I SA/KR 51/25

I SA/Kr 51/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dąbek
Waldemar Michaldo
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną interpretację w zakresie objętym skargą
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 par. 1 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 361
art/ 7, art. 19a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Specjalista Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. S.A. w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 listopada 2024 r., nr 0112-KDIL1-1.4012.590.2024.1.HW w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla interpretację indywidualną w zaskarżonym zakresie; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Wnioskodawca) zwróciła się z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego oraz sposobu udokumentowania świadczonej usługi w związku z wygaśnięciem przysługującego Spółce ograniczonego prawa rzeczowego.
Spółka przedstawiła stan faktyczny/zdarzenie przyszłe:
We wniosku Spółka wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. poboru, uzdatniania i dostarczania wody, odprowadzania i oczyszczania ścieków, wykonywania instalacji wodno-kanalizacyjnych, robót związanych z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych. Jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 757, ze zm.).
Przez szereg lat, na potrzeby i w związku z ww. działalnością Wnioskodawcy, na rzecz jego bądź jego poprzedników prawnych, ustanawiane były - na wybranych nieruchomościach należących do osób/podmiotów trzecich - ograniczone prawa rzeczowe, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1061 ze zm.). W szczególności chodzi tutaj o użytkowanie (art. 252 i nast. Kodeksu cywilnego) i służebność przesyłu (art. 305[1] i nast. Kodeksu cywilnego).
Jednakże obecnie i w przyszłości zdarzają się/zdarzać się będą (nadal) przypadki, w których na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz decyzji administracyjnej dochodzi/dojdzie do wygaśnięcia przysługującego Spółce ograniczonego prawa rzeczowego względem danej nieruchomości w zamian za odszkodowanie. Częstokroć podstawę prawną stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 311 ze zm., dalej: ustawa o inwestycjach w zakresie dróg publicznych) bądź przepisy innych ustaw.
Chronologia zdarzeń w ramach powyższych przypadków przedstawia się następująco:
1) wszczęcie przez właściwy organ administracyjny (z urzędu bądź na wniosek podmiotu zainteresowanego innego niż Spółka) postępowania dot. realizacji określonej inwestycji;
2) wydanie przez ww. organ decyzji zezwalającej na realizację danej inwestycji;
3) uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję, o której mowa w pkt 2 (przy
uwzględnieniu ew. postępowania odwoławczego itd., o ile postępowanie to zostało
zainicjowane/wszczęte).
Spółka podkreśliła, że nie jest stroną postępowania, o którym mowa powyżej w pkt 1, ani też adresatem decyzji, o której mowa w pkt 2 i 3. Co więcej, Spółka nie posiada wiedzy o toczącym się postępowaniu (nie jest o tym w żaden sposób informowana). Zasadniczo w dniu, w którym wzmiankowana wyżej decyzja stała się ostateczna, ograniczone prawa rzeczowe ustanowione na danej nieruchomości (objętej ową decyzją) wygasają.
Na tle przedstawionego opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego Spółka zadała następujące pytania:
1. W którym momencie powstanie po stronie Spółki obowiązek podatkowy w podatku VAT z tytułu świadczenia przez Spółkę – zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa – usługi polegającej na tolerowaniu sytuacji, w której nastąpiło wygaśnięcie przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego?
2. W razie udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 1 zgodnie ze stanowiskiem Wnioskodawcy – czy Spółka obowiązana będzie do zamieszczania w treści wystawianej faktury (faktur) dotyczącej przedmiotowej usługi adnotacji "metoda kasowa"?
3. W razie udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 1 zgodnie ze stanowiskiem Wnioskodawcy – czy Spółka będzie uprawniona do wystawienia faktury w okresie od dnia otrzymania odszkodowania do piętnastego dnia miesiąca następującego (po miesiącu, w którym otrzymała odszkodowanie)?
4. Czy Spółka – bez względu na moment powstania obowiązku podatkowego względem przedmiotowej usługi – obowiązana będzie do wskazania w treści faktury dotyczącej tej usługi terminu płatności, w tym uzupełnienia pozycji dotyczącej terminu płatności, która to pozycja znajduje się w stosowanym przez nią wzorcu faktury, czy też zamieszczenie tego rodzaju informacji (wskazanie terminu płatności) będzie zależne jedynie od decyzji Spółki?
Ad. 1) Zdaniem Spółki w świetle art. 25 lit. c Dyrektywy VAT oraz art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowe zdarzenie przyszłe, tzn. tolerowanie przez Spółkę wygaśnięcia – wskutek wydanej decyzji administracyjnej posiadającej przymiot ostateczności – ograniczonego prawa rzeczowego stanowi na gruncie podatku VAT usługę świadczoną na rzecz organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu.
Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Wykładnia przepisów ustawy o VAT, w tym również regulacji art. 19a tej ustawy, musi być każdorazowo dokonywana z uwzględnieniem podstawowych zasad systemu VAT oraz orzecznictwa TSUE.
Wedle zasady neutralności niedopuszczalne jest, by świadczenia podobne były traktowane w odmienny sposób z punktu widzenia podatku VAT, a podatnicy ich dokonujący byli traktowani odmiennie w zakresie poboru podatku VAT. Z zasady tej wynika również nakaz wykładni i stosowania przepisów z zakresu podatku VAT w ten sposób, aby ciężar ekonomiczny tego podatku nie obciążał przedsiębiorcy/podatnika, lecz nabywcę będącego "konsumentem" nabywanego świadczenia.
Spółka podkreśliła, że jest pozbawiana – wedle nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu, przybierającego postać decyzji administracyjnej, lub wedle nakazu wynikającego z mocy prawa – przysługującego jej prawa, tj. ograniczonego prawa rzeczowego i również obowiązana jest do wykonania usługi (tolerowania określonego stanu rzeczy) z nakazu organów władzy publicznej. Sytuacja Spółki nie różni się więc w swej istocie od sytuacji podatników, do których odwołuje się regulacja art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy o VAT. Dlatego też uwzględniając jedną z fundamentalnych zasad systemu podatku VAT – zasadę neutralności i wynikającą z niej zasadę równego traktowania podatników, zdaniem Spółki, również i względem przedmiotowej usługi zastosowanie powinna znajdować tzw. metoda kasowa przewidziana mocą art. 19a ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT.
Odmowa zastosowania powyższej metody (kasowej) prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania Spółki względem innych podatników, których wprost dotyczy art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy o VAT, gdyż doszłoby wówczas (i już dzisiaj dochodzi) do przyspieszonego rozpoznawania obowiązku podatkowego po stronie Spółki względem punktu czasowego (momentu) wyznaczanego ww. przepisem.
Za zastosowaniem metody kasowej względem przedmiotowej usługi przemawia również drugi ze wspomnianych wcześniej aspektów zasady neutralności, tj. nakaz wykładni i stosowania przepisów z zakresu podatku VAT w ten sposób, aby ciężar ekonomiczny tego podatku nie obciążał przedsiębiorcy. Istotna jest także okoliczność, że po stronie usługobiorcy występuje organ władzy publicznej, zaś zasady przyznawania i wypłaty odszkodowania z tytułu wygaśnięcia przysługującego Spółce ograniczonego prawa rzeczowego są określone obowiązującymi przepisami prawa. Spółka nie ma więc możliwości ustalenia innego terminu wypłaty odszkodowania stanowiącego dla niej wynagrodzenie, a więc pozbawiona jest możliwość, którą posiada przy realizacji świadczeń na rzecz podmiotów i osób prywatnych.
Zdaniem Spółki, uwzględniając zasadę neutralności podatku VAT oraz zasadę równego traktowania podatników, a więc dwie fundamentalne zasady podatku VAT, których obowiązek respektowania wynika z uregulowań unijnych – tzw. acqcuis communautaire, i do których przestrzegania obowiązane są (m.in.) polskie organy podatkowe, w przypadku świadczenia przez Spółkę - zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa - usługi polegającej na tolerowaniu sytuacji, w której nastąpiło wygaśnięcie przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego, prawidłowe będzie rozpoznanie przez nią obowiązku podatkowego w dacie otrzymania odszkodowania (w zakresie uzyskanej wówczas kwoty), a więc wedle tzw. metody kasowej.
Ad. 2) Spółka wskazała, że z art. 106e ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT wynika, że jeżeli obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, wówczas okoliczność ta implikuje obowiązek umieszczenia w treści wystawianej faktury adnotacji "metoda kasowa".
Uwzględniając stanowisko Spółki w zakresie pytania nr 1 Spółka stwierdziła, że skoro (jeżeli) Spółka obowiązana byłaby do rozpoznawania obowiązku podatkowego z chwilą otrzymania odszkodowania, to zarazem byłaby obowiązana do stosowania w treści wystawianej faktury (faktur) adnotacji "metoda kasowa". Zdaniem Spółki uwzględniając zasadę równego traktowania podatników należy stwierdzić, iż w sytuacji gdy (jeżeli) obowiązek podatkowy względem przedmiotowej usługi będzie powstawać z chwilą otrzymania odszkodowania (w zakresie uzyskanej wówczas przez Spółkę kwoty), a więc według metody kasowej, będzie ona obowiązana do zamieszczania w treści ww. faktury adnotacji "metoda kasowa".
Ad. 3) Spółka zwróciła uwagę, że jedną z podstawowych zasad podatku VAT jest zasada proporcjonalności. Wedle tej zasady państwa członkowskie nie mogą wprowadzać nadmiernych formalności i utrudnień w działaniu podatników wykraczających poza to co jest konieczne dla osiągnięcia celów wyznaczonych danym przepisem. Skoro więc, jak zaznaczono powyżej wystawienie faktury służy przede wszystkim zapewnieniu prawidłowego poboru/rozliczenia podatku VAT, a ów podatek podlega rozliczeniu – względem poszczególnych czynności/zdarzeń/transakcji – w okresie rozliczeniowym, w którym powstał obowiązek podatkowy, to zasadne wydaje się twierdzenie, iż uwzględniając zasadę proporcjonalności w przypadku wykonania przez Spółkę przedmiotowej usługi, jeżeli względem niej obowiązek podatkowy powstałaby wedle tzw. metody kasowej (vide: pytanie nr 1), będzie ona uprawniona do wystawienia faktury w okresie od dnia otrzymania odszkodowania do piętnastego dnia miesiąca następującego (po miesiącu, w którym otrzymała odszkodowanie). W ten sposób zachowana zostanie korelacja czasowa pomiędzy wystawieniem faktury a okresem rozliczeniowym, w którym powstał (powstanie) po jej stronie obowiązek podatkowy.
Zdaniem Spółki, uwzględniając zasadę proporcjonalności należy stwierdzić, że w sytuacji gdy (jeżeli) obowiązek podatkowy względem przedmiotowej usługi powstawać będzie z chwilą otrzymania odszkodowania (w zakresie uzyskanej wówczas przez Spółkę kwoty), a więc według metody kasowej, będzie ona uprawniona do wystawienia faktury w okresie od dnia otrzymania odszkodowania do piętnastego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymała odszkodowanie.
Ad. 4) Przepis art. 106e ust. 1 ustawy o VAT wyznacza zakres obowiązkowych danych, jakie powinny zostać umieszczone przez podatnika w treści wystawianej przez niego faktury. Jednocześnie obowiązujące przepisy podatkowe, a w szczególności art. 226 Dyrektywy VAT oraz art. 106e ust. 1 i nast. ustawy o VAT, nie przewidują zakazu umieszczania w treści faktury dodatkowych, nieobowiązkowych informacji.
Zarówno art. 226 Dyrektywy VAT, jak i pozostałe przepisy Dyrektywy VAT, a także art. 106e ust. 1 i nast. ustawy o VAT nie przewidują, aby obowiązkowym elementem treści faktury było wskazanie terminu płatności. Oznacza to, że taka nieobowiązkowa informacja może zostać zamieszczona w treści faktury, lecz kwestia ta zależy wyłącznie od decyzji podatnika (wystawcy faktury – tutaj: Spółki). Zdaniem Spółki – bez względu na moment powstania obowiązku podatkowego względem przedmiotowej usługi – nie będzie ona obowiązana do wskazania w treści faktury dotyczącej tejże usługi terminu płatności, w tym uzupełnienia pozycji dotyczącej terminu płatności, która to pozycja znajduje się w stosowanym przez nią wzorcu faktury. Zamieszczenie takiej informacji (tzn. wskazanie terminu płatności), jako nieobowiązkowej w świetle art. 226 Dyrektywy VAT oraz art. 106e ust. 1 i nast. ustawy o VAT, będzie zależne jedynie od jej (tj. Spółki) decyzji/woli.
W interpretacji indywidualnej z dnia 22 listopada 2024r. nr 0112-KDIL1-1.4012.590.2024.1.HW Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko Spółki za:
- nieprawidłowe – w zakresie ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w związku z wygaśnięciem przysługującego Spółce ograniczonego prawa rzeczowego (pytanie oznaczone we wniosku nr 1);
- prawidłowe – w zakresie braku obowiązku wskazania w treści faktury dotyczącej ww. usługi terminu płatności, w tym uzupełnienia pozycji dotyczącej terminu płatności (pytanie oznaczone we wniosku nr 4).
Organ wskazał, że grunty spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż jest traktowana jako czynność odpłatnej dostawy towarów na terytorium kraju. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są towary w rozumieniu powołanego wyżej przepisu i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Dostawa towarów rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel obejmuje każdą czynność polegającą na przeniesieniu dobra materialnego przez stronę, która przyznaje drugiej stronie prawo do faktycznego dysponowania nim, jakby była właścicielem tego dobra, a ponadto musi to być czynność odpłatna.
Zatem, w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie nieruchomości dokonywane przez podatnika, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów i na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
W dalszej kolejności organ wskazał, że pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Jednakże nie każde działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy. Aby tak się stało muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:
- w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
Odszkodowanie przyznane Spółce z tytułu wygaśnięcia przysługującego ograniczonego prawa rzeczowego związane jest w istocie z pozbawieniem Spółki przysługujących Spółce dotychczas ograniczonych praw rzeczowych. Wygaśnięcie ograniczonych praw rzeczowych oznacza bowiem ustanie ich bytu prawnego. Spółka, która dotychczas korzystała z danej nieruchomości w zakresie wynikającym z przyznanego jej prawa użytkowania, czy ustanowionej służebności przesyłu, zostaje takiej możliwości pozbawiona z chwilą, kiedy decyzja zezwalająca na realizację danej inwestycji, staje się ostateczna. Jednocześnie poprzez wygaśnięcie tych ograniczonych praw rzeczowych właściciel wywłaszczanej nieruchomości (Skarb Państwa/jednostka samorządu terytorialnego), uzyskując prawo do realizacji określonej inwestycji drogowej, jednocześnie uzyskuje prawo do nieograniczonego korzystania z tej nieruchomości, której staje się właścicielem. Ograniczone prawa rzeczowe, którymi przed wywłaszczeniem, była objęta dana nieruchomość, bowiem wygasają, a wywłaszczana nieruchomość jest wolna od tego typu obciążeń.
Zatem odszkodowanie to należy uznać za wynagrodzenie z tytułu usługi świadczonej przez Spółkę zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy. Spółka uzyskuje wynagrodzenie niejako za "przymusową rezygnację" z ograniczonego prawa rzeczowego w stosunku do nieruchomości objętej wywłaszczeniem (następuje "wywłaszczenie" ograniczonego prawa rzeczowego). Odszkodowanie stanowi w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości. Niezależnie od użytej nomenklatury otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną usługę.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
W przypadku wywłaszczenia prawa własności lub wygaszenia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w zamian za odszkodowanie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienia z mocy prawa, obowiązek podatkowy powstanie dopiero z chwilą otrzymania przez podatnika całości lub części zapłaty z tego tytułu – w odniesieniu do otrzymanych środków z tytułu zapłaty odszkodowania (w odniesieniu do otrzymanej kwoty).
Zgodnie z regulacją powołanego art. 19a ust. 1 ustawy, podatek stanie się wymagalny w miesiącu dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi i co do zasady zostanie rozliczony za ten okres rozliczeniowy. Z powodu braku stosownych regulacji tego zagadnienia w ustawie, przyjąć należy, że momentem wykonania usługi jest moment faktycznego wykonania wszystkich działań i czynności składających się na daną usługę.
"Wykonanie usługi" następuje w momencie faktycznego zakończenia wszystkich czynności, do których zobowiązany był świadczący określoną usługę. Ustalenie zakresu świadczonej usługi i w konsekwencji momentu jej wykonania powinno następować w sposób obiektywny. Ustawa nie definiuje tego momentu, ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. Wskazać jednak należy, że o faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter. Z kolei o charakterze i o dacie wykonania tej usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej, chyba że moment ten jest określany przez obowiązujący przepis prawa regulujący zasady wykonywania danego rodzaju dostaw i usług.
W związku z faktem, iż w tym konkretnym przypadku mamy do czynienia z usługą świadczoną w trybie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, to obowiązek podatkowy z tego tytułu powstaje na zasadach ogólnych wynikających z art. 19a ust. 1 ustawy, tj. z chwilą wykonania usługi. Natomiast określenie momentu, w którym dochodzi na gruncie przepisów ustawy do wykonania tej usługi, powinno nastąpić z uwzględnieniem jej szczególnego charakteru.
W ramach tej usługi następuje bowiem przymusowe (a nie z woli podmiotu, któremu przysługują ograniczone prawa rzeczowe do wywłaszczanej nieruchomości) wygaśnięcie tych praw. Wydanie bowiem przez właściwy organ ostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odnoszącej się do nieruchomości, na której ustanowione zostały ograniczone prawa rzeczowe, powoduje że prawa te wygasają. Jednocześnie podmiot, któremu te prawa przysługiwały, do momentu wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia wysokości odszkodowania, nie posiada wiedzy o tym, że doszło do wydania ostatecznej decyzji powodującej wygaśnięcie przysługujących mu praw.
Organ zaznaczył, że usługa ta staje się odpłatna dopiero w momencie, kiedy podmiotowi, któremu przysługiwały przed wywłaszczeniem nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe do tej nieruchomości, przyznane zostanie odszkodowanie i zostanie ustalona jego wysokość. Natomiast przyznanie odszkodowania i ustalenie jego wysokości zostanie skonkretyzowane w momencie, kiedy decyzja ustalająca wysokość tego odszkodowania stanie się ostateczna.
Organ zwrócił w tym miejscu uwagę, że przed uzyskaniem przymiotu ostateczności przez decyzję dotyczącą ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych, podmiot uzyskujący to odszkodowanie, nie zna jego wysokości, a tym samym nie ma możliwości określenia podstawy opodatkowania w podatku VAT i wystawienia prawidłowej faktury dokumentującej usługę świadczoną w trybie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
W konsekwencji usługę wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych w zamian za odszkodowanie uznajemy za wykonaną z chwilą, kiedy decyzja ustalająca wysokość tego odszkodowania stanie się ostateczna.
Organ nie podzielił też stanowiska, że w tym przypadku obowiązek powstaje na zasadach szczególnych wynikających z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy. Regulacje te bowiem odnoszą się do konkretnie wskazanych czynności podlegających opodatkowaniu VAT, tj. do przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie oraz świadczenia (na podstawie odrębnych przepisów), na zlecenie sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury usług związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym. Natomiast w opisie sprawy przedstawionym przez Wnioskodawcę mamy do czynienia ze świadczeniem usługi polegającej na wygaśnięciu ograniczonych praw rzeczowych z nakazu organu władzy publicznej. Czynności te nie wpisują się zatem w dyspozycję art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy. Nie możemy więc w tym przypadku zastosować szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego, który stanowi wyjątek od reguły ustanowionej w art. 19a ust. 1 ustawy. Ustawodawca bowiem dla świadczonych z nakazu organu władzy publicznej usług polegających na wygaśnięciu ograniczonych praw rzeczowych nie przewidział, że obowiązek ten powstaje za chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, jak w art. 19a ust. 5 pkt 1 ustawy. Określenie momentu powstania obowiązku podatkowego z tego tytułu następuje zatem na zasadach ogólnych, czyli z chwilą wykonania usługi, o czym stanowi art. 19a ust. 1 ustawy.
W konsekwencji czynność samej wypłaty odszkodowania pozostaje bez znaczenia dla ustalenia momentu wykonania usługi przez Spółkę z tytułu otrzymania odszkodowania w związku z "wygaśnięciem" ograniczonego prawa rzeczowego.
Podsumowując organ stwierdził, że obowiązek podatkowy w podatku VAT z tytułu świadczenia przez Spółkę – zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa – usługi polegającej na wygaśnięciu przysługującego ograniczonego prawa rzeczowego, powstaje na zasadach ogólnych, czyli z chwilą wykonania usługi, o czym stanowi art. 19a ust. 1 ustawy. Zatem obowiązek podatkowy w niniejszej sprawie powstanie z chwilą, kiedy decyzja ustalająca wysokość odszkodowania stanie się ostateczna.
Tym samym stanowisko Spółki w zakresie pytania nr 1 organ ocenił jako nieprawidłowe.
Natomiast w odniesieniu do wątpliwości dotyczących ustalenia, czy Spółka obowiązana będzie do zamieszczania w treści wystawianej faktury (faktur) dotyczącej przedmiotowej usługi adnotacji "metoda kasowa" (pytanie oznaczone we wniosku nr 2) oraz czy Spółka będzie uprawniona do wystawienia faktury w okresie od dnia otrzymania odszkodowania do piętnastego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymała odszkodowanie (pytanie oznaczone we wniosku nr 3) organ zauważył, że Spółka uzależniła odpowiedź na ww. pytania od udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 1 zgodnie ze stanowiskiem Spółki. Zatem skoro stanowisko Spółki w zakresie pytania nr 1 zostało ocenione jako nieprawidłowe, odpowiedź na pytania nr 2 i nr 3 stała się bezzasadna.
W niniejszej sprawie moment powstania obowiązku podatkowego dla świadczonych usług należy określić na zasadach ogólnych, czyli z chwilą wykonania usługi, o czym stanowi art. 19a ust. 1 ustawy. W związku z tym organ stwierdził, że w odniesieniu do usługi polegającej na wygaśnięciu przysługującego Spółce ograniczonego prawa rzeczowego Spółka nie jest/nie będzie zobowiązana do wskazywania w treści faktury terminu płatności. Jednak, ustawodawca nie zabrania umieszczania na fakturze dodatkowych informacji. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby – po wypełnieniu obowiązków nałożonych przez obowiązujące przepisy prawa podatkowego – Wnioskodawca zamieścił w części informacyjnej faktury dodatkowe informacje.
W konsekwencji organ stwierdził, że skoro przepisy ustawy określają minimalny zakres danych, jakie powinna zawierać faktura i nie nakładają ograniczeń w zakresie umieszczania dodatkowych danych identyfikujących dostawców, nabywców, czy też innych danych, które wystawca uzna za stosowne, Wnioskodawca może zamieścić na wystawionych fakturach informacje dodatkowe, dotyczące rozliczenia transakcji. Tym samym Wnioskodawca może na wystawianych przez siebie fakturach dokumentujących świadczone – zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa – usługi z tytułu wygaśnięcia przysługującego Spółce ograniczonego prawa rzeczowego, umieścić dane dotyczące terminu płatności wynikającego z prawomocnej decyzji odszkodowawczej.
Podsumowując organ stwierdził, że Spółka nie jest/nie będzie obowiązana do wskazania w treści faktury dotyczącej usługi – polegającej na wygaśnięciu przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego – terminu płatności, w tym uzupełnienia pozycji dotyczącej terminu płatności, która to pozycja znajduje się w stosowanym przez nią wzorcu faktury. Zamieszczenie tego rodzaju informacji (wskazanie terminu płatności) jest/będzie zależne jedynie od decyzji Spółki. Tym samym organ ocenił stanowisko Spółki w zakresie pytania nr 4 jako prawidłowe.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka, zaskarżyła interpretację indywidualną w części w której Dyrektor KIS uznał stanowisko Strony skarżącej za nieprawidłowe czyli w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie oznaczone we wniosku nr 1 oraz w części, w której Dyrektor KIS uznał udzielenie odpowiedzi na pytania oznaczone we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nr 2 i 3 za bezzasadne, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 19a ust. 5 pkt 1 lit b i d ustawy o VAT poprzez błąd w jego wykładni przejawiający się w szczególności w odstąpieniu przez Dyrektora KIS od przeprowadzenia i uwzględnienia rezultatów wykładni celowościowej oraz prounijnej tego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwej oceny co do jego zastosowania (do odmowy jego zastosowania) w odniesieniu do świadczenia Strony Skarżącej, tj. usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT polegającej na tolerowaniu sytuacji, w której nastąpiło wygaśnięcie przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Podczas gdy prawidłowa wykładnia art 19a ust. 5 pkt 1 lit. b] i d] ustawy o VAT, w szczególności dokonana z poszanowaniem zasad neutralności i równego traktowania podatników wynikających z przepisów Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006r. nr 347, str. 1 ze zm.; dalej jako: "Dyrektywa VAT") i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także jako: "TSUE"), powinna doprowadzić Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej do wniosku, że przepis ten powinien mieć zastosowanie do ww. świadczenia strony skarżącej;
2) art. 19a ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwą ocenę co jego zastosowania (niezasadne jego zastosowanie] w odniesieniu do świadczenia Strony Skarżącej, tj. usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT polegającej na tolerowaniu sytuacji, w której nastąpiło wygaśnięcie przysługującego jej ograniczonego prawa rzeczowego zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa, podczas gdy zastosowanie względem ww. świadczenia strony Skarżącej powinien znaleźć poddany prawidłowej wykładni (w szczególności prounijnej i celowościowej) art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy.
Mając na względzie przytoczone zarzuty odnoszące się do kwestii wykładni art. art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy o VAT zgodnej z prawem unijnym, strona skarżąca zwrócił się ponadto do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o rozważenie wystąpienia - na mocy art 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. nr 90. poz. 864/2 ze zm.) i art. 50b Protokołu nr 3 do Traktatu o Unii Europejskiej w sprawie Statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2016r. nr 202. str. 210, ze zm.) - do Sądu Unii Europejskiej w trybie prejudycjalnym w kwestii związanej ze wspólnym systemem podatku od wartości dodanej, tj. dotyczącej zgodności art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy z prawem unijnym (Dyrektywą VAT).
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części, w której organ uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, czyli w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie oznaczone we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej numerem 1 oraz w części, w której Dyrektor KlS uznał udzielenie odpowiedzi na pytania oznaczone we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej numerem 2 i 3 za bezzasadne. Spółka wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że wydając zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektor KIS nie uwzględnił kluczowej okoliczności, że przedmiotowe świadczenie wykonywane przez Spółkę w pełni odpowiada kryteriom przewidzianym w art. 19a ust. 5 pkt 1 lit b i d ustawy o VAT, tzn.:
- Spółka jest pozbawiana - wedle nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu, przybierającego postać decyzji administracyjnej, lub wedle nakazu wynikającego z mocy przysługującego jej prawa, tj. ograniczonego prawa rzeczowego i jednocześnie
- Spółka jest obowiązana do wykonania usługi (tolerowania określonego stanu rzeczy) z nakazu organów władzy publicznej. Sytuacja Spółki w odniesieniu do stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego będącego przedmiotem wniosku z dnia 21 sierpnia 2024r. nie różni się więc w swej istocie od sytuacji podatników, do których odwołuje się regulacja art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b i d ustawy o VAT. Dlatego też w ocenie Spółki Dyrektor KlS wydając rozstrzygnięcie powinien był uwzględnić jedną z fundamentalnych zasad systemu podatku VAT - zasadę neutralności i wynikającą z niej zasadę równego traktowania podatników i w wyniku tego uznać, że Spółka otrzymując odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego powinna ustalić moment powstania obowiązku podatkowego na podstawie art 19a ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT, czyli zgodnie z metodą kasową. Odmowa zastosowania powyższej metody (kasowej) prowadzi bowiem do nierównego traktowania Spółki względem innych podatników, których wprost dotyczy art 19a ust. 5 pkt 1 lit b i d ustawy o VAT, gdyż dochodzi wówczas do przyspieszonego rozpoznawania obowiązku podatkowego po stronie Spółki względem punktu czasowego wyznaczanego ww. przepisem (momentu otrzymania zapłaty).
Odpowiadając na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3§2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną – rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje zatem wyłącznie we wskazanym w skardze zakresie.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa towarów w zamian za odszkodowanie. Powyższa regulacja jest odzwierciedleniem art. 14 ust. 2 lit. a Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2008r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. U.E. z 2006r. L 347 str. 1 ze zm.), zgodnie z którym za dostawę towarów uznaje się przeniesienie prawa własności do towaru w zamian za odszkodowanie z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa.
Przedmiotem opodatkowania jest więc w zasadzie odpłatna dostawa towarów, w tym przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie, które pełni funkcję wynagrodzenia z tytułu tej dostawy. Należy podkreślić, że wynagrodzenie musi mieć konkretny wymiar, a więc być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu.
Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości. Odszkodowanie spełnia rolę wynagrodzenia za przymusowe przeniesienie własności towarów. Zatem jeśli wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, wówczas ma ono charakter odpłatnej dostawy towarów i spełniony zostaje warunek przedmiotowy opodatkowania jej podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie określone w stosownej decyzji organu administracji pełni zatem funkcję wynagrodzenia.
Wobec powyższego, aby zasadnie stwierdzić, że doszło do odpłatnej dostawy towarów z art. 5 ust. 1 pkt 1 w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT należy wykazać, że w sprawie wystąpiły wszystkie elementy składające się na tę czynność, tj. przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel oraz odszkodowanie. Ten ostatni element zostanie skonkretyzowany w momencie kiedy decyzja ustalająca wysokość odszkodowania stanie się ostateczna.
Ustawie o podatku od towarów i usług podlegać więc będzie taka czynność, która składać się będzie z dwóch "stanów faktycznych": przeniesienia z mocy prawa własności towarów oraz odszkodowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 października 2012r., sygn. akt I SA/Po 700/12, orzeczenie dostępne: w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W realiach sprawy dojdzie zatem do wydania decyzji w której ,,odjęte" zostanie ograniczone prawo rzeczowe Strony skarżącej (wywłaszczenie na cele realizacji danej inwestycji drogowej w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) a następnie zostanie wydana decyzja określająca wysokość odszkodowania z tytuły w/w ,,wywłaszczenia".
Odnośnie drugiego z elementów niezbędnych do uznania, iż w stanie faktycznym wniosku nastąpił odpłatna dostawa towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, tj. ustalenia momentu w którym stała się ostateczna decyzja ustalająca wysokość odszkodowania wskazać należy, że miarodajny będzie moment nie tylko fakt ustalenia wysokości odszkodowania ale także wypłaty owego odszkodowania.
W ocenie Sądu, dostawa towarów o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT będzie miała miejsce dopiero w momencie wypłaty przez organ administracji publicznej wysokości odszkodowania na rzecz Strony skarżącej, co wyraźnie wynika z treści analizowanego przez Sąd przepisu.
Art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w swojej treści odwołuje się bezpośrednio do regulacji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT który definiuje przedmiot opodatkowania podatkiem VAT wskazując, iż opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Biorąc pod uwagę zatem szczególny rodzaj dostawy towarów jakim jest przeniesienie prawa własności towarów z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub z mocy prawa to z odpłatną dostawą towarów podlegającą opodatkowaniu VAT mamy do czynienia nie w chwili przeniesienia prawa własności towaru, lecz w momencie otrzymania przez stronę zapłaty odszkodowania z tego tytułu.
Odszkodowanie określone w stosownej decyzji organu administracyjnego pełni funkcję wynagrodzenia. Wobec tego aby zasadnie stwierdzić, że doszło do odpłatnej dostawy towarów z art. 5 ust. 1 pkt 1 w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT należy wykazać, że w sprawie wystąpiły wszystkie elementy składające się na tę czynność tj. przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel oraz ustalenie wynagrodzenia za towar.
Podstawowa zasada dotycząca powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT została sformułowana w art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 5 i 7 - 11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Z dniem 1 stycznia 2014r. ustawodawca doprecyzował moment powstania obowiązku podatkowego w transakcjach dotyczących wywłaszczenia nieruchomości poprzez wprowadzenie do krajowego porządku prawnego przepisu art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o VAT.
I tak, zgodnie z tym przepisem obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie. Regulacja ta odnosi się również do sytuacji opisanej we wniosku, tj. do przeniesienia prawa własności nieruchomości w zamian za odszkodowanie. Stąd też, w myśl regulacji art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o VAT obowiązek podatkowy w zakresie podatku VAT powstał z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty odszkodowania z tytułu przeniesienia własności nieruchomości.
W tych okolicznościach sprawy poddanej osądowi nie było potrzeby skierowania przez WSA w Krakowie pytania prejudycjalnego na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
W orzecznictwie prezentowane są w tym zakresie następujące poglądy. Samo podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania pytania prejudycjalnego. Z art. 267 TFUE wynika obowiązek Sądu przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego (prejudycjalnego) w przypadku, gdy według tego Sądu do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii.
Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017r., sygn. akt II GSK 2170/15). Sądy, których orzeczenia są zaskarżalne, nie mają obowiązku zwracania się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, jeżeli m.in. uznają, iż postawiony jako wątpliwy problem nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub jeśli nie stwierdzą wątpliwości co do rozumienia norm unijnych (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt II GSK 2406/16).
Łączna interpretacja art. 267 akapit 2 i 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. 2004r. Nr 90 poz. 864/2 ze zm.) prowadzi do wniosku, że sąd nie jest zobowiązany do zadania pytania, jeżeli uzna, że dana kwestia nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013r., sygn. akt I GSK 236/12). Sąd powinien zwrócić się na podstawie art. 267 TFUE z pytaniem do TSUE w przypadku wątpliwości, co do wykładni prawa Unii. Tymczasem w okolicznościach sprawy Sąd nie powziął takiej wątpliwości.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację w zaskarżonym zakresie na podstawie art. 146§1 w związku z art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 153 p.p.s.a.), organ interpretacyjny winien jednoznacznie dokonać oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. Nr 1687). Na koszty w wysokości 697,00 zł złożył się uiszczony wpis od skargi (200,00 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika-doradcy podatkowego (480,00 zł) oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17,00 zł).