I SA/Kr 571/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-08-09
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od spadków i darowiznwznowienie postępowaniadoręczeniaadres podatnikaOrdynacja podatkowaNIP-3aktualizacja danychtryb zastępczy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że brak aktualizacji adresu przez podatnika uniemożliwia wznowienie postępowania podatkowego z powodu rzekomego braku udziału w nim.

Podatnik P.G. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ustalającej podatek od spadków i darowizn. Skarżący domagał się wznowienia postępowania, twierdząc, że nie z własnej winy nie brał w nim udziału, ponieważ korespondencja była kierowana na niewłaściwy adres. Sąd uznał jednak, że podatnik nie dopełnił obowiązku aktualizacji adresu, a pisma były wysyłane na adres wskazany w formularzu NIP-3, co czyniło doręczenie skutecznym w trybie zastępczym. W konsekwencji sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą uchylenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn. Podstawą wniosku o wznowienie postępowania był zarzut, że skarżący nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, gdyż korespondencja była kierowana na niewłaściwy adres. Sąd administracyjny podkreślił, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, wymagającym wykazania przesłanki braku winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu. W tej sprawie ustalono, że pisma były kierowane na adres wskazany przez podatnika w formularzu NIP-3, a aktualizacji adresu dokonał on dopiero po fakcie, składając wniosek o wznowienie postępowania. Sąd uznał, że brak aktualizacji adresu przez podatnika, mimo składania deklaracji PIT-40A, stanowi zaniedbanie z jego strony, a doręczenie zastępcze na adres widniejący w rejestrze było prawidłowe. W związku z tym sąd oddalił skargę, stwierdzając, że nie zaszła przesłanka do wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak aktualizacji adresu przez podatnika, który skutkuje doręczeniem zastępczym na adres widniejący w rejestrze, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z powodu braku udziału w nim z własnej winy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podatnik miał obowiązek aktualizacji swojego adresu. Doręczenie na adres wskazany w NIP-3, który był jedynym znanym organowi, było skuteczne w trybie zastępczym. Brak aktualizacji adresu przez podatnika, mimo składania deklaracji PIT, jest jego zaniedbaniem i nie można mówić o braku winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanka wznowienia postępowania, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 9 § 1d

Sposób aktualizacji adresu zamieszkania podatnika.

Pomocnicze

O.p. art. 150

Ordynacja podatkowa

Doręczenie zastępcze (fikcja doręczenia).

O.p. art. 6 § 4

Ordynacja podatkowa

Moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn.

O.p. art. 245 § 1

Ordynacja podatkowa

Zakres rozpatrzenia sprawy w postępowaniu wznowieniowym.

k.p.a. art. 3 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.u.s.a. art. 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice kontroli sądowej.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podatnik nie dopełnił obowiązku aktualizacji adresu zamieszkania, co czyniło doręczenie zastępcze na adres z rejestru prawidłowym. Informacje o adresie z PIT-40A składanego przez ZUS nie są podstawą do aktualizacji adresu przez organ podatkowy. Brak winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu nie został wykazany, gdyż brak aktualizacji adresu był zaniedbaniem podatnika.

Odrzucone argumenty

Korespondencja była kierowana na niewłaściwy adres, co uniemożliwiło udział w postępowaniu bez winy podatnika. Organ podatkowy powinien był zaktualizować adres na podstawie danych z PIT-40A. Doręczenie decyzji ostatecznej było nieskuteczne.

Godne uwagi sformułowania

brak aktualizacji adresu zamieszkania przez podatnika doręczenie zastępcze stanowi fikcję doręczenia nie można uznać, że nastąpiło to z winy organu podatkowego podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym ma ocena, czy były one dokonywane na adres wynikający z urzędowej ewidencji podatników i płatników

Skład orzekający

Urszula Zięba

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Klimek

członek

Michał Niedźwiedź

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Prawidłowość doręczeń zastępczych w postępowaniu podatkowym, obowiązek aktualizacji adresu przez podatnika, zasady wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik nie aktualizuje swojego adresu, a korespondencja jest wysyłana na adres z rejestru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie aktualizacji danych adresowych przez podatników i konsekwencje zaniedbania tego obowiązku, co jest częstym problemem w praktyce.

Zapomniałeś zaktualizować adres? Twoja decyzja podatkowa może być ważna, nawet jeśli jej nie dostałeś!

Dane finansowe

WPS: 6974 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 571/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 146/24 - Wyrok NSA z 2025-05-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 240 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 571/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź, Protokolant: starszy referent Kinga Bryk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej podatku od spadków i darowizn, po wznowieniu postępowania skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzją z 17 kwietnia 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście (dalej "Naczelnik") z 17 stycznia 2023 r., którą odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji ww. Naczelnika z 16 listopada 2021 r. ustalającej P.G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po J.G.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego Wydział II Cywilny Odwoławczy z 26 lutego 2016 r. spadek po J.G. na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 5 czerwca 2003 r., nabyli:
- syn M.G. w udziale [...] części,
- syn P.G. w udziale [...] części.
Obowiązek podatkowy powstał w dacie uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku, tj. z dniem 26 lutego 2016 r. - zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Wobec niezgłoszenia ww. nabycia przez Skarżącego Naczelnik postanowieniem z 7 września 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku. Postanowienie skierowano na adres: [...], tj. adres, który Skarżący ujawnił w złożonym 20 czerwca 2011 r. w US formularzu NIP-3. Postanowienie uznane zostało za doręczone w trybie zastępczym na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 27 września 2021 r.
Następnie Naczelnik wydał decyzję z 16 listopada 2021 r. ustalającą wW. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 6 974 zł. Również ta decyzja została wysłana na ww. adres i uznana za doręczoną Skarżącemu w trybie zastępczym na podstawie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), dalej "O.p.", w dniu 6 grudnia 2021 r.
Pismem z 25 lutego 2022 r., Skarżący złożył do organu I instancji wniosek o wznowienie postępowania podatkowego. W uzasadnieniu podał, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym, gdyż organ podatkowy wszelką korespondencję kierował na niewłaściwy adres. Podał jednocześnie adres właściwy, tj. [...].
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków- Śródmieście postanowieniem z 7 marca 2022 r., wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 16 listopada 2021 r., w oparciu o art. 240 §1 pkt 4 O.p.. Decyzją z 17 stycznia 2023 r. odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu organ podatkowy podał, że w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego wszelkie pisma, w tym ww. decyzja, kierowane były na adres wskazany przez Skarżącego w formularzu NIP-3. Aktualizacji adresu zamieszkania Skarżący dokonał dopiero w dniu 25 lutego 2022 r. W związku z tym Naczelnik stwierdził, że z ww. okoliczności wynika, że korespondencja wysyłana była na prawidłowy adres Podatnika. Powoływanie się jedynie na brak skuteczności doręczenia przesyłki uznane zostało przez organ I instancji za niewystarczające do stwierdzenia, że zaistniała przesłanka z art. 240 §1 pkt 4 O.p.
Po rozpatrzeniu odwołania, wniesiono przez pełnomocnika Podatnika, DIAS w Krakowie – wskazaną na wstępie decyzją – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy, mając na uwadze treść art. 245 §1 O.p. wskazał, że wznowienie postępowania podatkowego samo w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej, ponieważ w pierwszej kolejności jego celem jest zbadanie, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie wystąpiła. Negatywne ustalenie w tym zakresie, czyli stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania, zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej.
DIAS podał, że Skarżący istotnie nie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu wymiarowym, jednak nie można uznać, że nastąpiło to z winy organu podatkowego. Sytuacja taka nie wystąpiłaby, gdyby Podatnik dokonał aktualizacji adresu zamieszkania. Czynności tej dokonał dopiero 25 lutego 2022 r. składając wniosek o wznowienie postępowania. Organ odwoławczy podał, że na dzień wszczęcia postępowania i wydania decyzji w trybie zwyczajnym, organ posiadał informację, że adresem zamieszkania Skarżącego jest [...] w K. Zaznaczył też, że doręczenie zastępcze stanowi fikcję doręczenia, jednak jest ona prawnie dopuszczalna, zgodnie z art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa.
Podsumowując DIAS stwierdził, że ustalone okoliczności sprawy nie stanowią podstawy do uchylenia decyzji wymiarowej i ponownego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn.
Organ odwoławczy nie zgodził się także z tezą Skarżącego, że decyzja wydana w trybie zwyczajnym została mu doręczona po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. DIAS podał, że decyzja została uznana za doręczoną w trybie zastępczym 6 grudnia 2021 r., a więc w terminie ustawowym określonym w art. 68 §2 O.p.
W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na decyzję DIAS z 17 kwietnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że brak skuteczności doręczenia przesyłki Skarżącemu zawierającej decyzję ostateczną z 16 listopada 2021 r., nie oznacza zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania z powodu braku udziału Skarżącego w postępowaniu z własnej winy, podczas gdy w toku postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji organ dokonywał doręczeń wszelkich pism w sprawie, w tym również ww. decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, na niewłaściwy adres Podatnika;
- art. 148 § 1 w zw. z art. 150 w zw. z art. 180 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 3 § 1 pkt 2 i art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez uznanie doręczenia pisma zawierającego ww. decyzję ostateczną za dokonane, co jest efektem niedopuszczalnego zaniechania przez organ rozpatrzenia w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności dowodów przedłożonych przez Skarżącego odnośnie zmiany adresu zamieszkania i brakiem możliwości odbioru decyzji zgodnie z przepisami, co stoi w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- a w konsekwencji naruszenie przepisu art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie uchylenia ww. decyzji ostatecznej;
- art. 9 ust. 1d ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2022 r., poz. 166 ze zm.), poprzez brak aktualizacji przez organ podatkowy danych adresowych Skarżącego pomimo dokonanej aktualizacji przez Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w deklaracji podatkowej PIT - 40 A w roku 2015 i kolejnych latach do 2022 r. włącznie.
W związku z ww. zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wniesiono także o umorzenie postępowania administracyjnego w razie stwierdzenia przez Sąd podstaw do takiego umorzenia na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Odpowiadając na skargę, DIAS w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2023 roku, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście z dnia 17 stycznia 2023 roku, odmawiającą uchylenia – w trybie wznowienia postepowania – decyzji wyżej wymienionego Naczelnika z dnia 16 listopada 2021 roku, ustalającej Skarżącemu P.G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn po zmarłym ojcu, J.G.
Przedmiotem sporu pozostaje zatem rozstrzygnięcie, czy Skarżący istotnie nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym ustalenia podatku od spadków i darowizn, czyli czy w przedmiotowej sprawie wystąpiła wskazana przez Skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania, przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.
Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotowe jest postepowaniem nadzwyczajnym, w którym ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od jednej
z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego w tym także postępowania podatkowego – zasady trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta wyrażona została w art. 128 O. p., stosownie do którego decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności bądź też wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych.
Zasada ta pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walory trwałości i domniemania ich prawidłowości. Wyjątkiem od zasady trwałości decyzji są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym wskazany powyżej tryb wznowienia postępowania.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych - przesłanek wznowienia, których zamknięty katalog zawierają przepisy prawa procesowego.
Celem wznowienia postępowania jest zatem umożliwienie wzruszenia decyzji ostatecznych zapadłych w postępowaniu dotkniętym szczególnie istotnymi wadami procesowymi wprost wymienionymi przez ustawodawcę. Wznowienie postępowania nie stanowi zatem przedłużenia ani nie zastępuje zwykłego postępowania instancyjnego, lecz służy wyłącznie usunięciu wyszczególnionych w ustawie wad, którymi zostało dotknięte. W konsekwencji w postepowaniu wznowieniowym organ nie dokonuje pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zostało zakończone postępowanie w postępowaniu zwykłym. Postępowanie prowadzone w ramach trybów nadzwyczajnych nie jest "trzecią" instancją. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest zatem znacznie szerszy w stosunku do organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania, odwołanie bowiem daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem.
W postępowaniu zaś wznowieniowym, organ który je prowadzi może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy stwierdzi istnienie jednej z przesłanek wznowieniowych.
Podatnik w przedmiotowej sprawie powołał się na przesłankę wznowieniową z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., tj. podniósł, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Zatem nie jest wystarczające stwierdzenie braku udziału strony w postępowaniu podatkowym który będzie stanowił o spełnieniu tej przesłanki, lecz stwierdzenie takiego braku udziału strony w postępowaniu, który nie był przez nią zawiniony. Brak winy podatnika należy tutaj rozumieć jako taką sytuację, w której pomimo dołożenia należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiły mu udział w postępowaniu podatkowym.
Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że podatnik nie brał udziału w postępowaniu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn po ojcu podatnika J.G. bowiem, jak wynika z akt sprawy, wszystkie pisma w toku postępowania podatkowego w tym postanowienie o wszczęciu tego postępowania, jak i decyzja określająca wysokość zobowiązania, były kierowane przez organ pierwszej instancji na jedyny znany mu adres tj. [...], a więc na adres zamieszkania, który podatnik sam wskazał w złożonym w dniu 12 czerwca 2011r. formularzu NIP-3.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego (który zresztą w skardze nie jest kwestionowany) wynika, że Skarżący od 2015 roku do 2022 roku włącznie, poprzez Zakład Emerytalno-Rentowy składał do Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście PIT-40A. Wobec powyższego Skarżący podniósł, że aktualny adres zamieszkania był znany Organowi podatkowemu, z czym ten się nie zgodził powołując się na materiał dowodowy w postaci formularzu NIP – 3 złożonego przez Skarżącego w 2011 roku, potwierdzonego przez aplikację SeRCe.
Organy podatkowe orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo powołały się na art. 9 pkt 1d ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników Dz. U. 2022 poz. 2500), stanowiący, iż "w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną mającą identyfikator podatkowy, o którym mowa w art. 3 ust. 1, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5".
Bazując na dyspozycji powołanego przepisu zasadną była konstatacja organów, że aktualizacji adresu zamieszkania podatnika może dokonać tylko ten podatnik poprzez złożenie deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym.
W przepisie tym użyto sformułowania "podanie przez tego podatnika", co oznacza, że tylko deklaracja złożona przez Skarżącego z aktualnym adresem zamieszkania stanowiłaby podstawę do zmiany adresu przez organ podatkowy. Dokument składany przez inny organ tu; organ emerytalno – rentowy podatnika, nie może stanowić podstawy do zmiany adresu przez organ podatkowy, gdyż organ podatkowy nie został powiadomiony przez podatnika i w konsekwencji zmiana adresu nie została przez niego zgloszona, adres nie uległ aktualizacji w stosunku do prawidłowo zgłoszonego uprzednio..
Potwierdzenie prawidłowości tej tezy odnaleźć można w orzecznictwie sądów administracyjnych, przykładowo w wyroku WSA w Rzeszowie sygn. akt I SA/Rz 418/22 stwierdzono, iż "Informacje o miejscu zamieszkania, zawarte w dokumencie opracowanym przez ZUS PIT-40A, nie mogły doprowadzić do aktualizacji danych podatkowych, ponieważ w tym zakresie organy biorą pod uwagę wyłącznie dane pochodzące od podatnika".
Należy zatem stwierdzić, że brak złożenia przez podatnika deklaracji, lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym lub stosownego formularza, z których wynikałby nowy adres zamieszkania jest zaniedbaniem Skarżącego jako podatnika. Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa, "zaniechanie podatnika poinformowania organu podatkowego o aktualnych danych adresowych (danych dotyczących miejsca zamieszkania) oznaczać musi, iż negatywne konsekwencje braku odbioru przesyłki obciążają tego podatnika" (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2453/19). Ponadto, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego "podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym ma ocena, czy były one dokonywane na adres wynikający z urzędowej ewidencji podatników i płatników" (II FSK 2018/16). Należy dodać także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: "to na podatniku spoczywa obowiązek stałej aktualizacji swoich danych osobowych (w tym danych adresowych), w taki sposób, ażeby organom podatkowym nie sprawiało żadnego problemu ustalenie aktualnego adresu miejsca zamieszkania strony" (I SA/Kr 1142/17). Zgodnie ze stanem faktycznym, wynikającym z rejestru dostępnego dla organu podatkowego adresem tym był adres na który wysłano objętą wnioskiem o wznowienie postępowania decyzję. Decyzja ta, w ocenie Sądu została poprawnie doręczona w drodze fikcji doręczenia wynikającej z art. 150 Ordynacji Podatkowej a nadto w całym prowadzonym postępowaniu nie doszło do pozbawienia podatnika udziału w postępowania bez jego winy. W stanie faktycznym sprawy doszło bowiem do zaniedbania wynikającego z zaniechania aktualizacji danych podatkowych przez samego podatnika, nie aktualizując swych danych adresowych wykazał się on brakiem należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Przepis art. 240 wyraźnie dopuszcza bowiem możliwość uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania wyłącznie w sytuacji gdy "strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy o wznowienie postępowania, brak poinformowania organu podatkowego przez podatnika (Skarżącego) było wykazaniem przez niego braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Doszło bowiem do zaniedbania wynikającego z zaniechania aktualizacji danych podatkowych przez podatnika Nie można zatem mówić o braku uczestnictwa w postępowaniu bez winy Skarżącego. W omawianym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano zatem art. 150 Ordynacji podatkowej, przyjmując "fikcję doręczenia przesyłki" na adres figurujący w rejestrze, dlatego nie jest zasadne powoływanie się na brak skuteczności doręczenia. Organ ma bowiem obowiązek kierować wszelkie przesyłki na adres widniejący w rejestrze danych podatkowych i oparcia się na wpisie dokonanym w rejestrze, taki jest bowiem sens istnienia owego rejestru.
Podsumowując, w ocenie Sądu nie wystąpiła podstawa do uchylenia – w trybie wznowienia postepowania – decyzji organu I instancji, wydanej w trybie zwyczajnym, niezasadne jest zatem żądanie Skarżącego uchylenia obu decyzji wydanych w I i II instancji, w postępowaniu nadzwyczajnym.
Jak wcześniej zaznaczono, nadzwyczajny charakter postepowania nie obligował ani organu ani obecnie sądu administracyjnego do analizowania jakichkolwiek innych kwestii materialnoprawnych czy proceduralnych związanych z postępowaniem zwyczajnym i jego wynikiem.
Sąd stwierdza nadto brak zasadności powoływania się na naruszenie przepisów z art. 7 i 77 k.p.a. w kontekście doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku, ponieważ Organ podatkowy, bazując na informacjach wynikających z rejestru zawierającego dane podatnika, wysłał przesyłkę na adres w nich podany. Mając na uwadze cel, dla którego ów rejestr powstał, Sąd stwierdza, że organ podatkowy, wykorzystując dostępne mu dane, prawidłowo wyprowadził wniosek w sprawie miejsca zamieszkania Skarżącego, co stanowiło czynność niezbędną do załatwienia sprawy. W związku z powyższym Sąd nie podziela zdania, że organ podatkowy nie dokonał wszelkich niezbędnych czynności potrzebnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, o czym mówi przywołany art. 7 k.p.a. Sąd nie podziela także stanowiska, że Organ podatkowy nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego – w celu powzięcia wiedzy o adresie Skarżącego, na który należało wysłać przesyłkę, wykorzystał rejestr do tego przeznaczony.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI