I SA/Gd 758/11

I SA/Gd 758/11 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2011-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Ewa Wojtynowska
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
art. 4 a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
Uzasadnienie
ZASKARŻONĄ DECYZJĄ DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ UTRZYMAŁ W MOCY DECYZJĘ NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO USTALAJĄCĄ A. P. ZOBOWIĄZANIE PODATKOWE W PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN.
W UZASADNIENIU DECYZJI DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ WSKAZAŁ, ŻE POSTANOWIENIEM Z DNIA 16 LIPCA 2010 R. SĄD REJONOWY POTWIERDZIŁ NABYCIE PRAW DO SPADKU, PO ZMARŁEJ 20 KWIETNIA 2010 R. E. P. J., PRZEZ CÓRKI TJ. A. M. P. I J. E. J. KAŻDA PO ½ CZĘŚCI SPADKU. PRZEDMIOTOWE POSTANOWIENIE UPRAWOMOCNIŁO SIĘ DNIA 7 SIERPNIA 2010 R.
JAK WYNIKA Z AKT NINIEJSZEJ SPRAWY, W DNIU 10 LUTEGO 2011 R., DO URZĘDU SKARBOWEGO WPŁYNĘŁO ZEZNANIE PODATKOWE O NABYCIU RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH SD-3 UJAWNIAJĄCE NABYCIE TYTUŁEM DZIEDZICZENIA PRZEDMIOTU SPADKU W POSTACI SPÓŁDZIELCZEGO WŁASNOŚCIOWEGO PRAWA DO LOKALU MIESZKALNEGO POŁOŻONEGO W S. - O ZADEKLAROWANEJ WARTOŚCI 160.000 ZŁ. JEDNOCZEŚNIE WYKAZANA ZOSTAŁA WARTOŚĆ NABYTEGO UDZIAŁU STANOWIĄCEGO ½ CZĘŚCI SPADKU, WYNOSZĄCA 80.000 ZŁ.
DO ZEZNANIA ZAŁĄCZONO M.IN. KSEROKOPIĘ W/W POSTANOWIENIA SĄDU Z 16 LIPCA 2010 R., NIE ZAWIERAJĄCEGO DATY UPRAWOMOCNIENIA SIĘ ORZECZENIA.
W DNIU 16 LUTEGO 2011 R., WRAZ ZE ZGŁOSZENIEM O NABYCIU WŁASNOŚCI LUB RZECZY MAJĄTKOWYCH (SD-Z2), SPADKOBIERCZYNIE, PRZEDŁOŻYŁY KSEROKOPIĘ W/W POSTANOWIENIA, NIE ZAWIERAJĄCEGO ODNOTOWANEJ DATY PRAWOMOCNOŚCI ORAZ PISMO, W KTÓRYM STWIERDZIŁY, IŻ "ZGODNIE Z ZAŁĄCZONYM PRZEZ NAS POSTANOWIENIEM SĄDOWYM SYGN. AKT [...] Z 16 LIPCA 2010 R., PO ZMARŁEJ E. J., POSTANOWIENIE SĄDOWE WEDŁUG NASZYCH DOKUMENTÓW I NASZEJ WIEDZY JEST PRAWOMOCNE Z DNIEM 7 WRZEŚNIA 2010 R.
DECYZJĄ Z DNIA 23 MARCA 2011 R. NACZELNIK URZĘDU SKARBOWEGO USTALIŁ A. P. ZOBOWIĄZANIE PODATKOWE W PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN W KWOCIE 4.309 ZŁ NA PODSTAWIE DANYCH ZAWARTYCH W ZŁOŻONYM ZEZNANIU. DO PODSTAWY OPODATKOWANIA WYMIENIONY ORGAN PODATKOWY PRZYJĄŁ KWOTĘ W WYSOKOŚCI 80.000 ZŁ UZNAJĄC, IŻ ODPOWIADA WARTOŚCI RYNKOWEJ ODZIEDZICZONEGO W SPADKU UDZIAŁU (½) NA DZIEŃ POWSTANIA OBOWIĄZKU PODATKOWEGO. Z UWAGI NA ZALICZENIE NABYWCY (CÓRKI), WZGLĘDEM SPADKODAWCY, DO I GRUPY PODATKOWEJ, PRZY USTALENIU WYSOKOŚCI PODATKU UWZGLĘDNIONA ZOSTAŁA KWOTA WOLNA OD PODATKU (TJ. 9.637 ZŁ) OKREŚLONA W ART. 9 UST. 1 PKT 1 USTAWY Z DNIA 28 LIPCA 1983 R., O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN (TJ. DZ. U Z 2009 R. NR 93, POZ. 768) NADWYŻKA DO OPODATKOWANIA WYNIOSŁA WIĘC 70.363 ZŁ, A PODATEK OBLICZONY ZOSTAŁ NA PODSTAWIE SKALI ZAWARTEJ W ART. 15 UST. 1 PKT 1 USTAWY.
A. P. wniosła odwołanie do decyzji z 23 marca 2011 r., podnosząc, że na jej egzemplarzu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku widnieje tylko jedna data na pieczątce Sądu tj. 7 września 2010 r., i od tej daty liczyła więc 6 miesięcy, który to okres upłynąłby 7 marca 2010 r. Na dowód swoich twierdzeń przedłożyła kserokopię postanowienia.
Podniosła również, że o tym, iż termin upłynął 7 lutego 2010 r., dowiedziała się w Urzędzie Skarbowym.
W postępowaniu odwoławczym, pismem z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt [...] (będącym odpowiedzią na wystąpienie organu podatkowego drugiej instancji z dnia 19 kwietnia 2011 r.) Sąd Rejonowy potwierdził, że "postanowienie z dnia 16 lipca 2010 r., o stwierdzeniu nabycia spadku po E. P. J. uprawomocniło się w dniu 7 sierpnia 2010 roku."
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że przedmiotem opodatkowania, stosownie do zapisu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r., o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r., nr 93, poz. 768) jest nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych znajdujących się, bądź wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem m.in. dziedziczenia.
Zgodnie z treścią art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. W przypadku nabycia w drodze dziedziczenia powstaje on, w myśl regulacji art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, z chwilą przyjęcia spadku. Jeżeli natomiast nabycie to nie zostało zgłoszone do opodatkowania, a następnie zostało stwierdzone pismem obowiązek podatkowy stosownie do brzmienia ust. 4 przywołanego wyżej przepisu, powstaje z chwilą sporządzenia pisma; a jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu z chwila uprawomocnienia się orzeczenia.
NA PODSTAWIE DYSPOZYCJI ART. 4 A UST. 1 PKT 1 USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN DODANEGO USTAWĄ Z DNIA 16 LISTOPADA 2006 R., O ZMIANIE USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN ORAZ USTAWY O PODATKU OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH (DZ. U. NR 222 POZ. 1629) - W OMAWIANEJ SPRAWIE W BRZMIENIU OBOWIĄZUJĄCYM W DNIU POWSTANIA OBOWIĄZKU PODATKOWEGO (TJ. W DNIU 7 SIERPNIA 2010 R.), W ŚWIETLE ART. 2 I ART. 3 USTAWY Z DNIA 10 PAŹDZIERNIKA 2008 R., O ZMIANIE USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN (DZ. U. NR 203, POZ. 1267) - NABYCIE WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH PRZEZ MAŁŻONKA, ZSTĘPNYCH, WSTĘPNYCH, PASIERBA, RODZEŃSTWO, OJCZYMA I MACOCHĘ, ZWALNIA SIĘ OD PODATKU, JEŻELI NABYWCY ZGŁOSILI TEN FAKT WŁAŚCIWEMU NACZELNIKOWI URZĘDU SKARBOWEGO W TERMINIE 6 MIESIĘCY OD DNIA POWSTANIA OBOWIĄZKU PODATKOWEGO, A W PRZYPADKU NABYCIA DRODZE DZIEDZICZENIA W TERMINIE 6 MIESIĘCY OD DNIA UPRAWOMOCNIENIA SIĘ ORZECZENIA SĄDU STWIERDZAJĄCEGO NABYCIE SPADKU.
DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ PODKREŚLIŁ, ŻE USTAWODAWCA W SPOSÓB NIEBUDZĄCY WĄTPLIWOŚCI WYARTYKUŁOWAŁ W TREŚCI WYMIENIONEGO PRZEPISU WARUNKI SKORZYSTANIA ZE ZWOLNIENIA PODATKOWEGO PRZEZ SPADKOBIERCÓW NALEŻĄCYCH DO KRĘGU NAJBLIŻSZEJ RODZINY, UZALEŻNIAJĄC NABYCIE PRAWA DO CAŁKOWITEGO ZWOLNIENIA OD PODATKU WYŁĄCZNIE OD ODPOWIEDNIEGO, KONKRETNIE OKREŚLONEGO ZACHOWANIA, TJ. OD SPEŁNIENIA PRZESŁANKI TERMINOWEGO ZGŁOSZENIA NABYCIA WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH.
NIEDOPEŁNIENIE OBOWIĄZKU ZGŁOSZENIA W WYZNACZONYM USTAWOWO TERMINIE SKUTKUJE - ZGODNIE Z BRZMIENIEM UST. 3 - OPODATKOWANIEM NABYCIA WEDŁUG ZASAD OGÓLNYCH, TJ. WŁAŚCIWYCH DLA NABYWCÓW ZALICZONYCH DO I GRUPY PODATKOWEJ, Z UWZGLĘDNIENIEM STAWEK PODATKOWYCH WŁAŚCIWYCH DLA TEJ GRUPY NABYWCÓW WSKAZANYCH W TREŚCI ART. 15 UST. 15 UST. 1 PKT 1 KWOTY WOLNEJ OD PODATKU, OKREŚLONEJ W ART. 9 UST. 1 PKT 1 USTAWY.
DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ ANALIZUJĄC ZGROMADZONY W ROZPATRYWANEJ SPRAWIE MATERIAŁ DOWODOWY W ŚWIETLE POWYŻSZYCH ROZWAŻAŃ ZAUWAŻYŁ, IŻ BEZSPORNYM JEST, ŻE NABYCIE SPADKU PRZEZ SPADKOBIERCÓW ZMARŁEJ E. J. NASTĄPIŁO W DNIU JEJ ŚMIERCI TJ. W DNIU 20 KWIETNIA 2010 R. UPRAWOMOCNIENIE SIĘ POSTANOWIENIA SĄDU STWIERDZAJĄCEGO NABYCIE SPADKU NASTĄPIŁO W DNIU 7 SIERPNIA 2010 R. W WYMIENIONEJ DACIE, W MYŚL REGULACJI ART. 4A USTAWY, ROZPOCZĄŁ SWÓJ BIEG 6-CIO MIESIĘCZNY TERMIN NA DOKONANIE PRZEZ SPADKOBIERCĘ ZGŁOSZENIA FAKTU NABYCIA WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH TYTUŁEM SPADKU, WARUNKUJĄCEGO UZYSKANIE ZWOLNIENIA Z PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN.
Z AKT SPRAWY WYNIKA, ŻE WSKAZANY 6 MIESIĘCZNY TERMIN, USTALONY ZGODNIE Z ZASADAMI OBLICZANIA TERMINÓW, ZAWARTYMI W TREŚCI ART. 12 § 3 I § 5 ORDYNACJI PODATKOWEJ (DZ. U. Z 2005 R. NR 8, POZ. 60 Z PÓŹN. ZM.), PRZEWIDZIANY DO ZŁOŻENIA ZGŁOSZENIA O NABYCIU WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH W CELU UZYSKANIA ZWOLNIENIA Z PODATKU, UPŁYNĄŁ BEZSKUTECZNIE W DNIU 7 LUTEGO 2011 R., SKORO A. P. ZŁOŻYŁA W SIEDZIBIE URZĘDU SKARBOWEGO ZEZNANIE PODATKOWE (NA DRUKU SD-3) DOPIERO W DNIU 10 LUTEGO 2011 R.
W KONTEKŚCIE POWYŻSZEGO DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ STWIERDZIŁ, IŻ ARGUMENT PRZEDSTAWIONY PRZEZ STRONĘ W ODWOŁANIU Z DNIA 29 MARCA 2011 R., KONCENTRUJĄCY SIĘ WOKÓŁ WYKAZANIA ZAISTNIENIA NIEZALEŻNEJ PRZESZKODY - WYNIKAJĄCEJ BOWIEM Z NIEDOPATRZENIA SĄDU - UNIEMOŻLIWIAJĄCY DOTRZYMANIE WARUNKÓW ZWOLNIENIA OD PODATKU, TJ. ZGŁOSZENIA NABYCIA SPADKU NACZELNIKOWI WŁAŚCIWEGO URZĘDU SKARBOWEGO W USTAWOWYM TERMINIE, POZOSTAJĄ BEZ ZNACZENIA DLA ROZSTRZYGNIĘCIA NINIEJSZEJ SPRAWY. BRAK JEST BOWIEM PODSTAW PRAWNYCH UMOŻLIWIAJĄCYCH UWZGLĘDNIENIE TAKIEGO STANOWISKA.
REGULACJA INSTYTUCJI ZWOLNIENIA Z PODATKU OD SPADKU I DAROWIZN WSKAZUJE JEDNOZNACZNIE, NIE POZOSTAWIAJĄC W TYM WZGLĘDZIE WĄTPLIWOŚCI, IŻ TERMIN DO ZGŁOSZENIA FAKTU NABYCIA ROZPOCZYNA SWÓJ BIEG, NIEJAKO AUTOMATYCZNIE, W MOMENCIE ZAISTNIENIA KONKRETNIE WSKAZANYCH PRZEZ USTAWODAWCĘ ZDARZEŃ. LITERALNE BRZMIENIE OMÓWIONEGO POWYŻSZEJ PRZEPISU NIE NASTRĘCZA ŻADNYCH TRUDNOŚCI INTERPRETACYJNYCH, BOWIEM USTAWODAWCA PRECYZYJNIE UNORMOWAŁ MOMENT ROZPOCZĘCIA BIEGU W/W TERMINU, KTÓRY JEST ŚCIŚLE ZWIĄZANY Z POWSTANIEM OBOWIĄZKU PODATKOWEGO. KONSTRUKCJA INSTYTUCJI ZWOLNIENIA NIE DOPUSZCZA ANI MOŻLIWOŚCI WSTRZYMANIA ROZPOCZĘCIA BIEGU W/W TERMINU, ANI TEŻ JEGO ZAWIESZENIA, TO JEGO URUCHOMIENIE (W OMAWIANEJ SPRAWIE OD DNIA UPRAWOMOCNIENIA SIĘ POSTANOWIENIA SĄDU) NASTĘPUJE BEZ WZGLĘDU NA ZAISTNIAŁE OKOLICZNOŚCI FAKTYCZNE, ZATEM NIEZALEŻNIE OD WSZELKICH INDYWIDUALNYCH PRZESZKÓD, TAKŻE TYCH, KTÓRE W SPOSÓB OBIEKTYWNY UTRUDNIAJĄ BĄDŹ NAWET UNIEMOŻLIWIAJĄ STRONIE DOTRZYMANIE TERMINU. WNIOSEK W TYM ZAKRESIE JEST NADTO WYNIKIEM UZNANIA TERMINU OKREŚLONEGO W ART. 4 A UST. 1 PKT 1 ZA TERMIN PRAWA MATERIALNEGO - NA CO WSKAZUJE WIELOKROTNIE DOKONYWANA WYKŁADNIA NINIEJSZEGO UREGULOWANIA, PRZEZ SĄDY ADMINISTRACYJNE.
SKUTKIEM, JAKI WYWOŁUJE OKOLICZNOŚĆ NIEDOCHOWANIA W/W WARUNKU W SFERZE MATERIALNOPRAWNEJ, JEST SANKCJA W POSTACI NIEMOŻNOŚCI SKORZYSTANIA ZE ZWOLNIENIA PODATKOWEGO, ZWIĄZANA Z DEFINITYWNĄ UTRATĄ PRZEZ PODATNIKA WYMIENIONEGO PRAWA, NIEZALEŻNIE OD PRZYCZYNY UCHYBIENIA. PO BEZSKUTECZNYM UPŁYWIE TERMINU OKREŚLONEGO W ART. 4 A UST. 1 PKT 1 USTAWY PODATNIK NIE MOŻE SKUTECZNIE DOMAGAĆ SIĘ UKSZTAŁTOWANIA STOSUNKU PRAWNEGO, W KTÓRYM NABĘDZIE PRAWO DO ZWOLNIENIA.
W ŚWIETLE POWYŻSZYCH ROZWAŻAŃ STANOWISKO SKŁADAJĄCEJ ODWOŁANIE, IŻ TERMIN OKREŚLONY W ART. 4A USTAWY POWINIEN BYĆ LICZONY Z UWZGLĘDNIENIEM DATY WIDNIEJĄCEJ NA PIECZĄTCE ZAMIESZCZONEJ NA PRZEDŁOŻONYM PRZEZ STRONĘ EGZEMPLARZU POSTANOWIENIA SĄDU REJONOWEGO Z DNIA 16 LIPCA 2010 R. POMIMO, IŻ NIE JEST TO FAKTYCZNA DATA UPRAWOMOCNIENIA, JEST NIE DO PRZYJĘCIA, BOWIEM NIE ZNAJDUJE UZASADNIENIA W OBOWIĄZUJĄCYM STANIE PRAWNYM. W TYM KONTEKŚCIE BRAK JEST PODSTAW, ABY ŁĄCZYĆ MOMENT ROZPOCZĘCIA BIEGU TERMINU DO ZGŁOSZENIA NABYCIA SPADKU Z DATĄ PRZYSTAWIENIA ODCISKU PIECZĘCI Z KLAUZULĄ "NINIEJSZE ORZECZENIE JEST PRAWOMOCNE", TYLKO ZE WZGLĘDU NA NIEDOPATRZENIE SĄDU, KTÓRY NA EGZEMPLARZU POSTANOWIENIA PRZEZNACZONYM DLA SPADKOBIERCÓW NIE UMIEŚCIŁ DATY PRAWOMOCNOŚCI. ZATEM KWESTIA, CZY W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE UCHYBIENIE RZECZYWIŚCIE BYŁO WYNIKIEM ZAISTNIENIA OKOLICZNOŚCI, NA KTÓRE STRONA ME MIAŁA WPŁYWU, A WIĘC NASTĄPIŁO NIE Z JEJ WINY, NIE MOŻE WPŁYNĄĆ NA ODZYSKANIE UTRACONEGO PRAWA DO ZWOLNIENIA OD PODATKU.
SKARGĘ NA POWYŻSZĄ DECYZJĘ DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ WNIOSŁA A. P., PODNOSZĄC, ŻE JEST ONA NIEZGODNA Z PRAWEM.
W UZASADNIENIU SKARGI A. P. PODNIOSŁA, ŻE "NA ROZPRAWIE, KTÓRA ODBYŁA SIĘ DNIA 16 LIPCA 2010 R., ZOSTAŁAM POINFORMOWANA PRZEZ SĘDZIEGO, ŻE OTRZYMAM LISTOWNIE POSTANOWIENIE SĄDOWE Z TEJ ROZPRAWY I W CIĄGU 6 MIESIĘCY OD DNIA UPRAWOMOCNIENIA SIĘ POSTANOWIENIA MUSZĘ ZŁOŻYĆ ZEZNANIE MAJĄTKOWE". PODKREŚLIŁA, ŻE W DNIU 9 LUTEGO 2011 R., UDAŁA SIĘ DO URZĘDU SKARBOWEGO, ŻEBY ZŁOŻYĆ ZEZNANIE. URZĘDNIK POINFORMOWAŁ, ŻE TERMIN ZŁOŻENIA MINĄŁ 2 DNI TEMU. NA DOWÓD TEGO POKAZAŁ POSTANOWIENIE JAKIE OTRZYMAŁ URZĄD. NA TYM POSTANOWIENIU OBOK PIECZĄTKI Z DATĄ 7 WRZEŚNIA 2010 R., WIDNIAŁA DOPISANA DATA 7 SIERPNIA 2010 R., KTÓREJ NA JEJ POSTANOWIENIU NIE MA. NASTĘPNEGO DNIA TJ. 10 LUTEGO 2011 R., ZŁOŻYŁA ZEZNANIE SD-3. NASTĘPNIE 16 LUTEGO 2011 R. ZŁOŻYŁA ZEZNANIE SD-Z2 WRAZ Z INFORMACJĄ DLACZEGO JE SKŁADA ORAZ KSEROKOPIĘ POSTANOWIENIA SĄDOWEGO JAKIE JEST W JEJ POSIADANIU.
W KONTEKŚCIE TYCH OKOLICZNOŚCI PODATNICZKA ZAKWESTIONOWAŁA ROZSTRZYGNIECIE DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ UTRZYMUJĄCE W MOCY DECYZJĘ ORGANU PODATKOWEGO PIERWSZEJ INSTANCJI, UZNAJĄC JE ZA KRZYWDZĄCE. ARGUMENTOWAŁA BOWIEM, ŻE "NO MOIM POSTANOWIENIU SĄDOWYM WIDNIEJE TYLKO JEDNA DATA NA PIECZĄTCE SĄDU 7 WRZEŚNIA 2010 R., I TO DO TEJ DATY JAKO UPRAWOMOCNIENIA SIĘ ODNOSIŁAM (CZYLI 6 MIESIĘCY MINĘŁOBY 6 MARCA 2011 R., A NIE JAK TWIERDZI URZĄD 7 LUTEGO 2011 R."
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:
NA WSTĘPIE ROZWAŻAŃ NALEŻY WSKAZAĆ, ŻE ZGODNIE Z ART. 1 § 1 I 2 USTAWY Z DNIA 25 LIPCA 2002 R. - PRAWO O USTROJU SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH (DZ. U. NR 153, POZ. 1269 ZE ZM.), SĄDY ADMINISTRACYJNE SPRAWUJĄ WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI PRZEZ KONTROLĘ DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, PRZY CZYM KONTROLA TA SPRAWOWANA JEST POD WZGLĘDEM ZGODNOŚCI Z PRAWEM.
Z KOLEI PRZEPIS ART. 3 § 2 PKT 1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153, POZ. 1270 ZE ZM.), - ZWANEJ W DALSZEJ CZĘŚCI "P.P.S.A." - STANOWI, ŻE KONTROLA DZIAŁALNOŚCI ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ PRZEZ SĄDY ADMINISTRACYJNE OBEJMUJE ORZEKANIE W SPRAWACH SKARG NA DECYZJE ADMINISTRACYJNE.
W WYNIKU TAKIEJ KONTROLI DECYZJA MOŻE ZOSTAĆ UCHYLONA W RAZIE STWIERDZENIA, ŻE NARUSZONO PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO W STOPNIU MAJĄCYM WPŁYW NA WYNIK SPRAWY LUB DOSZŁO DO TAKIEGO NARUSZENIA PRZEPISÓW PRAWA PROCESOWEGO, KTÓRE MOGŁOBY W ISTOTNY SPOSÓB WPŁYNĄĆ NA WYNIK SPRAWY, EWENTUALNIE W RAZIE WYSTĄPIENIA OKOLICZNOŚCI MOGĄCYCH BYĆ PODSTAWĄ WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA (ART. 145 § 1 PKT 1 LIT. A), H) I E) P.P.S.A.).
Z PRZEPISU ART. 134 § 1 P.P.S.A. WYNIKA Z KOLEI, ŻE SĄD ROZSTRZYGA W GRANICACH DANEJ SPRAWY NIE BĘDĄC JEDNAK ZWIĄZANY ZARZUTAMI I WNIOSKAMI SKARGI ORAZ POWOŁANĄ PODSTAWĄ PRAWNĄ.
WYKŁADNIA POWOŁANEGO WYŻEJ PRZEPISU WSKAZUJE, ŻE SĄD MA PRAWO ALE I OBOWIĄZEK DOKONANIA OCENY ZGODNOŚCI Z PRAWEM ZASKARŻONEGO AKTU ADMINISTRACYJNEGO, NAWET WÓWCZAS, GDY DANY ZARZUT NIE ZOSTAŁ W SKARDZE PODNIESIONY.
OCENIAJĄC ZASKARŻONĄ DECYZJĘ ORGANU ODWOŁAWCZEGO Z PUNKTU WIDZENIA WSKAZANYCH POWYŻEJ KRYTERIÓW STWIERDZIĆ NALEŻY, ŻE ZOSTAŁA ONA WYDANA BEZ NARUSZENIA PRAWA.
W USTALONYM BEZSPORNIE STANIE FAKTYCZNYM, KWESTIĄ WYMAGAJĄCĄ ROZSTRZYGNIĘCIA JEST CZY A. P. MOŻE SKUTECZNIE DOMAGAĆ SIĘ PRAWA DZIEDZICZENIA SPADKU PO MATCE NA PODSTAWIE ART. 4A UST. 1 PKT 1 USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN W BRZMIENIU OBOWIĄZUJĄCYM W DNIU POWSTANIA OBOWIĄZKU PODATKOWEGO.
OBOWIĄZEK PODATKOWY, ZGODNIE Z ART. 6 UST. 1 PKT 1 WW. USTAWY POWSTAJE Z CHWILĄ PRZYJĘCIA SPADKU.
W ART. 6 UST. 4 USTAWY WSKAZANO ZAŚ, ŻE JEŻELI NABYCIE NIEZGŁOSZONE DO OPODATKOWANIA, STWIERDZONO NASTĘPNIE PISMEM, OBOWIĄZEK PODATKOWY POWSTAJE Z CHWILĄ SPORZĄDZENIA PISMA; JEŻELI PISMEM TAKIM JEST ORZECZENIE SĄDU, OBOWIĄZEK PODATKOWY POWSTAJE Z CHWILĄ UPRAWOMOCNIENIA SIĘ ORZECZENIA.
ZATEM, SPADKOBIERCA, KTÓRY NABYŁ PRAWO DO SPADKU, STWIERDZONE PRAWOMOCNYM POSTANOWIENIEM SĄDU, ZOBOWIĄZANY JEST NA PODSTAWIE ART. 5 I ART. 6 UST. 1 USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN DO UISZCZENIA PODATKU OD SPADKU, (POR. WYROK NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z DNIA 12 LUTEGO 2008 R. II FSK 1673/06).
WSKAZANA WYŻEJ USTAWA PRZEWIDZIAŁA JEDNAKŻE W ART. 4 I ART. 4A ZWOLNIENIA OD PODATKU.
ZGODNIE Z ART. 4A PKT 1, KTÓRY MÓGŁBY MIEĆ ZASTOSOWANIE W ROZPOZNAWANEJ SPRAWIE ZWALNIA SIĘ OD PODATKU NABYCIE WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH PRZEZ MAŁŻONKA, ZSTĘPNYCH, WSTĘPNYCH, PASIERBA, RODZEŃSTWO, OJCZYMA I MACOCHĘ, JEŻELI ZGŁOSZĄ NABYCIE WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH WŁAŚCIWEMU NACZELNIKOWI URZĘDU SKARBOWEGO W TERMINIE 6 MIESIĘCY OD DNIA POWSTANIA OBOWIĄZKU PODATKOWEGO POWSTAŁEGO NA PODSTAWIE ART. 6 UST. 1 PKT 2-8 I UST. 2, A W PRZYPADKU NABYCIA W DRODZE DZIEDZICZENIA W TERMINIE 6 MIESIĘCY OD DNIA UPRAWOMOCNIENIA SIĘ ORZECZENIA SĄDU STWIERDZAJĄCEGO NABYCIE SPADKU.
ZWOLNIENIE OD PODATKU, O KTÓRYM MOWA W ART. 4A USTAWY MA CHARAKTER WARUNKOWY I ZALEŻY WYŁĄCZNIE OD ODPOWIEDNIEGO ZACHOWANIA SIĘ SPADKOBIERCY. W PRZYPADKU, GDY NABYCIE SPADKU NASTĘPUJE W DRODZE SPADKOBRANIA, SPADKOBIERCA, BY SKORZYSTAĆ Z OWEGO CAŁKOWITEGO ZWOLNIENIA OD OPODATKOWANIA NABYCIA WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH, MA BEZWARUNKOWY OBOWIĄZEK ZGŁOSZENIA TEGO FAKTU WŁAŚCIWEMU NACZELNIKOWI URZĘDU SKARBOWEGO, W TERMINIE 6 MIESIĘCY OD DNIA UPRAWOMOCNIENIA SIĘ ORZECZENIA SĄDU, STWIERDZAJĄCEGO NABYCIE SPADKU NA DRUKU OKREŚLONYM PRZEZ ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW Z DNIA 18 GRUDNIA 2006 R., W SPRAWIE WZORU ZGŁOSZENIA O NABYCIU WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH - DZ. U. NR 243, POZ. 1762). NIEDOTRZYMANIE TERMINU WSKAZANEGO W ART. 4A SKUTKUJE UTRATĄ PRZEZ DANEGO PODATNIKA PRAWA DO ZWOLNIENIA, A WSKAZANY TERMIN NIE MOŻE BYĆ PRZYWRÓCONY, JAKO TERMIN PRAWA MATERIALNEGO, A NIE PROCESOWEGO (POR. M.IN. WYROK WSA WE WROCŁAWIU Z 17 MARCA 2009 R., SYGN. L SA/WR 1024/08, WYROK WSA W GDAŃSKU Z 12 MARCA 2009 R., SYGN. L SA/GD 897/08).
ZWOLNIENIE UREGULOWANE W ART. 4A UST. 1 PKT 1 USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN MA CHARAKTER PRZYWILEJU PODATKOWEGO (FINANSOWEGO), KTÓREGO UZYSKANIE JEST MOŻLIWE NA RÓWNYCH ZASADACH DLA WSZYSTKICH PODATNIKÓW, ALE PO SPEŁNIENIU ŚCIŚLE OKREŚLONYCH KRYTERIÓW FORMALNYCH. RZECZĄ SAMYCH PODATNIKÓW JEST WOBEC TEGO DOCHOWANIE NALEŻYTEJ STARANNOŚCI W CELU UZYSKANIA KORZYŚCI PODATKOWEJ.
WPRAWDZIE PRZEPISY ORDYNACJI PODATKOWEJ PRZEWIDUJĄ INSTYTUCJĘ PRZYWRÓCENIA TERMINU, ALE WYRAŹNIE ZAWĘŻAJĄ JEJ STOSOWANIE DO TERMINÓW O CHARAKTERZE PROCESOWYM (ART. 162 § 4 ORDYNACJI PODATKOWEJ). BRAK JEST DEFINICJI LEGALNEJ TERMINU PROCESOWEGO, LECZ NALEŻY PRZYJĄĆ, ŻE JEST TO TAKI TERMIN, W KTÓRYM MOŻE NASTĄPIĆ UKSZTAŁTOWANIE PRAW LUB OBOWIĄZKÓW JEDNOSTKI W RAMACH PODATKOWOPRAWNEGO STOSUNKU MATERIALNEGO (TAK: B. GRUSZCZYŃSKI (W:) S. BABIARZ, B. DAUTER, B. GRUSZCZYŃSKI, R. HAUSER, A. KABAT, M. NIEZGÓDKA-MEDEK, ORDYNACJA PODATKOWA. KOMENTARZ, WARSZAWA 2005, S. 478; B. ADAMIAK, J. BORKOWSKI: KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO. KOMENTARZ, WARSZAWA 1996, S. 287).
MIMO, ŻE ZGŁOSZENIE JEST OBOWIĄZKIEM O CHARAKTERZE PORZĄDKOWYM, KTÓRY MIAŁ SKŁANIAĆ NABYWCÓW DO PORZĄDKOWANIA STANU PRAWNEGO NABYWANEGO MIENIA W DRODZE SPADKU, TO JEDNAK TERMIN TEN NIE MOŻE BYĆ UZNANY ZA PROCESOWY. JEST TO BOWIEM TERMIN PRAWA MATERIALNEGO. W KONSEKWENCJI NIE JEST MOŻLIWE PRZYWRÓCENIE, NA PODSTAWIE PRZEPISÓW ORDYNACJI PODATKOWEJ, TERMINU DO ZŁOŻENIA ZGŁOSZENIA SD-Z2 PO UPŁYWIE SZEŚCIOMIESIĘCZNEGO TERMINU OD UPRAWOMOCNIENIA SIĘ POSTANOWIENIA SĄDU O STWIERDZENIU NABYCIA SPADKU, NIEZALEŻNIE OD PRZYCZYN ZWIĄZANYCH Z JEGO NIEDOTRZYMANIEM PRZEZ STRONĘ (POR. WYROK WSA W SZCZECINIE Z DNIA 29 LIPCA 2009 R. SYGN. AKT L SA/SZ 342/09, LEX NR 512631).
NALEŻY TEŻ WSKAZAĆ, ŻE PRZYWRÓCENIE TERMINU PRAWA MATERIALNEGO JEST DOPUSZCZALNE TYLKO WÓWCZAS, JEŻELI TAKĄ MOŻLIWOŚĆ PRZEWIDUJE PRZEPIS USTAWOWY OKREŚLAJĄCY DANY TERMIN. NIE ULEGA WĄTPLIWOŚCI, ŻE USTAWA O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN NIE PRZEWIDUJE TAKIEJ MOŻLIWOŚCI DLA TERMINU OKREŚLONEGO W ART. 4A UST. 1 PKT 1.
REASUMUJĄC TĘ CZĘŚĆ ROZWAŻAŃ NALEŻY PRZYZNAĆ RACJĘ ORGANOM PODATKOWYM, ŻE NIEDOTRZYMANIE TERMINU WSKAZANEGO W ART. 4A USTAWY O PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN SKUTKUJE UTRATĄ PRZEZ DANEGO PODATNIKA PRAWA DO ZWOLNIENIA, A WSKAZANY MIESIĘCZNY TERMIN NIE MOŻE BYĆ PRZYWRÓCONY, JAKO TERMIN PRAWA MATERIALNEGO, A NIE PROCESOWEGO (POR. M.IN. WYROK WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WE WROCŁAWIU Z DNIA 17 MARCA 2009 R., SYGN. AKT I SA/WR 1024/08, LEX NR 493569; WYROK WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU Z DNIA 12 MARCA 2009 R., SYGN. AKT I SA/GD 897/08, LEX NR 493565).
W NINIEJSZEJ SPRAWIE POSTANOWIENIE SĄDU REJONOWEGO Z DNIA 16 LIPCA 2010 R., STWIERDZAJĄCE NABYCIE SPADKU PO E. P. J., UPRAWOMOCNIŁO SIĘ Z DNIEM 7 SIERPNIA 2010 R. OD TEGO MOMENTU DLA WSZYSTKICH SPADKOBIERCÓW ZACZĄŁ BIEG NIEPRZYWRACALNY USTAWOWY SZEŚCIOMIESIĘCZNY TERMIN DO DOKONANIA ODPOWIEDNIEGO ZGŁOSZENIA, SKUTKUJĄCEGO UZYSKANIEM ZWOLNIENIA OD PODATKU.
PRAWIDŁOWO PRZY TYM WSKAZANO W ZASKARŻONEJ DECYZJI, ŻE SPADKOBIERCA, KTÓRY NABYŁ PRAWO DO SPADKU STWIERDZONE PRAWOMOCNYM POSTANOWIENIEM SĄDU, JEST ZOBOWIĄZANY DO UISZCZENIA PODATKU OD SPADKÓW I DAROWIZN. OBOWIĄZEK W TEJ MIERZE POWSTAJE Z CHWILĄ PRZYJĘCIA SPADKU PRZY NABYCIU W DRODZE DZIEDZICZENIA.
MAJĄC NA UWADZE POWYŻSZE WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY, UZNAJĄC, IŻ ZASKARŻONA DECYZJA NIE NARUSZA PRAWA W SPOSÓB SKUTKUJĄCY JEJ UCHYLENIEM, NA MOCY ART. 151 P.P.S.A., ODDALIŁ SKARGĘ.