I SA/Kr 533/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-12-22
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyPITsamotne wychowywanie dzieckapreferencyjne opodatkowanieryczałtdziałalność gospodarczazawieszenie działalnościobowiązek podatkowyzobowiązanie podatkoweinterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów podatkowych, uznając, że podatniczka samotnie wychowująca dziecko mogła skorzystać z preferencyjnego opodatkowania, mimo wyboru ryczałtu dla działalności gospodarczej, której faktycznie nie prowadziła i z której nie osiągnęła przychodu.

Skarżąca, samotna matka, chciała skorzystać z preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Organy podatkowe odmówiły, twierdząc, że wybór ryczałtu dla działalności gospodarczej, nawet zawieszonej i nierentownej, wyklucza taką możliwość. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, argumentując, że brak faktycznego prowadzenia działalności i osiągania z niej przychodu oznacza brak obowiązku podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym, co pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania.

Sprawa dotyczyła odmowy zastosowania przez organy podatkowe preferencyjnego sposobu opodatkowania dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Skarżąca, H. C., w zeznaniu podatkowym za 2003 rok wniosła o obliczenie podatku jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Organy podatkowe, opierając się na art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uznały, że preferencyjne opodatkowanie nie ma zastosowania, ponieważ skarżąca wybrała ryczałt od przychodów ewidencjonowanych dla swojej działalności gospodarczej. Mimo że działalność ta była zawieszona od 1997 roku i nie przynosiła dochodów, organy twierdziły, że sam wybór formy opodatkowania, bez likwidacji działalności, skutkuje objęciem przepisami ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Skarżąca odwołała się, argumentując, że nieosiąganie przychodów z działalności gospodarczej oznacza brak obowiązku podatkowego w zryczałtowanym podatku, a tym samym nie wyklucza preferencyjnego opodatkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przychylił się do stanowiska skarżącej. Sąd podkreślił, że kluczowe jest rozróżnienie między obowiązkiem podatkowym a zobowiązaniem podatkowym. W ocenie Sądu, skoro skarżąca faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej i nie osiągnęła z niej przychodu w 2003 roku, nie powstał wobec niej obowiązek podatkowy w zryczałtowanym podatku dochodowym. W konsekwencji, nie można było przyjąć, że mają do niej zastosowanie przepisy tej ustawy, co pozwoliło na uznanie, że spełniła przesłanki do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Sąd uchylił zaskarżone decyzje i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli nie powstał obowiązek podatkowy w zryczałtowanym podatku dochodowym, podatnik może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest powstanie obowiązku podatkowego. Skoro podatniczka nie prowadziła działalności i nie osiągnęła przychodu, nie powstał obowiązek podatkowy w zryczałtowanym podatku dochodowym, co pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania dla samotnych rodziców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa zasady preferencyjnego opodatkowania dla osób samotnie wychowujących dzieci.

u.p.d.o.f. art. 6 § 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wyłącza stosowanie preferencyjnego opodatkowania, gdy do podatnika mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

u.z.p.d. art. 2 § 1

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Określa, że opodatkowaniu ryczałtem podlegają przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

u.z.p.d. art. 6 § 1

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Określa, że opodatkowaniu ryczałtem podlegają przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

u.z.p.d. art. 9 § 1

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Reguluje domniemanie kontynuowania działalności opodatkowanej ryczałtem w przypadku braku zgłoszenia likwidacji lub wyboru innej formy opodatkowania.

o.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

Dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego.

o.p. art. 21 § 3

Ordynacja podatkowa

Dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego.

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Reguluje utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej i nieosiąganie z niej przychodu w roku podatkowym oznacza brak obowiązku podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym. Wybór formy opodatkowania ryczałtem jest instrumentalny wobec obowiązku podatkowego i nie tworzy go sam w sobie, jeśli nie ma podstaw faktycznych.

Odrzucone argumenty

Sam wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, nawet przy zawieszonej działalności i braku przychodów, wyklucza możliwość skorzystania z preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek podatkowy zobowiązanie podatkowe wybór formy opodatkowania ma charakter instrumentalny w stosunku do obowiązku podatkowego nie można wywodzić powstania obowiązku podatkowego z samego faktu wyboru przez podatnika formy opodatkowania

Skład orzekający

Józef Gach

przewodniczący

Anna Znamiec

sprawozdawca

Beata Cieloch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących preferencyjnego opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci w kontekście wyboru ryczałtu dla działalności gospodarczej, która nie jest faktycznie prowadzona."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatnika, który wybrał ryczałt, ale nie osiągnął przychodu z działalności gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między formalnym wyborem a faktycznym stanem prawnym i faktycznym w prawie podatkowym, co może mieć znaczenie dla wielu podatników.

Czy zawieszenie działalności gospodarczej i brak przychodów pozbawia samotną matkę prawa do ulgi podatkowej?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 533/05 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Znamiec /sprawozdawca/
Beata Cieloch
Józef Gach /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 647/07 - Wyrok NSA z 2008-06-24
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 533/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędziowie: WSA Anna Znamiec (spr), Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2006r., sprawy ze skargi H. C., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 lutego 2005r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 700,00 zł ( siedemset złotych).
Uzasadnienie
Decyzją [...] z dnia [...].2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działając na podstawie art. 207 i art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 45 pkt 6 i art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2000r. nr 14 poz. 176 ze zm.) określił skarżącej H. C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca będąca wdową w zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2003 r. wniosła o obliczenie podatku w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci. Jednocześnie jednak na mocy art. 6 ust. 8, z zastrzeżeniem ust. 9 i 10, powołanej ustawy powyższy sposób opodatkowania nie ma zastosowania w sytuacji gdy do osób samotnie wychowujących dzieci mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 144, poz. 930 ze zm.). Jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym skarżąca od [...].1996 r. prowadziła działalność opodatkowaną w formie ryczałtu. Następnie w dniu [...].1997 r. skarżąca pisemnie poinformowała organ podatkowy, że zawiesza działalność. Ponieważ obowiązujące przepisy nie nakładają na podatników zgłaszania przerw w działalności, oświadczenie w tym przedmiocie nie wywiera żadnych skutków prawnych. Zgodnie z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy jeżeli do dnia 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosi likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania uważa się, że nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W dniu [...].2003 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że w roku 2003 dla prowadzonej działalności wybiera jako formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany. W dniu [...].2004 r. skarżąca złożyła deklarację PIT-28 za 2003 r. W związku z powyższymi faktami organ podatkowy stanął na stanowisku, że w roku podatkowym 2003 do skarżącej miały zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W związku z powyższym organ przyjął, że skarżąca nie spełnia warunków do opodatkowania dochodów na zasadach preferencyjnych, przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca H. C., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego. W uzasadnieniu skarżąca kwestionuje stanowisko organu, który uznał że skarżąca nie ma prawa do obliczenia podatku w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Skarżąca zgadza się że zgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej nie likwiduje jej oraz nie zwalnia podatnika z obowiązku składania deklaracji, twierdzi jednak, że w przypadku nie prowadzenia działalności a w konsekwencji nie osiągania przychodu nie będą występowały zobowiązania podatkowe. Z tego faktu skarżąca wywodzi, że nie mają do niej zastosowania przepisy o zryczałtowanym podatku dochodowym a tym samym może skorzystać z opodatkowania dochodów na zasadach preferencyjnych.
W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 14 lutego 2005 r. [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podzielił w całości stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżąca nie dokonała likwidacji działalności gospodarczej a jedynie jej zawieszenia. Likwidacja działalności jest konsekwencją decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Wobec powyższego fakt nie osiągania przez skarżącą żadnych przychodów z działalności gospodarczej jest bez znaczenia, albowiem, wobec nie wykreślenia z rejestru, nadal jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez H. C. do sądu administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła te same zarzuty, co w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym dzieci małoletnie podatek może być określony na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci. Wymieniony sposób opodatkowania nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.). Bezspornym w sprawie jest, że H. C. (osoba samotnie wychowująca małoletnie dziecko) uzyskała w 2003 r. wyłącznie przychód z tytułu stosunku pracy. Od 1996 r. H. C. prowadziła działalność gospodarczą, której wykonywanie zawiesiła w dniu [...].1997 r. i od tego czasu nie uzyskiwała przychodu z tego tytułu. H. C. wybrała formę opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, jednakże nie uzyskała przychodu z tego źródła.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia czy H. C. jako osoba samotnie wychowująca małoletnie dziecko może podlegać opodatkowaniu na zasadach określonych w przepisie art. 6 ust. 4 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma interpretacja pojęcia zawartego w przepisie art. 6 ust. 8 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych "do podatnika mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne". Ustawodawca bowiem w przepisie art. 6 ust. 8 cyt. ustawy przyjął, ze sposób opodatkowania określony w przepisie art. 6 ust. 4 cyt. ustawy nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy cyt. ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przy dokonywaniu interpretacji przepisu art. 6 ust. 4 cyt. Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych istotne jest odniesienie się do pojęcia "obowiązek podatkowy" i "zobowiązanie podatkowe". Ustawy podatkowe normujące poszczególne podatki określają, kiedy i w jakich sytuacjach powstaje obowiązek podatkowy. Obowiązek podatkowy powstaje, gdy zostaną zrealizowane podmiotowe i przedmiotowe elementy prawnopodatkowego stanu faktycznego. Przyjąć zatem należy, że obowiązek podatkowy powstaje w sytuacji, gdy danemu podmiotowi można przypisać prawnopodatkowy stan faktyczny. Powiązanie danego podmiotu podatkowego z prawnopodatkowym stanem faktycznym określonym w ustawie prowadzi zatem do objęcia tego podmiotu obowiązkiem podatkowym, co jednak nie musi prowadzić do powstania zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe wynika z obowiązku podatkowego, a zatem dla powstania zobowiązania podatkowego niezbędne jest wcześniejsze ustalenie obowiązku podatkowego. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 cyt. ustawy zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają uzyskiwane przez osoby fizyczne, przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu przyjąć należy, iż z samego faktu wyboru przez podatnika formy opodatkowania nie można wywodzić powstania obowiązku podatkowego. Oświadczenie o wyborze formy opodatkowania ma charakter instrumentalny w stosunku do obowiązku podatkowego. Skarżąca w 2003 r. nie prowadziła działalności gospodarczej, nie uzyskała z tego źródła przychodu. W 2003 r. nie powstał zatem w stosunku do skarżącej obowiązek podatkowy w zryczałtowanym podatku od przychodów ewidencjonowanych. Skoro w 2003 r. nie powstał obowiązek podatkowy to nie powstało również zobowiązanie podatkowe, dla którego zaistnienia niezbędnym jest wcześniejsze ustalenie obowiązku podatkowego.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, interpretacja przepisu art. 6 ust. 8 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinna zostać zatem dokonana z uwzględnieniem instytucji prawa podatkowego jaką jest "obowiązek podatkowy". Jeżeli na podatniku nie ciąży obowiązek podatkowy w zryczałtowanym podatku od przychodów ewidencjonowanych to nie można przyjąć, że w stosunku do podatnika mają zastosowanie przepisy "ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym", co w konsekwencji pozwala sformułować twierdzenie, iż skarżąca spełniła w 2003 r. przesłanki określone w art. 6 ust. 4 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI