I SA/Kr 576/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2008-08-28
NSApodatkoweWysokawsa
zaległość podatkowaVATodsetki za zwłokęulga podatkowarozłożenie na ratyumorzenieinteres podatnikainteres publicznyuznanie administracyjneOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych odmawiające rozłożenia na raty zaległości VAT i umorzenia odsetek, wskazując na niewystarczające zbadanie sytuacji podatnika i interesu publicznego.

Skarżący zwrócił się o rozłożenie na raty zaległości VAT i umorzenie odsetek, powołując się na trudną sytuację finansową firmy, zatrudnienie pracowników oraz chorobę syna. Organy podatkowe odmówiły, uznając, że zaległość powstała na skutek naruszenia przepisów podatkowych i nie ma podstaw do udzielenia ulgi. WSA uchylił decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wystarczającej analizy sytuacji majątkowej podatnika i interesu publicznego.

Skarżący A. W. wnioskował o rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2005 roku (112 915,00 zł) oraz o umorzenie odsetek za zwłokę. Jako uzasadnienie podał trudną sytuację finansową firmy, która mogłaby doprowadzić do jej zamknięcia i zwolnienia 22 pracowników, a także konieczność ponoszenia wysokich kosztów leczenia chorego syna. Organy podatkowe obu instancji odmówiły udzielenia ulgi, wskazując, że zaległość powstała w wyniku naruszenia przepisów podatkowych (zawyżenie kosztów uzyskania przychodów) i nie istnieją nadzwyczajne okoliczności uzasadniające ulgę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wystarczającej analizy sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, nie rozważyły odpowiednio przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, a także nie uzasadniły w sposób przekonujący odmowy. Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne nie może być dowolne i wymaga dokładnego zbadania stanu faktycznego oraz rozważenia wszystkich okoliczności, w tym potencjalnych korzyści dla Skarbu Państwa z rozłożenia należności na raty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nieprawidłowo odmówiły, naruszając przepisy postępowania poprzez niewystarczające zbadanie stanu faktycznego i nieprawidłowe rozważenie przesłanek ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły wystarczającej analizy sytuacji majątkowej i osobistej podatnika, nie rozważyły wszystkich okoliczności przemawiających za udzieleniem ulgi (np. ryzyko upadłości firmy, utrata miejsc pracy, choroba syna) i nie uzasadniły w sposób przekonujący odmowy. Uznanie administracyjne nie może być dowolne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 67b § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 67a § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 67a § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 121

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 127

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 120

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 111 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco sytuacji majątkowej i osobistej podatnika. Organy nie rozważyły odpowiednio przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Odmowa udzielenia ulgi nie została przekonująco uzasadniona. Powstanie zaległości na skutek naruszenia przepisów nie wyklucza udzielenia ulgi, jeśli przemawiają za tym inne okoliczności. Rozłożenie na raty i umorzenie odsetek może być korzystniejsze dla Skarbu Państwa niż ryzyko upadłości firmy i utraty miejsc pracy.

Odrzucone argumenty

Zaległość podatkowa powstała na skutek naruszenia przepisów podatkowych. Nie istnieją nadzwyczajne okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Podatnik powinien szukać finansowania w instytucjach finansowych, a nie u organów podatkowych. Rynek pracy jest otwarty, więc troska o zwolnionych pracowników jest nieuzasadniona.

Godne uwagi sformułowania

Uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Negatywne rozstrzygnięcie w sprawie powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione. Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes Skarżącego. Postawa organów podatkowych wydaje się tu nieracjonalna, a co najmniej niezrozumiała.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Jarosław Wiśniewski

członek

Maja Chodacka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uznania administracyjnego w sprawach ulg podatkowych, obowiązki organów podatkowych w zakresie badania interesu podatnika i interesu publicznego, znaczenie sytuacji majątkowej i osobistej podatnika oraz konsekwencji upadłości firmy dla rozstrzygnięcia o ulgach."

Ograniczenia: Dotyczy spraw rozstrzyganych w trybie uznania administracyjnego (art. 67a Ordynacji podatkowej). Konkretne okoliczności sprawy mogą wpływać na możliwość zastosowania analogii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między obowiązkiem zapłaty podatków a trudną sytuacją życiową podatnika i potencjalnymi negatywnymi konsekwencjami dla gospodarki (miejsca pracy). Pokazuje też, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania przez organy administracji.

Czy trudna sytuacja rodzinna i ryzyko bankructwa firmy usprawiedliwiają ulgę w spłacie podatków? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 112 915 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 576/08 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2008-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jarosław Wiśniewski
Maja Chodacka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 67b par. 1 w zw z art.67a  pkt 2, pkt 3, art. 121, art. 191, art. 127, art. 120, art. 187 par. 1, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 576/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 sierpnia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Asesor: WSA Maja Chodacka (spr), Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008r., spraw ze skarg A. W., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości i umorzenia odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług za miesiące od marca, 2005r. do grudnia 2005r., I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1.514 zł (jeden tysiąc pięćset czternaście złotych).
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] września 2007r. A. W. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o rozłożenie na raty zaległości podatkowej oraz umorzenie odsetek od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług na podstawie przepisu art. 67b § 1 w związku z art. 67a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 nr 8, poz. 60 ze zm.).
W treści wniosku wskazano, iż w firmie Skarżącego miała miejsce kontrola skarbowa, w toku której stwierdzono nieprawidłowości, a zaległość powstała na skutek złożenia przez Skarżącego korekt deklaracji VAT-7 za 2005r. Kwota zaległości w podatku od towarów i usług wyniosła 112.915,00 zł.
Jako uzasadnienie dla wniosku o udzielenie ulgi Skarżący, działający przez pełnomocnika podniósł, iż sytuacja finansowa Skarżącego nie pozwala na uiszczenie kwoty zaległego podatku jednorazowo bez narażenia na utratę środków koniecznych do utrzymania siebie i rodziny, przed wszystkim zaś może doprowadzić do konieczności zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji całkowitej redukcji zatrudnienia w prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej.
W ramach działalności gospodarczej Skarżący zatrudnia na stałe 22 osoby i nie wyklucza przyjęcia kolejnych pracowników. Skarżący dotychczas nie korzystał z pomocy publicznej dla przedsiębiorców, ani też nie uzyskiwał ulg w spłacie jakichkolwiek zobowiązań publicznoprawnych. Skarżący wraz żoną posiadają nieruchomości, z których uzyskują dochody z umów najmu w równych udziałach. Wszystkie samochody będące własnością Skarżącego są wykorzystywane i zarejestrowane w prowadzonej działalności gospodarczej.
Zaznaczono, iż w wyniku kontroli została skorygowana również deklaracja PIT-36 w podatku dochodowym od osób fizycznych. Korekta ta niesie daleko idące konsekwencje finansowe dla Skarżącego - zaległość podatkowa powstała w wyniku tej korekty wynosi blisko 180.000,00 zł podatku, do której to kwoty należy doliczyć odsetki za zwłokę.
Wobec powyższego ważny interes strony, a także interes publiczny przemawiają, zdaniem Skarżącego, za rozłożeniem na raty zaległości podatkowej i umorzeniem odsetek za zwłokę. Umożliwi to Skarżącemu wygospodarowanie środków na spłatę zaległości z bieżących dochodów z działalności gospodarczej oraz z umów najmu nieruchomości.
Skarżący podniósł, iż rozłożenie na raty zaległości podatkowej, jak i umorzenie odsetek od zaległości podatkowej pozwoli na wywiązanie się z zobowiązań wobec Skarbu Państwa oraz na własne utrzymanie i dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Rozłożenie na raty w sposób oczywisty przyczyni się do optymalizacji ściągania podatków, Skarb Państwa otrzyma bowiem należne daniny, natomiast Skarżący nie będzie zmuszony do ogłoszenia upadłości.
Decyzjami z dnia [...] nr [...] oraz nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku VAT za okres III-XII 2005r. w kwocie 112.915,00zł oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości.
W uzasadnieniach decyzji organ I instancji podkreślił, iż wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem powstanie zaległości podatkowych za poszczególne miesiące 2005r. jest konsekwencją naruszenia przez Skarżącego przepisów podatkowych, co zostało ujawnione w toku kontroli podatkowej przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.
W odwołaniach wniesionych na decyzje organu pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 67a oraz art. 67b §1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, a także przepisów proceduralnych, w szczególności art. 121, art. 122 oraz art. 187 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o rozłożenie na raty wnioskowanej zaległości i umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej.
W treści odwołań ponownie wskazano na trudną sytuację majątkową Skarżącego, podnosząc przy tym, iż Skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową zgodnie z żądaniami organu I instancji.
Przyznano, iż organ w uzasadnieniach decyzji słusznie zauważył, iż podatki są najistotniejszym elementem dochodów państwa. Jednak należy pamiętać o tym, iż aby dochody te były zapewnione muszą istnieć podmioty je płacące. Przeprowadzając egzekucję z majątku Skarżącego i w ten sposób narażając go na ryzyko upadłości organ podatkowy powinien pamiętać, iż wpłynie w ten sposób nie tylko na sytuację Skarżącego, ale również jego rodziny oraz pracowników i ich rodzin. Egzekucja kwoty zaległości podatkowej musi się bowiem wiązać co najmniej z koniecznością redukcji zatrudnienia lub nawet zakończeniem prowadzenia działalności przez Skarżącego.
Nieudzielenie pomocy doprowadzi do zmniejszenia skali działania przedsiębiorcy, lub jego upadłości, a w konsekwencji spowoduje zmniejszenie dochodów podatkowych państwa. Umorzenie odsetek i rozłożenie zaległości na raty powoduje, iż państwo uzyskuje wymierną korzyść, w postaci wpływu pełnej kwoty należnych podatków oraz dodatkowo opłatę prolongacyjną rekompensującą przesunięcie terminu płatności tych podatków.
Dodatkowo w piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania Skarżący wskazał na poważną chorobę swojego syna, który cierpi na epilepsję, nadpobudliwość psychoruchową oraz ma orzeczoną niepełnosprawność. Na potwierdzenie choroby syna dołączono dokumenty lekarskie. W związku z chorobą syna Skarżący ponosi duże wydatki na leczenie, które w skali roku wynoszą ok. 20.000,00zł.
Decyzjami z dnia [...] nr [...] oraz nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniach decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 67a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa i wskazał, iż udzielenie ulgi w spłacie jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie winny uzasadniać nadzwyczajne okoliczności, szczególnie zdarzenia losowe, na które podatnik nie miał wpływu i które nastąpiły z przyczyn od Niego niezależnych, uniemożliwiające terminową zapłatę podatku, bowiem generalną zasadą jest terminowe regulowanie należności budżetowych.
Organ odwoławczy, podobnie, jak organ I instancji stwierdził, iż w nniejszym przypadku takie okoliczności nie miały miejsca, ponieważ przyczyną powstania zaległości podatkowych było naruszanie przez Skarżącego przepisów podatkowych. Skarżący zawyżył koszty uzyskania przychodów na kwotę 538.600,00 zł, poprzez zaewidencjonowanie faktur dokumentujących usługi, które nie zostały faktycznie wykonane, co zostało ujawnione w toku kontroli podatkowej. W konsekwencji powyższego Skarżący na skutek zawyżenia w rozliczeniach kwot podatku naliczonego, wynikającego z tych faktur zaniżył podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. na łączną kwotę 113.190,00 zł. Skarżącemu udowodniono świadome działanie wbrew obowiązującym przepisom prawa podatkowego. Skarżący z tym faktem się zgodził i dokonał korekt deklaracji podatkowych, uwzględniających w całości nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli podatkowej. Zatem powyższa okoliczność nie może stanowić przesłanki uzasadniającej udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie tak powstałej zaległości podatkowej, ponieważ byłoby to niezgodne z obowiązującymi zasadami równości i powszechności opodatkowania i stałoby w sprzeczności z interesem publicznym.
Przy podejmowaniu decyzji ulgowych organy podatkowe są obowiązane do zbadania sytuacji finansowej podatnika. Zarówno organ I jak i II instancji dokonał analizy aktualnej sytuacji finansowej Skarżącego. Jego sytuacja finansowa jest trudna, jednakże zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie może stanowić wyłącznej przesłanki do udzielenia wnioskowanej przez Skarżącego ulgi w spłacie należności podatkowych. Tym bardziej, iż wskazane przez Skarżącego źródła realizacji ewentualnie przyznanego układu ratalnego tj. z bieżących dochodów z działalności gospodarczej oraz z dochodów uzyskiwanych z najmu zdaniem organu odwoławczego nie dają gwarancji ich spłaty. Nadto z punktu widzenia interesu publicznego nieetyczne byłoby udzielenie tak korzystnej ulgi w spłacie należności podatkowych, jaką jest umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości, które powstały w wyżej opisany sposób.
W odpowiedzi na zarzut Skarżącego dotyczący nieuwzględnienia ważnego interesu podatnika, który w przypadku negatywnego załatwienia sprawy tj. konieczności jednorazowej zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za okres III-XII.2005r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę może skutkować nawet likwidacją Jego firmy, a co za tym idzie koniecznością zwolnienia zatrudnionych pracowników, organ odwoławczy zauważa, iż źródeł finansowania działalności gospodarczej Skarżący powinien poszukiwać w powołanych do tego instytucjach finansowych, nie zaś u organów podatkowych, które przede wszystkim zobligowane są do zapewniania terminowego wpływu należności budżetowych, a których realizacji Skarżący w sposób opisany powyżej chciała uniknąć. Ponadto zauważa się, iż rynek pracy obecnie staje się bardziej otwarty i stwarza coraz większe możliwości zatrudnienia, dlatego też troska Skarżącego o ewentualnie zwolnionych pracowników wydaje się nieuzasadniona.
W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez pełnomocnika Skarżącego podniesiono zarzuty, wnioski i argumenty takie, jak w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji. W skargach nadto podkreślono, iż organy przyznały, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji, równocześnie organy nie uzasadniły zasadności odmowy przyznania wnioskowanych ulg. Zdaniem Skarżącego brak wyjaśnień w zakresie możliwości płatniczych Skarżącego oraz nieuwzględnienie szczególnych okoliczności występujących w sprawie jest naruszeniem zasad prowadzenia postępowania w sprawie zastosowania ulgi i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonych orzeczeń pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż skargi zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych (w niniejszej sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowych i umorzenia odsetek za zwłokę) podejmowane przez organy administracyjne w trybie art. 67b § 1 w związku z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.
Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika lub interes publiczny nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa może być rozłożona na raty, a odsetki mogą zostać umorzone.
Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy mogą, ale nie muszą udzielić ulgi, to jednak rozstrzygnięcia wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Organ podatkowy powinien przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).
Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do stwierdzenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na to, że Skarżący nie jest w stanie zapłacić jednorazowo kwoty zaległego podatku wraz z odsetkami, bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej lub na to, że za rozłożeniem na raty zaległości oraz umorzeniem odsetek za zwłokę przemawia ważny interes publiczny w oparciu o przedłożone przez Skarżącego dowody. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważenia powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie w sprawie powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w toku postępowania organy nie podjęły wszystkich niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie wynika, aby dokonał on analizy sytuacji majątkowej i osobistej (choroba syna, wysoka kwota zaległości) Skarżącego, nie zgromadzono żadnych dowodów na potwierdzenie okoliczności podnoszonej przez organ, że Skarżący nie wywiąże się terminowo ze spłat rat, pomimo tego, że Skarżący przedstawił źródła dochodów, które pozwolą na spłatę rat.
Organy obu instancji, w swoich rozstrzygnięciach, jako podstawową przesłankę odmowy udzielenia wnioskowanych ulg wskazały, iż zaległości powstały na skutek nienależytego wywiązania się Skarżącego z ciążących na nim obowiązków podatkowych. Organy przy tym nie wyjaśniły, jak tę okoliczność odnieść do pojęć "ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego", które stanowią przesłankę udzielenia ulg w spłacie. Ponadto organy zdają się zupełnie pomijać istotną z punktu widzenia postępowania w przedmiocie udzielenia ulg, okoliczność, że Skarżący sam, po zapoznaniu się z wynikami kontroli, sporządził korekty deklaracji, w pełni podzielając wyniki kontroli. To zdaniem Sądu istotna okoliczność, w świetle argumentacji organów dotyczących niewywiązywania się przez Skarżącego z obowiązków podatkowych. Wbrew stanowisku organów, Skarżący właśnie skorzystał z przewidzianego prawem podatkowym prawa do sporządzenia korekt deklaracji po kontroli podatkowej, przyznając, iż pierwotne rozliczenie nie było prawidłowe. Niezrozumiałym jest tu stanowisko organów i bardzo krzywdząca ocena postawy Skarżącego dokonana przez organy.
W wyniku korekt powstała znaczna kwota zaległości podatkowej, a Skarżący chcąc realnie wywiązać się z zapłatą powyższej zaległości skorzystał z przewidzianych w przepisach Ordynacji podatkowej instytucji tzw. ulg w spłacie podatków i złożył wniosek o ich udzielenie. W pełni na uwzględnienie zasługuje zarzut Skarżącego, iż organy nie odniosły się do argumentów Skarżącego, iż z punktu widzenia interesów skarbu państwa rozłożenie na raty zaległości podatkowej (wraz z wpłatą obligatoryjnej opłaty prolongacyjnej) – wobec ryzyka upadłości firmy Skarżącego – jest korzystne, bowiem fiskus uzyska deklarowane należności. Postawa organów podatkowych wydaje się tu nieracjonalna, a co najmniej niezrozumiała.
Te okoliczności, w opinii Sądu nie mogą pozostawać bez wpływu na podjęcie decyzji w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej i umorzenia odsetek za zwłokę. Organ odwoławczy nie wskazuje na jakiej podstawie dokonał ustaleń, że trudności finansowe Skarżącej nie pozwolą na wywiązanie się z układy ratalnego. Nie odniósł się także do przedstawionych przez Skarżącego okoliczności (dokumentów) związanych z chorobą Jego syna i koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów z tym związanych. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia decyzji organu podatkowego I instancji są bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że sytuacja podatnika jest trudna, co nie uzasadnia jednak umorzenia zaległości podatkowej i rozłożenia na raty. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej stanowi potwierdzenie stanowiska zawartego w decyzji organu I instancji nie wynika z niego, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując decyzję organu I instancji, pomimo że Skarżący w odwołaniu wyraźnie zarzucał, że nie posiada środków na jednorazową zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Ponadto wskazać należy, że organy podatkowe odniosły się w szczególności do określenia przesłanek powstania zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowej, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 67a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa w stanie faktycznym, w jakim znajduje się Skarżący.
W niniejszej sprawie organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes Skarżącego, zwłaszcza w kontekście twierdzeń Skarżącego w tym zakresie. Organy nie uwzględniły wszystkich podnoszonych przez Skarżącego okoliczności dla uzasadnienia istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Przesłanka ta nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Zdaniem Sądu pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Należy mieć także na uwadze wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Określenie "interes publiczny" ma charakter niedookreślony, co wymaga każdorazowego dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie mogą kryć się pod tym pojęciem. Skarżący wskazał, że próba wyegzekwowanie istniejących zaległości spowoduje utratę miejsc pracy przez wielu pracowników. Wskazuje, że zmusi to ich do korzystania z pomocy państwa. Dokonana przez organy ocena tej przesłanki i wskazanie, że "rynek pracy jest otwarty i stwarza większe możliwości zatrudnienia" nie została potwierdzona żadnymi badaniami, czy faktami.
Organy powinny przeprowadzić zatem nie tylko szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej Skarżącego, możliwości spłat rat podatku, ale dokonać także analizy i ustalenia sytuacji finansowej Skarżącego z uwzględnieniem okoliczności, w jakich powstała zaległość podatkowa, ryzyka upadłości firmy Skarżącego, a także tego, iż dotychczas Skarżący nienagannie wywiązywał się z ciążących na Nim obowiązków podatkowych.
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121, art. 124, art. 191 i art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych, zasadę przekonywania i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze Skarżącego wskazują, że zapłata zaległości podatkowej wraz z odsetkami w podatku od towarów i usług nie zagroziłaby ważnym interesom podatnika oraz interesowi publicznemu.
Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67a § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i rozłożeniem na raty zaległości podatkowej oraz umorzeniem podatnikowi odsetek za zwłokę.
Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowił zgodnie z art. 200 tej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzających zaskarżone decyzje, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyły skargi.
Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy ze skarg wniesionych na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych decyzjach skargi opierają się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa, dotyczą tego samego podmiotu, a także dotyczą tożsamego stanu faktycznego. Stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy tymi sprawami związek, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, przy tym strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do połączenia spraw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI