I SA/Kr 600/18

I SA/Kr 600/18 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2018-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Firek
Stanisław Grzeszek /przewodniczący/
Urszula Zięba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 714/19 - Wyrok NSA z 2023-05-09
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1778
art. 28 ust. 3 pkt 1-6
Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 marca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę należnych od nieopłaconych składek - skargę oddala -
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. S. decyzją z dnia 27 marca 2018r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 19 stycznia 2018r. o odmowie umorzenia B. P., odsetek za zwłokę należnych od nieopłaconych składek.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Do Oddziału ZUS w N. S. wpłynął w dniu 22 listopada 2017r. wniosek B. P. o umorzenie w całości odsetek za zwłokę od składek, który dłużnik uzasadnił trudną sytuacją finansową i rodzinną oraz prośbą o zawarcie nowej umowy dot. układu ratalnego. Ww. podkreślił, że od 1993r. pracuje w państwowej firmie R. w K.. Od 1996r. prowadzi też działalność gospodarczą B. w R. i przez cały ten czas regularnie opłacał składkę zdrowotną. Do 2015r. dostawał z ZUS pisemne potwierdzenie o niezaleganiu z opłatami na ubezpieczenie zdrowotne. Początkiem 2015r. otrzymał od organu informację o wystąpieniu zaległości w opłacaniu składek, spowodowaną wykazaniem podstawy wymiaru składek niższej od minimalnego wynagrodzenia za niektóre miesiące. Z uwagi na zaistniałą sytuację, w czerwcu 2015r. zawar z organem rentowym umowę o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu składek. Realizacja wpłat z tytułu umowy odbywała się terminowo, aż do września 2015r., kiedy to z uwagi na trudną sytuację życiową, w jakiej znalazł się zobowiązany (zawał serca u matki wiosną 2016r.) nastąpiły opóźnienia w zapłacie. Zobowiązany podkreślił, że nie zaniechał spłaty rat w ogóle, a jedynie wpłacał je z opóźnieniem. B. P. wysłał cztery pisma do organu w celu utrzymania układu ratalnego, jednakże zostały one potraktowane odmownie. Od sierpnia 2017r. dłużnik nie dokonywał żadnych wpłat dobrowolnych. Podkreślił, że z prowadzonej działalności, osiąganego dochodu oraz posiadanego majątku nie jest w stanie spłacić zaległości w kwotach rzędu, co najmniej [...] zł miesięcznie, ponieważ musi również pomagać finansowo swojej matce, która ma niewielką emeryturę. Dłużnik wniósł również w ww. wniosku o zawarcie umowy ratalnej i rozłożenie zaległości na raty po ok. [...] zł miesięcznie, ale dopiero po umorzeniu odsetek za zwłokę od nieterminowo opłacanych składek.
Decyzją z 19 stycznia 2018r. organ I instancji, nie znajdując ustawowych przesłanek do ich umorzenia, odmówił ww. zobowiązanemu, umorzenia odsetek za zwłokę należnych od nieopłaconych składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek, na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od 04.2005r. do 11.2005r., od 01.2006r. do 02.2006r., od 04.2006r. do 11.2006r., 01.2007r., od 03.2007r. do 01.2008r., 03.2008r., 01.2009r., od 07.2011r. do 01.2012r., od 03.2012r. do 11.2012r., 01.2013r., od 03.2013r. do 01.2014r., od 03.2014r. do 11.2014r. oraz na Fundusz Pracy za okres od 04.2005r. do 11.2005r., od 01.2006r. do 02.2006r., od 04.2006r. do 11.2006r., 01.2007r., od 03.2007r. do 01.2008r., 03.2008r., 01.2009r. Swoje rozstrzygnięcie organ rentowy uzasadnił faktem, posiadania przez skarżącego stałego zatrudnienia u dwóch pracodawców. Ponadto podał, że ww. posiada nieruchomość w Rabce-Zdroju (zabudowaną budynkiem mieszkalno-pensjonatowym) oraz jest współwłaścicielem samochodów osobowych oraz przyczepy ciężarowej i przyczepy lekkiej ciężarowej. W ocenie organu, umorzenie należności byłoby wobec skarżącego działaniem przedwczesnym, skutkującym nieuzasadnionym pokrzywdzeniem innych osób ubezpieczonych.
Od powyższego rozstrzygnięcia, wpłynął wniosek ww. o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zobowiązany wskazał, że trudna sytuacja finansowa i rodzinna nie pozwala mu na spłatę odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek. Ww. podkreślił, że jakakolwiek ulga ma dla niego kluczowe znaczenie, gdyż brak jej udzielenia, spowoduje konieczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. We wniosku powielił on argumenty, prezentowane we wcześniejszych pismach, wniosku o umorzenie należności oraz podkreślił, iż dochód z działalności za 2016r. był niewielki, spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką. We wniosku zaznaczono, że w razie podtrzymania decyzji I instancji, ww. wnosi o umorzenie 50% odsetek. Do wniosku dołączono wydruki bilansu firmy, zapisów w buforze za poszczególne miesiące w 2016r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS wydał decyzję z dnia 27 marca 2018r., o której mowa na wstępie. Podano, że w trakcie wykonywania działalności, jako organizator turystyki, ww. nie opłacał składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Pracy. Zaległości figurujące na koncie ww. zostały 15 listopada 2017r. objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego organ dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenie za pracę. Z danych Zakładu wynika, że ww. nadal prowadzi działalność gospodarczą, a także jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/2 etatu oraz umowy o pracę w wymiarze 1/4 etatu. Ww. jest też właścicielem nieruchomości oraz współwłaścicielem samochodów osobowych [...] i [...] oraz przyczepy ciężarowej i przyczepy lekkiej ciężarowej. Organ działał na podstawie m.in. art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") i uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., gdyż w stosunku do ww. nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Zdaniem organu, nie można także stwierdzić, aby w omawianym przypadku zaistniały okoliczności, o których mowa wart. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził dotychczas braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Obecnie Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne z wynagrodzenia za pracę. Ponadto z ustaleń Zakładu wynika, że ww. posiada majątek nieruchomy, zatem istnieje również możliwość prowadzenia egzekucji z tego majątku za pośrednictwem administracyjnego lub sądowego organu egzekucyjnego. Wobec powyższego umorzenie odsetek od należności na obecnym etapie byłoby działaniem przedwczesnym. ZUS przeanalizował przedmiotową sprawę także w kontekście przesłanek, wynikających z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i uznał, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do ww. zastosowania, ponieważ ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby poniósł on straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie przedstawił on też informacji, z których wynikałoby, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ma w tym przypadku zastosowanie, gdyż z informacji uzyskanych przez Zakład wynika, że ww. nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz podejmuje zatrudnienie. Niewątpliwie udokumentowane przez zobowiązanego, problemy zdrowotne mamy mogą niekorzystnie wpływać na obecną sytuację, jednak nie pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu, gdyż w tym czasie prowadził on działalność gospodarczą i był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Zakład przeanalizował sprawę również w kontekście przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W tym zakresie organ ustalił, że ww. obecnie prowadzi działalność gospodarczą, jednak nie przedłożył on żadnych dokumentów, które obrazowałyby aktualne dochody z tego tytułu. Ponadto zobowiązany jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze [...] etatu, z której uzyskuje dochód ok. [...] zł netto, a także osiąga dochód z umowy na [...] etatu w kwocie ok. [...] zł. W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym", ww. zaznaczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast stałe wydatki związane z utrzymaniem określił na kwotę [...]zł. Z zestawienia dochodów z wydatkami wynika, że ww. pozostaje dochód dyspozycyjny w kwocie ok. [...] zł. Natomiast według opublikowanej 28 listopada 2017r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych informacji, minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi [...] zł, zatem dochód zobowiązanego jest nieznacznie niższy od minimum socjalnego. Zakład podkreśla, że przy powyższych wyliczeniach nie wzięto pod uwagę dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez zobowiązanego działalności, gdyż nie przedłożył on dokumentów, które przedstawiałyby obecną sytuację finansową. Ponadto z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że nie korzysta on z pomocy społecznej, dlatego Zakład przyjął, że sytuacja nie jest na tyle ciężka, by uprawniała ww. do otrzymywania wsparcia od wyspecjalizowanych w tym zakresie instytucji. Zauważono, że zobowiązany, jednocześnie z wnioskiem o umorzenie, zwrócił się o dobrowolną spłatę zadłużenia w ratach, co oznacza, że jest on w stanie wygospodarować z budżetu domowego kwotę, która stopniowo pomniejszałaby saldo zadłużenia w ZUS. Dlatego umorzenie należności na obecnym etapie sprawy, gdy mogą one zostać spłacone dobrowolnie lub wyegzekwowane w ramach postępowania administracyjnego, byłoby działaniem przedwczesnym, skutkującym pokrzywdzeniem innych ubezpieczonych, których świadczenia finansowane są z bieżąco opłacanych składek, a także mogłoby mieć negatywny wpływ na prawo ww. do przyszłych świadczeń emerytalno-rentowych, a przede wszystkim na ich wysokość. Z powyższych powodów ZUS stwierdził, że poprzednio wydana decyzja była prawidłowa, gdyż w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Nie zostały więc spełnione przesłanki umorzenia należności, które są określone w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżył ww. decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie art. 28 ust 3 a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia, poprzez nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego powodujące, iż opłacenie należności z tytułu zaległych odsetek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, pozbawi skarżącego i jego matkę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz konieczności sprawowania opieki przez skarżącego nad chorą przewlekle matką, pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie odsetek za zwłokę od niezapłaconych składek przy ustaleniu, iż skarżący ma do opłacenia zaległe składki w kwocie [...]zł, a wnosi o umorzenie jedynie odsetek ([...] zł - odsetki za zwłokę - ubezpieczenie społeczne plus [...] zł - odsetki za zwłokę na FPiFGŚP).
W związku z powyższym, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie 50 % zaległych odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, cytując jej fragmenty. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 - dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w punktach od 1 do 6, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.
Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.
Dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, kiedy nie zaistniała zdefiniowana ustawowo przesłanka "całkowitej nieściągalności", organ orzekający winien swoje stanowisko wszechstronnie i przejrzyście przedstawić, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w przepisach art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z w/w przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).
Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał Skarżący podjąć pozytywnej decyzji o umorzeniu jego należności wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.
W pierwszej kolejności należy przyznać rację organom ZUS, które stwierdziły, że w stosunku do Skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności wynikającej z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Wskazać należy, że zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem Skarżącego.
ZUS wskazywał w tym kontekście na fakt, że żaden z organów egzekucyjnych takich jak dyrektor ZUS, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy, nie mógł stwierdzić całkowitej nieściągalności oraz braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto z okoliczności sprawy wynika, że Skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości, której jest właścicielem, to jest domu w którym wraz z matką zamieszkuje, co wobec tego wskazuje, że ta nieruchomość teoretycznie może stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego. Mając powyższe na uwadze, nie można zatem definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem byłoby to nie zgodne z faktami a poza tym takiego stwierdzenia może dokonać, jak już wyżej wspomniano organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi.
Ponadto – jak ustalił organ – B. P. od 1993r. pracuje w państwowej firmie R. w K.. Od 1996r. prowadzi też działalność gospodarczą B. w R. i przez cały ten czas regularnie opłacał składkę zdrowotną. Do 2015r. dostawał z ZUS pisemne potwierdzenie o niezaleganiu z opłatami na ubezpieczenie zdrowotne. Początkiem 2015r. otrzymał od organu informację o wystąpieniu zaległości w opłacaniu składek, spowodowaną wykazaniem podstawy wymiaru składek niższej od minimalnego wynagrodzenia za niektóre miesiące. Z uwagi na zaistniałą sytuację, w czerwcu 2015r. zawarł z organem rentowym umowę o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu składek. Realizacja wpłat z tytułu umowy odbywała się terminowo, aż do września 2015r., kiedy to z uwagi na trudną sytuację życiową, w jakiej znalazł się zobowiązany (zawał serca u matki) nastąpiły opóźnienia w zapłacie. Zobowiązany nie zaniechał spłaty rat w ogóle, a jedynie wpłacał je z opóźnieniem, wnosząc o utrzymanie układu ratalnego. Na skutek braku akceptacji ze strony ZUS od sierpnia 2017r. nie dokonywał żadnych wpłat dobrowolnych.
Jak wynika z akt sprawy - według stanu na datę złożenia wniosku o umorzenie należności składkowych a w szczególności obciążających Skarżącego odsetek - Skarżący pozostaje nadal w zatrudnieniu w wymiarze ľ etatu a nadto prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług turystyki. Jest także właścicielem nieruchomości na terenie Rabki-Zdroju w której wraz z matką zamieszkuje. Jest tez właścicielem dwóch samochodów używanych w działalności gospodarczej, nie przedstawiających znaczącej wartości. Jak ustalił organ – po uwzględnieniu kosztów utrzymania w wysokości [...] zł miesięcznie – Skarżącemu pozostaje kwota ponad [...] zł miesięcznie, którą może przeznaczyć na spłatę zaległości wobec ZUS. Nie twierdził przy tym by ucierpiał w wyniku klęski żywiołowej czy innego nieprzewidywalnego zdarzenia. Nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na pogarszający się stan zdrowia czy utratę możliwości zarobkowych. Obecnym problemem jest choroba matki, która po przebytym zawale może wymagać w przyszłości zwiększonej opieki i pomocy w utrzymaniu.
Na bazie tak określonego stanu faktycznego zauważyć należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Natomiast obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Podkreślić w tym miejscu należy, że nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na małe raty dostosowane do indywidualnych możliwości Skarżącego, które mogą być sukcesywnie spłacane.
Zasadnie także organy ZUS orzekające w sprawie stwierdzając, że w przypadku Skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność przyjęły, że nie zaistniała również żadna z sytuacji stanowiących o możliwości umorzenia należności składkowych pomimo nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności.
Podkreślić należy, że aby można było zastosować przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności konieczne jest wykazanie, iż choroba dłużnika lub członka jego rodziny całkowicie uniemożliwiła mu uzyskiwanie dochodu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż pomimo niekwestionowanych i poważnych problemów zdrowotnych matki Skarżącego, nie zachodzi w sprawie sytuacja, w której stan zdrowia członka rodziny uniemożliwia zobowiązanemu wykonywanie pracy zarobkowej i osiąganie dochodów. Wziąć bowiem należy pod uwagę, że matka Skarżącego posiada emeryturę a w związku z przebytymi schorzeniami kardiologicznymi ma ograniczone możliwości współdziałania w działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego. On sam zresztą upatruje problemów w zasadzie w przyszłości, wskazując na możliwość zapewnienia pomocy i opieki matce w zwiększonym zakresie.
Te okoliczności jednak nie mogły zwolnić Skarżącego w chwili obecnej z obowiązku uiszczania należności składkowych. Składki na ubezpieczenia społeczne nie są bowiem w żadnym razie zależne od zakresu prowadzonej działalności gospodarczej czy też od wysokości dochodów przynoszonych przez tą działalność, jak chciałaby tego Skarżący.
Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec Skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.
W opinii Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo przeanalizowały ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącemu umorzenia zaległych składek czy odsetek od zaległych składek.
Na marginesie należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).
Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, uzyskaniu nowych dowodów, utracie dochodów czy wzrostowi kosztów utrzymania Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Wobec stwierdzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.