I SA/KR 561/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-10-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnenieruchomościlicytacjaskargauczestnik postępowaniaprawo administracyjneWSAuchylenie postanowienia

Podsumowanie

WSA w Krakowie uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na obwieszczenie o licytacji nieruchomości, uznając nabywcę nieruchomości za uczestnika postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca, która nabyła współwłasność nieruchomości po jej zajęciu, wniosła skargę na obwieszczenie o licytacji, jednak organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając ją za nieuprawnioną. WSA w Krakowie uchylił te postanowienia, powołując się na art. 37c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakazuje traktować nabywców zajętych rzeczy na prawach zobowiązanego. Sąd uznał, że skarżącej przysługują takie same środki prawne jak zobowiązanemu, w tym prawo do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji.

Sprawa dotyczyła skargi N. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na obwieszczenie o licytacji nieruchomości. Skarżąca, wraz z P. K., nabyła współwłasność nieruchomości po jej zajęciu przez organ egzekucyjny, jednak organy uznały, że nie jest ona uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i nie przysługuje jej prawo do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji. WSA w Krakowie uznał to stanowisko za błędne. Sąd odwołał się do art. 37c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że nabywca rzeczy lub prawa majątkowego zajętego w toku postępowania egzekucyjnego może uczestniczyć w egzekucji na prawach zobowiązanego. W związku z tym, skarżącej, jako współwłaścicielce nieruchomości, przysługują takie same środki prawne jak zobowiązanemu, w tym prawo do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nabywca nieruchomości zajętej w postępowaniu egzekucyjnym, na mocy art. 37c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, traktowany jest na prawach zobowiązanego i przysługują mu takie same środki prawne, w tym prawo do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 37c § 1 u.p.e.a. nakazuje traktować nabywców zajętych rzeczy i praw majątkowych na prawach zobowiązanych, co oznacza, że skarżącej przysługują takie same środki prawne jak zobowiązanej, w tym prawo do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.e.a. art. 110w § 1, 3, 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110z

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 37c § 1, 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego zajętego w toku postępowania egzekucyjnego może uczestniczyć w egzekucji na prawach zobowiązanego, a czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji są skuteczne wobec nabywcy.

t. j. art. 37c, 110b, 110w § 1, 3, 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

t. j art. 1 pkt 25, 13 ust. 4

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 110c

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa o postępowaniu administracyjnym

u.g.n. art. 156 § 3, 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 4

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 156 § 3, 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.c. art. 533

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.k. art. 922

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabywca nieruchomości zajętej w postępowaniu egzekucyjnym jest traktowany na prawach zobowiązanego zgodnie z art. 37c § 1 u.p.e.a., co oznacza, że przysługuje mu prawo do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji. Organy obu instancji błędnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie skargi, pomijając przepis art. 37c § 1 u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów obu instancji, że skarżąca jako nowy właściciel nieruchomości nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i nie przysługuje jej skarga na obwieszczenie o licytacji.

Godne uwagi sformułowania

Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego może uczestniczyć w egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego na prawach zobowiązanego. Czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji są skuteczne wobec zobowiązanego i nabywcy.

Skład orzekający

Jarosław Wiśniewski

sędzia

Paweł Dąbek

przewodniczący

Waldemar Michaldo

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie statusu nabywcy zajętej nieruchomości jako uczestnika postępowania egzekucyjnego i jego prawa do wniesienia skargi na obwieszczenie o licytacji, na podstawie art. 37c § 1 u.p.e.a."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości po jej zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących praw nabywców w postępowaniu egzekucyjnym i jak sądowa kontrola może naprawić błędy organów administracji.

Nowy właściciel nieruchomości po zajęciu – czy ma prawo skarżyć licytację?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Kr 561/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Paweł Dąbek /przewodniczący/
Waldemar Michaldo /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 37c, art. 110b. art. 110w par. 1, par. 3. prar. 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 1 pkt 25, art. 13 ust. 4
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Waldemar Michaldo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 11 czerwca 2025 r. nr 1201-IEE.7113.1.65.2025.3.AG w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na obwieszczenie o licytacji nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 22 stycznia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wydał obwieszczenie o pierwszej publicznej licytacji nieruchomości gruntowej składającej się z działki ewidencyjnej o nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo małopolskie, obręb ewidencyjny [...], objęta księgą wieczystą nr [...].
W dniu 5 marca 2025 r. (data stempla pocztowego) N. T. (zwana dalej także skarżącą) i P. K. wnieśli skargę na powyższe obwieszczenie podnosząc, że są nowymi właścicielami działki nr [...] w [...]. Mimo to zostali pominięci jako uczestnicy postępowania przez organ. W związku z tym zarzucili organowi naruszenie art. 110w § 4, art. 110z § 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami; art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 77 § 1 i § 4 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił wszczęcia postępowania ze skargi N. T. i P. K. na czynność z dnia 22 stycznia 2025 r. dotyczącą obwieszczenia o pierwszej publicznej licytacji nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 110w § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podmiotami, którym doręcza się obwieszczenie o licytacji są: uczestnicy postępowania, właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz organy ubezpieczeń społecznych oraz osoby mające prawo pierwokupu nieruchomości, jeżeli prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Z kolei do uczestników postępowania – zgodnie z art. 110b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – zalicza się: zobowiązanego, wierzycieli egzekwujących, osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości oraz organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste. W ocenie organu I instancji, jako aktualny współwłaściciel nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja, a do której to nieruchomości N. T. nabyła prawo po jej zajęciu przez organ egzekucyjny i z ujawnionym ostrzeżeniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nie znajduje się ona w katalogu podmiotów, którym organ egzekucyjny był zobowiązany doręczyć obwieszczenie o licytacji nieruchomości. Tym samym skarżącej nie przysługuje uprawnienie do wniesienia skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej publicznej licytacji nieruchomości [...].
W zażaleniu na powyższe postanowienie organu I instancji skarżąca wskazała, że razem z P. K. od dnia 19 maja 2023 r. są współwłaścicielami działki o nr [...] w [...] - wpisanymi w księgę wieczystą nr [...]. Mimo to Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pisemnie nie poinformował ich o licytacji choć automatycznie stali się uczestnikami postępowania w prowadzonej sprawie nr [...]. W konsekwencji organ pozbawił ich możliwości skorzystania z art. 100z, który mówi o złożeniu skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o egzekucji.
Ponadto skarżąca poinformowała, że w dniu 4 listopada 2024 r. zostało wydane przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienie sygn. akt [...] o ustanowieniu na rzecz każdoczesnego właściciela położonej w [...] nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] służebność gruntową przejazdu, przechodu oraz poprowadzenia urządzeń instalacji w zakresie infrastruktury technicznej po położonej w [...] nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Postanowienie to jest prawomocne.
W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że na podstawie art. 110u § 2 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji, który mówi, że jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Zdaniem skarżącej, wartość nieruchomości oszacowana przez biegłego rzeczoznawcę w dniu 26 kwietnia 2023 r. w kwocie [...] zł jest rażąco zaniżona i nieaktualna, gdyż od daty sporządzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości minęło ponad 1 rok i 9 miesięcy, w którym to okresie zaszły istotne zmiany co do właścicieli nieruchomości jak również do wartości działki, gdzie aktualnie jest prawomocnie ustanowiona droga dojazdowa do naszej działki nr [...]. W chwili obecnej wartość rynkowa tej działki wzrosła dwukrotnie od jej wyceny z dnia 26 kwietnia 2023 r.
Skarżąca dodała, że zgodnie z art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Jednocześnie operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
Zdaniem skarżącej, z uwagi na upływ 1 roku i 9 miesięcy od dnia sporządzenia operatu szacunkowego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] powinien sprawdzić, czy w przedmiotowej nieruchomości nie zaszły jakieś istotne zmiany w zakresie jej wyceny kwotowej skutkujące aktualizacją operatu szacunkowego oraz od daty jego sporządzenia w dniu 26 kwietnia 2023 r. nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych czego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie dokonał naruszając art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skarżąca nadmieniła, że o obwieszczeniu licytacji działki nr [...] dowiedziała się w dniu 24 lutego 2025 r., jednak do dnia sporządzenia zażalenia nie otrzymała od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] żadnej pisemnej informacji o toczącym się postępowaniu ani dotyczącego wydanego obwieszczenia z dnia 22 stycznia 2025 r., tak jak to miało miejsce u poprzedniego właściciela tejże nieruchomości J. T., który został włączony do tego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem o ukończeniu opisu oszacowania wartości nieruchomości z dnia 26 kwietnia 2023 r.
Ponadto skarżąca nadmieniła również, że zajęte stanowisko organu egzekucyjnego ma związek z treścią art. 71ca ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wskazuje katalog podmiotów uprawnionych do zapłaty zaległości dłużnika. Należą do nich: 1) aktualny właściciel lub użytkownik wieczysty przedmiotu hipoteki przymusowej niebędący zobowiązanym -jeżeli te należności są zabezpieczone tą hipoteką, 2) aktualny właściciel przedmiotu zastawu skarbowego niebędący zobowiązany - jeżeli te należności są zabezpieczone tym zastawem, 3) małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha zobowiązanego, 4) osoba trzecia, o której mowa w art. 533 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, 5) inny podmiot - jeżeli łączna wysokość należności nie przekracza 5000 zł.
W związku z powyższym w katalogu podmiotów uprawnionych do zapłaty jest aktualny właściciel tejże nieruchomości, tj. N. T. i P. K., którzy od dnia 19 maja 2023 r. stali się prawnymi współwłaścicielami działki nr [...] w [...], otrzymując status uczestników postępowania egzekucyjnego, które w chwili obecnej prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] do nr sprawy [...].
Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r. nr 1201-IEE.7113.1.65.2025.3.AG Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na treść art. 110b, art. 110w § 4 oraz art. 110z § 1 i § 2 i stwierdził, że skarżąca jako obecny właściciel nieruchomości, który nabył nieruchomość już po wszczęciu egzekucji z nieruchomości, nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z tej nieruchomości. Dlatego też organ egzekucyjny nie doręczył jej obwieszczenia o licytacji. Z tego też powodu nie przysługuje je skarga na czynność obwieszczenia o licytacji nieruchomości. Taka sytuacja uprawniała organ egzekucyjny do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność obwieszenia o licytacji, w trybie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. tak jak w przedmiotowej sprawie złożenie skargi przez osobę nieuprawnioną do tej czynności.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, że poprzedni właściciel – J. T. został uznany za uczestnika postępowania egzekucyjnego, o czym świadczy kierowana do niego korespondencja z dnia 26 maja 2023 r. organ II instancji wyjaśnił, że udział J. T. w egzekucji z nieruchomości miał miejsce wyłącznie na etapie przeprowadzenia czynności dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w celu ewentualnego zapewnienia przez niego możliwości wstępu i oględzin zajętej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego. Nie oznacza to, że organ egzekucyjny uznał go za uczestnika postępowania na podstawie art. 110b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się z kolei do zarzutu, że od sporządzenia ostatniego operatu szacunkowego w nieruchomości zaszły zmiany skutkujące zwiększeniem jej wartości organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność obwieszczenia o licytacji nie bada się prawidłowości operatu szacunkowego. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie oznacza, że sprawa nie była merytorycznie rozpatrywana. Dlatego też zarówno organ egzekucyjny, jak i organ II instancji nie odniósł się do powyższego zarzutu.
Z powyższymi postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nie zgodziła się N. T. i pismem z dnia 26 lipca 2025 r. wniosła na nie skargę, w której podtrzymała swoje zarzuty i argumenty podniesione wcześniej w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Ponadto skarżąca powołała się na treść art. 922 Kodeksu postepowania karnego, zgodnie z którym uczestnikami postępowania oprócz wierzyciela i dłużnika są również osoby, którym przysługują prawa rzeczowe ograniczone lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości, a gdy przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, także organ, który zawarł umowę o użytkowanie wieczyste. Skarżąca dodała także, że art. 32 Konstytucji RP zakazuje wprost wprowadzania nieuzasadnionych zróżnicowań. Zakaz dyskryminacji ma charakter uniwersalny podmiotowo ("nikt") i przedmiotowo (obejmuje "życie polityczne, społeczne lub gospodarcze").
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 110w § 1 u.p.e.a. zajętą nieruchomość organ egzekucyjny sprzedaje w drodze licytacji publicznej. O licytacji organ egzekucyjny zawiadamia przez publiczne obwieszczenie (art. 110w § 3 u.p.e.a.). W myśl art. 110w § 4 u.p.e.a. obwieszczenie o licytacji doręcza się: 1) uczestnikom postępowania; 2) właściwej jednostce samorządu terytorialnego oraz organom ubezpieczeń społecznych z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji; 3) osobom mającym prawo pierwokupu nieruchomości, jeżeli prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Z kolei art. 110b u.p.e.a. stanowi, że uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości są: 1) zobowiązany; 2) wierzyciele egzekwujący; 3) osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości; 4) organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste.
W oparciu o powyższe przepisy organy obu instancji uznały, że skarżąca, pomimo tego, że jest współwłaścicielem zajętej nieruchomości (od 19 maja 2023 r.) nie jest uczestnikiem postępowania, a zatem nie były zobowiązane doręczyć jej obwieszczenia o licytacji. W konsekwencji organy odmówiły wszczęcia postępowania ze skargi skarżącej na obwieszczenie o licytacji, wniesionej w trybie art. 110z u.p.e.a.
Organy pominęły jednak treść art. 37c u.p.e.a., zgodnie z którym: rozporządzenie rzeczą lub prawem majątkowym po ich zajęciu nie ma wpływu na dalszą egzekucję z tej rzeczy lub prawa majątkowego. Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego może uczestniczyć w egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego na prawach zobowiązanego. Czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji są skuteczne wobec zobowiązanego i nabywcy rzeczy lub prawa majątkowego (§ 1). Przepis § 1 stosuje się również do rozporządzenia rzeczą lub prawem majątkowym, którego skutek nastąpił po zajęciu tej rzeczy lub prawa majątkowego. Przepis ten nie uchybia przepisom o ochronie nabywców w dobrej wierze (§ 2). Obciążenie rzeczy lub prawa majątkowego przez zobowiązanego po ich zajęciu jest nieważne, a zabezpieczona wierzytelność nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przewidzianego dla należności pieniężnych zabezpieczonych zastawem lub hipoteką (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do udziału we współwłasności rzeczy lub prawa majątkowego (§ 4).
Przepis ten został dodany do ustawy na podstawie art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070, zwanej dalej: ustawa nowelizująca). Przepis ten wszedł w życie w dniu 30 lipca 2020 r. i od tego dnia znajduje zastosowanie także do postępowań egzekucyjnych będących wówczas już w toku (art. 13 ust. 4 ustawy nowelizującej).
W uzasadnieniu projektu ustawy w części dotyczącej ww. przepisu ustawy wskazano wyraźnie, że "projektowane zmiany mają na celu doprecyzowanie w jednoznaczny sposób skutków prawnych rozporządzenia rzeczą lub prawem majątkowym - po ich zajęciu. O zakazie rozporządzania zajętą rzeczą lub prawem majątkowym zobowiązany jest pouczany w zawiadomieniu o zajęciu rzeczy lub prawa majątkowego. W proponowanym art. 37c § 1 wyraźnie wskazano, że w przypadku rozporządzenia zajętą rzeczą lub prawem majątkowym, możliwe jest kontynuowanie egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego, jakby do rozporządzenia w ogóle nie doszło. Takie rozporządzenie rzeczą (sprzedaż, zamiana, darowizna), po jej zajęciu, nie niweczy skutków umowy zawartej między zobowiązanym a nabywcą, jednakże egzekucję prowadzi się dalej, jakby do zawarcia umowy nie doszło, a więc na podstawie dotychczasowego tytułu wykonawczego. Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego może uczestniczyć w egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego na prawach zobowiązanego; będą mu przysługiwały środki ochrony prawnej analogiczne jak zobowiązanemu. Czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji (po zajęciu rzeczy lub prawa majątkowego) są skuteczne zatem w odniesieniu do zobowiązanego i nabywcy".
W ocenie Sądu, celem nowelizacji było więc doprecyzowanie zasad prowadzenia egzekucji z nabytych przez osoby trzecie rzeczy i praw majątkowych objętych wcześniejszym zajęciem, z jednoczesnym zapewnieniem ich kolejnym nabywcom rozszerzonego katalogu środków ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zrównanie ich ochrony prawnej z sytuacją prawną zobowiązanego. Opisane działanie ustawodawcy wpisuje się bowiem w sposób logiczny w katalog konstytucyjnych zasad prawnych, w tym w konstytucyjną zasadę ochrony własności.
W związku z powyższym za błędne należy uznać stanowisko organów obu instancji w kwestii odmowy wszczęcia postępowania ze skargi skarżącej na obwieszczenie o licytacji. Skoro bowiem ww. przepis art. 37c § 1 u.p.e.a. nakazuje traktować nabywców zajętych w toku postępowania egzekucyjnego rzeczy i praw majątkowych na prawach przysługujących zobowiązanym – to nie znajduje podstawy prawnej argumentacja organów odmawiająca traktowania skarżącej wedle tych samych zasad, które dotyczą zobowiązanej. Egzekucja jest bowiem skierowana do należącej do niej w ramach współwłasności nieruchomości, która została zajęta przez organ egzekucyjny w trybie art. 110c u.p.e.a. W konsekwencji skarżącej przysługują takie same środki prawne, jakie w analogicznej sytuacji przysługiwałyby zobowiązanej. Skoro zatem nie ma wątpliwości, że zobowiązana mogła wnieść skargę na obwieszczenie o licytacji w trybie przewidzianym w art. 110z u.p.e.a., to należy uznać, że w przedmiotowej sprawie to samo prawo przysługuję też skarżącej.
Na podstawie art. 153 p.p.s.a., rozpatrując ponownie skargę skarżącej na obwieszczenie o licytacji, organy obu instancji winny wziąć pod uwagę wynikający z opisanych powyżej przepisów nakaz traktowania nabywców zajętych rzeczy ( w tym nieruchomości) i praw majątkowych, na prawach przysługujących zobowiązanym.
Mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w pkt I wyroku.
Podstawą uchylenia przez Sąd postanowienia wydanego przez organ I instancji był art. 135 p.p.s.a, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa jego uchylenie stało się konieczne.
O zwrocie kosztów postępowania dla strony skarżącej Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę