I SA/Kr 525/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-12-29
NSApodatkoweWysokawsa
VATdoradztwo prawneszacowanie podatkupostępowanie dowodoweOrdynacja podatkowakontrola skarbowauchylenie decyzjiWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Izby Skarbowej dotyczące podatku VAT za lata 1994-1996, uznając, że postępowanie dowodowe było wadliwe i nie ustalono prawidłowo stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za lata 1994-1996, gdzie organ pierwszej instancji określił skarżącemu zobowiązania podatkowe i odsetki na podstawie szacowania obrotu z tytułu udzielania porad prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzje w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania, ale utrzymał w mocy pozostałe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie włączając do akt materiału z postępowania karnego i nie przeprowadzając pełnego postępowania dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje Izby Skarbowej dotyczące podatku od towarów i usług za grudzień 1994r., grudzień 1995r. i sierpień 1996r. Organy podatkowe określiły skarżącemu zobowiązania podatkowe, zaległości i odsetki na podstawie szacowania obrotu z tytułu udzielania odpłatnych porad prawnych osobom fizycznym, które nie zostały wykazane w zeznaniach podatkowych. Skarżący kwestionował sposób szacowania i twierdził, że przychody te zostały wykazane w deklaracjach firmy "F.". Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzje organu pierwszej instancji w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego, umarzając postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał decyzje w mocy. Sąd administracyjny uznał jednak, że postępowanie było wadliwe. Wskazał na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 180, 181 i 187, poprzez nie włączenie do akt sprawy materiału dowodowego z postępowania karnego, które zakończyło się uniewinnieniem skarżącego. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy sam zawiesił postępowanie z uwagi na prejudycjalny charakter sprawy karnej, a po jej zakończeniu powinien zapoznać się z jej materiałami. Ponadto, sąd uznał za wadliwe zignorowanie przez organ odwoławczy podatkowej księgi przychodów i rozchodów firmy "F.". Sąd zakwestionował również metodę szacowania obrotu, wskazując, że nie wykazano bezspornie udzielenia co najmniej 85 porad prawnych, a jedynie 23 zostały potwierdzone przez świadków. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie dowodowe było wadliwe, a stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, nie włączając do akt materiału z postępowania karnego oraz nie przeprowadzając pełnego postępowania dowodowego, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ocenę wiarygodności dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

Ord.pod. art. 23 § § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten uprawnia organ kontroli skarbowej do oszacowania wartości świadczonych usług w przypadku braku danych niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

Ord.pod. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Ord.pod. art. 181

Ordynacja podatkowa

Wymienia rodzaje dowodów dopuszczalnych w postępowaniu podatkowym, w tym materiały zgromadzone w toku postępowania karnego.

Ord.pod. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe obowiązane są do podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Ord.pod. art. 210 § § 1

Ordynacja podatkowa

Określa przypadki, w których organ odwoławczy zawiesza postępowanie.

u.p.t.u. art. 3 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepis ten stanowi, że ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, co miało znaczenie dla oceny wpływu postępowania karnego na sprawę podatkową.

p.p.s.a. art. 111 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia łączenie spraw do wspólnego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zasądzania kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 225

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia zwrot kosztów pobranych w zawyżonej wysokości.

p.p.s.a. art. 217

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje kwestie zwrotu kosztów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy podatkowe przepisów Ordynacji podatkowej (art. 180, 181, 187) poprzez nie włączenie do akt sprawy materiału dowodowego z postępowania karnego. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego poprzez zignorowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów firmy "F.". Nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wadliwa metoda szacowania obrotu, oparte na niepełnym materiale dowodowym (udowodniono 23 porady, a szacowano na podstawie 85).

Godne uwagi sformułowania

Sąd po przeprowadzeniu kontroli postępowania podatkowego toczącego się w sprawie przed organami obu instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro organ odwoławczy dostrzegał konieczność zawieszenia własnego postępowania w sprawie z uwagi na prejudycjalny charakter postępowania karnego, to po jego zakończeniu i wydaniu prawomocnego wyroku - w tym wypadku uniewinniającego skarżącego - jego obowiązkiem było zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karnym i dokonanie jego oceny pod kątem skutków prawnopodatkowych. Aby dojść do prawdy obiektywnej organy podatkowe nie mogą ograniczać zakresu środków dowodowych. W myśl art. 122 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 187 tej ustawy konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę, na organach podatkowych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Skład orzekający

Ewa Długosz-Ślusarczyk

przewodniczący

Stanisław Grzeszek

sprawozdawca

Anna Znamiec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym, obowiązek uwzględniania materiałów z postępowań karnych, krytyka wadliwego szacowania podatku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku pełnego materiału dowodowego i wpływu postępowania karnego na sprawę podatkową.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Podkreśla znaczenie materiałów z innych postępowań (np. karnych) dla spraw podatkowych.

Błędy proceduralne organów podatkowych doprowadziły do uchylenia decyzji VAT. Kluczowe znaczenie materiałów z postępowań karnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 525/05 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Znamiec
Ewa Długosz-Ślusarczyk /przewodniczący/
Stanisław Grzeszek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
uchylono zaskarżone decyzje
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 525/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz- Ślusarczyk, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr), WSA Anna Znamiec, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006r., spraw ze skarg J. S., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 lutego 2005r. nr [...],[...],[...]., w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1994r.,grudzień 1995r. i sierpień 1996r., I. uchyla zaskarżone decyzje, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych [...]), III. zarządza na rzecz strony skarżącej zwrot kwoty [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem nienależnie pobranego wpisu
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia [...] maja 1999r. o numerach: [...],[...],[...] Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej określił J. S. w podatku od towarów i usług:
1. za miesiąc grudzień 1994r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł,
2. za miesiąc grudzień 1995r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł,
3. za miesiąc sierpień 1996r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł
Wskutek przeprowadzonej kontroli skarbowej oraz weryfikacji zeznań podatkowych za lata 1994, 1995,1996 stwierdzono nieprawidłowości polegające na niewykazaniu do opodatkowania podatkiem od towarów i usług obrotu z tytułu udzielania porad prawnych osobom fizycznych.
Jak wykazało postępowanie przeprowadzone przez Inspektora Kontroli Skarbowej w okresie objętym kontrolą tj. w latach od 1994 do 1996 podatnik udzielał odpłatnych porad prawnych osobom, które stawały do poboru wojskowego w zakresie możliwości uzyskania zwolnienia z obowiązku służby wojskowej. W toku postępowania ustalono, że w w/w okresie podatnik udzielił porad co najmniej 85 osobom. Z grupy tej przesłuchano w charakterze świadków 25 osób, z których jedna nie pamiętała, kto udzielił jej porady i jedna odmówiła składania zeznań ( A. E. i K. M.). Przesłuchana grupa losowo wybranych osób złożyła zeznania, że porad udzielał im adwokat i polegały one na sporządzaniu wniosków o skierowanie do służby zastępczej, względnie dyktowaniu ich treści lub udostępnianiu wzoru takiego wniosku jak również instruktażu, w jaki sposób należy się zachowywać przed Wojskową Komisją Poborową i jakich należy udzielać odpowiedzi.
Za świadczenie swoich usług pobierał podatnik opłaty w różnej wysokości, za które nie wydawał potwierdzeń zapłaty ani rachunków z wyjątkiem jednego wydanego dla P. M., który jednak go już nie posiada i jak zeznał nie pamięta jego treści.
W związku z powyższym, korzystając z uprawnienia wynikającego z przepisu art. 23 par. 1 Ordynacji podatkowej, Inspektor Kontroli Skarbowej dokonał oszacowania wartości świadczonych porad prawnych za okres 1994-1996. Ze względu na powtarzalność zeznań świadków do wyliczenia kwoty przychodów, Inspektor zastosował w przedmiotowej sprawie metodę proporcjonalności dla całej grupy osób z podziałem na poszczególne lata, przyjmując jako metodę wyliczenia algorytm: 85 (ilość osób, którym udzielono porad w okresie od 1994-1996) x średnia kwota wpłaty za poradę w danym roku x % udział porad udzielonych w danym roku w poradach ogółem.
Z uwagi na specyficzny charakter określenia nieujawnionego przychodu (obrotu) w latach 1994, 1995 i 1996 i braku możliwości przyporządkowania go do poszczególnych miesięcy Inspektor przyjął jako moment powstania obowiązku podatkowego miesiąc grudzień 1994r., grudzień 1995r. i sierpień 1996r.
Dla określenia obrotu za ww. miesiące przyjęto oszacowaną wg ww. algorytmu wartość sprzedaży w wysokości:
za miesiąc grudzień 1994r. - [...] zł, z czego [...] zł stanowi obrót, natomiast wartość należnego podatku wg 22% stawki wynosi [...] zł,
za miesiąc grudzień 1995r. - [...] zł z czego [...] zł stanowi obrót, natomiast wartość należnego podatku wg 22% stawki wynosi [...] zł,
za miesiąc sierpień 1996r. - [...] zł z czego [...] zł stanowi obrót, natomiast wartość należnego podatku wg 22% stawki wynosi [...] zł.
Od powyższych decyzji zostały wniesione odwołania z dnia 14 czerwca 1999r., w których zarzucono organowi skarbowemu, że przychody z tytułu udzielanych porad prawnych stanowiły przychód Agencji Konsultingowej "F.", albowiem świadczone były w ramach Agencji, o czym miałyby świadczyć miejsce ich wykonywania, a także zapisy podatkowej księgi przychodów i rozchodów Agencji "F." przedłożonej w toku postępowania odwoławczego. W odwołaniach zakwestionowano także zastosowaną metodę szacowania obrotu.
Postanowieniami z dnia [...] czerwca 2002r. Izba Skarbowa zawiesiła postępowania odwoławcze z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a więc zakończenia postępowania karnego toczącego się przeciwko J. S.
Postanowieniami z dnia [...] listopada 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej podjął zawieszone postępowania odwoławcze z uwagi na uprawomocnienie się wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2003r. sygn. akt [...] uniewinniającego J. S. od zarzucanego czynu.
Dyrektor Izby Skarbowej po analizie akt sprawy oraz zarzutów odwołań, decyzjami z dnia 10 lutego 2005 r. o numerach: [...],[...],[...] uchylił decyzje organu pierwszej instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 1994r., grudzień 1995r. i sierpień 1996r. i w tym zakresie postępowanie umorzył, w pozostałej części decyzje utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podatnik w swoich zeznaniach podatkowych nie wykazał przychodów pochodzących z zatrudnienia w Agencji "F." bądź jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej, w ramach której udzielał porad w imieniu tej Firmy. Nie potwierdziły tego również zeznania właścicielki Agencji - W. S., przesłuchanej w charakterze strony w dniu [...].10.1998r., bowiem przesłuchana nie pamiętała co stanowiło jej przychody w latach 1994-1995. Dopiero w piśmie z dnia [...].08.1999r. W. S. oświadczyła, że przychody uzyskiwane z tytułu porad prawnych (udzielanych przez J. S. w oparciu o umowę zlecenia) były w całości księgowane i rozliczane jako jej przychody. Umowa zlecenia na świadczenie porad prawnych datowana jest dopiero na dzień [...].09.1996r., a zatem wnioskować należy, że przychody, o których mowa w tym oświadczeniu nie dotyczą kontrolowanego okresu. Z analizy materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania kontrolnego nie można było dokonać weryfikacji zapisów dokonanych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów Firmy "F.", z uwagi na fakt, nieokazania ksiąg przez W. S. Na okoliczność braku tych ksiąg ww. zeznała, że przekazała księgi J. S. celem przedłożenia ich w Prokuraturze Rejonowej, co zostało potwierdzone pismem z dnia [...].02. 1998r.
Z kolei w piśmie z dnia [...].08.1998r. podatnik poinformował W. S., że cała dokumentacja jej Firmy została zabezpieczona przez Policję w trakcie jego zatrzymania w dniu [...].02.1998r.
Pismem z dnia [...].09.1998r., Prokurator poinformował, że w toku prowadzonego śledztwa nie wypożyczał żadnych dokumentów tej Firmy. Dokumentacja ta nie była również zabezpieczana przez wykonujących w sprawie czynności funkcjonariuszy Komendy Rejonowej Policji.
Prokuratura przedłożyła dokumentację potwierdzającą odebranie z Policji przedmiotów, które zabezpieczyła w czasie zatrzymania J. S. (kwit depozytowy nr [...] z dnia [...].02.1998r. oraz zeznania z przesłuchań świadków - funkcjonariuszy Policji).
Organ odwoławczy uznał, że wyjaśnienia składane w sprawie przez J. S. oraz W. S. są niezgodne ze stanem faktycznym, a przedłożona podatkowa księga przychodów i rozchodów Firmy "F." za rok 1995 w tych okolicznościach nie może stanowić dowodu w sprawie.
W ocenie organu odwoławczego zeznania świadków nie potwierdziły, że porady były udzielane w lokalu Agencji "F.". Większość świadków zeznała, iż osoba, która udzielała im porad przedstawiała się tylko z imienia i nazwiska. Fakt, iż niektóre osoby kojarzyły szyld z Firmą "F." nie wskazuje na to, że to przedstawiciel tej firmy udzielał im porad.
W ocenie wiarygodności zebranych dowodów w niniejszym postępowaniu podatkowym decydujące znaczenie miały zeznania świadków, identyfikacja zeznań podatkowych w zakresie podatku dochodowego oraz materiały z kontroli przeprowadzonej w Agencji "F.". Natomiast dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu podatkowym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi podatkowemu z urzędu.
W przedmiotowej sprawie ustalono, iż należności z tytułu świadczenia omawianych porad prawnych stanowiły przychody podatnika podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W sytuacji braku danych niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania tj. danych do ustalenia rzeczywistej wielkości sprzedaży organ pierwszej instancji obowiązany był do zastosowania szacowania, w myśl art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej.
Wybór metody szacowania determinowany był materiałem, jakim dysponował organ skarbowy, jak również charakterem czynności wykonywanych przez podatnika.
Wobec braku ewidencji, dokumentów źródłowych oraz innych dowodów mających wpływ na odtworzenie przebiegu zdarzeń i działań gospodarczych związanych ze świadczeniem usług zastosowana metoda szacowania jest racjonalna i prawidłowa.
Szacunkowe ustalanie podstawy opodatkowania ściśle ze stanem rzeczywistym nie jest możliwe, bowiem jest to sposób zbliżony do odtworzenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Przy szacowaniu wymagającym przesłuchania świadków, których krąg jest szeroki, dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu wyłącznie z losowo dobranej reprezentatywnej grupy.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zastosowana metoda nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia logiki i doświadczenia życiowego, a przyjęte dane znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Na decyzje ostateczne Dyrektora Izby Skarbowej zostały złożone skargi z dnia [...] marca 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący zarzucił przedmiotowym decyzjom naruszenie prawa, a w szczególności przepisów art. 180, 181, 187 oraz art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez tendencyjne zebranie i ocenienie materiału dowodowego, bowiem organy orzekające w sprawie:
1. odmówiły dopuszczenie dowodu z akt sprawy karnej, w którym znajdują się kluczowe dowody świadczone o bezzasadności decyzji organów fiskalnych, między innymi faktura wystawiona przez Agencję Konsultingową "F.",
2. zakwestionowały wiarygodność dokumentu urzędowego w postaci książki przychodów i rozchodów opieczętowanej pieczęciami Urzędu Skarbowego, która była przedmiotem wcześniejszych kontroli urzędów skarbowych i jej wiarygodność nie budziła żadnej wątpliwości,
3. zakwestionowały wbrew oczywistym faktom, tytuł adwokata skarżącego i prawo do zachowania tajemnicy zawodowej,
4. oparły się w swoich twierdzeniach na fundamentalnym dowodzie w postaci spreparowanej przez niewiadomo kogo listy niezidentyfikowanych osób,
5. do wyliczenia / oszacowania / obrotu posłużyły się nowatorską koncepcją "widzimisię" nieznaną prawu podatkowemu.
Zdaniem skarżącego, na życzenie prowadzącego postępowanie przygotowawcze prokuratora, organy podatkowe stworzyły fikcyjną teorię o rzekomych nieopodatkowanych dochodach skarżącego.
Skarżący podtrzymał w całości argumentację podniesioną w toku postępowania podatkowego koncentrującą się na twierdzeniu, że całość zobowiązań podatkowych z tytułu udzielania porad prawnych została wykazana w deklaracjach podatkowych firmy "F." i odprowadzona do budżetu na konto właściwego urzędu skarbowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedziach na skargi z dnia [...] kwietnia 2005r. podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 111 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Kr 525/05, I SA/Kr 526/05, I SA/Kr 527/05 połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić pod sygn. akt I SA/Kr 525/05.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skargi mają uzasadnione podstawy.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ww. ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd po przeprowadzeniu kontroli postępowania podatkowego toczącego się w sprawie przed organami obu instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu powyższe uchybienia spowodowały, że stan faktyczny przyjęty przez organy orzekające w sprawie nie można uznać za prawidłowy i za miarodajny oraz wystarczający do dokonanej przez organy podatkowe oceny, iż skarżący w latach 1994 - 1996 osiągnął obrót wskazanej wysokości z tytułu udzielania porad prawnych dla osób fizycznych, niewykazany do opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela zarzut skarżącego, iż organ pierwszej instancji jak również organ odwoławczy nie włączając do akt sprawy materiału dowodowego zgromadzonego w ramach toczącego się postępowania karnego w stosunku do skarżącego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 2003r. sygn. akt [...], naruszyły przepisy art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Stosownie do art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, a także materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe ( art. 181 Ordynacji podatkowej).
Postanowieniami z dnia [...] czerwca 2002r. Izba Skarbowa zawiesiła postępowania odwoławcze w oparciu o art. 210 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej uznając tym samym, że wynik postępowania karnego będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, czemu dała wyraz w uzasadnieniu przedmiotowych postanowień cyt. " z uwagi na treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), zgodnie, z którym przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, wynik postępowania karnego będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu wykonywania ww. czynności".
W ocenie Sądu, skoro organ odwoławczy dostrzegał konieczność zawieszenia własnego postępowania w sprawie z uwagi na prejudycjalny charakter postępowania karnego, to po jego zakończeniu i wydaniu prawomocnego wyroku - w tym wypadku uniewinniającego skarżącego - jego obowiązkiem było zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karnym i dokonanie jego oceny pod kątem skutków prawnopodatkowych.
Tym bardziej w sytuacji, gdy istota zarzutu, co do nieopodatkowania odpłatnych porad prawnych udzielanych przez skarżącego osobom fizycznym, bazowała na sporządzonym w toku postępowania karnego "wykazie osób, którym udzielono porad prawnych" zawierającym 85 nazwisk.
Przedmiotowy wykaz, jak słusznie zauważył skarżący nie zawiera żadnych pieczęci ani podpisów, co niewątpliwie rodzi wątpliwości, kto tę listę sporządził i na podstawie jakich dokumentów. Skonfrontowanie powyższego wykazu z materiałami źródłowymi zgromadzonymi w aktach postępowania karnego pozwoliłoby zaistniałe wątpliwości usunąć.
Przeprowadzenie dowodu z materiału zgromadzonego w postępowaniu karnym, uzasadnione było także i z tego względu, że skarżący wskazywał, iż znajduje się w nich dowód potwierdzający głoszony przez niego pogląd, iż przychody z tytułu udzielania porad prawnych zostały opodatkowane w firmie "F." (faktura wystawiona przez Agencję Konsultingową "F." na rzecz osoby korzystającej z porad prawnych).
Z tych samych powodów należy uznać za naruszające zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego, postępowanie organu odwoławczego, który zignorował jako dowód przedstawioną przez skarżącego podatkową księgę przychodów i rozchodów firmy "F.". Okoliczność, iż przedmiotowa księga nie została udostępniona organowi skarbowemu we wcześniejszym etapie postępowania, nie uzasadnia błędnego - w ocenie Sądu - poglądu organu odwoławczego wyartykułowanego w zaskarżonych decyzjach, że cyt. "przedłożona podatkowa księga przychodów i rozchodów Firmy "F." W. S. za rok 1995 w tych okolicznościach nie może stanowić dowodu w sprawie".
Aby dojść do prawdy obiektywnej organy podatkowe nie mogą ograniczać zakresu środków dowodowych. Jakiekolwiek ograniczanie środków dowodowych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi zagrożenie dla realizacji zasady prawdy materialnej i może wynikać tylko z przepisów ustawowych ( por. wyrok WSA z dnia 13 sierpnia 2004r., sygn. akt III SA 1482/03, LEX nr 162203 ).
Poszukiwanie stanu faktycznego powinno objąć przy tym wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, zwłaszcza mające znaczenie dla oceny ich wiarygodności.
Organ skarbowy w swoich rozstrzygnięciach do wyliczenia nieujawnionego obrotu przyjął, że skarżący w badanych latach udzielił co najmniej 85 odpłatnych porad prawnych osobom fizycznym. Jednakże według Sądu, organ skarbowy w żaden sposób powyższej okoliczności nie wykazał. W aktach sprawy zgromadzono protokoły przesłuchania 25 osób, z których 23 potwierdziło fakt korzystania z porad prawnych. Zatem na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ skarbowy, znajdującego się w aktach sprawy, można przyjąć za bezsporny jedynie fakt udzielenia 23 porad prawnych przez skarżącego. W tej sytuacji nie do zaakceptowania jest stanowisko organów orzekających w sprawie, przyjmujące, że takich porad udzielono co najmniej 85 bez zebrania w tym zakresie odpowiedniego tzn. pełnego materiału dowodowego.
Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji i zaakceptowane przez organ odwoławczy, rozumowanie ( nie oparte na dostatecznych dowodach), iż skoro 23 świadków potwierdziło fakt korzystania z porad prawnych udzielanych przez skarżącego, to automatycznie należy przyjąć, że skarżący udzielił takich porad również pozostałym 62 osobom jest niedopuszczalne.
W myśl art. 122 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 187 tej ustawy konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę, na organach podatkowych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przy czym organy podatkowe zebrany materiał winny rozpatrzyć wszechstronnie, wnikliwie i w całości.
W kontekście powyższego nie do zaakceptowania jest przyjęta metoda szacowania obrotu, albowiem bazuje ona na założeniu, że w badanych okresach rozliczeniowych skarżący udzielił co najmniej 85 porad prawnych, gdy tymczasem w ocenie Sądu nie zostało to w sposób bezsporny wykazane.
Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone wadliwie z naruszeniem art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W szczególności za uzasadnione Sąd uznał zarzuty skarżącego dotyczące braku przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i wydania rozstrzygnięcia na podstawie dowolnej oceny wybranych dowodów, bez ustalenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zważywszy na powyższe okoliczności postępowanie dowodowe w sprawie wymaga uzupełnienia celu ustalenia prawidłowego i bezspornego stanu faktycznego.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie z uwagi na uiszczenie wpisu sądowego w zawyżonej wysokości, Sąd na zasadzie art. 225 w związku z art. 217 ww. ustawy zarządził zwrot skarżącemu z urzędu różnicy między kosztami pobranymi, a kosztami należnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI