I SA/Kr 503/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej dotyczącej zasad udzielania dotacji na prace przy zabytkach, uznając, że § 4 pkt 18 uchwały wykracza poza delegację ustawową.
Sprawa dotyczyła skargi Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie na uchwałę Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej w sprawie zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie przy zabytkach. Skarżący zarzucił naruszenie art. 77 ustawy o ochronie zabytków poprzez włączenie do katalogu prac punktu "inne prace konieczne do zachowania zabytku". Sąd uznał, że katalog ten jest zamknięty i uchwała w zaskarżonej części narusza prawo, stwierdzając jej nieważność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie na uchwałę Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019 r. nr XII/110/19, dotyczącą zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach. Skarga dotyczyła § 4 pkt 18 uchwały, który przewidywał możliwość dotowania "innych nie wymienionych wyżej prac, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym". Kolegium RIO argumentowało, że przepis ten narusza art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który zawiera zamknięty katalog nakładów koniecznych, na jakie może być przeznaczona dotacja. Sąd podzielił to stanowisko, podkreślając, że ustawodawca enumeratywnie wymienił dopuszczalne rodzaje prac i nie przewidział klauzuli generalnej pozwalającej na rozszerzenie tego katalogu. Włączenie punktu 18 do uchwały zostało uznane za wyjście poza delegację ustawową i istotne naruszenie prawa. Burmistrz Miasta Kalwaria Zebrzydowska w odpowiedzi na skargę argumentował, że zapis ten ma na celu elastyczność w ochronie zabytków i uwzględnienie nowych technologii, a także że podobne zapisy funkcjonują w innych gminach. Podkreślał, że celem jest wsparcie właścicieli zabytków i zapobieganie ich niszczeniu. Sąd jednak uznał te argumenty za nieprzekonujące w świetle ścisłego brzmienia przepisów. W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 4 pkt 18, uznając skargę za zasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała taka nie może zawierać takiego zapisu, gdyż katalog nakładów koniecznych określony w art. 77 ustawy ma charakter zamknięty i nie może być poszerzany przez akty prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zawiera enumeratywne wyliczenie prac, na które można udzielić dotacji. Włączenie do uchwały punktu o "innych pracach" stanowi wyjście poza delegację ustawową i jest istotnym naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (9)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
u.o.z. art. 77
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Określa zamknięty katalog nakładów koniecznych, na które może być przeznaczona dotacja celowa na prace przy zabytkach.
Pomocnicze
u.s.g. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi na uchwałę.
u.o.z. art. 73
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Określa podmioty uprawnione do ubiegania się o dotację celową z budżetu państwa na prace przy zabytkach.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do jej kompetencji.
u.o.z. art. 81 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Dotacja na prace przy zabytku może być udzielona przez organ stanowiący gminy na zasadach określonych w uchwale.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego w całości lub części z powodu jego niezgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
§ 4 pkt 18 uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej wykracza poza katalog nakładów koniecznych określony w art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Katalog nakładów koniecznych w art. 77 ustawy ma charakter zamknięty i nie może być rozszerzany przez akty prawa miejscowego.
Odrzucone argumenty
Zapis § 4 pkt 18 uchwały jest konieczny ze względu na postęp techniczny i nowe rozwiązania konserwatorskie. Podobne zapisy funkcjonują w uchwałach innych gmin. Celem zapisu jest elastyczne wsparcie właścicieli zabytków i zapobieganie ich niszczeniu. Dotowanie prac przy zabytkach jest zgodne z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym.
