I SA/Kr 551/20

I SA/Kr 551/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4671/21 - Wyrok NSA z 2023-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 18,54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 45
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie : WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. . Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 12 marca 2020r utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S. z dnia 28.01.2020 r. Nr [...] oddalające skargę W.-W. Spółki z o o w G. na czynność egzekucyjną
W sprawie tej Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. S. jako organ egzekucyjny, działając na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia z dnia 09.12.2019 r. od nr [...] do nr [...], prowadzi do majątku zobowiązanej W.-W. Sp. z o.o. postępowanie zabezpieczające. Zawiadomieniami z dnia 13.12.2019 r. nr: [...], [...] oraz [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunków bankowych w Banku Spółdzielczym w L., Banku P. S. S.A. oraz Banku Spółdzielczym w G.. W wyniku zajęcia skierowanego do Banku P. S. S.A. zabezpieczono w całości należność objętą postępowaniem zabezpieczającym. Wobec powyższego w dniu 31.12.2019 r. uchylono zajęcia skierowane do Banku Spółdzielczego w L. oraz Banku Spółdzielczego w G. .
W dniu 10.01.2020 r. spółka wniosła w trybie art. 54 upea skargę " na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego. " W uzasadnieniu strona wskazała na naruszenie " art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez zajęcie przez Organ trzech tożsamych sum na trzech odrębnych rachunkach bankowych (...) oraz art. 155b § 1 pkt 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w związku z art. 40 § 1 oraz art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie czynności zabezpieczających pomimo niedoręczenia Stronie zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego (...)."
Postanowieniem z dnia 28.01.2020 r. znak: [...] organ egzekucyjny oddalił skargę. Postanowienie doręczono zobowiązanej w dniu 03.02.2020 r. Zobowiązana w dniu 10.02.2020 r. nadała w placówce pocztowej pismo stanowiące zażalenie na wskazane powyżej postanowienie.
Uzasadniając wskazane na wstępie postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. powołał się na art. 166b upea w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d upea. W postępowaniu w sprawie wniesionej skargi zastosowanie będzie miał więc przepis art. 54 § 1 upea, zgodnie z którym zobowiązanej przysługuje prawo do wniesienia skargi na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora, przy czym prawo to przysługuje jedynie w odniesieniu do konkretnej czynności i to wyłącznie do czynności o charakterze wykonawczym (faktycznie podejmowanej w toku egzekucji).
Dlatego też zwrócono uwagę, że argumenty podniesione przez zobowiązaną spółkę w zażaleniu są nieadekwatne do przedmiotu prowadzonego postępowania. Strona skarżąca podnosi bowiem "(...) naruszenie przez Organ art. 155b § 1 pkt. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 40 § 1 oraz art. 45 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia zawiadomień o zajęciach zabezpieczających (...)", a także zastosowanie przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. "(...) Naruszenie przez Organ art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji
Wskazane powyżej okoliczności nie podlegają kontroli instancyjnej w trybie art. 54 upea. Przepisy zawarte w treści ww. przepisu nie znajdują zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżania, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24.10.2014 r., II GSK 1377/13, z dnia 02.04.2015 r, II FSK 778/13, z dnia 18.08.2015 r, II FSK1688/13).
Odnosząc się natomiast do prawidłowości dokonanych w toku postępowania zabezpieczającego zajęć wierzytelności z rachunków bankowych w Banku Spółdzielczym w L., Banku P. S. S.A. oraz Banku Spółdzielczym w G. organ odwoławczy stwierdził,że dokonano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych by doprowadzić do zabezpieczenia wskazanego w treści tytułu wykonawczego obowiązku (art. 7 § 2 upea). Organ egzekucyjny może zastosować jednocześnie wszystkie prawem przewidziane środki zabezpieczające, jeśli okoliczności sprawy tego wymagają.
Z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu i podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego. W przedmiotowym zawiadomieniu oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numery tytułów wykonawczych, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla zobowiązanego i banku. Jak z powyższego wynika, wymogi formalne określone dla zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i "wkładu oszczędnościowego wskazane a art 80 do art. 86 upea zostały spełnione. Zawiadomienia o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny doręczył zobowiązanej oraz bankom.
W skardze zarzucono naruszenie art 45 § 1 wzwiązku z art 155b § 1 pkt 3 w związku z art 80 § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że podniesione zarzuty w zakresie braku skutecznego doręczenia zawiadomień o zajęciach zabezpieczających i odpisów zarządzenia zabezpieczenia nie podlegają kontroli instancyjnej w świetle prawidłowości czynności zabezpieczającej, a także zarzut naruszenia art 7 oraz art 8 k.p.a. w związku z art 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie posiadanej dokumentacji i uznanie, że zawiadomienia o zajęciach zabezpieczających oraz zarządzeń zabezpieczających zostały doręczone Spółce.
Ponadto postawiono zarzut naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie zajęcia takich samych kwot na trzech różnych rachunkach bankowych, a przez to zajęcie trzykrotności kwoty wskazanej w decyzji o zabezpieczeniu.
W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organ I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł ojej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
W omawianej sprawie strona skarżąca złożyła skargę na czynność zabezpieczająca polegającą na zajęcie rachunków bankowych, dokonaną w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu Zgodnie z art. la pkt 19 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o zajęciu zabezpieczającym - rozumie się przez to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku.
Na podstawie art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d. Zastosowanie znajduje zatem między innym art. 54 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym obowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. la pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W związku z tym ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).
Dlatego też rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).
Z uwagi na treść art. 166b u.p.e.a. powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają również odpowiednio zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające.
Z ustalonego w sprawie w sposób bezsporny stanu faktycznego wynika, że wobec skarżącej spółki, w ramach prowadzonego w stosunku do niej postępowania zabezpieczającego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 9 grudnia 2019 r., zawiadomieniami z dnia 13 grudnia 2019 r. dokonano zajęcia zabezpieczającego przysługującej skarżącej wierzytelności pieniężnej z rachunków bankowych w Banku Spółdzielczym w L., Banku P. S. S.A. oraz Banku Spółdzielczym w G..
Czynności te należy uznać za prawidłowe zgodnie z art. 89 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§ 1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w §1. W myśl art. 164 § 4 u.p.e.a. do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej, egzekucję z rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego, papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, weksla, autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz własności przemysłowej, udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, pozostałych praw majątkowych oraz ruchomości.
W omawianej sprawie organy dochowały wszystkich wymogów warunkujących skuteczne zajęcie rachunku bankowego.
Strona skarżąca sama przyznaje w skardze, że skuteczne zajęcie rachunku bankowego następuje, jak wskazano wyżej, w chwili doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Z tego też względu skarga na czynność egzekucyjna nie może być skutecznie oparta na tej okoliczności. Natomiast kwestia czy uchybienie w tym zakresie spowodowało wadliwe doręczenie tytułu wykonawczego, a więc czy prawidłowo wszczęto postępowanie w tym zakresie może być podnoszona jedynie w ramach zarzutów.
Za bezzasadny należy także uznać zarzut wadliwego doręczenia tytułu wykonawczego spółce. Przesyłka zawierającą tytuł wykonawczy została prawidłowo wysłana na adres spółki i została awizowana. Przesyłkę odebrała w urzędzie pocztowym osoba podająca się za uprawnionego pracownika spółki dysponująca awizem i pieczątką spółki, a co za tym idzie organ podatkowy miał pełne prawo uznać, że była uprawniona do odbioru korespondencji. W takiej sytuacji doręczenie należy uznać za skuteczne. To na skronie skarżącej spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy aby tylko osoby kompetentne do odbioru przesyłek miały dostęp do pieczątek spółki.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
-----------------------
7