I SA/KR 552/19

I SA/Kr 552/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Firek /sprawozdawca/
Jarosław Wiśniewski
Stanisław Grzeszek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 2253/21 - Wyrok NSA z 2023-07-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 33 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: sek. sądowy Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz postanowienia z dnia 24 maja 2018r. i 11 października 2018r. Zarządu Województwa Z., II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2018 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił uwzględnienia zarzutów G. o. w K. na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W jego uzasadnieniu organ wskazał, iż prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku w/wymienionej strony zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 marca .2018 r. nr [...] wystawionego przez W. Z. (wierzyciela) obejmującego należności publiczno-prawne na kwotę należności głównej [...] zł.
Dalej wskazano, że w dniu 4 kwietnia 2018 r. doręczono zobowiązanej odpis ww. tytułu wykonawczego, a w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z dnia 15 marca 2018 r. dokonano zajęć: wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Bank (brak środków na rachunku) oraz zajęć innej wierzytelności pieniężnej w:
-[...] S. A. (dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż na dzień doręczenia zawiadomienia nie posiadał zobowiązań na rzecz dłużnika),
-S. (brak odpowiedzi od dłużnika zajętej wierzytelności),
-Państwowym Muzeum [...] w O. (dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż zobowiązany realizuje jedną umowę, działając w konsorcjum z Spektra System sp z o.o.),
-P. S.A. (dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż posiada kwartalne zobowiązania pieniężne na rzecz dłużnika).
Zobowiązana pismem z dnia 11 kwietnia 2018 r. złożyła w ustawowym terminie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 upea podnosząc: przedawnienie obowiązku w całości wraz z odsetkami (art. 33 § 1 pkt 1 upea), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 upea), niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 dochodzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 10 upea),
Organ egzekucyjny, w związku ze złożonymi zarzutami postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne oraz zawiadomieniem z tego samego dnia wstrzymał realizację zajęć. Następnie organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 upea przekazał wierzycielowi ww. zarzuty, celem zajęcia stanowiska w sprawie.
Wierzyciel postanowieniem z dnia 24 maja 2018 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, a zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Następnie, wierzyciel postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 24 maja 2018 r. uznające zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.
Organ egzekucyjny, biorąc zatem pod uwagę stanowisko wierzyciela, które, jak wskazał, jest dla organu egzekucyjnego wiążące, wydał opisane na wstępie postanowienie.
W zażaleniu od powyższego postanowienia G. Sp. z o.o. w K. zarzuciła powyższemu postanowieniu:
1.naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 upea w zw. z art. 34 1 upea, poprzez nieuwzględnienie zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania w całości wraz z odsetkami.
2.naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 upea w zw. z art. 34 1 upea, poprzez nieuwzględnienie przez organ zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
3.naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 upea w zw. z art. 34 1 upea, poprzez nieuwzględnienie zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wszystkich warunków określonych w art. 27 § 1 upea
4.naruszenie art. 15 kpa w zw. z art. 123 kpa poprzez brak rozpoznania przez organ wszystkich zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego,
domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, wydania postanowienia o uwzględnieniu złożonych zarzutów i umorzenia nin. postępowania egzekucyjnego w całości.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu powyższego zażalenia działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej Kpa) w związku z art. 17, art. 18 art. 23 § 2 i § 4 oraz art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, dalej upea) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy stwierdził, że podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawiera art. 33 upea, enumeratywnie je wymieniając, a zgodnie z art. 34 § 1 upea zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 upea, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 upea wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
Organ odwoławczy podkreślił, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku poddanego egzekucji - wyklucza to art. 29 upea, a ograniczenie to dotyczy również organu odwoławczego od postanowień organu egzekucyjnego. Wierzyciel po analizie zgromadzonego materiału dowodowego decyduje o uznaniu lub nieuznaniu zgłoszonego zarzutu wydając w tej kwestii postanowienie, na które przysługuje stronie zażalenie, zaś nadzór organu odwoławczego nad wierzycielem jest ustawowo ograniczony, na mocy art. 23 § 4 pkt 2 upea, do kontroli przestrzegania przepisów upea.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 upea) podkreślił, iż wierzyciel w swoim stanowisku wskazał, że uznanie początku przedawnienia należności z tytułu zwrotu środków w oparciu o datę dokonania poszczególnych płatności na rzecz beneficjenta (zobowiązanej) oraz stosowanie pięcioletniego terminu przedawnienia wynikającego z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., zwanej dalej op), jak chce strona zobowiązana, wyłączałoby skuteczność szeregu kompetencji oraz instrumentów prawnych, którymi dysponuje IZ RPO WZ w zakresie kontroli realizacji projektów, odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi i nakładania korekt finansowych (art. 25 ust.1 pkt 14-15a uzppr). Jak wskazał organ, wierzyciel stwierdził, iż nie można przyjąć, że po upływie pięciu lat od daty płatności w projekcie kontrole takie miały wyłącznie charakter stwierdzający, bez możliwości wywołania określonych skutków oraz zastosowania odpowiednich środków prawnych. W przypadku projektów inwestycyjnych o strategicznym znaczeniu okres realizacji trwa kilka lat, przy czym są to projekty rozliczane w istotnym procencie w systemie zaliczkowym lub w formie płatności pośrednich. Wierzyciel wskazał, iż przeciwko uznaniu skuteczności zarzutu przedawnienia przemawiają jednak przede wszystkim regulacje prawa unijnego w stosunku do których istniej pierwszeństwo w ich stosowaniu. Zgodnie z art. 3 ust 1 Rozporządzenia nr [...] " okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustala. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu/.../". IZ RPO WZ podniósł, iż Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 - 2013 jest programem wieloletnim, stąd uznać trzeba że okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu jego ostatecznego zakończenia. Z uwagi na wybrany przez IZ RPO WZ sposób zamknięcia RPO WZ tj. zamknięcia programu z wykorzystaniem nadwyżki poprawnych wydatków, wydarzeniem od którego należy liczyć datę zamknięcia RPO WZ będzie dzień dokonania płatności salda końcowego, który nastąpił w dniu 16.07.2018 r. Tym samym ze względu na fakt, iż ostateczna decyzja w przedmiocie zwrotu środków tj. decyzja nr [...] z dnia 07.08.2017 r. wydana została w okresie w którym RPO WZX nie został jeszcze zamknięty, przedawnienie obowiązku w omawianej sprawie nie nastąpiło. Wierzyciel stwierdził, iż zarówno koncepcja przedawnienia formułowana w decyzji z dnia 07.08.2017 r., zgodnie z którą w sprawie winien znaleźć zastosowanie pięcioletni termin wynikający z art. 70 § 1 op w zw. z art. 67 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. "U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm., zwana dalej ufp), jednakże liczony od upływu terminu do dokonania zwrotu środków wskazanych w ostatecznej decyzji administracyjnej, jak i koncepcja, zgodnie z którą termin przedawnienia biegnie od dnia zamknięcia programu, znajdują odzwierciedlenie w przepisie art. 66a ust 1 i 1 lit.a ufp.
Odnosząc się do podnoszonego nieprawidłowego naliczania odsetek, mając na uwadze, iż stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, organ odwoławczy powtórzył stanowisko wierzyciela w tej kwestii, który wyjaśnił, iż poprzez niezastosowanie art. 54 § 1 pkt 3 oraz pkt 7 op w zw. z art. 67 ust. 1 ufp normującego kwestię wyłączeń od ich naliczania, o fakcie przyczynienia się do opóźnienia przez zobowiązaną świadczą jej liczne pisma, w tym te zawierające te same wnioski dowodowe czy też składanie środków odwoławczych od orzeczeń administracyjnych na które one nie przysługują. Wierzyciel stwierdził, powołując się na wyrok z dnia 13.04.2018 r. sygn akt. I SA/Sz 893/17 (oddalający skargę zobowiązanej na decyzję będącą podstawą prawną dochodzonego obowiązku) w którym WSA stwierdził, iż wydanie przywołanych decyzji administracyjnych z naruszeniem terminów określonych w op nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Ww. decyzja jest obecnie przedmiotem kontroli sądowej prowadzonej przez Naczelny Sąd administracyjny w związku ze złożoną skargą do WSA na ww. wyrok.
Odnosząc się do kolejnego zgłoszonego zarzutu tj. z art. 33 § 1 pkt 8 upea - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że przepisy upea nie zabraniają dokonania przez organ egzekucyjny jednoczesnego zajęcia kilku wierzytelności pieniężnych zobowiązanego, jak również nie określają , które z wymienionych w ustawie środków egzekucyjnych są mniej lub bardziej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ odwoławczy podkreślił, że to organ egzekucyjny decyduje o zastosowaniu danego środka egzekucyjnego, bierze pod uwagę między innymi: cel prowadzonego postępowania egzekucyjnego jakim jest zabezpieczenie interesów wierzyciela, jak i wysokość dochodzonych należności. Administracyjne postępowanie egzekucyjne jest unormowane upea, a jego celem jest przymusowe ściągnięcie należności od zobowiązanego, który dotąd dobrowolnie nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Zobowiązana nie poinformowała także o możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji z jej innego składnika majątkowego.
Odnosząc się do zgłoszonego kolejnego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 upea tj. niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów określonych art. 27 upea, organ odwoławczy stwierdził, że na dzień wystawienia przez wierzyciela ww. tytułu wykonawczego obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 08.08.2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. nr 2018 poz. 850). Zgodnie z ww. rozporządzeniem wzór tytułu wykonawczego określał załącznik nr 1 do rozporządzenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż ww. tytuł został wystawiony zgodnie z ww. wzorem, jak również zawiera wszystkie obowiązkowe wymogi określone w art. 27 upea. W części E ww. tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał podstawę prawną dochodzonego obowiązku tj. ostateczną decyzję nr [...] z dnia 07.08.2017 r., w części F ww. tytułu wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 26 upea został opatrzony pieczątką oraz podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, co pozwala na identyfikację tej osoby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Zgodnie z art. 27 upea, tytuł wykonawczy powinien zawierać podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera podpis indywidualizujący osobę podpisującą oraz odcisk pieczęci zawierającej imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby podpisującej. Organ też zaznaczył, że zarówno upea jak i kpa, nie obligują ani wierzyciela , ani organu egzekucyjnego do dołączenia do tytułu wykonawczego udzielonego pełnomocnictwa do działania w jego imieniu.
Z uwagi na powyższe organ wskazał , że zarzuty zgłoszone w zażaleniu okazały się bezzasadne, co musiało skutkować utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. Sp. z o.o. w K. zarzuciła powyższemu postanowieniu:
1.naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: upea) w zw. z art. 59 upea, poprzez brak uwzględnienia zarzutu dotyczącego przedawnienia zobowiązania w całości wraz z odsetkami i brak zastosowania środka przewidzianego w ustawie, tj. umorzenia postępowania,
2.naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 1 pkt 8 upea i art. 34 § 4 upea w zw. z art. 7 § 2 upea, poprzez nieuwzględnienie przez organ zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
3.naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 1 pkt 10 upea i art. 34 § 4 upea, poprzez nieuwzględnienie zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wszystkich warunków formalnych określonych w art. 27 § 1 upea,
4.naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o:
1.uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,
2.na podstawie art. 135 p.p.s.a., o uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego K. [...] z dnia 30 listopada 2018 r., znak [...] w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości,
3.na podstawie art. 135 p.p.s.a., o uchylenie postanowienia Zarządu W. Z. z dnia 24 maja 2018 r. w całości w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oraz uchylenie w całości postanowienia Zarządu W. Z. z dni 11 października 2018 r. wydane w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy,
4.zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przywołała argumenty uprzednio wskazane w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko uprzednio wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.- dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. , naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
W ocenie Sądu skargę należało uwzględnić albowiem zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jak i postanowienia z dnia 24 maja 2018 r. i 11 października 2018 r., zawierające stanowisko wierzyciela, naruszają prawo w stopniu, powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Zasadniczy spór w nin. sprawie sprowadza się do kwestii kiedy nastąpił upływ terminu przedawnienia zwrotu udzielonej dotacji.
Zd. organów obu instancji , a także wierzyciela termin przedawnienia zwrotu udzielonej dotacji biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, a z uwagi na wybrany przez IZ RPO WZ sposób zamknięcia RPO WZ tj. zamknięcia programu z wykorzystaniem nadwyżki poprawnych wydatków, wydarzeniem od którego należy liczyć datę zamknięcia RPO WZ będzie dzień dokonania płatności salda końcowego, który nastąpił w dniu 16.07.2018 r. i tym samym ze względu na fakt, iż ostateczna decyzja w przedmiocie zwrotu środków tj. decyzja nr [...] z dnia 07.08.2017 r. wydana została w okresie w którym RPO WZX nie został jeszcze zamknięty to przedawnienie obowiązku w nin. sprawie nie nastąpiło.
Zd.strony skarżącej decyzja dotycząca zwrotu dotacji posiada charakter deklaratoryjny, a zatem stosując w sposób prawidłowy art. 70 § 1 o.p., kwota objęta tytułem wykonawczym z dnia 7 marca 2018 r., [...] uległa przedawnieniu wraz z końcem roku 2016 w części oraz - z końcem 2017 r. w pozostałej części wraz z odsetkami (które dzielą los roszczenia głównego); decyzja administracyjna w przedmiocie zwrotu dotacji w ramach postępowania w I instancji, została wydana w dniu 18 kwietnia 2016 r., lecz wskutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stała się ostateczna, w trakcie zaś trwania postępowania w II instancji doszło do przedawnienia zobowiązania w pozostałej części - ostateczna decyzja została podjęta dopiero bowiem 7 sierpnia 2017 r., Instytucja Zarządzającą nie podjęła żadnych kroków celem przerwania biegu przedawnienia przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie; z kolei tytuł wykonawczy został doręczony stronie skarżącej dopiero 4 kwietnia 2018 r.
Zd. Sądu, uprawnionym w tym sporze jest stanowisko strony skarżącej.
Zgodnie z art. 60 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. (dalej: u.f.p.), kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych, stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych niniejszą ustawą (u.f.p.) stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zatem do należności publicznoprawnych (w tym i udzielonych dotacji) znajdują również zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych. Kwestia przedawnienia powiązana jest ze sposobem powstania zobowiązania podatkowego i związanym z tym charakterem decyzji wydawanej przez uprawnione organy. Można wyróżnić dwa rodzaje decyzji wymiarowych: decyzje mające charakter konstytutywny (decyzja ustalająca) i decyzje mające charakter deklaratoryjny (decyzja określająca), przy czym w przypadku decyzji o charakterze deklaratoryjnym, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Powyższe kwestie były przedmiotem analizy i oceny NSA , który w wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK [...] zajął jednoznaczne stanowisko: "Decyzję o zwrocie niewłaściwie wykorzystanych środków unijnych można wydać w terminie określonym w art. 70 § 1 o.p. (...) Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10 powołanego artykułu. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, bądź pobrane nienależnie lub w nienależnej wysokości, są środkami nienależnymi już z chwilą ich przekazania beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Decyzja taka ma więc charakter deklaratoryjny, gdyż obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa. (...) Decyzję o zwrocie można zatem wydać w terminie określonym w art. 70 § 1 O.p. W myśl tego przepisu zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. (...) Nie ma przy tym znaczenia, że przed upływem terminu przedawnienia została wydana decyzja pierwszej instancji ((...) października 2015 r.), gdyż postępowanie organu odwoławczego, którego celem jest również wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie (podobnie jak postępowanie organu pierwszej instancji), z uwagi na zaistniałą bezprzedmiotowość postępowania spowodowaną przedawnieniem zobowiązania - powinno w takiej sytuacji zostać umorzone (art. 208 § 1 O.p.). Identyczne stanowisko zajęły WSA w Gdańsku, zgodnie z wyrokiem którego z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 492/17: Zobowiązanie z tytułu wykorzystania środków unijnych niezgodnie z przeznaczeniem czy z naruszeniem procedur, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, który w tym wypadku należy rozumieć jako dzień przekazania środków wydatkowanych niezgodnie z prawem." i WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt I SA/G1 328/17, który wskazał: Skoro obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstał z mocy prawa, tj. w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), to organy władne były wydać w tym przedmiocie decyzję określającą, o której mowa w art. 252 ustawy o finansach publicznych w terminie 5 lat od końca roku, w którym beneficjent otrzymał dotację (przykładowo, gdy otrzymanie dotacji i wykorzystanie jej niezgodnie z przeznaczeniem dotyczy np. 2011 r., to wspomniany pięcioletni upływa z końcem 2016 r.)."
Sąd w składzie rozpoznającym nin. skargę w pełni stanowisko to podziela.
W okolicznościach nin. sprawy, organ udzielający dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego W. Z. (Instytucja Zarządzająca - Zarząd W. Z.), decyzją z dnia 7 sierpnia 2017 r., znak sprawy [...] utrzymał w mocy decyzję Zarządu W. Z. z dnia z dnia 18 kwietnia 2016 r., znak [...] Na podstawie tych decyzji, Instytucja Zarządzająca nakazała spółce G. o. zwrot całości udzielonego dofinansowania w kwocie [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w sposób określony w zaskarżonej decyzji. Organ przyjął, że spółka G. o. nie spełniała od samego początku wymogów koniecznych do udzielenia dofinansowania, a zatem jej przyznanie nie było zasadne. Dofinansowanie zostało przyznane na podstawie umowy z dnia 21 grudnia 2010 r., pt. "Wdrożenie technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do Infrastruktury Drogowej kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki G. o.., a o wszczęciu postępowanie w przedmiocie zwrotu dofinansowania strona skarżąca została poinformowania w piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r.
Na podstawie umowy o dofinansowanie skarżąca otrzymywała następujące płatności (transze dofinansowania):
1.kwota 1 399 994,73 zł - dzień uznania rachunku skarżącej: 17 marca 2011 r.
2.kwota 1 386 076,09 zł - dzień uznania rachunku skarżącej: 26 października 2011 r.
3.kwota 41 280,00 zł - dzień uznania rachunku skarżącej: 11 lipca 2012 r.
Odnosząc wskazane okoliczności faktyczne do wyrażonego wyżej stanowiska Sąd uznał, że termin przedawnienia zwrotu udzielonej dotacji należy liczyć od dnia następującego po dniu, kiedy następowały poszczególne płatności na rzecz spółki G. o. Zatem kwota objęta tytułem wykonawczym z dnia 7 marca 2018 r., TYT [...] uległa przedawnieniu wraz z dniem 31 grudnia 2016 r. w części odnoszącej się do kwot: 1 399 994,73 zł. i 1 386 076,00 zł. oraz - z dniem 2017 r. co do kwoty 41 280,00 zł. wraz z odsetkami, które dzielą los roszczenia głównego. Decyzja administracyjna w przedmiocie zwrotu dotacji w ramach postępowania w I instancji, została wydana w dniu 18 kwietnia 2016 r., lecz wskutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stała się ostateczna. Ostateczna decyzja została podjęta w dniu 7 sierpnia 2017 r. i co do kwot objętych transza 1. i 2. organ II instancji winien był uchylić decyzję organu I instancji na podstawie art. 208 § 1 o.p. i postępowanie w tym zakresie umorzyć, czego nie uczynił. Odnośnie żądanie zwrotu dotacji kwoty objętej 3. transzą termin przedawnienia upłynął w dniu 31 grudnia 2017 r. Tu należy bowiem podkreślić, że Instytucja Zarządzającą w żadnym momencie nie podjęła jakichkolwiek kroków celem przerwania czy zawieszenia biegu przedawnienia. Zawiadomieniami z dnia 15 marca 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A. oraz zajęć innej wierzytelności pieniężnej, a tytuł wykonawczy został doręczony stronie skarżącej w dniu 4 kwietnia 2018 r.
Należy też wskazać, że wierzyciel, a zanim organy obu instancji, uzasadniając swoje stanowisko powołały się na art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, który, ich zdaniem, określa początkowy termin biegu przedawnienia. Oceniając powyższe, Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, iż w niniejszej sprawie rozporządzenie to nie znajduje zastosowania, lecz regulacje krajowe. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16: Przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa krajowego ustanawianych w ścisłym związku z aktami unijnymi należy uwzględniać nie tylko ich brzmienie, lecz także ich kontekst oraz cele regulacji, której część stanowią. Decyzję określającą kwotę środków przypadającą do zwrotu można wydać w terminie określonym w art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.), tj. przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, którym jest dzień przekazania środków". Stanowisko to Sąd rozpoznający nin. skargę w pełni przyjął za własne , uznając tym samym, iż w omawianym zakresie znajdują jednak zastosowanie przepisy o.p.
Sąd podzieli także stanowisko strony skarżącej, że nawet gdyby przyjąć za prawidłowe stanowisko organów co do liczenia biegu terminu przedawnienia do dnia zakończenia Regionalnego Programu Operacyjnego W. Z. na lata 2007-2013 to i tak zobowiązanie strony skarżącej uległo przedawnieniu w całości. Otóż, zd. Z. W. Z. termin ten nastąpił 16 lipca 2018 r. w dniu dokonania płatności salda końcowego. Wskazać jednak należy na decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C (2015) 2771 finał, zmieniającą decyzję C (2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007-2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r. Zatem to dzień 31 marca 2017 r. należy przyjmować za dzień zakończenia realizacji Programu, a decyzja ostateczna w niniejszej sprawie została wydana po tej dacie, a zatem nawet jeśliby podzielić pogląd wierzyciela, to i tak przedmiotowe zobowiązanie uległo przedawnieniu w całości.
Co do zmian legislacyjnych w ustawie o finansach publicznych, które weszły w życie 2 września 2017 r., Sąd stwierdził, że z punktu widzenia niniejszego postępowania nie mają one znaczenia z uwagi na fakt, że postępowanie administracyjne zostało przed tą datą ukończone i nowe regulacje nie znajdują tutaj zastosowania.
Mając na uwadze przytoczone wyżej względy , po uznaniu za zasadny zarzutu przedawnienia egzekwowanego roszczenia (art. 30 § 1 pkt 1) upea), Sąd uznał zbędnym rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi.
Z uwagi na powyższe na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1)a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku , a na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1)c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj.Dz.U. z 2018 r. poz. 265) Sąd orzekł o kosztach postępowania jak w pkt II sentencji wyroku.