Godne uwagi sformułowania
"inne nie wymienione wyżej prace, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym" "katalog nakładów koniecznych (...) ma zamknięty charakter i nie może być poszerzony o inne nakłady" "wyjście poza delegację ustawową" "istotne naruszenie prawa"
Skład orzekający
Bogusław Wolas
przewodniczący
Stanisław Grzeszek
członek
Urszula Zięba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zamkniętego katalogu wydatków kwalifikowanych do dotacji na prace przy zabytkach oraz zakresu delegacji ustawowej dla rad gmin w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy dotyczącej dotacji na prace przy zabytkach i interpretacji art. 77 ustawy o ochronie zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony dziedzictwa narodowego i wykorzystania środków publicznych, pokazując konflikt między potrzebą elastyczności a rygorem prawnym.
“Czy gmina może sama decydować, na co wydać pieniądze na ratowanie zabytków? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Kr 503/20 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2020-08-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-06-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas /przewodniczący/ Stanisław Grzeszek Urszula Zięba /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I GSK 250/21 - Wyrok NSA z 2025-01-15 Skarżony organ Burmistrz Miasta i Gminy Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 506 art. 91 ust 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019 r. nr XII/110/19 w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 4 pkt 18. Uzasadnienie W dniu 28 października 2019r. do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie (Zespołu Zamiejscowego w Oświęcimiu) wpłynęła Uchwała Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. w sprawie: określenia zasad udzielenia dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska (Dz. Urz. z dnia 29 października 2019r. poz. 7491). Ww. uchwała została następnie częściowo zmieniona Uchwałą Nr XIII/136/19 Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 3 grudnia 2019r. (Dz. Urz. z dnia 11 grudnia 2019r. poz. 9206). Na podstawie unormowań zawartych w uchwale z dnia 17 października 2019r., Rada Miejska Kalwarii Zebrzydowskiej podjęła w dniu 3 grudnia 2019r. uchwałę Nr XIII/134/19 w sprawie: udzielenia dotacji celowej dla Parafii Rzymskokatolickiej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach na wykonanie iluminacji wewnętrznej kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brodach, której nieważność Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie stwierdziło w dniu 15 stycznia 2020r. Kolegium RIO w Krakowie, dokonując pierwotnie analizy zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r., nie dopatrzyło się uchybień. W dniu 28 lutego 2020r. Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie Wydział Prawny i Nadzoru, przekazał do RIO w Krakowie pismo z dnia 6 lutego 2020r., Nr BF-III.5124.5.2020 Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, adresowane do Burmistrza Miasta Kalwarii Zebrzydowskiej, wyrażające stanowisko, że wykonanie iluminacji kościoła Grobu Matki Boskiej w Brodach, nie mieści się w katalogu działań przy zabytku określonych w art. 77 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W treści powyżej wzmiankowanego pisma, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie, zgłosił ponadto zastrzeżenia w kwestii włączenia do treści uchwały z dnia 17 października 2019r., punktu nr 18 w brzmieniu: "inne nie wymienione wyżej prace, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym", jako niezgodne z przyjętym przez ustawodawcę systemem prawnym, dotyczącym finansowania prac przy zabytkach, a także zwrócił uwagę, że przedmiotowy zapis uchwały, stwarza zagrożenie niewłaściwego wykorzystania finansów publicznych. Analizując ponownie uchwałę Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r., w tym zwłaszcza uregulowanie zawarte w § 4 pkt 18 jej treści: "Dotacja może obejmować nakłady konieczne na przeprowadzenie poniższych prac i robót: (...) 