I SA/Kr 507/23

I SA/Kr 507/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Wiśniewski
Michał Niedźwiedź
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 14b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2021 poz 2105
art. 71 ust. 2
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób  prawnych oraz niektórych innych ustaw (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 507/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: Sędzia WSA Grzegorz Klimek (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź, Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Referent Marcin Mastej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r., sprawy ze skargi M. S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr 0115-KDIT1.4011.55.2023.2.MK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych skargę oddala.
Uzasadnienie
1. W dniu 27 stycznia 2022 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej również jako: Dyrektor, Organ) wpłynął wniosek M.S. (dalej również jako: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zasad amortyzacji lokalu mieszkalnego.
Pismem z 28 marca 2023 r. – w odpowiedzi na wezwanie Organu – wniosek został uzupełniony.
We wniosku Skarżący wskazał, że jest wspólnikiem spółki partnerskiej (Kancelaria X. sp.p., [...], NIP [...]) oraz prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą od marca 2012 r. pod numerem NIP [...] pod firmą Kancelaria Y., prowadzoną pod adresem: [...]. Spółka, jak i jednoosobowa działalność są zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni. Wnioskodawca nabył lokal mieszkalny, który wynajmuje w całości wskazanej wyżej spółce partnerskiej, na zasadach rynkowych, do prowadzenia przez tę spółkę działalności gospodarczej. Przychody z tego tytułu Wnioskodawca rozlicza w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach podatku liniowego. Wnioskodawca przyjął do ewidencji środków trwałych i dokonuje odpisów amortyzacyjnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lokal mieszkalny numer księgi [...] nabyty 20 kwietnia 2018 r., a następnie przyjęty do ewidencji środków trwałych i amortyzowany od kwietnia 2018 r. metodą liniową ze stawką amortyzacji 1,5%. Dodatkowo, ponieważ zakup sfinansowano z kredytu bankowego zaciągniętego przez Wnioskodawcę, odsetki płacone do banku z tytułu zawartej umowy kredytowej zwiększają koszty uzyskania przychodu wykazywane przez Wnioskodawcę w prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej.
W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że kredyt na zakup lokalu mieszkalnego nie został zaciągnięty w ramach prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej i na cele związane z tą działalnością. Kredyt został zaciągnięty przez Wnioskodawcę osobiście na zakup lokalu mieszkalnego. Wniosek dotyczy rozliczeń 2023 r. i lat następnych.
W związku z powyższym Skarżący skierował do Organu następujące pytania: 1. Czy w związku ze zmianą przepisów Wnioskodawca może dokonywać odpisów amortyzacyjnych od opisanego lokalu mieszkalnego nabytego przed 1 stycznia 2022 r. oraz zaliczać te odpisy amortyzacyjne do kosztów uzyskania przychodów uzyskiwanych w ramach działalności gospodarczej na zasadach obowiązujących w dniu 31 grudnia 2021 r.?
2. Czy Wnioskodawca będzie mógł ujmować odsetki od kredytu w kosztach uzyskania przychodu na gruncie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2023 r.?
Zdaniem Wnioskodawcy, może on dokonywać odpisów amortyzacyjnych od lokalu nabytego przed 1 stycznia 2022 r. oraz zaliczać te odpisy amortyzacyjne do kosztów uzyskania przychodów na zasadach obowiązujących 31 grudnia 2021 r. do momentu pełnego zamortyzowania tych środków trwałych (pytanie 1) oraz będzie mógł ujmować odsetki od kredytu w kosztach uzyskania przychodu na gruncie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2023 r. (pytanie 2).
Skarżący podkreślił, że zgodnie z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2022 r. z nowym brzmieniem art. 22c pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1128 z późn. zm.; dalej jako u.p.d.o.f.) amortyzacji nie podlegają budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami, lokale mieszkalne stanowiące odrębną nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy.
Natomiast, zgodnie z art. 71 ust. 2 Ustawy Nowelizującej podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mogą, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2022 r., zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub prawem do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nabytych lub wytworzonych przed dniem 1 stycznia 2022 r.
W ocenie Skarżącego wskazany art. 71 jest niezgodny z konstytucyjną zasadą ochrony praw nabytych wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego w rozumieniu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
Skarżący wskazał, że Biuro Legislacyjne Senatu RP, w opinii do ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 506) z 19 października 2021 r. wskazało, że "art. 71 ust. 2 opiniowanej ustawy należy uznać za niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i interesów w toku wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) przez to, że przewiduje, iż podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mogą zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub prawem do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nabytych lub wytworzonych przed dniem wejścia w życie opiniowanej ustawy, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2022 r."
Na poparcie swojego stanowiska Wnioskodawca przytoczył mi.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt P 10/11, w którym stwierdzono, że pozostaje w sprzeczności z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, pozbawienie podatnika prawa osiągnięcia celu amortyzacji, jakim jest zaliczenie w koszty podatkowe całości wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnych i prawnych rozłożonych w czasie.
W zakresie odsetek, w świetle przepisu art. 23 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.f., należy uznać, że zapłacenie odsetek daje możliwość zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów. Z kolei z art. 23 ust. 1 pkt 33 u.p.d.o.f. wynika, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek, prowizji i różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji. W konsekwencji należy stwierdzić, że odsetki są kosztem, jeśli są faktycznie zapłacone, pozostają w związku z przychodami (zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów), nie zwiększają kosztów inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji.
Z powyższych przepisów wynika, że aby prawidłowo rozliczyć koszty uzyskania przychodów istotny jest moment poniesienia przez podatnika wydatków związanych ze spłatą odsetek od kredytu. Zatem zapłacone odsetki od kredytu hipotecznego zaciągniętego na zakup mieszkania, które jest w całości wykorzystywane na prowadzoną działalność gospodarczą, mogą zostać w całości zaliczone jako koszt uzyskania przychodu i dlatego Wnioskodawca będzie mógł ujmować odsetki od kredytu w kosztach uzyskania przychodu na gruncie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2023 r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
2. W dniu 3 kwietnia 2023r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną nr 0115-KDIT1.4011.55.2023.2.MK, w której uznał stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego za prawidłowe w zakresie pytania drugiego i nieprawidłowe w zakresie pytania pierwszego.
Organ powołując się na przepisy na których oparł swoje stanowisko, wskazał, że na podstawie przepisu art. 71 ust. 2 Ustawy Nowelizującej – który jest przepisem szczególnym – podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mogą, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2022 r., zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych będących odpowiednio budynkami mieszkalnymi, lokalami mieszkalnymi stanowiącymi odrębną nieruchomość, spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego lub prawem do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, nabytych lub wytworzonych przed dniem 1 stycznia 2022 r.
Odnosząc się do stanowiska Wnioskodawcy w zakresie niezgodności art. 71 ust. 2 Ustawy Nowelizującej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, Dyrektor wskazał, że postępowanie w sprawie wydawania interpretacji indywidualnych, z uwagi na przedmiot i charakter wydawanych w jego toku rozstrzygnięć, jest postępowaniem szczególnym, odrębnym, do którego nie mają bezpośredniego zastosowania inne (poza wskazanymi w ustawie) przepisy Ordynacji podatkowej. Dlatego też niniejsza interpretacja indywidualna ogranicza się wyłącznie do udzielenia informacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w okolicznościach zdarzenia przyszłego podanego w zakresie postawionego przez Wnioskodawcę pytania, które wyznacza zakres żądania.
Kontrola norm (abstrakcyjna i konkretna; a posteriori i a priori), której istota polega na orzekaniu o hierarchicznej (pionowej) zgodności aktów normatywnych (norm prawnych) niższego rzędu z aktami normatywnymi (normami prawnymi) wyższego rzędu i na eliminowaniu tych pierwszych z systemu obowiązującego prawa w razie stwierdzenia braku zgodności, należy natomiast do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Reasumując – w roku 2023 i w latach następnych Wnioskodawca nie będzie miał możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od budynku mieszkalnego nabytego przed 1 stycznia 2022 r.
Odnosząc się do możliwości zaliczenia do koszów uzyskania przychodów odsetek od kredytu, stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów), z tym że kosztem uzyskania przychodów są wydatki na spłatę pożyczki (kredytu) w przypadku, gdy pożyczka (kredyt) była waloryzowana kursem waluty obcej, jeżeli: - pożyczkobiorca (kredytobiorca) w związku ze spłatą pożyczki (kredytu) zwraca kwotę kapitału większą niż kwota otrzymanej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą zwrotu kapitału a kwotą otrzymanej pożyczki (kredytu), - pożyczkodawca (kredytodawca) otrzymuje środki pieniężne stanowiące spłatę kapitału w wysokości niższej od kwoty udzielonej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą udzielonej pożyczki (kredytu) a kwotą zwróconego kapitału.
Jednocześnie nie uważa się za koszty uzyskania przychodów:
- naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów) - art. 23 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.f.,
- odsetek, prowizji i różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji - art. 23 ust. 1 pkt 33 u.p.d.o.f.
W konsekwencji odsetki są kosztem, jeśli spełniają następujące przesłanki:
- są faktycznie zapłacone,
- pozostają w związku przyczynowym z przychodami (zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów),
- nie zwiększają kosztów inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji.
Z powyższych przepisów wynika, że aby prawidłowo rozliczyć koszty uzyskania przychodów istotny jest moment poniesienia przez podatnika wydatków związanych ze spłatą odsetek od kredytu. Skoro lokal mieszkalny jest wykorzystywany do prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej to zapłacone po wprowadzeniu tego lokalu do ewidencji środków trwałych odsetki od kredytu zaciągniętego na jego nabycie mogą stanowić koszty uzyskania przychodów tej działalności.
3.1. Pismem z 8 maja 2023 r. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Sądu na powyższą interpretację, zaskarżając ją w części, w której stanowisko uznano ze nieprawidłowe.
Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie:
- przepisu prawa materialnego, tj. art. 71 ust. 2 Ustawy Nowelizującej w związku z art. 22c pkt 2 u.p.d.o.f. poprzez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwe ich zastosowanie do lokali mieszkalnych nabytych, używanych wprowadzonych do ewidencji środków trwałych przed 1 stycznia 2022 r., natomiast ustawodawca nie powinien w trakcie trwania amortyzacji zmieniać zasad wykluczając z obiektów podlegających amortyzacji składniki majątku, których amortyzację rozpoczęto, ale przed zmianami nie zakończono, w konsekwencji doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasady ochrony praw nabytych;
- przepisów postępowania, tj. art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.; dalej jako O.p.) poprzez uznanie, że organ interpretacyjny nie może dokonać wykładni aktu normatywnego (norm prawnych) niższego rzędu zgodnej z aktami normatywnymi (normami prawnymi) wyższego rzędu.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie ww. interpretacji w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych.
3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor również podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
4.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydawaną w indywidualnych sprawach, uchyla tę interpretację. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
W myśl tego ostatniego przepisu, stosowanego odpowiednio, sąd uwzględniając skargę, uchyla interpretację, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
4 .2. Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga okazała się niezasadna.
4.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do niekonstytucyjności dokonanej nowelizacji, która dokonuje zmiany przepisów dotyczących amortyzacji, wprowadzając w art. 71 Ustawy Nowelizującej tylko roczny "okres przejściowy".
Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołuje się na – wydane w zbliżonych lub identycznych stanach faktycznych i prawnych – interpretacje, wyroki sądów oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego, których Organ nie wziął pod uwagę w procesie wydawania zaskarżonej interpretacji.
Na szczególną uwagę zasługuje – według Skarżącego – wyrok TK z dnia 10 lutego 2015r., sygn. akt P 10/11), mocą którego uznano, że art. 4 w związku z art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 95 poz. 1101 oraz z 2002r. Nr 100 poz. 923) w zakresie, w jakim od 1 stycznia 2000r. pozbawił podatników podatku dochodowego od osób prawnych możliwości amortyzacji prawa użytkowania udziału w nieruchomości, wprowadzonego do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych przed 1 stycznia 1999r., jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą ochrony interesów w toku.
4.4. Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy na specyficzną rolę postępowania interpretacyjnego, gdyż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe w ramach instytucji indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego mają kompetencje do badania zgodności przepisów prawa podatkowego z Konstytucją RP.
Zagadnienie to było już wielokrotnie przedmiotem orzekania przez sądy, w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2012r., I FPS 4/12.
Powyższe orzeczenie, choć wydane w składzie 7 sędziów NSA, jest wyrokiem, a nie – uchwałą, formalnie nie ma zatem mocy wiążącej, wynikającej z art. 269 p.p.s.a. Zważywszy jednak na autorytet Naczelnego Sądu Administracyjnego, jego powiększonego składu, poglądy w nim zawarte są przyjmowane w orzecznictwie (zob. m.in. wyroki WSA w Poznaniu z dnia: 29 października 2015r., I SA/Po 1524/15; 10 grudnia 2015r., I SA/Po 1633/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2017r., III SA/Wa 3704/16; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2020r., II FSK 1918/18).
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko zawarte w ww. wyrokach, zatem posłuży się argumentacją w nich zawartą.
Specyfika postępowania interpretacyjnego przejawia się w tym, że indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego jest wydawana wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego, zgodnie zaś z postanowieniami art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Z uregulowań przytoczonego przepisu wynika, że to na podmiocie występującym z wnioskiem o wydanie interpretacji spoczywa obowiązek przedstawienia opisu stanu faktycznego lub też opisu zdarzenia przyszłego. Z powyższego wynika, że organ interpretacyjny wydając interpretację dokonuje wykładni przepisów prawa podatkowego na potrzeby przedstawionego przez zainteresowanego stanu faktycznego lub też zdarzenia przyszłego. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 14c § 1 O.p. interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.
Co przy tym szczególnie doniosłe indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego, ze względu na brak elementu władczej konkretyzacji praw i obowiązków adresata tego aktu, nie stanowi formy działania administracji publicznej, w której to rozstrzyga się o prawach i obowiązkach jednostki (podkreślenie Sądu). Interpretacja przepisów prawa podatkowego jest czynnością, która nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz tylko o nich się wypowiada (por. uchwała NSA z dnia 7 lipca 2014r., II FPS 1/14). W drodze wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego nie dochodzi do powstania, zniesienia czy też zmodyfikowania istniejącego uprawnienia lub obowiązku. Specyfika interpretacji przepisów prawa podatkowego przejawia się w tym, że nie wywołują one bezpośrednio dla ich adresatów żadnych skutków prawnych. Z zastosowaniem się jednak do takich interpretacji prawodawca powiązał określone skutki, zgodnie bowiem z postanowieniami art. 14k O.p. zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. W kontekście przytoczonego przepisu podkreślenia wymaga, że wyrażona w tym przepisie funkcja ochronna interpretacji aktualizuje się jedynie w sytuacji gdy adresat tejże interpretacji się do niej zastosuje. Innymi słowy funkcja ochronna interpretacji indywidualnej realizowana jest pod warunkiem zastosowania się podmiotu, który taką interpretację pozyskał do stanowiska w niej wyrażonego. Najdalej idącym skutkiem zastosowania się do uzyskanej interpretacji jest uregulowane w art. 14m § 1 O.p. zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku w zakresie wynikającym ze zdarzenia będącego przedmiotem interpretacji.
Kierując się powyższymi rozważaniami należy uznać, że indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego nie stanowi indywidualnego aktu administracyjnego, interpretacja podatkowa stanowi jedynie informacje co do określonej możliwości pojmowania materialnego prawa podatkowego oraz związanej z tym wykładni tego prawa. Występując z wnioskiem o wydanie interpretacji zainteresowany w istocie zwraca się do organu podatkowego z pytaniem o informację co do sposobu wykładni, rozumienia prawa w określonej przedstawionej we wniosku sytuacji. Podkreślenia w niniejszej sprawie wymaga, że w postępowaniu w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego – ze względu na brak możliwości ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego – nie stosuje się przepisów prawa materialnego regulujących określony podatek, a jedynie ocenia się zgodność z prawem dokonanej przez zainteresowanego wykładni przepisów prawa podatkowego. W takim przypadku przepis prawa materialnego jest przez organ podatkowy jedynie interpretowany, a nie stosowany (podkreślenie Sądu). Powyższa specyfika postępowania interpretacyjnego jest również dostrzegana w doktrynie, gdzie stwierdza się, że w przypadku interpretacji indywidualnych ma miejsce quasi stosowanie prawa, biorąc pod uwagę to, że interpretacja dotyczy jedynie zaprezentowanego we wniosku stanu faktycznego, który zdarzył się lub wystąpi w przyszłości, a nie stanu faktycznego rodzącego określone konsekwencje prawne związane z powstaniem obowiązku podatkowego oraz przekształceniem go w zobowiązanie podatkowe [por. R. Mastalski, Glosa do wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2011r., I FSK 1565/11, OSP 2012/12/119]. Organ podatkowy, wydając na wniosek zainteresowanego podmiotu indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, nie stosuje postanowień materialnego prawa podatkowego, bowiem na skutek wydania interpretacji nie dochodzi do ustanowienia indywidualnej i konkretnej normy postępowania skierowanej wobec podmiotu zainteresowanego pozyskaniem interpretacji.
Omawiając charakter indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego należy wskazać, że najogólniej rzecz ujmując, istotą wykładni, jest ustalenie (wyjaśnienie) znaczenia określonego przepisu prawnego, nasuwającego z różnych względów wątpliwości w sferze stosowania prawa. Wykładnia ani nic nie dodaje, ani nic nie ujmuje z treści przepisu, a jedynie wyjaśnia jego treść i znaczenie. Celem wykładni nie jest tworzenie nowych norm prawa czy ich modyfikacja, lecz ustalenie treści norm wysłowionych w analizowanych przepisach [tak: postanowienie TK z dnia 26 marca 1996r. sygn. akt W 12/95, dostępne w bazie Lex Omega – dokument nr 25708]. W doktrynie wskazuje się przy tym, że wykładnia polega na ustaleniu znaczenia tekstu prawnego lub jego fragmentu (klaryfikacyjna teoria wykładni), a jeżeli dla rozstrzygnięcia konkretnej indywidualnej sprawy, która stanowi obszar wykorzystania wykładni operatywnej prawa, niezbędne jest zrekonstruowanie z przepisów prawnych jednoznacznej normy postępowania, wykładnia prawa unormowanie to odtwarza i wyjaśnia (derywacyjna koncepcja wykładni) [tak: J. Brolik, Ogólne oraz indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego, LexisNexis 2013, dostępne w bazie danych Lex Omega – dokument nr 176744].
Odnosząc się do wyrażonego w skardze stanowiska strony skarżącej, należy zauważyć, że zmierza ono do uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego stwierdzającej niezgodność z Konstytucją RP przepisów prawa podatkowego. Zamiar uzyskania od organu podatkowego urzędowego aktu stwierdzającego niezgodność regulacji przepisów krajowego prawa podatkowego z aktami hierarchicznie wyższego rzędu nie może zostać zrealizowany w ramach postępowania w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Organy podatkowe w toku postępowania interpretacyjnego nie są uprawnione do dokonywania kontroli zgodności regulacji ustaw podatkowych z postanowieniami Konstytucji RP.
W odniesieniu do podnoszonych przez Skarżącego zarzutów o niezgodności regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w tym przepisów przejściowych) dotyczących możliwości kontunuowania amortyzacji budynków (lokali mieszkalnych) nabytych oraz przyjętych do używania przed 1 stycznia 2022r. z Konstytucją, należy stwierdzić, że na skutek tych wątpliwości nie może zostać wydana interpretacja indywidualna, w której organ podatkowy stwierdziłby niezgodność uregulowań z postanowieniami Konstytucji RP. Co przy tym istotne, pozyskanie takiej interpretacji, a następnie zastosowanie się do wyrażonego w niej stanowiska zwalniałoby Skarżącego z obowiązku stosowania kwestionowanych regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych bez ich uprzedniego uchylenia. Powyższy zamiar w ocenie Sądu nie może zostać zrealizowany w toku postępowania w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Postępowanie interpretacyjne nie stanowi bowiem substytutu skargi konstytucyjnej.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę – biorąc pod uwagę szczególny charakter indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego, które nie są rozstrzygnięciami władczymi kształtującymi prawa i obowiązki ich adresatów, ani też aktami stosowania prawa ze względu na brak możliwości ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy – należy przyjąć, że podczas ich wydawania organy podatkowe nie są kompetentne do dokonywania oceny zgodności regulacji prawa podatkowego z przepisami konstytucji. Postępowanie w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej nie może stanowić substytutu obarczonych daleko idącymi wymogami postępowań, których celem jest dokonanie kontroli hierarchicznej zgodności uregulowań aktów niższego rzędu z postanowieniami aktów wyższego rzędu. Powyższe wnioski znajdują również potwierdzenie na gruncie zawartej w art. 3 pkt 2 O.p. definicji przepisów prawa podatkowego, stosownie do której to pod pojęciem przepisów prawa podatkowego (których to wykładni dokonuje się w indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego) należy rozumieć – przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych. Poza zakresem definicji przepisów prawa podatkowego pozostają przy tym postanowienia Konstytucji RP, jak też postanowienia pierwotnego i wtórnego prawa Unii Europejskiej. Powyższa okoliczność w ocenie Sądu nie jest przypadkowa, a świadczy ona o tym, że zamiarem ustawodawcy decydującego się na wprowadzenie do polskiego systemu prawnego instytucji interpretacji podatkowych było umożliwienie podatnikom uzyskania urzędowej informacji co do sposobu wykładni wyłącznie prawa podatkowego w znaczeniu przypisywanym temu pojęciu przez ustawodawcę. Instytucja indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie została stworzona jako środek prawny służący do podważania postanowień obowiązujących ustaw podatkowych, zastępując w tym zakresie przewidziane do tego środki. Przyjęcie przeciwnego poglądu doprowadziłoby by bowiem do sytuacji, w której to podmiot występujący z wnioskiem o wydanie interpretacji przedstawiający we wniosku hipotetyczny opis zdarzenia przyszłego mógłby uzyskać urzędowe stwierdzenie niezgodności regulacji ustawy podatkowej z aktami hierarchicznie wyższego rzędu w toku trwającej maksymalnie 3 miesiące procedury interpretacyjnej. Mając przy tym na uwadze fakt, że wniosek o interpretację podatkową może dotyczyć hipotetycznego zdarzenia przyszłego należy zauważyć, że tryb, w którym organ podatkowy miałby orzekać o niezgodności kwestionowanych przez zainteresowanego przepisów byłby zbliżony do abstrakcyjnych trybów kontroli aktów niższego rzędu z Konstytucją, do którego zainicjowania nie są uprawnione wszystkie podmioty. Zainicjowanie abstrakcyjnej kontroli regulacji ustawowych przez Trybunał Konstytucyjny może zostać dokonane jedynie na skutek wniosku podmiotów, o których mowa w art. 191 ust. 1 Konstytucji RP. W przypadku natomiast innych podmiotów warunkiem wniesienia skargi konstytucyjnej jest, stosownie do postanowień art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, uprzednie naruszenie konstytucyjnych wolności lub praw oraz uprzednie ostateczne orzeczenie przez Sąd lub organ administracyjni publicznej o wolnościach, prawach lub obowiązkach określonych w Konstytucji RP. Przy czym biorąc pod uwagę fakt, że interpretacja podatkowa nie stanowi aktu stosowania prawa, należy stwierdzić, że na skutek jej wydania nie może dojść do naruszenia jakichkolwiek praw, wolności lub obowiązków uregulowanych w Konstytucji. Jak wskazano bowiem powyżej na skutek wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie dochodzi do powstania, zniesienia czy też zmodyfikowania jakiegokolwiek obowiązku lub prawa.
Podsumowując stwierdzić należy, że w toku specyficznego postępowania interpretacyjnego, w toku którego nie stosuje się przepisów prawa materialnego regulujących określony podatek, a jedynie dokonuje ich interpretacji (wykładni), nie dokonuje się również oceny (badania) zgodności uregulowań zawartych w obowiązujących ustawach podatkowych z postanowieniami Konstytucji RP. Kontrola taka będzie możliwa dopiero w momencie stosowania prawa podatkowego, np. w toku postępowania uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej.
Na tożsamym stanowisko stanął Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 25 czerwca 2012r., I FPS 4/12, w uzasadnieniu którego stwierdzono:
"Samo wydanie interpretacji nie wywołuje żadnych skutków w sferze praw i obowiązków wnioskodawcy. Skutki takie, w postaci ochrony prawnej, wywołuje dopiero zastosowanie się do indywidualnej interpretacji. Wnioskodawca nie jest związany wydaną interpretacją i może do niej się nie zastosować. Nie ogranicza zatem ona jego praw i obowiązków wynikających z Konstytucji. Natomiast na swoje uprawnienia wnioskodawca może powołać się przy okazji sądowej kontroli ewentualnej, późniejszej decyzji podatkowej".
4.5. W tym miejscu – niejako na marginesie – należy wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdzono, że "art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP".
Odpowiednikiem tej normy (od dnia 1 stycznia 2003 r.) jest zaś art. 70 § 8 O.p., którego redakcja różni się od zakwestionowanego tylko dodaniem, obok zabezpieczenia hipotecznego, zastawu skarbowego.
W tym zakresie istnieje ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia: 3 kwietnia 2019r., II FSK 3741/18; 24 stycznia 2019r., II FSK 271/17 i powołane tam wyroki NSA), w którym podnosi się, że niezgodność z Konstytucją RP dotyczy określonej normy prawnej, którą przepis wyraża, a nie jednostek redakcyjnych, pełniących wyłącznie rolę porządkującą wewnątrz aktu prawnego, w którym się znajduje. Dalej NSA argumentował, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu ma istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów o tożsamej bądź analogicznej treści. W takim przypadku zdaniem NSA dochodzi do wystąpienia tzw. oczywistej niekonstytucyjności, przez którą należy rozumieć sytuację, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy więc do czynienia wtedy, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności, stwarzając jedynie pozory restytucji konstytucyjności.
Na podobnym stanowisku, tzw. oczywistej niekonstytucyjności, zdaje się opierać swoją skargę Strona w niniejszym postepowaniu, szczególnie w miejscu w którym powołuje wyrok TK z dnia 10 lutego 2015r., sygn. akt P 10/11, mocą którego uznano za niekonstytucyjny przepis, który przewidywał podobną normę do aktualnie wskazywanej przez Skarżącego, tzn. który również pozbawiał podatników podatku dochodowego możliwości "kontynuowania" amortyzacji, co – zdaniem Trybunału – było niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą ochrony interesów w toku.
4.6. W tej kwestii należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołującego się na tzw. oczywistą niekonstytucyjność na podstawie wyroku TK z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12, da się zauważyć jeden wyjątek.
Dotyczy on innego specyficznego postępowania, jakim jest postępowanie zaświadczeniowe. W tym zakresie w orzecznictwie (zob. wyroki NSA z dnia 30 stycznia 2019r., I FSK 2276/18; 25 maja 2018r., sygn. akt I FSK 599/18; 17 stycznia 2018r., I FSK 1788/17) podnosi się, że zaświadczenie to czynność materialno-techniczna, co do zasady odtwórcza, która ze swej istoty stanowić ma jedynie odzwierciedlenie danych będących w dyspozycji organów, tj. informacji wynikających z prowadzonych przez nie ewidencji, rejestrów lub innej dokumentacji. Jest aktem wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym; stanowi urzędowe oświadczenie tego, co jest organowi wiadome i sprowadza się do opisu sytuacji (faktycznej lub prawnej) wynikającej z posiadanych przez organ rejestrów. Nie może ono wobec tego w żaden sposób kształtować, czy determinować istnienia lub zakresu uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o jego wydanie. Nie powinno tym samym rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych. Mimo więc, że ustawodawca w ramach sprawy o wydanie zaświadczenia dopuszcza możliwość prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, to nie powinno to wpłynąć na zmianę charakteru omawianej instytucji. W analizowanym przypadku chodzi bowiem o postępowanie uproszczone, które nie może przekształcić się w postępowanie podatkowe, czy kontrolne. Inne są bowiem cele tych postępowań i odmiennie kształtują się w tych przypadkach obowiązki organu.
W konsekwencji w tym uproszczonym postepowaniu nie jest dopuszczalne badanie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 40/12 dla przedawnienia zobowiązania podatkowego (zabezpieczonego hipoteką) w ramach czynności zmierzających do wydania (bądź odmowy wydania) zaświadczenia. Nie można bowiem przyjąć, by w granicach uproszczonego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do wydania w krótkim terminie (najpóźniej siedmiu dni) zaświadczenia, mieściła się analiza przypadków tzw. oczywistej niekonstytucyjności, polegającej na odniesieniu konsekwencji negatywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego do przepisu prawa o tożsamym bądź zbliżonym brzmieniu, co przepis uznany za niekonstytucyjny i określanie na tej podstawie sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego. Nie jest rolą organu wyrażanie ocen prawnych, w tym kwestionowanie konsekwencji ustanowienia hipoteki przymusowej w sytuacji, gdy ma on jedynie zaświadczyć, jakie informacje wynikają z posiadanej przez niego dokumentacji. W ramach instytucji objętej art. 306a w zw. z art. 306e O.p. nie można żądać stwierdzenia przedawnienia zaległości podatkowej, nie jest to bowiem przedmiot tego postępowania.
4.7. Poglądy zawarte w tych ostatnich orzeczeniach można – na zasadzie analogii – przenieść na stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy. Specyficzne postepowanie interpretacyjne – jak już wspomniano – jest postępowaniem, w którym nie stosuje się przepisów prawa materialnego regulujących określony podatek, a jedynie ocenia się zgodność z prawem dokonanej przez zainteresowanego wykładni przepisów prawa podatkowego. W takim przypadku przepis prawa materialnego jest przez organ podatkowy jedynie interpretowany, a nie – stosowany.
W konsekwencji również w tym specyficznym postępowaniu nie ma miejsca nie tylko – jak już wspomniano – na badanie przez Organ Interpretacyjny przepisów prawa podatkowego z Konstytucją, ale również na powoływanie się na tzw. oczywistą niekonstytucyjność przepisu prawa (normy prawnej), np. na podstawie wyroku TK z dnia 10 lutego 2015r., sygn. akt P 10/11, na który powołuje się w skardze Strona.
4.8. W konsekwencji, z przyczyn powyżej wskazanych, niezasadne są zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, w tym art. 71 ust. 2 Ustawy Nowelizującej, z powołaniem się na konstytucyjne zasady ochrony praw nabytych oraz interesów w toku.
4.9. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.