I SA/Kr 595/24

I SA/Kr 595/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Paweł Dąbek
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 13 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 595/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz, Sędziowie WSA Paweł Dąbek, WSA Waldemar Michaldo (spr.), po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 20 maja 2024 r. nr 1201-IEE.7113.1.55.2024.2.BF w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętej ruchomości skargę oddala.
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Krakowie prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego K. B. (zwanego dalej także skarżącym lub wnioskodawcą) na podstawie własnych tytułów wykonawczych i tytułów wykonawczych wystawionych przez: Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza, Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie, Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, Wójta Gminy Liszki, Prezydenta Miasta Krakowa oraz Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, na łączną kwotę należności głównej objętej zajęciem ruchomości w wysokości [...] zł. Wraz z należnymi odsetkami od niezapłaconych w terminie należności, kosztami upomnień i kosztami postępowania egzekucyjnego - całkowita kwota zaległości wynosi [...] zł. W toku postępowania organ egzekucyjny sporządził ze zobowiązanym protokoły o stanie majątkowym oraz zastosował środki egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych i innych wierzytelności, które okazały się nieskuteczne z uwagi na brak środków oraz zbiegi z komornikami sądowymi. W dniu 22 października 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia pojazdu marki I. nr rej. [...] z 2011 r.
W dniu 15 lutego 2024 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Krakowie wpłynęło pismo z dnia 12 lutego 2024 r., zakwalifikowane przez organ egzekucyjny jako wniosek o zwolnienie z egzekucji zajętego samochodu, w którym skarżący wskazał, że w/w zajęcie jest dla niego bardzo uciążliwe z uwagi na to, że zajęty pojazd stanowi jedyny środek transportu szczególnie dla jego małoletnich dzieci. Zdaniem wnioskodawcy w/w zajęcie stanowi:
1. naruszenie zasad współżycia społecznego z uwagi na ich niezastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy dochodzenie zobowiązania przez wierzyciela w istniejących okolicznościach sprawy jest sprzeczne w szczególności z zasadą słuszności albowiem sytuacja życiowa i majątkowa zobowiązanego oraz jego najbliższych uniemożliwia zrealizowanie zobowiązania.
2. naruszenie przepisów postępowania w zakresie obiektywnej i bezstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez nieuwzględnienie szczególnych okoliczności sprawy związanych z trudną sytuacją finansową i rodzinną zobowiązanego.
3. naruszenie przepisów postępowania w zakresie nieskorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego, tj. nieuwzględnienie szczególnych okoliczności sprawy – zwolnienie tego składnika majątkowego tą ruchomość czyli samochód osobowy spod egzekucji. Taka możliwość jest przewidziana w art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarbowej.
Skarżący wskazał, że utracił możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, pozostaje osobą bezrobotną, jego jedynym źródłem utrzymania są pieniądze otrzymywane od matki i środki te są mu niezbędne do utrzymania małoletnich dzieci. Ma trudność ze znalezieniem nowego zatrudnienia. Podał, że nie posiada stałego źródła utrzymania, spoczywa na nim odpowiedzialność finansowa za małoletnie dzieci i posiada duże zadłużenie wobec wierzyciela, "a zatem po dokonaniu oceny całości okoliczności związanej z jego trudną sytuacją, uzasadnione jest zastosowanie dobrodziejstwa zwolnienia zajęcia samochodu osobowego w tym postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r. nr 1207-SEE-7113.5.2024.62 Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Krakowie odmówił zwolnienia z egzekucji pojazdu marki I. nr rej. [...] z 2011 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji stwierdził, że z protokołu o stanie majątku z dnia 22 listopada 2023 r. wynika, że wnioskodawca mieszka w miejscowości L. [...] (obecnie ulica [...])- w domu będącym własnością brata B.; nie posiada źródeł dochodu, pozostaje na utrzymaniu matki; oprócz samochodu marki I. nr rej. [...] nie posiada innego majątku ruchomego i wierzytelności; posiada rachunki w 4 bankach; prowadził działalność gospodarczą w latach od 1997 r. do 2018 r.; posiada nieruchomość w L. o pow. 22 ary oraz mieszkanie w K. przy ul. [...] o pow. 53 m2, obciążone hipotekami; jest po rozwodzie od 2013 r. oraz posiada troje dzieci w wieku 17 lat, 14 lat i 13 lat, które mieszkają z byłą żoną w K.
Na podstawie złożonych przez wnioskodawcę deklaracji organ I instancji ustalił, że ostatnim złożonym zeznaniem podatkowym był PIT-36L za 2018 r., w którym skarżący wykazał kwotę do zapłaty podatku w wysokości [...] zł. Zgodnie z danymi pozyskanymi z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej organ ustalił także, że wnioskodawca figuruje w ewidencji jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą A. z siedzibą w C. Ponadto z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżący posiada 50 udziałów w B. Sp. z o.o. o łącznej wartości 5.000,00 zł, 50 udziałów w B.1 Sp. z o.o. o łącznej wartości 5.000,00 zł oraz figuruje jako komandytariusz w B.2 Sp. z o.o. sp. komandytowa.
Z kolei na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ I instancji ustalił, że oprócz pojazdu marki I. nr rej. [...] wnioskodawca figuruje jako właściciel samochodu F. nr rej. [...] z 2007 r. i przyczepy lekkiej Z. z 2008 r. nr rej. [...]. Natomiast zgodnie z informacjami uzyskanymi z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych organ ustalił, że skarżący figuruje jako:
– właściciel - na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, działki o pow. 0,0365 ha położonej w L. przy ul. [...] - obciążonej hipoteką przymusową na kwotę [...] zł,
– właściciel lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w K. - obciążonego hipoteką na kwotę [...] zł. i prawem dożywotniego użytkowania na rzecz S. B.,
– działki nr [...] położonej w L. o pow. 0,22 ha - obciążonej hipoteką przymusową na kwotę [...] zł.
W ocenie organu I instancji, analiza sprawy dowiodła, że zwolnienie z zajęcia samochodu marki I. nr rej. [...] mogłoby doprowadzić do udaremnienia celu egzekucji. Skarżący nie wskazał bowiem innego majątku i nie posiada takiego, z którego można było by prowadzić skuteczną egzekucję, a ten który organ ustalił jak np. nieruchomości zabezpieczone są hipotekami znacznie przekraczającymi ich wartość.
Ponadto Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Kraków zauważył, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dają zobowiązanemu możliwość dobrowolnego regulowania obciążeń publicznoprawnych pomimo zajęcia egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika jednak, że takich dobrowolnych wpłat skarżący nie dokonywał, a zaległości cały czas narastają.
Mając zatem na uwadze przedstawione okoliczności oraz wysokość kwoty zadłużenia, brak regulowania zaległości i odległe okresy powstania zobowiązań, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Kraków odmówił zwolnienia z egzekucji pojazdu marki I. nr rej. [...].
Na powyższe postanowienie organu I instancji skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na:
1. oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku;
2. oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo faktu, iż organ egzekucyjny nie udowodnił w całości swoich roszczeń;
3. nieprzeprowadzeniu z urzędu opinii na okoliczność zajęcia ruchomości (samochodu osobowego) w dniu 22 października 2019 r., zobowiązany używa zajętego samochodu jako jedynego źródła transportu, samochód ten ma już 13 lat i często się psuje; poza tym samochód na co dzień jest mu bardzo potrzebny;
4. dochodzone należności przez organ egzekucyjny są przedawnione i wynoszą 3 lata zgodnie z art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Postanowieniem z dnia 20 maja 2024 r. nr 1201-IEE.7113.1.55.2024.2.BF Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 15 marca 2024 r. W ocenie organu odwoławczego, przedstawiona w zażaleniu argumentacja jest wyrazem subiektywnego przekonania zobowiązanego o potrzebie zwolnienia zajętej ruchomości spod egzekucji. Organ II instancji podkreślił, że instytucja uregulowana w art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma na celu zarówno ochronę interesów zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też jej zastosowanie nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. W związku z powyższym zobowiązany musi wskazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Ponadto dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzyciela. Organ odwoławczy zauważył, że w tej sprawie zajęcie rachunków bankowych okazało się nieskuteczne z uwagi na brak środków na rachunkach i zbiegi z komornikami sądowymi. Nieruchomości należące do zobowiązanego są bowiem zabezpieczone hipotekami, które znacznie przekraczają ich wartość. Z kolei wartość pojazdów wskazanych w CEPiK nie zaspokoi, w ocenie organu II instancji, dochodzonych należności. Czynności terenowe w miejscu zamieszkania zobowiązanego i w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej również okazały się nieskuteczne. Organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, że zobowiązany nie dokonywał dobrowolnych wpłat, a zaległości cały czas narastają. Organ egzekucyjny słusznie więc uznał, że zobowiązany nie posiada innego majątku, z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję. Organ II instancji dodał, że skarżący nie przedstawił alternatywnych składników majątkowych, z których byłoby możliwe prowadzenie egzekucji. Wprawdzie w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny ustalił nieruchomości, które należą do zobowiązanego, jednak w ocenie organu odwoławczego prowadzenie egzekucji z tych składników byłoby bardziej uciążliwe niż zajęcie ruchomości. W tej sytuacji zwolnienie spod egzekucji zajętego pojazdu mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania administracyjnego polegające na "oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku, oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo faktu, że organ egzekucyjny nie udowodnił w całości swoich roszczeń i dochodzone należności przez organ egzekucyjny są przedawnione i wynoszą 3 lata zgodnie z art. 33 § 2 ustawy w sprawie egzekucji administracyjnej", organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. w/w okoliczności mogły być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązany mógł zatem podnieść w/w zarzuty w trybie określonym w art. 33 tej ustawy w ściśle określonym terminie, natomiast tryb przewidziany w art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie służy rozpatrywaniu w/w zarzutów.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania administracyjnego polegające na nieprzeprowadzeniu z urzędu opinii na okoliczność zajęcia ruchomości (samochodu osobowego) w dniu 22 października 2019 r., organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny nie powołuje biegłego na okoliczność "zajęcia ruchomości", a jedynie w celu określenia wartości szacunkowej ruchomości. W tej sprawie w protokole zajęcia ruchomości poborca skarbowy wskazał, że wartość szacunkowa pojazdu zostanie wyceniona przez biegłego. Z uwagi na to, że to organ egzekucyjny powołuje biegłego skarbowego, oszacowanie ruchomości będzie następowało w innym terminie niż samo zajęcie. Organ odwoławczy jednocześnie zauważył, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa terminu, w którym organ egzekucyjny ma powołać w/w biegłego. Ponadto organ II instancji wskazał że z protokołu zajęcia ruchomości wynika, że zajęty pojazd został pozostawiony pod dozorem zobowiązanego, którego pouczono, że służy mu prawo jego zwykłego używania, byleby przez to ruchomość nie straciła na wartości. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i utrzymał je w mocy.
Z powyższymi postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nie zgodził się K. B. i pismem z dnia 8 lipca 2024 r. wniósł na nie skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na:
1) oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku;
2) oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo faktu, iż organ egzekucyjny nie udowodnił w całości swoich roszczeń;
3) nieprzeprowadzeniu z urzędu opinii na okoliczność miejsc zdarzenia;
4) naruszeniu art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, nie zwolnił go z egzekucji zajętej nieruchomości;
5) dochodzone należności przez organ były przedawnione i wynosiły 3 lata zgodnie z art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, gdyż zostało wydane w oparciu o argumentację organu egzekucyjnego, nie uwzględniając ani nie ustosunkowując się zupełnie do jego twierdzeń zawartych w zażaleniu. Skarżący stwierdził, że zaprzeczył okolicznościom wskazanym przez organ egzekucyjny, a organ II instancji winien z urzędu zobowiązać organ I instancji do przedstawienia pełnej dokumentacji, a w przypadku jej nieudostępnienia uznać postanowienie za nieuzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Krakowie w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Na wstępie stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały pismo skarżącego z dnia 12 lutego 2024 r. jako wniosek o zwolnienie z egzekucji pojazdu marki I. nr rej. [...], wniesiony w trybie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), a nie jako pismo zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.), czy też skargę na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.). W pierwszej kolejności przemawia za tym sama treść przedmiotowego pisma, w którym zobowiązany domagając się zwolnienia przedmiotowego samochodu osobowego spod egzekucji odwołuje się wprost do art.13 u.p.e.a. i przedstawia argumentacja przemawiającą w jego ocenie za przychyleniem się do wniosku. Treść samego pisma nie pozostawia wątpliwość co do jego właściwej interpretacji, a tym samym ustalenia intencji jego autora.
Na marginesie wskazać nadto należy, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed 2020 r. (zajęcie przedmiotowego pojazdu nastąpiło w dniu 22 października 2019 r.), a zatem znajdują do niego zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r., kiedy to weszła w życie nowelizacja tej ustawy wprowadzona ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 11 września 2019 r. do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednak do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2 tego przepisu, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
Zgodnie zatem z treścią przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r. termin na wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wynosił 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), a w przypadku skargi na czynności egzekucyjne nie później niż 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Pismo skarżącego z dnia 12 lutego 2024 r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w tym samym dniu, a zatem już po upływie terminów przewidzianych w art. 27 § 1 pkt 9 i art. 54 § 3 u.p.e.a. i choćby z tych przyczyn formalnych skarżący nie mógł skutecznie złożyć zarówno zarzutów jak i skargi na czynność egzekucyjną.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.
Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego zobowiązanego z egzekucji jak wynika z treści omawianego przepisu jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt II FSK 789/08, Lex nr 863802).
W literaturze prawa również podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).
W wyroku z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 31/08 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony.
W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 154/15, Lex nr 2117103, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 832/18 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego jakim jest zaspokojenie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności. To z kolei nakłada na organ egzekucyjny obowiązek między innymi rozważenia czy wskazane przez zobowiązanego inne sposoby zaspokojenia wierzyciela ze składników majątkowych zobowiązanego wierzyciela, faktycznie mogą doprowadzić do realizacji podstawowego celu egzekucji. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z treścią art. 13 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji zażalenie przysługuje tylko dłużnikowi.
Wskazać także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r. sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Łd 344/96 - publikowane w CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427).
To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie.
W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący nie wykazał, że jego ważny interes przemawiał za zwolnieniem spod egzekucji pojazdu marki I. nr rej. [...]. Nie wskazał także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 22 listopada 2023 r., skarżący mieszka w domu będącym własnością jego brata, nie pracuje i nie pobiera żadnych świadczeń socjalnych pozostając na utrzymaniu matki. Skarżący jest rozwiedziony i posiada troje dzieci w wieku 17 lat, 14 lat i 13 lat, które mieszkają z jego byłą żoną. Zgodnie z danymi z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej skarżący jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą A. z siedzibą w C. Ponadto z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżący posiada 50 udziałów w B. Sp. z o.o. o łącznej wartości 5.000,00 zł, 50 udziałów w B.1 Sp. z o.o. o łącznej wartości 5.000,00 zł oraz figuruje jako komandytariusz w B.2 Sp. z o.o. sp. komandytowa. Ostatnim złożonym przez niego zeznaniem podatkowym był PIT-36L za 2018 r., w którym wykazał kwotę do zapłaty podatku w wysokości [...] zł. Z kolei z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, że oprócz pojazdu marki I. nr rej. [...] skarżący jest właściciel samochodu F. nr rej. [...] z 2007 r. i przyczepy lekkiej Z. z 2008 r. nr rej. [...]. Natomiast zgodnie z informacjami uzyskanymi z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych skarżący jest: właścicielem (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej) działki o pow. 0,0365 ha położonej w L., obciążonej hipoteką przymusową na kwotę [...] zł; właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w K. i obciążonego hipoteką na kwotę [...] zł oraz prawem dożywotniego użytkowania na rzecz jego matki; właścicielem działki nr [...] położonej w L. o pow. 0,22 ha obciążonej hipoteką przymusową na kwotę [...] zł.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał ani okoliczności przemawiających za zwolnieniem z egzekucji pojazdu marki [...] nr rej. [...], ani tego, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników jego majątku. Jak słusznie zauważyły bowiem organy obu instancji zwolnienie z zajęcia przedmiotowego samochodu mogłoby doprowadzić do udaremnienia celu egzekucji. Z kolei egzekucja prowadzona z pozostałych składników majątku skarżącego nie byłaby skuteczna i nie dawałaby możliwości uzyskania środków na pokrycie wszystkich zobowiązań skarżącego. Dotyczy to w szczególności stanowiących własność skarżącego nieruchomości, które obciążone są hipotekami znacznie przekraczającymi ich wartość. Tym samym niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 13 § 1 u.p.e.a.
Za niezasadne należy również uznać pozostałe podniesione w skardze zarzuty w tym w szczególności zarzuty nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku i przedawnienia dochodzonych należności. Jak słusznie zauważył organ II instancji okoliczności te stanowią podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.) i nie mogą być rozpatrywane na etapie wniosku o zwolnienie z egzekucji. Skarżący winien był je podnieść w momencie doręczenia mu tytułu wykonawczego, a nie po prawie pięciu latach od zajęcia pojazdu.
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zarówno zaskarżone postanowienie, jaki poprzedzające je postanowienie organu I instancji, są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.