18) inne nie wymienione wyżej prace, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym" - Kolegium Izby podzieliło stanowisko, wyrażone w piśmie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 6 lutego 2020r. o tym, że wspomniane uregulowanie, pozostaje w sprzeczności z treścią art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W ocenie Kolegium, Rada Miejska Kalwarii Zebrzydowskiej, określając w uchwale z dnia 17 października 2019r. zasady udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, wyszła poza delegację ustawową, wynikającą z przepisu art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Podkreślono, że nakłady konieczne, których katalog zawarto w treści art. 77 pkt 1-17 ww. ustawy, stanowią zamknięty zbiór działań przy obiektach zabytkowych. Włączenie do katalogu prac zawartego w § 4 uchwały z dnia 17 października 2019r. (poza pracami, wymienionymi w § 4 pkt 1-17 uchwały, tożsamymi z pracami określonymi w art. 77 pkt 1-17 ww. ustawy), w pkt 18: " innych nie wymienionych wyżej prac, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym" - stanowi naruszenie art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W ocenie Kolegium, ujęty w art. 77 tej ustawy katalog nakładów koniecznych, na jakie może być przeznaczona dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, ma zamknięty charakter i nie może być poszerzony o inne nakłady. Ustawodawca w treści art. 77 ww. ustawy pogrupował wspomniane nakłady konieczne na siedemnaście kategorii, ze względu na przeznaczenie środków, angażowanych w realizację prac lub robót przy zabytku. Jest to wyliczenie enumeratywne, tzn. dotacja może być przeznaczona tylko i wyłącznie na wydatki (nakłady), mieszczące się w ramach jednej z powyższych siedemnastu kategorii. Powyższe stanowisko, pozostaje w zgodzie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem administracyjnym. W konsekwencji powyższego, na posiedzeniu w dniu 25 marca 2020r. Kolegium Izby uznało, że uchwała Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r. w sposób istotny narusza prawo, co powinno ją czynić nieważną w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 506 ze zm.). W konsekwencji powyższego, Kolegium Izby w treści uchwały Nr KI-411/124/20 z dnia 25 marca 2020r., znak sprawy; Kl-43-188/54/19, postanowiło wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na uchwałę Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej z dnia 17 października 2019r. Odnosząc się do trybu zaskarżenia przedmiotowej uchwały wskazano, że Kolegium Izby Obrachunkowej w Krakowie nie podjęło rozstrzygnięcia nadzorczego wobec ww. uchwały z dnia 17 października 2019r. w przewidywanym 30-dniowym terminie, przeto jedynym sposobem dokonania kontroli legalności przedmiotowej uchwały, stało się skierowanie na nią w trybie art 93 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym - skargi do sądu administracyjnego, o czym Kolegium postanowiło w treści uchwały Nr KI - 411/124/20 z dnia 25 marca 2020r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Kolegium RIO w Krakowie zaskarżyło uchwałę Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. w części dotyczącej postanowień § 4 pkt 18 wspomnianej uchwały, zarzucając przy tym Radzie Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 77 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 282) w wyniku poszerzenia zawartego w tym przepisie, zamkniętego katalogu nakładów koniecznych, na jakie może być przeznaczona dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, o nakłady (prace) nie wymienione w § 4 pkt 1-17 zaskarżonej uchwały konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym. Mając powyższe na uwadze, wniesiono o uwzględnienie skargi i wydanie orzeczenia, stwierdzającego nieważność ww. uchwały w zaskarżonej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Kalwaria Zebrzydowska wniósł o jej oddalenie, względnie odrzucenie skargi oraz o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uznano, że zarzuty zawarte w skardze i wnioski w niej zawarte są niezasadne, bowiem w żaden sposób nie zostały naruszone przepisy prawne, wskazane przez skarżącego, w kontekście spraw w zakresie ochrony zabytków przez samorządy gminne. W odniesieniu do zapisu zawartego w § 4 pkt 18 zaskarżonej uchwały z dnia 17 października 2019r. podano, że zapis ten został umieszczony na przykładzie obowiązującej uchwały w innej gminie. Według Kolegium RIO w Krakowie, nakłady konieczne powinny obejmować wyłącznie prace wymienione w art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jednakże powyższe stanowisko Kolegium, opiera o wymienione w skardze orzecznictwo, które jednak odnosi się w szczególności do sytuacji, w której dodano w przykładowej uchwale możliwość dotowania badań archeologicznych. Dotowanie badań przez gminy nie jest akurat zasadne, gdyż pomoc finansowa dla powyższego rodzaju zadania, może być udzielana wyłącznie przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Z związku z powyższym, właściciel zabytku ma możliwość uzyskania wsparcia w przeprowadzeniu przedsięwzięcia. W niniejszym przypadku, pomoc finansowa na zabytki w Gminie Kalwaria Zebrzydowska, może być udzielona na podstawie Uchwały nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej (Dz. Urz. z dnia 29 października 2019r. poz. 7491) zmienionej Uchwałą nr XIII/136/19 z dnia 3 grudnia 2019r. (Dz. Urz. z dnia 11 grudnia 2019 r. poz. 9206) w sprawie określenia zasad udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, która została opracowana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, czyli do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do jej kompetencji oraz na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami: "w trybie określonym odrębnymi przepisami dotacja na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków może być udzielona przez organ stanowiący gminy, powiatu lub samorządu województwa, na zasadach określonych w podjętej przez ten organ uchwale". Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie, Uchwała nr X1I/110/19, zatwierdzona w dniu 17 października 2019r., podlegała kontroli RIO w wyniku, której nie stwierdzono wymienionych w skardze zastrzeżeń. Podkreślono, że zarzut niewłaściwego wykorzystania finansów publicznych jest niewłaściwy, gdyż zapis w Uchwale Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej, odnosi się ściśle do prac związanych z budynkami zabytkowymi, w związku z czym, ma na celu wsparcie inwestycji dotyczących wyłącznie zabytków. Gmina chce przede wszystkim pomóc właścicielom obiektów, które widnieją w Gminnej Ewidencji Zabytków Kalwarii Zebrzydowskiej oraz w Małopolskim Wojewódzkim Rejestrze Zabytków, zlokalizowanych na terenie Gminy Kalwaria Zebrzydowska. Zgodnie z ww. uchwałą, dotacja może być udzielona w wysokości do 50% nakładów koniecznych na wykonanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku. W przywołanej powyżej ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wymienione prace, na które może być udzielona dotacja są bardzo sprecyzowane i uszczuplone, a ciągle pojawiające się nowe technologie oraz rozwiązania konserwatorskie i budowlane, mogą utrudnić opiekę nad zabytkami. Wprowadzenie do uchwały bardziej ogólnego zapisu, ale nawiązującego do sprecyzowanego katalogu, nie będzie blokować wielu działań związanych z wykonaniem prac oraz robót przy obiekcie. Wyeliminowanie wielu prac i robót z powodu zamkniętej listy prac w ustawie, może przyczynić się do jeszcze większych zniszczeń obiektu. Przykładowo, prace wymagające wykonania odpowiedniego podkładu, zabezpieczeń, obróbek blacharskich, czy też izolacji, wzmocnienia struktury kamienia (np. dotacja może być udzielona na izolacje przeciwwilgociową, a już na pozostałe izolacje nie). Połowiczne wykonanie robót budowlanych jest poważnym zagrożeniem dla obiektów. Nadmieniono również, że można podobne zarzuty skierować do zamkniętego katalogu wymienionego w art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdzie w wymienionych formach ochrony zabytków nie ma wymienionej gminnej ewidencji zabytków, a większość uchwał w sprawie określenia zasad udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane odnoszą się do GEZ-ów i funkcjonują. Przy sporządzaniu ww. uchwały wzięto pod uwagę przede wszystkim zapisy ustawy o ochronie zabytków oraz jej praktycznego zastosowania, stwierdzono, iż ustawa o ochronie zabytków jedynie częściowo, spełnia postawione przed nią zadania. Oceniając wymieniony katalog w artykule, na jakie prace i roboty może być udzielona dotacja, można stwierdzić, iż mocno uszczuplają zakres planowanych inwestycji. W efekcie, na co dzień może dochodzić do sytuacji, w których planowane prace mogą być zablokowane, w związku z czym, właściciele zabytków nie będą podejmować się poprawy stanu funkcjonalnego, ani technicznego zabytku. Obiekty chronione, pozostaną bez pomocy finansowej, a co za tym idzie, pozostaną zaniedbane i będą z czasem niszczeć. Reasumując w świetle prawa, ochrona zabytków to aktywność administracji publicznej, która ma na celu stworzenie sprzyjających okoliczności prawnych, finansowych i organizacyjnych, służących zachowaniu, zagospodarowaniu i utrzymaniu zabytków, zapobieganiu niszczeniu, a także ulepszeniu stanu zachowania, a nie jego pogorszeniu. Kierując się opieką nad zabytkami, to konieczne jest wzajemne harmonizowanie ochrony zabytków z innymi zasadami, normami i wartościami prawnymi. Wskazanie konkretnych prac w ustawie o ochronie zabytków, na które mogą być udzielane dofinansowanie, mogą spowodować trudności z wyważeniem dobra, podlegającego szerszej ochronie i mogą zablokować poszukiwania lepszych, bardziej kompleksowych rozwiązań, służących właściwej ochronie. W tym stanie rzeczy wniesiono, jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego administracji pod względem zgodności z prawem, która sprowadza się do oceny, czy dany akt wydany został z obrazą obowiązujących przepisów, gdyż zaistnienie takiej sytuacji powoduje konieczność stwierdzenia jego nieważności albo stwierdzenia, że wydany został z naruszeniem prawa – stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola zgodności z prawem uchwał jednostek samorządu terytorialnego obejmuje w pierwszym rzędzie kontrolę poprawności trybu podjęcia zaskarżonej uchwały (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 431/05, Lex nr 190951). Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga na wstępie ustalenia, czy zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Przez pojęcie aktów prawa miejscowego należy rozumieć akty normatywne zawierające przepisy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, powszechnie obowiązujące na określonej części terytorium państwa, wydawane przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej z 19 października 2019r. zawiera wszystkie elementy charakteryzujące akt prawa miejscowego obowiązujący (w określonym okresie) na terenie tej gminy. Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 93 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednol. Dz.U. 2019 poz. 506, dalej u.s.g.), organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 91 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna (ust. 1), przy czym w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Ustawa o samorządzie gminnym wyróżnia zatem dwie kategorie wad uchwał organów gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. To rozgraniczenie kategorii wad uchwał organów gminy ma znaczenie prawne, jednak ustawa o samorządzie gminnym nie określa rodzaju naruszenia prawa, które należy zakwalifikować do istotnego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół legalności w § 4 pkt 18 uchwały dotyczącej określenia zasad udzielenia dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska. Z uwagi na przesłankę z powodu której strona skarżąca domaga się częściowego stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały rozstrzygnięcie sprawy wymaga przywołania treści stosownych przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednol. Dz. U. 2020 poz. 282) Zgodnie z treścią art. 73 ustawy osoba fizyczna, jednostka samorządu terytorialnego lub inna jednostka organizacyjna, będąca właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo posiadająca taki zabytek w trwałym zarządzie albo będąca właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego na Listę Skarbów Dziedzictwa, może ubiegać się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru albo prac konserwatorskich lub restauratorskich przy zabytku wpisanym na Listę Skarbów Dziedzictwa. Według treści art. 77 dotacja może obejmować nakłady konieczne na: 1) sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich; 2) przeprowadzenie badań konserwatorskich lub architektonicznych; 3) wykonanie dokumentacji konserwatorskiej; 4) opracowanie programu prac konserwatorskich i restauratorskich; 5) wykonanie projektu budowlanego zgodnie z przepisami Prawa budowlanego; 6) sporządzenie projektu odtworzenia kompozycji wnętrz; 7) zabezpieczenie, zachowanie i utrwalenie substancji zabytku; 8) stabilizację konstrukcyjną części składowych zabytku lub ich odtworzenie w zakresie niezbędnym dla zachowania tego zabytku; 9) odnowienie lub uzupełnienie tynków i okładzin architektonicznych albo ich całkowite odtworzenie, z uwzględnieniem charakterystycznej dla tego zabytku kolorystyki; 10) odtworzenie zniszczonej przynależności zabytku, jeżeli odtworzenie to nie przekracza 50% oryginalnej substancji tej przynależności; 11) odnowienie lub całkowite odtworzenie okien, w tym ościeżnic i okiennic, zewnętrznych odrzwi i drzwi, więźby dachowej, pokrycia dachowego, rynien i rur spustowych; 12) modernizację instalacji elektrycznej w zabytkach drewnianych lub w zabytkach, które posiadają oryginalne, wykonane z drewna części składowe i przynależności; 13) wykonanie izolacji przeciwwilgociowej; 14) uzupełnianie narysów ziemnych dzieł architektury obronnej oraz zabytków archeologicznych nieruchomych o własnych formach krajobrazowych; 15) działania zmierzające do wyeksponowania istniejących, oryginalnych elementów zabytkowego układu parku lub ogrodu; 16) zakup materiałów konserwatorskich i budowlanych, niezbędnych do wykonania prac i robót przy zabytku wpisanym do rejestru, o których mowa w pkt 7-15; 17) zakup i montaż instalacji przeciwwłamaniowej oraz przeciwpożarowej i odgromowej. Dyspozycja powołanego przepisu – w ocenie Sądu – w sposób jednoznaczny wyznacza katalog nakładów koniecznych, na jakie może być przeznaczona dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, ma on zamknięty charakter i nie może być poszerzony o inne nakłady. Ustawodawca w treści art. 77 ww. ustawy pogrupował wspomniane nakłady konieczne na siedemnaście kategorii, ze względu na przeznaczenie środków, angażowanych w realizację prac lub robót przy zabytku. Gdyby ustawodawca chciał pozostawić podmiotom wskazanym w art. 73 ustawy swobodę w kreowaniu innych uzasadnionych kategorii wydatków w zależności od, przykładowo indywidualnych potrzeb danego obiektu, zapewne zaznaczyłby to w treści przepisu. Takiej klauzuli generalnej jednak brak. Jest to wyliczenie enumeratywne, tzn. dotacja może być przeznaczona tylko i wyłącznie na wydatki (nakłady), mieszczące się w ramach jednej z powyższych siedemnastu kategorii. Powyższej oceny nie może zmienić powoływanie się Gminy na zasady słuszności uzasadnione konkretną potrzebą danego obiektu czy dokonujący się postęp techniczny umożliwiający wdrażanie coraz bardziej zaawansowanych technologii lepiej służących substancji zabytków. W tym kontekście pozostaje jedynie monitowanie o inicjatywę ustawodawczą zmierzającą do rozszerzenia ustawowego katalogu z art. 77 analizowanej ustawy. Określając zatem w uchwale z dnia 17 października 2019r. zasady udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, Gmina wyszła poza delegację ustawową, wynikającą z przepisu art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Włączenie do katalogu prac zawartego w § 4 uchwały z dnia 17 października 2019r. (poza pracami, wymienionymi w § 4 pkt 1-17 uchwały, tożsamymi z pracami określonymi w art. 77 pkt 1-17 ww. ustawy), w pkt 18 o treści: " innych nie wymienionych wyżej prac, których przeprowadzenie jest konieczne do zachowania zabytku we właściwym stanie technicznym i funkcjonalnym" - stanowi naruszenie art. 77 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, które spowodowało, że Sąd uznał skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie w przedmiocie stwierdzenia częściowej nieważności Uchwały Rady Miejskiej Kalwarii Zebrzydowskiej Nr XII/110/19 z dnia 17 października 2019r. w sprawie: określenia zasad udzielenia dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na obszarze Gminy Kalwaria Zebrzydowska, za zasadną. Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w żądanym zakresie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI