I SA/Kr 602/19

I SA/Kr 602/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-08-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Firek /przewodniczący/
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 2122/21 - Wyrok NSA z 2023-05-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151, art. 119 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 33 par. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz st. sekret. sądowy Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Firmy Usługowo-Handlowej R. s.j. [...] w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 15 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne - skargę oddala -
Uzasadnienie
I.
Zaskarżonym postanowieniem z 15 marca 2019r. nr [...] po rozpoznaniu zażalenia Firmy Usługowo-Handlowej R. Spółka jawna Z. i W. S. G. G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S. z 21 stycznia 2019r. nr [...] uznającego za nieuzasadniony zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 2096 ze zm. dalej-K.p.a.) w zw z art. 17, art. 18, art. 33§1 pkt 7 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1314 ze zm. dalej-u.p.e.a.) -utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Firmy Usługowo-Handlowej R. Spółka jawna Z. i W. S. G. G. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na zaległości podatkowe w podatku VAT. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 19 grudnia 2018r. z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] w S. S..
Pismem z 20 grudnia 2018r. spółka zgłosiła zarzut z art. 33§1 pkt 7 u.p.e.a. tj. barku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S., postanowieniem z 21 stycznia 2019r. nr [...] uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że decyzja z 21 listopada 2018r. nr [...] nie stanowiła decyzji określającej wysokość dochodzonej należności a jedynie stanowiła określenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz w części spornej wysokość zobowiązania podatkowego za listopada i grudzień 2013r. Dodatkowo zarzucono, że pomiędzy decyzją I i II instancji istnieją istotne rozbieżności w kwotach wobec czego upomnienie w niniejszej sprawie winno zostać doręczone zobowiązanej. Wniesiono także o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Organ II instancji w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 15§1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał u pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego chyba, ze przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisem szczególnym zwalniającym organ egzekucyjny z obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji jest §2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 131). Egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.
W sprawie oba warunki zostały spełnione. Tytuł wykonawczy obejmuje należności w podatku VAT za listopad i grudzień 2013r. Należności te wynikają z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 21 listopada 2018r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 10 stycznia 2018r. nr [...] i z decyzji wynika, że za listopad i grudzień 2013r. określono zobowiązanie podatkowe a nie prawidłową wysokość zwrotu podatku VAT za te okresy.
II.
W skardze do Sądu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie:
1.art. 15§1 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i nie zastosowanie w sprawie,
2.§2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie w sprawie w której wysokość należności nie została określona w ostatecznym orzeczeniu.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W pisemnych motywach skargi podniesiono, że istnieją rozbieżności w kwotach w decyzji i tytule wykonawczym bowiem w decyzji łączna wysokość zobowiązania podatkowego za listopad i grudzień 2013r. wynosi [...] zł a w tytule wykonawczym kwota należności głównej [...] zł. Decyzja nie określa dochodzonej należności. Wysokość należności została ustalona poza decyzją. Dodatkowo powołano się na wyrok NSA z 18 lipca 2018r. sygn. akt: II FSK 2005/16 dotyczący przypadków wszczęcia egzekucji bez uprzedniego upomnienia.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33§1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15§1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (...).
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33§1 pkt 1-10 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a.
Ponadto wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku badać z urzędu, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów, niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 4 listopada 2015r. sygn. akt: I SA/Sz 256/15; wyrok WSA w Warszawie z 19 września 2007r. sygn. akt: III SA/Wa 1151/07- www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33§1 pkt 7 u.p.e.a., podnosząc odpowiednio brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15§1 u.p.e.a. oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15§1 u.p.e.a., uznaje zarzut ten za niezasadny.
Jak bowiem wynika z art. 15§1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wprawdzie wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, jednakże z tym zastrzeżeniem, że przepisy szczególne mogą inaczej stanowić. Z kolei przepisy szczególne regulujące prowadzenie egzekucji administracyjnej zostały zawarte w rozporządzeniu wykonawczym z 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U z 2017r. poz. 131). Rozporządzenie to zostało wydane m.in. na podstawie delegacji zawartej w art. 15§5 u.p.e.a., upoważniającej ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Działając na podstawie tej właśnie delegacji Minister Finansów w §2 rozporządzenia wykonawczego zawarł katalog zwolnień z doręczenia upomnienia, określając w pkt 2, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Takie sformułowanie przytoczonego przepisu oznacza, że w zakresie, którego dotyczy omawiany przepis rozporządzenia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia jeżeli spełnione są trzy warunki. Po pierwsze, egzekucja musi dotyczyć należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa; po drugie musi być wydane ostateczne orzeczenie (decyzja) dotycząca tych należności; a po trzecie w tym ostatecznym orzeczeniu musi być określona wysokość tych należności.
W sprawie poddanej osądowi, tytuł wykonawczy obejmuje należności w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2013r., które wynikają z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 21 listopada 2018r. nr [...], która utrzymano w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 10 stycznia 2018r. nr [...] Z treści decyzji wynika, że organ określił zobowiązanie podatkowe a nie wysokość zwrotu podatku VAT za te okresy.
Zobowiązanie strony skarżącej w podatku od towarów i usług określone zostało na podstawie art. 21§3 i §3a Ordynacji podatkowej. Powstało zatem z mocy prawa. Nie istniał zatem obowiązek doręczenia stronie upomnienia, o którym mowa w art. 15§1 u.p.e.a.
Godzi się zauważyć, że przesłanie upomnienia nie stanowi nieograniczonego obowiązku i ma zastosowanie w sytuacji, gdy przepis szczególny nie wyłącza go w odniesieniu do określonego rodzaju egzekucji. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja wskazana przez organ w tytule wykonawczym jest orzeczeniem określającym należność pieniężną w rozumieniu §2 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, co w konsekwencji przesądza o braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, a więc o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez jego doręczenia.
Organ w części E., poz. 9 tytułu wykonawczego podał podstawę braku obowiązku doręczenia upomnienia. Zgodnie z §2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017r. poz. 131) egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.
Zatem dochodzona zaległość podatkowa stanowi należność, której obowiązek uiszczenia powstał z mocy prawa, co oznacza wypełnienie pierwszej z przesłanek z §2 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Została spełniona także druga z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Tą drugą przesłanką jest wydanie ostatecznego orzeczenia (tu decyzji), w którym zostanie określona wysokość dochodzonej należności za poszczególne miesiące 2013r. Ustosunkowując się do zarzutów sformułowanych w skardze należy podnieść, że kwoty widniejące z decyzji I i II instancji są tożsame, natomiast kwota należności głównej widniejąca w tytule wykonawczym może być inna (w tym przypadku mniejsza) na skutek zmniejszenia obciążenia zobowiązanego.
Odnosząc się do orzeczenia NSA z 18 lipca 2018r. sygn. akt: II FSK 2005/16, to wyrok ten nie miał zastosowania w sprawie bowiem dotyczył innej sytuacji tj. określenia prawidłowej kwoty podatku VAT do zwrotu. W niniejszej sprawie, decyzja w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy, określała zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2013r. (kwotę nadwyżki podatku należnego nad naliczonym do zapłaty) nie zaś prawidłową wysokość zwrotu tego podatku. Powyższy judykat nie miał więc zastosowania w tej sprawie.
Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organu o niezasadności wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie stwierdzając naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302, ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.