I SA/KR 525/20

I SA/Kr 525/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Piotr Głowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III FSK 5106/21 - Wyrok NSA z 2024-04-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116 par. 1-4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2020 r. nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego; oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego K. decyzją z 26.08.2019 r. nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej z A. Sp. z o.o., M. S., jako byłego Prezesa Zarządu za zaległość podatkową spółki w podatku od towarów i usług za październik 2014 r., w wysokości w wysokości 9.497,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od przedmiotowej zaległości podatkowej na dzień wydania decyzji, tj. 26.08.2019 r. w wysokości 3.611,00 zł oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 96,78 zł.
W odwołaniu M. S. zarzucił naruszenie:
- art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do wyłączenia winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości nie jest wystarczające brak możliwości zapoznania się ze stanem finansowym spółki zarządu, podczas gdy prawidłowa wykładnia oznacza, iż wystarcza rezygnacja z pełnionej funkcji, po tym, gdy stało się wiadome, że nie uzyska się dostępu do dokumentacji księgowej spółki;
- art. 122, 180 i 188 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków G. S. i P. C., podczas gdy zeznania tych świadków miały znaczenie dla ustalenia braku winy M. S.;
- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak dążenia do wyjaśnienia przebiegu postępowania przygotowawczego z zawiadomienia M. S. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa fałszu intelektualnego poprzez podrobienie jego podpisu pod deklaracją VAT-7 za paździermk 2014 r. w sytuacji, gdy okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności M. S. za zobowiązanie podatkowe spółki A.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z dnia 20 lutego 2020 r. nr: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, iż spełnione zostały tzw. pozytywne przesłanki odpowiedzialności skarżącego tj. egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, zaś zaległość podatkowa dotyczy okresu, kiedy zobowiązany pełnił obowiązki członka zarządu spółki. Organ egzekucyjny poszukiwał majątku spółki w postaci ruchomości, środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych (zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych do banków, wystąpienia do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości), wierzytelności i nieruchomości. Podjęto szereg czynności w celu ujawnienia majątku spółki, które nie doprowadziły do wyegzekwowania zaległości. Organy podatkowe i organ egzekucyjny dokonały całościowej i kompletnej analizy wartości majątku posiadanego przez spółkę A. W zakresie zaś skutecznego zajęcia nieruchomości położonej w I. , P., dla której Sąd Rejonowy dla K. w K. V Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącej własność A. Sp. z o.o., co najmniej wnioski czterech wierzycieli o wpis hipotek i ich wpisy, tj. Banku [...] S.A. (750.000 zł). Banku [...] (2.790.000 zł), B. Sp. z o.o. (27.754,33 zł), ZUS Oddział w K. (405.657,70 zł) zostały złożone i dokonane zanim w ogóle powstała wierzytelność (zaległość podatkowa) Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2014 r. Oznacza to, że biorąc pod uwagę wartość nieruchomości (1.513.200 zł) i kwoty już zabezpieczonych hipotekami wierzytelności (3.973.412,03 zł), wpisanych przed wierzycielem podatkowym Naczelnikiem Urzędu Skarbowego K. , dokonanie w takich okolicznościach wpisu kolejnej hipoteki kolejnego wierzyciela nie przyniosłoby żadnego skutku zabezpieczającego i żaden sposób nie gwarantowałoby zaspokojenia.
Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu na mocy Uchwały nr [...] z 2.10.2014r., tj. od tego dnia. Fakt ten został potwierdzony wpisem nr [...]z dnia 26.11.2014 r. w KRS nr [...].Jako prezes zarządu ww. spółki skarżący figurował w KRS do dnia wykreślenia wpisem z 19.11.2018 r. Wedle organu, nawet jeśli przyjąć, że skarżący skutecznie zrezygnował z funkcji 2.12.2014 r., to kwestia pełnienia funkcji w dacie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2014r. tj. w dniu 25.11.2014 r. jest bezsporna, a wszelkie rozważania w tym zakresie są nieuzasadnione i nie mają wpływu na wynik sprawy. Organ jednak dodatkowo podkreślił, iż wiążące, jako niepodważone w obrocie prawnym jest postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy dla K. w K., XI Wydział Gospodarczy KRS z dnia 1 października 2018 r. o wykreśleniu M. S. z rejestru przedsiębiorców (sygn. akt [...]).
Prawidłowość stanowiska organu podatkowego w zakresie dotyczącym uznania - za Sądem rejestrowym - skuteczności złożonego przez skarżącego w dniu 2.12.2014 r. oświadczenia o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu A. Sp. z o.o. z dniem nadania przesyłki to oświadczenie zawierające na adres spółki, tj. w dniu 18.09.2018 r., potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.05.2019 r. sygn. akt II FSK 1717/17, wydany w podobnym stanie faktycznym i prawnym, gdyż istotne jest, aby takie oświadczenie o rezygnacji zostało zakomunikowane adresatowi.
W zakresie podnoszonego zarzutu podrobienia podpisu na w/w deklaracji Vat za październik 2014r. organ wskazał, iż postępowanie karne w trybie przygotowawczym zakończyło się umorzeniem postępowania z powodu niewykrycia sprawcy – opinia biegłego nie została sporządzona, gdyż parafy nie nadawały się do analizy z powodu ich uproszczonego charaktery. Stąd w ocenie organu istotne było, iż skarżący formalnie pełnił funkcje prezesa zarządu, nie ma zatem podstaw, aby ograniczać w świetle obowiązujących przepisów tej kwestii do faktycznego wykonywania konkretnych czynności.
W zakresie braku wniosku o ogłoszenie upadłości podano, iż w chwili objęcia przez skarżącego funkcji, kwota zadłużenia spółki wynosiła ponad 2 mln zł (w tym odsetki) stąd, w świetle przepisów prawa upadłościowego, winien on złożyć taki wniosek w terminie 14 dni od objęcia funkcji prezesa zarządu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S. zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, tj, art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji ustalającej odpowiedzialność osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki w sytuacji, gdy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki A., w szczególności w chwili wydania tytułu wykonawczego numer [...] oraz zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia [...] r. brak było osób uprawnionych do jej reprezentowania, a to w związku ze skuteczną rezygnacją skarżącego M. S. z funkcji prezesa zarządu z dniem 2 grudnia 2014 r., a dla spółki nie został ustanowiony kurator na zasadzie art. 138 Ordynacji podatkowej, co skutkowało nieważnością zaskarżonej decyzji;
- naruszenie prawa procesowego, a to art. 365 k.p.c. poprzez jego niezasadne zastosowanie i przyjęcie przez organ II instancji swojego związania motywami postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy dla K. w K. XI Wydział Gospodarczy KRS z dnia 1 października 2018 r. o wykreśleniu M. S. z rejestru o przedsiębiorców (sygn. akt [...]), podczas gdy organ administracji mógł jedynie być związany sentencją orzeczenia o wykreśleniu M. S. z rejestru przedsiębiorców, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ administracji nie mógł samodzielnie ustalić chwili, z którą skarżący skutecznie złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji w zarządzie;
- naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie braku wyłączenia winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w sytuacji, gdy okoliczność ta zaszła, a to z uwagi na fakt, że skarżący nie miał możliwości zapoznania się ze stanem finansowym spółki, a rezygnację złożył niezwłocznie po powzięciu informacji, że nie uzyska się dostępu do dokumentacji księgowej spółki;
- naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że członek zarządu spółki odpowiada za zobowiązania podatkowe całym swoim majątkiem w sytuacji, gdy w chwili objęcia przez niego funkcji członka zarządu istniały już podstawy do ogłoszenia upadłości, a zatem ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia objęcia funkcji nie doprowadziłoby do zaspokojenia zadłużenia wobec Skarbu Państwa w jakimkolwiek zakresie, tj, w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie poniósł jakiejkolwiek szkody;
- naruszenie art. 233 § 1 w zw. z art. 122, 180 § 1, 188 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadną odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków G. S. oraz P. C., pomimo zgłoszenia tego dowodu w piśmie z dnia 23 kwietnia 2019 r., podczas gdy zeznania tych świadków miały zasadnicze znaczenie dla ustalenia zaistnienia braku winy M. S. w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, a to ze względu na brak możliwości uzyskania dostępu do dokumentacji księgowej, pomimo podejmowanych działań zmierzających ku temu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, nie doszło bowiem do wskazywanych przez skarżącego naruszeń prawa ważących dla prawidłowości dokonanych przez organ rozstrzygnięć.
Zarzuty skargi zmierzały do zakwestionowania odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki z powodu błędnego ustalenia spełnienia zarówno przesłanek pozytywnych, jak i negatywnych dla przyjęcia takiej odpowiedzialności. W szczególności w ocenie skarżącego nie może być mowy o bezskuteczności egzekucji ze względu na wskazywaną przezeń nieważności postępowania egzekucyjnego, a kwestia pełnienia w okresie wymagalności zobowiązania podatkowego przez skarżącego funkcji prezesa zarządu nie została samodzielnie zbadana przez organ. Ponadto skarżący nie mógł złożyć wniosku o upadłość spółki ze względu na brak możliwości zapoznania się z jej stanem finansowym, a ogłoszenie upadłości nie doprowadziłoby do zaspokojenia zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Skarżący wskazywał także na nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów w postaci zeznań świadków znających sytuację finansową spółki w istotnym dla rozstrzygnięcia okresie.
Wobec powyzszego wskazać należy, iż zgodnie z art. 107 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w przypadkach i w zakresie przewidzianych Rozdziale 15 tej ustawy tj. dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za:
1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;
2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;
3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;
4) koszty postępowania egzekucyjnego.
Szczegółowe przepisy odnośnie odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe tej spółki zawarte są w art. 116 § 1 – 4 Ordynacji podatkowej, stosownie do których za zaległości podatkowe, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Według art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu.
Również należy zaważyć, iż dla orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe konieczne jest wykazanie istnienia wyżej wskazanych przesłanek pozytywnych, natomiast wykazanie istnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych wyklucza możliwość orzeczenia o tej odpowiedzialności, z tym że obowiązek ich wykazania spoczywa na zobowiązanym. Przesłanki te zawarte są w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność wyłącza wykazanie przez członka zarządu, iż we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości (wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości), albo niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu.
Analiza akt sprawy potwierdza, że wystąpiły przesłanki warunkujące przyjęcie solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki. Skarżący, mimo spoczywającej na nim w tym zakresie powinności, nie wykazał, aby w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu nie zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ani też, aby niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż w okresie, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu wystąpiła podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - dalej też jako "p.u.n.", upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Art. 11 ust. 1 ww. ustawy określa niewypłacalność, jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast art. 11 ust. 2 reguluje drugą postać niewypłacalności dotyczącą m.in. osób prawnych. Podmioty takie są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12.07.2012r., sygn. akt I SA/Kr 635/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 161/11). Nadto zgodnie z artykułem 21 ust. 1 i 2 p.u.n., dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Zgodnie z art. 5 Ordynacji podatkowej zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Zobowiązanie staje się wymagalne z chwilą upływu terminu świadczenia. Po upływie tego terminu zgodnie z art. 51 § 1 O.p. niewpłacony podatek przekształca się w zaległość podatkową.
W poddanej sądowej kontroli sprawie organ prawidłowo ustalił, iż w chili objęcia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu łączna kwota zaległości spółki wynosiła 1.631.446 zł, natomiast odsetki od ww. zaległości 613.369,00 zł. Organ egzekucyjny prowadził postępowania wobec spółki również z wniosków innych wierzycieli, a to Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., gdzie łączna kwota należności głównych do wyegzekwowania wynosi 14.457zł, Gminy I., gdzie kwota należności głównej do wyegzekwowania wynosi 1.112 zł, oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w K., gdzie łączna kwota należności głównych do wyegzekwowania wynosi 114.880,99 zł. Do powyższych zaległości dochodzą jeszcze odsetki za zwłokę, oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Przesłanka niewypłacalności A. Sp. z o.o. zaistniała, co najmniej od dnia 25.11.2013 r. i od tego dnia rozpoczął bieg dwutygodniowy termin dla spółki do zgłoszenia do sądu wniosku o upadłość. Termin ten upływał 9.12.2013 r. (termin płatności zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2013 r. - dnia 25.11.2013 r. + 2 tygodnie). Zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w zaistniałym stanie faktycznym, właściwym czasem dla skarżącego na zgłoszenie wniosku o upadłość ze względu na objęcie funkcji prezesa zarządu spółki był okres dwóch tygodni po jej objęciu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.03.2018 r. Tym samym termin na zgłoszenie przez skarżącego wniosku o upadłości upływał w dniu 16.10.2014 r.
Analiza akta kontrolowanej sprawy potwierdza, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W szczególności istotna jest analiza stanu majątkowego spółki w kontekście egzekucji z nieruchomości, która ewidentnie wskazuje, iż wobec zasady pierwszeństwa zabezpieczeń już uprzednio dokonanych na tej nieruchomości przez innych wierzycieli w postaci hipotek organ podatkowy nie miał możliwości jakiegokolwiek zaspokojenia z tego składnika majątkowego, a innego majątku nadającego się do egzekucji nie ujawniono. Bezskuteczność egzekucji, jako przesłanka pozytywna odpowiedzialności członka zarządu spółki nie wymaga formalnego orzeczenia o bezskuteczności egzekucji, lecz może być wykazana w sposób faktyczny poprzez okoliczności, które wskazują na ewidentny brak możliwego zaspokojenia wierzyciela z powodu braku majątku do zaspokojenia. W kontrolowanej sprawie takie ustalenia niewątpliwie miały miejsce, a zarzuty skargi dotyczyły jedynie kwestii proceduralnych. Niezasadne są zarzuty o nieważności postępowania egzekucyjnego z powodu naruszenia zasad reprezentacji spółki, jako dłużnika w tym postępowaniu; brak jest bowiem podstaw do ich kreowania bez wykazania, iż egzekucja w danym przypadku byłaby skuteczna. Brak organów uprawnionych do reprezentacji spółki nie skutkuje niemożnością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sytuacja braku organu uprawnionego do reprezentowania zobowiązanego nie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania egzekucyjnego, czy też stwierdzeniu, że egzekucja była nieskuteczna zwłaszcza, jeśli organ wykaże, że z konkretnych względów nie miał możliwości jakiegokolwiek zaspokojenia z posiadanego przez dłużnika jedynego składnika majątkowego, a to wobec pierwszeństwa zaspokojenia innych wierzycieli hipotecznych.
Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu na mocy Uchwały nr [...] z 2.10.2014r., zatem od tego dnia, a fakt ten został potwierdzony wpisem z 26.11.2014 r. w KRS. Podzielić należy stanowisko, że nawet jeśli przyjąć, że skutecznie zrezygnował z funkcji w dniu 2.12.2014 r., to kwestia pełnienia funkcji w dacie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2014r. tj. w dniu 25.11.2014 r. jest bezsporna. Oczywiście oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu staje się skuteczne z chwilą, gdy zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego dotrze do właściwego adresata oświadczenia, to jest spółki w taki sposób, że adresat mógł zapoznać się z jego treścią. Skarżącemu, jako uczestnikowi postępowania w KRS znane było postanowienie z dnia 16.04.2018 r. sygn. akt [...], w którym Sąd postanowił nałożyć za niedopełnienie obowiązku sprawozdawczego za lata 2004 oraz 2011-2016 grzywnę, a to wobec stwierdzenia braku skutecznej rezygnacji z pełnionej funkcji prezesa zarządu Spółki A., a tym samym uznania skarżącego za osobę zobowiązaną do wykonywania tego obowiązku. Dopiero, gdy w trakcie nadal trwającego postępowania przymuszającego skarżący przedłożył na wyraźne żądanie Sądu rejestrowego dowód nadania listem poleconym z dnia 18.09.2018 r. oświadczenia o rezygnacji, Sąd Rejonowy dla K., XI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia 1.10.2018 r. Sygn. akt [...] stwierdził, iż obecnie skarżący nie pozostaje członkiem zarządu A. Sp. z o.o. Zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie pełnił w inkryminowanym okresie wymagalności zobowiązania podatkowego za październik 2014r. funkcji prezesa zarządu, a także by organ nie zbadał samodzielnie tej kwestii. Jak wyraźnie wynika z uzasadnienia decyzji, organ dokonał własnej analizy i oceny stanu faktycznego i prawnego tej kwestii, w tym oparł się również na rozstrzygnięciu sądu rejestrowego.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że członek zarządu spółki odpowiada za zobowiązania podatkowe całym swoim majątkiem w sytuacji, gdy w chwili objęcia przez niego funkcji członka zarządu istniały już uprzednio podstawy do ogłoszenia upadłości, a złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia objęcia funkcji nie doprowadziłoby do zaspokojenia zadłużenia wobec Skarbu Państwa w jakimkolwiek zakresie, tj. w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie poniósł jakiejkolwiek szkody. Przesłanka egzoneracyjna statuowana w tym przepisie odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Wniosek należy złożyć wówczas, gdy zaistnieją przesłanki niewypłacalności dłużnika, określone w art. 10 i art. 11 P.u.n. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, powinien taki wniosek zawsze złożyć. Odróżnić należy przy tym obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd upadłości. Dłużnik ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 listopada 2016 r., sygn. akt III UK 13/16, wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15.01.2020 r. sygn. akt III SA/Wa 938/19). To do sądu upadłości należy zatem ocena, czy faktycznie zobowiązania nie są wykonywane i czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego i to sąd upadłościowy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustali, czy cel postępowania upadłościowego w postaci równomiernego zaspokojenia wszystkich wierzycieli zostanie osiągnięty, a także czy majątek dłużnika pozwoli na zaspokojenie przynajmniej kosztów postępowania upadłościowego. Subiektywna ocena, oparta na rozważaniach dotyczących znacznych obciążeń hipotecznych jedynego, istotnego składnika majątkowego w postaci nieruchomości nie może zwolnić skarżącego od obowiązku zgłoszenia "we właściwym czasie" wniosku o ogłoszenie upadłości. Rolą członka zarządu jest wykazanie należytej staranności wymaganej od osoby reprezentującej spółkę przy podejmowaniu decyzji, co do zgłoszenia wniosku o upadłość. Okoliczność, że stan niewypłacalności powstał wcześniej, tj. przed objęciem funkcji członka zarządu, nie jest okolicznością mogącą świadczyć o braku winy w niedopełnieniu tego obowiązku. Wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości z jednej strony pozwala bowiem na ocenę sytuacji spółki w sposób zobiektywizowany przez właściwy sąd, a z drugiej strony byłoby realizacją zachowania wyznaczonego przez dyspozycję normy zawartej w 116 § 1 pkt 1 O.p. Dopiero przy stwierdzeniu, że wniosek nie został złożony we "właściwym czasie", ale jednak został złożony po objęciu funkcji członka zarządu, można byłoby rozważać czy w sprawie zastosowanie znajdzie przesłanka ekskulpacyjna w postaci braku winy (por. wyrok NSA z dnia 11.05.2017 r. sygn. akt II FSK 312/17).
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący zaoferował dowód, albo wskazał okoliczności mieszczące się w hipotezie normy przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. i mógł skorzystać z przewidzianego tam dobrodziejstwa. Okolicznościami wyłączającymi winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki nie są z pewnością brak możliwości zapoznania się ze stanem finansowym spółki, czy sformalizowany charakter postępowania upadłościowego, prowadzący do niemożności zadośćuczynienia wymogom wniosku o ogłoszenie upadłości. Art. 23 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje sytuację, w której dłużnik może nie dołączyć wymaganych dokumentów, podając przyczyny ich niedołączenia i je uprawdopodobnić. Nadto pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Zatem przed przyjęciem tej funkcji skarżący winien był rozważyć wypływające z tej decyzji zagrożenia, zwłaszcza, że nie powinna być mu obca zasada odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki. Skoro decyzja o przyjęciu przez skarżącego funkcji prezesa zarządu podjęta została w oparciu o niepełne informacje, to skarżący miał pełne prawo do podjęcia takiej obarczonej ryzykiem decyzji, ale też nie jest to okoliczność usprawiedliwiająca. Podejmując takie ryzyko, skarżący czynił to ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i winien liczyć się z nią. Nie istnieje przy tym wymóg, aby dla pełnienia funkcji członkowi zarządu miał być znany stan finansów spółki, sposób jej funkcjonowania, charakter zawieranych transakcji, wiedza o jej kontrahentach. Ustawodawca w zakresie dotyczącym ponoszenia odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe, kierowanych przez nich podmiotów nie różnicuje tej odpowiedzialności w zależności od dostępności do wiedzy, czy do dokumentacji finansowej zarządzanego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 11.05.2017 r. sygn. akt II FSK 312/17). Bierna postawa członka zarządu w spółce, której sytuacja majątkowa uzasadniała wszczęcie postępowania upadłościowego, nie może być oceniana, jako ekskulpacja w świetle art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
W powyższym kontekście, jako chybione ocenić należy zarzuty w przedmiocie niezasadnej odmowy przeprowadzenia dowodu z zeznań G. S. oraz P. C., dla ustalenia braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie właściwym. Nawet bowiem stwierdzenie braku dostępu do dokumentacji księgowej spółki nie uzasadniałoby ekskulpacji skarżącego
W konsekwencji skarga podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.