzji. Niemniej jednak nie można rozciągnąć go na wszystkie usługi świadczone na rzecz przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, które znajdują się w takiej sytuacji, jak fundusze powiernicze". Zdaniem pełnomocnika "transakcje, które obejmują zwolnienie, winny ograniczać się do tych, które są ściśle związane z prowadzeniem funduszu, to znaczy do określania polityki inwestycyjnej, kupna i sprzedaży aktywów. O ile zwolnione transakcje nie ograniczają się do podejmowania decyzji, o tyle jednak muszą one bezpośrednio dotyczyć transakcji handlowych papierami wartościowymi. Aby móc zastosować zwolnienie, należy ustalić, że dane świadczenia są nierozerwalnie związane z transakcjami bezpośrednio zwolnionymi przez szóstą dyrektywę. Z kolei świadczenia, które można łatwo oddzielić od zarządzania funduszem w ścisłym tego słowa znaczeniu, należy uznać za podlegające podatkowi VAT".
Doprecyzowania powyższej definicji dokonał TSUE w orzeczeniu z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04 (Abbey National plc Inscape Investment Fund v. Commissioners of Customs & Excise), w którym Trybunał podkreślił, że jest to autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego, które nie może być zmienione przez państwa członkowskie. Dalej wskazał, że pojęcie zarządzania funduszami powierniczymi, o których mowa w tym przepisie obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli – gdy oceniać je globalnie – tworzą one odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami. Trybunał zaznaczył też, że: "odnosząc się do usług w zakresie zarządzania administracyjnego i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczonych przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, należy najpierw zaznaczyć, że tak jak w przypadku transakcji zwolnionych z opodatkowania na mocy art. 13 część B lit. d) pkt 3 i 5 VI Dyrektywy, zarządzanie funduszami powierniczymi, o których mowa w pkt 6 tego artykułu, jest określane w zależności od rodzaju świadczonych usług, a nie w zależności od osoby świadczącej lub odbiorcy usług". W uzasadnieniu TSUE podkreślił, że aby móc zakwalifikować transakcje w zakresie zarządzania administracyjnego i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jako zwolnione od podatku na mocy art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy, powinny one tworzyć odrębną całość, która w konsekwencji wypełnia specyficzne i istotne funkcje usługi opisanej w pkt 6. Samo świadczenie usług o charakterze materialnym czy też technicznym, takie jak udostępnianie systemu informatycznego, nie jest objęte zakresem zwolnienia przewidzianego w ww. przepisie.
Natomiast przedmiotem rozstrzygnięcia TSUE w orzeczeniu z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11 (GfBk Gesellschaft für Börsenkommunikation mbH), była kwestia możliwości zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT usług doradczych świadczonych przez GfBk na rzecz funduszu inwestycyjnego. Trybunał podkreślił konieczność szerokiego interpretowania pojęcia czynności "zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym" i stwierdził: "okoliczność, że usługi doradcze i informacyjne nie zostały wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/611 zmienionej dyrektywą 2001/107, nie stanowi przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy (...). Fakt, iż usługi doradcze i informacyjne świadczone przez osobę trzecią nie wiążą się z dokonaniem zmian w sytuacji prawnej lub finansowej funduszu również nie stoi na przeszkodzie objęciu ich pojęciem "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d)".
W wyroku tym Trybunał wyjaśnił, że na pojęcie zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi składa się wiele czynności, muszą one stanowić odrębną całość i być istotne dla procesu zarządzania takim funduszem. Również wykonywanie ich przez osobę trzecią nie stanowi przeszkody do zwolnienia z opodatkowania VAT, gdyż najważniejsze jest powiązanie świadczenia z zarządzaniem działalnością funduszu.
W konsekwencji Trybunał orzekł, że art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że usługi doradztwa inwestycyjnego w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią na rzecz spółki inwestycyjnej zarządzającej specjalnym funduszem inwestycyjnym mieszczą się w zakresie pojęcia "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi" do celów zwolnienia ustanowionego we wskazanym przepisie.
Ze względu na fakt, że pojęcie "zarządzania" funduszami inwestycyjnymi przewidziane w powołanym powyżej art. 135 Dyrektywy 2006/112/WE stanowi autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego, powinno więc być zdefiniowane z punktu widzenia prawa wspólnotowego, a jego treści nie można zmienić.
Zgodnie z orzecznictwem TSUE pojęcie "zarządzania" może obejmować różne odrębne usługi np. usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy (wyrok C-169/04), czy też usługi doradztwa inwestycyjnego (wyrok C-275/11), które będą korzystały ze zwolnienia, nawet jeżeli będą świadczone przez zarządzających będących osobami trzecimi. Jedynym warunkiem jest, aby usługi te spełniały szczególne i istotne funkcje zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi.
Stosownie do treści załącznika nr II do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) funkcje wchodzące w skład zbiorowego zarządzania portfelem to zarządzanie inwestycjami, administracja, w tym m.in. obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem oraz wprowadzanie do obrotu. Należy jednakże zauważyć, że do zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, tj. zarządzających wszelkimi typami funduszy, które nie są objęte Dyrektywą UCITS zastosowanie znajduje Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (Dyrektywa ZAFI).
Jak wynika z art. 4 ust. 1 lit. w cyt. Dyrektywy ZAFI – zarządzanie AFI (rozumiane, jako alternatywne fundusze inwestycyjne) oznacza wykonywanie przynajmniej funkcji w zakresie zarządzania portfelem, o których mowa w pkt 1 lit. a) lub b) załącznika I na rzecz jednego lub większej liczby AFI. Minimalny zakres funkcji zarządzania to:
zarządzanie portfelem inwestycyjnym – pkt 1 lit. a ww. załącznika,
zarządzanie ryzykiem – pkt 1 lit. b ww. załącznika.
Zatem zarządzanie portfelami inwestycyjnymi lub zarządzanie ryzykiem to minimalny zakres funkcji w zakresie zarządzania inwestycyjnego, które musi wykonywać ZASI, zarządzając ASI. Inne funkcje, które ZASI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania ASI to m.in. administrowanie, w tym obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami.
Podobne uregulowania zawarto w ustawie o funduszach inwestycyjnych. W myśl przepisów tej ustawy, zarządzający zarządza alternatywną spółką inwestycyjną (która jest alternatywnym funduszem inwestycyjnym), w tym co najmniej portfelem inwestycyjnym tej spółki oraz ryzykiem (art. 8b ust. 1 i art. 8a ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych).
Mając na uwadze, że przepisy ustawy o VAT wprost wskazują, że zwolnienie dla czynności zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi powinno być rozumiane zgodnie z przepisami o zarządzaniu tymi funduszami, a zatem wykonywane przez Wnioskodawcę czynności należy rozpatrywać w oparciu o przepisy ww. Dyrektywy ZAFI oraz ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.
Na konieczność dokonania analizy pojęcia zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w oparciu o ww. przepisy ustawy i Dyrektywy ZAFI wskazał również WSA w wyroku z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3563/17.
Ze względu na wnioski płynące z powołanych powyżej przepisów oraz orzecznictwa TSUE należy stwierdzić, że świadczone przez Wnioskodawcę usługi wsparcia objęte zakresem wniosku nie będą mieścić się w zakresie czynności wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy. Z okoliczności sprawy nie wynika, że Wnioskodawca będzie świadczył usługi zarządzania Funduszami, ponieważ zakres wykonywanych przez niego czynności nie będzie obejmował zarządzania portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzania ryzykiem, kluczowych do zdefiniowania czynności zarządzania. Z przedstawionego zdarzenia przyszłego nie wynika, aby usługi wykonywane przez Wnioskodawcę obejmowały podejmowanie jakichkolwiek wiążących decyzji w imieniu czy też na rzecz Funduszy. Usługi wsparcia świadczone przez Wnioskodawcę będą miały charakter informacyjny, administracyjny, konsultacyjny, gdyż będą polegały m.in. na dostarczaniu wiedzy w zakresie księgowości, bieżącej obsługi prawnej, administracji, obsługi zapytań inwestorów oraz wiedzy w formie informacji czy analiz, a także reprezentacji ZAFI przed Komisją Nadzoru Finansowego, sądami powszechnymi, administracyjnymi, arbitrażowymi, organami administracji publicznej i innymi osobami i jednostkami. Czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie będą zawierały zatem elementu zarządzania portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzania ryzykiem, usługi te będą miały charakter jedynie administracyjny, doradczy, konsultacyjny.
Podsumowując, czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie mogą być uznane za usługi zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i w konsekwencji nie będą podlegały zwolnieniu od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy.
Zatem stanowisko Wnioskodawcy uznano za nieprawidłowe, gdyż nie można uznać, że zakres wykonywanych przez Wnioskodawcę czynności będzie obejmował zarządzanie portfelami inwestycyjnymi oraz zarządzanie ryzykiem, bo to podlega zwolnieniu.
Wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą interpretację zarzucając naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 135 ust. 1 lit g Dyrektywy 2006/112/WE (VAT) Dyrektywy ZAFI oraz art. 43 ust. 15 pkt 2 u.p.t.u. poprzez nieuznanie stanowiska skarżącej i przyjęcie, iż sporne usługi doradcze nie korzystają ze zwolnienia z VAT.
W uzasadnieniu skargi przywołano argumentację przedstawioną we wniosku, podkreślono nierozerwalność spornych usług z usługami zarządzania ryzykiem i działalnością funduszu, wskazano na nieprawidłową implementację Dyrektywy Vat, w tym kwestię, iż nawet jeśli świadczącym je jest osoba trzecia, to istotne jest aby usługi miały znaczenie dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
Wniesiono o uchylenie interpretacji i zasadzenie kosztów.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny, co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W razie nie stwierdzenia podstaw do uchylenia interpretacji, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skarga jest uzasadniona.
Skarżąca akcentowała, przedstawiając swoje stanowisko, że jej usługi realizowane będą wyłącznie na zlecenie Funduszy (AFI i ZAFI) i jedynie na rzecz tego typu podmiotów. Wskazywała, że usługi te stanowić będą niezbędny i konieczny element zarządzania Funduszem i jego aktywami. Rzeczone usługi obejmować miały wsparcie Funduszu w jego bieżącej działalności, a także zarządzanie portfelami inwestycyjnymi Funduszu i ryzykiem inwestycyjnym. Skarżąca podkreślała, że wymienione wyżej czynności są specyficzne i istotne dla obsługi inwestycji w obszarze private equity / venture capital, co powoduje, że jedynie dla podmiotów prowadzących działalność inwestycyjną przedstawiają one wymierną i relewantną wartość rynkową. Wychodząc od specyficznego charakteru omawianych czynności podkreślono, że mają one istotne znaczenie dla ZAFI oraz AFI, a w związku z tym są właściwe dla ich działalności. We wniosku stwierdzono także, że wnioskodawca będzie wykonywał usługi całościowo, zapewniając kompleksową obsługę Funduszy w przedstawionym powyżej zakresie.
Organ uzasadniając stanowisko przedstawione w interpretacji podkreślił, że zwolnieniu od podatku VAT w świetle przepisu powołanego we wniosku podlegają czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym Funduszu oraz zarządzanie ryzykiem rozumiane zgodnie z art. 8a ustawy z dnia 27 maja 2004 o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: "u.f.i"). Stwierdził, iż oprócz czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz ryzykiem ZAFI może wykonywać także czynności dodatkowe wymienione w pkt 2 załącznika 1 do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011761/WE (dalej: "Dyrektywa ZAFI"). Uznał ponadto, iż zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) u.p.t.u. powinno być rozumiane zgodnie z powołanymi wyżej przepisami u.f.i. oraz Dyrektywy ZAFI, jednocześnie przyznając, iż zwolnienie to obejmuje zarówno czynności zarządzania portfelami i ryzykiem jak i czynności dodatkowe wymienione w pkt. 2 załącznika 1 do Dyrektywy ZAFI, a zwolnienie ma charakter przedmiotowy, niezależnie od podmiotu wykonującego czynności opisane we właściwych przepisach u.f.i. oraz Dyrektywy ZAFI. Jednocześnie uznał jednak, iż wobec tego, że zakres usług wymienionych we wniosku nie obejmuje zarządzania portfelami inwestycyjnymi oraz ryzykiem, usługi te nie będą objęte zwolnieniem z art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) u.p.t.u.
Wedle tego ostatniego przepisu z opodatkowania VAT zwolnione są usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów u.f.i., a także portfelem inwestycyjnym Funduszy lub ich częścią.
Nie budzi wątpliwości, że przywołany przepis stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 135 ust. 1 lit. g Dyrektywy Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: "Dyrektywa VAT"), zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają z podatku VAT zarządzanie funduszami inwestycyjnymi. Powołane w Dyrektywie VAT pojęcie zarządzania podlegającego zwolnieniu z podatku VAT stanowi pojęcie autonomiczne prawa wspólnotowego, które ma na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu podatku VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu podatku VAT.
Skarżąca przywołując w tym kontekście brzmienie art. 8b ust. 1 u.f.i., określającego minimalny zakres czynności wykonywanych przez ZAFI słusznie zauważa, że wskazane czynności wchodzą w zakres określonego w dyrektywie pojęcia zarządzania, gdyż stanowią niezbędny element prawidłowego funkcjonowania Funduszu; także czynności wymienione w pkt. 2 załącznika I Dyrektywy ZAFI są zwolnione z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt. 12 lit a) u.p.t.u., bez względu na podmiot wykonujący te czynności.
Organ uznał, że powyższe usługi podlegają zwolnieniu tylko w przypadku, gdy podmiot je świadczący wykonuje ponadto czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz ryzykiem Funduszu. Jednakże, jak słusznie wywodzi skarżąca, na gruncie przepisów u.f.i., zarządzać portfelem oraz ryzykiem AFI może tylko i wyłącznie ZAFI, w związku z tym w myśl przepisów u.f.i. niemożliwym jest wykonywanie czynności zarządzania portfelem i ryzykiem przez podmiot inny, niż ZAFI. Tym samym uprawnione jest konstatacja, że tak wąskie rozumienie pojęcia zarządzania na kanwie ustawy o VAT skutkowałoby uznaniem interpretowanego zwolnienia za podmiotowe, adresowanego li tylko do podmiotów uprawnionych do zarządzania portfelem i ryzykiem alternatywnej spółki inwestycyjnej, czyli tylko ZAFI, a samo pojęcie zarządzania ograniczałoby się jedynie do zarządzania portfelem i ryzykiem ZAFI.
Za stanowiskiem skarżącej przemawia także argument natury historycznej, nawiązujący do nieobowiązującej już definicji zarządzania, stworzonej na potrzeby prawa podatkowego, a wyrażonej w art. 43 ust 8 u.p.t.u. Wskazany przepis, z racji niezwykle wąskiego ujęcia zarządzania, został uchylony w celu dostosowania prawa polskiego do autonomicznej definicji zarządzania wypracowanej w orzecznictwie TSUE na gruncie przepisów Dyrektywy VAT.
Zatem tak wąskie, jak przyjęto w zaskarżonej interpretacji rozumienie pojęcia zarządzania pozostaje w sprzeczności nie tylko z jego literalnym brzmieniem, ale i z Dyrektywą VAT; wszak nie budzi wątpliwości, że szeroka jego definicja miała na celu zwolnienie wszelkich usług immanentnie związanych z usługami zarządzania Funduszem i jego aktywami, tak by konsumenci nie byli obciążeni kwotą podatku VAT niezależnie od tego, czy usługi te świadczone są przez Fundusz lub podmiot nim zarządzający, czy też przez podmiot zewnętrzny pod warunkiem, że są to usługi specjalistyczne, nierozerwalnie związane z zarządzaniem Funduszami.
Uprawnione jest stanowisko, iż samo pojęcie zarządzania na gruncie Dyrektywy VAT jest pojęciem autonomicznym, funkcjonującym niezależnie od ustawodawstw krajowych, za czym przemawia przywołane przez skarżącą orzecznictwo TSUE. Wynika z niego także, że okoliczność, iż usługi doradcze i informacyjne świadczone przez osobę trzecią nie wiążą się z dokonaniem zmian w sytuacji prawno-finansowej funduszu nie stoi na przeszkodzie objęciu ich pojęciem "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 części B lit. d) pkt 6 dyrektywy.
Zaskarżona interpretacja pozostaje zatem w opozycji do powołanego przez wnioskodawcę orzecznictwa europejskiego.
Manifestuje się to zwłaszcza wtedy, gdy organ za warunek zwolnienia czynności dodatkowych opisanych w pkt 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI uznaje wykonywanie przez dany podmiot głównych czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz ryzykiem, co – jak zasadnie podkreśla skarżąca - stoi w sprzeczności nie tylko z powołanym przez nią orzecznictwem TSUE, ale również z przedmiotowym charakterem zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit a) u.p.t.u. Dodatkowo podzielić należy spostrzeżenie, iż przepis ten nie odnosi się tylko do sytuacji prawnej alternatywnych funduszy inwestycyjnych, ale także funduszy inwestycyjnych w ogólności, w tym także, do tych stanowiących przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe w rozumieniu przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe.
Alternatywne fundusze inwestycyjne zostały wprawdzie wyłączone na gruncie prawa polskiego z kategorii przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w rozumieniu Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE, jednak powyższe nie wyłącza zastosowania niniejszego zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt. 12 lit a) u.p.t.u. także wobec podmiotów świadczących usługi na rzecz alternatywnych funduszy inwestycyjnych a więc na rzecz podmiotów nie będących przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania. Zatem stanowiska ich dotyczące, a przywołane przez skarżącą, mają znaczenie systemowe dla wszelkiego rodzaju funduszy.
Sąd podziela pogląd, że ustawodawca unijny zamierza objąć zwolnieniem także czynności opisane w pkt. 2 załącznika I do Dyrektywy VAT; art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy VAT przewiduje przyznanie zwolnienia od podatku VAT specjalistycznym funduszom inwestycyjnym określonym przez państwa członkowskie. W Polsce przyznano takie zwolnienie zarówno funduszom inwestycyjnym będącym przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania w myśl Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe, jak również innym funduszom, w tym ZAFI, nie będącym takimi przedsiębiorstwami. Wobec tego przywołane przez wnioskodawcę orzecznictwo jest w pełni adekwatne.
W kontekście powyższych wywodów oczywiście nieuzasadnione jest różnicowanie podmiotów tylko ze względu na to czy podmiot, na rzecz którego świadczone są usługi zaliczany jest do kategorii przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, czy też nie. Prowadziłoby to bowiem do nieuzasadnionego różnicowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji prawnej oraz w podobnym stanie faktycznym.
Czynności wskazane we wniosku są nierozerwalnie związane z czynnością zarządzania portfelem inwestycyjnym i ryzykiem Funduszu. Bez tych czynności nie jest możliwe poprawne funkcjonowanie Funduszu na rynku, zatem nie jest możliwe świadome inwestowanie przez Fundusz środków powierzonych przez inwestorów.
Dopełnieniem wywodów skarżącej, które sąd w pełni podziela, jest wskazanie na wypracowane w orzecznictwie europejskim autonomiczne pojęcie "zarządzania" funduszami, które poza zarządzaniem portfelem i ryzykiem obejmuje także czynności dodatkowe odpowiednio określone w załączniku II do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe oraz w pkt 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI. W orzecznictwie TSUE uznał, że owo autonomiczne pojęcie "zarządzania" może obejmować różne odrębne czynności, np. usługi w zakresie administrowania i prowadzenia rachunkowości funduszu (wyrok C-169/04), czy też usługi doradztwa inwestycyjnego (wyrok C-275/11), które będą korzystały ze zwolnienia, nawet jeżeli będą świadczone przez zarządzających będących osobami trzecimi. Jedynym warunkiem jest to, aby usługi te spełniały szczególnie istotne funkcje dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
Z kolei w orzeczeniu z dnia 4 maja 2006 roku w sprawie C-169/04 wskazano, że pojęcie zarządzania funduszami rozumianego zgodnie z art. 135 ust. 1 lit g) Dyrektywy VAT obejmuje również usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy bez względu na podmiot wykonujący te czynności.
Z tej perspektywy uzasadniony okazał się zarzut naruszenia przez organ art. 43 ust. 1 pkt. 12 lit a) i b) u.p.t.u.
Zasadnie także wskazuje skarżąca na błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 43 ust. 15 pkt. 2 u.p.t.u.
W myśl tego przepisu zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u nie ma zastosowania w przypadku świadczenia usług doradztwa.
Sąd podziela ocenę, że usługi objęte wnioskiem nie stanowią usług doradztwa wyłączonych od zwolnienia od podatku VAT w myśl art. 43 ust 15 pkt 2 u.p.t.u., a czynności nierozerwalnie związane z działalnością Funduszy; zauważyć należy, że czynności wymienione w pkt 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI zasadniczo odpowiadają czynnościom zgłoszonym we wniosku. Organ stwierdził, iż usługi będą miały charakter jedynie administracyjny, doradczy, konsultacyjny, tymczasem istotnie usługi mające charakter administracyjny znajdują się w katalogu czynności dodatkowych w pkt 2 załącznika I Dyrektywy ZAFI i zwolnione są z podatku VAT.
Skarżąca podkreślała, że czynności przez nią świadczone będą miały charakter kluczowy dla działalności obsługiwanych przez nią ZAFI, usługi te stanowią usługi szerokiego wsparcia dedykowane dla podmiotów prowadzących działalność inwestycyjną, mają charakter kompleksowy, świadczone są na podstawie jednej umowy, objęte są jednym wynagrodzeniem i stanowią nierozerwalną całość.
Zatem uprawniona jest ocena, że usługi te stanowią powiązany ze sobą zespół świadczeń, których zakres jest istotny i specyficzny dla procesu zarządzania Funduszem. Wymienione czynności służą skutecznemu i efektywnemu zarządzaniu Funduszem oraz są specyficzne i istotne dla usługi zarządzania funduszami, a doradczy charakter jest marginalny i nie może przesądzać o uznaniu całości usług za usługi doradcze objęte dyspozycją art. 43 ust 15 pkt 2 u.p.t.u.
Zasadna jest także konstatacja, że Dyrektywa VAT nie zawiera regulacji, zgodnie z którymi, usługi doradztwa, w zakresie w jakim związane są z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi, powinny być wyłączone z zakresu zwolnienia od VAT. Skoro tak, to polski ustawodawca, wprowadzając art. 43 ust. 15 pkt 2 u.p.t.u. wykroczył poza zakres Dyrektywy VAT, a tym samym wprowadził do polskiego porządku prawnego przepis, który jest niezgodny z prawem unijnym.
Jeśli zaś doszło do niewłaściwej implementacji prawa unijnego poprzez wprowadzenie do krajowego porządku prawnego regulacji, która nie znajduje swojego odpowiednika w treści Dyrektywy VAT, to w sytuacji kolizji pomiędzy normą prawa krajowego oraz normą prawa unijnego, to podatnik ma prawo dokonać wyboru, w oparciu o treść którego przepisu zostaną ukształtowane jego prawa i obowiązki. Wobec powyższego skarżąca władna jest pominąć przedmiotowy przepis przy określeniu ciążących na niej obowiązków podatkowych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja nie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy o p.p.s.a., orzekł o jej uchyleniu. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o treść art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny zaprezentowanego we wniosku stanowiska strony z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu.