I SA/Kr 489/17

I SA/Kr 489/17 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jarosław Wiśniewski
Stanisław Grzeszek
Waldemar Michaldo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 34 par.1, par. 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2014 poz 1204
art. 4 ust. 3
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2017 poz 201
art. 70 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2017 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. uchyla postanowienie wierzyciela Poczty Polskiej z dnia 18 listopada 2016 r. znak:[...] oraz postanowienie wierzyciela Poczty Polskiej z dnia 6 października 2015 r. znak: [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł (sto złotych).
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia W. N. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z dnia 11.01.2017r., uznające zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Z 2016r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art 17, art. 18, art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016r. poz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.) – postanowieniem z dnia 28.02.2017r. o nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego W. N. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], wystawionych przez wierzyciela – Pocztę Polską S.A., obejmujących należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od 2009 do 2015r. W toku postępowania egzekucyjnego doręczono zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomieniem nr [...] zajęto wierzytelność pieniężną w Urzędzie Skarbowym [...].
Podaniem z dnia 09.06.2014r. zobowiązany na podstawie "art. 33 pkt 7" u.p.e.a. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zarzut przedawnienia obowiązku w odniesieniu do należności powstałych przed czerwcem 2009r. oraz wygaśnięcia obowiązku z uwagi na spełnienie przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych. Pismem z dnia 18.06.2014r. ww. podanie zostało przekazane do wierzyciela – Poczty Polskiej S.A. w celu zajęcia stanowiska.
W dniu 06.10.2015r. wierzyciel wydał postanowienie nr [...], w którym w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] uznał zarzut przedawnienia obowiązku za zasadny, natomiast odnośnie tytułów o numerach od [...] do [...] zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
Zobowiązany wniósł na przedmiotowe postanowienie zażalenie.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej wydał w dniu 18.11.2016r. postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie nr [...] z dnia 06.10.2015r.
Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydał w dniu 11.01.2017r. postanowienie nr [...], w którym uznał zarzut wynikający z art. 33 § 1 pkt 1 za nieuzasadniony.
Zobowiązany złożył w ustawowym terminie zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21.04.2005r. o opłatach abonamentowych w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu, pomimo spełnienia przez niego przesłanek do zwolnienia z opłat abonamentowych ze względu na osiągnięty wiek i wysokość emerytury. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że organ I Instancji pominął fakt, iż zobowiązany w chwili złożenia zarzutów miał 67 lat i osiągał emeryturę w wysokości 1.134 zł. Spełniał on zatem warunki do zwolnienia od opłat abonamentowych na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.). Na powyższą okoliczność zobowiązany przedłożył kserokopię dowodu osobistego i decyzję o przyznaniu emerytury w ww. wysokości. Zdaniem zobowiązanego, w prowadzonym przez organy postępowaniu doszło do sytuacji przewidzianej w art. 33 pkt 1 a tj. wygaśnięcia obowiązku ponoszenia ciężaru rat abonamentowych. Równocześnie podniesiono, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uchwałą nr 391/2012 z dnia 30 października 2012r. postanowiła, iż przesłankami umarzania zaległości jest niedopełnienie formalności przewidzianych w art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, zatem osób, które nie złożyły oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień i nie przedstawiły dokumentów, potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień. Podano, że pierwotnie obowiązku tego zobowiązany nie dopełnił, jednak po otrzymaniu wezwania do zapłaty, złożył stosowne zaświadczenie, a to skutkować powinno umorzeniem zaległości, a tym samym wygaśnięciem obowiązku zapłaty abonamentu rtv z datą wsteczną. Odmowa umorzenia postępowania stanowi więc naruszenie art. 33 ust a 1 pkt 1 u.p.e.a., skutkiem czego zaskarżone postanowienie, zdaniem zobowiązanego, powinno zostać zmienione, a zarzuty skarżącego powinny zostać uwzględnione w całości.
Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się ze stanem sprawy, powołał się na przepis art. 34 § 1 u.p.e.a., który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek rozpatrzenia zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, iż w art. 34 § 4 ww. ustawy wyraźnie wskazano, że do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów koniecznym jest, aby postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, posiadało walor ostateczności. W dniu 18.11.2016r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej wydał w trybie odwoławczym ostateczne postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie nr [...], zawierające stanowisko wierzyciela. Wierzyciel w wyrażonym w postanowieniu stanowisku stwierdził, że z dniem 1.03.2010r. weszła w życie ustawa z dnia 13.06.2008r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21.04.2005r. (Dz. U. Nr 85 poz. 728 z późn. zm.), która poszerza krąg osób uprawnionych do korzystania z bezpłatnego abonamentu rtv, w tym m. in. o osoby, które ukończyły 60 lat, mające prawo do emerytury w wysokości nie przekraczającej miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa GUS (obecnie to kwota 1.891,73 zł). Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zwolnienie z opłat abonamentu rtv, przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w urzędzie pocztowym, oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty, potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników rtv, wnoszenia opłat za abonament rtv oraz zgłaszania w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Poczta Polska do dnia wydania postanowienia, zawierającego stanowisko, nie posiadała dokumentów wskazujących na dopełnienie przez zobowiązanego, stosownych formalności w urzędzie pocztowym w zakresie zwolnienia od opłat abonamentu rtv.
Organ egzekucyjny wydał więc postanowienie, odmawiające uwzględnienia zarzutu po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela. W niniejszej sprawie przedmiot rozpatrzenia stanowiły zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniu była zatem dla organu egzekucyjnego w zakresie zarzutów określonych w pkt 1 ww. przepisu wiążąca, co organ ten uwzględnił w zaskarżonym postanowieniu.
Organ II instancji wyjaśnił, że naczelnik urzędu skarbowego działający, jako organ egzekucyjny nie jest uprawniony, na podstawie art 29 § 1 u.p.e.a., do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i jest zobligowany w tym względzie, opierać się na stanowisku wierzyciela. Wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i tylko on może orzekać o istnieniu lub braku istnienia obowiązku. Potwierdzenie powyższego stanowiska organu odwoławczego stanowi linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 09.12.2016r. sygn. akt II FSK 3298/14) prezentująca pogląd, że za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której zobowiązany, wykorzystując uprawnienia wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy. Cel postępowania egzekucyjnego, stanowi wykonanie nałożonych aktem administracyjnym obowiązków, co determinuje zakres uprawnień organów egzekucyjnych, które zgodnie z art. 29 u.p.e.a. są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku, objętego tytułem wykonawczym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powielił w całości zarzuty oraz argumentację zawartą uprzednio w zażaleniu i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i umorzenie prowadzonego postępowania na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 listopada 2013r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi, gdyż jego zdaniem, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2017r. o nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 11 stycznia 2017r o nr [...], uznające zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
Kierując się kryteriami, o których mowa powyżej, orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu II instancji jak i poprzedzające go postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na dostrzeżone naruszenie przepisów prawa procesowego tut. Sąd uchylił także postanowienie wierzyciela tj. Poczty Polskiej z dnia 18 listopada 2016r., znak: [...] 12259545, oraz poprzedzające go postanowienie wierzyciela z dnia 6 października 2015r., znak: [...] WA/GH/P 12259545, w którym w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] (obejmujące zaległe opłaty abonamentowe za okres od miesiąca stycznia 2009r. do października 2013r.) uznano zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
Zatem skarga W. N. okazała się zasadna, jednak z innych przyczyn, niż te, na które powoływał się skarżący.
W przedmiotowej sprawie istota sporu dotyczyła kwestii zasadności uznania przez organy obu instancji oraz wcześniej wierzyciela zarzutów zobowiązanego zgłoszonych na zasadzie art.33 ust.1 pkt u.p.e.a. za nieuzasadnione. Z jednej strony skarżący w zgłoszonych zarzutach podniósł bowiem, iż podlega on ustawowemu zwolnieniu z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych (wygaśniecie obowiązku), a z drugiej sformułował zarzut przedawnienia dochodzonych opłat abonamentowych powstałych przed czerwcem 2009r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę przedmiotowego postanowienia organu I i II instancji stanowiły, m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016r. poz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.)
Zgodnie z dyspozycją art. 34 §1 ww. ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
W świetle art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Przy czym z uwagi na treść art. 34 §1 u.p.e.a. w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 6 października 2015r. nr [...] WA/GII/P 12259545 wierzyciel uznał wniesione przez skarżącego zarzuty nieistnienia po stronie zobowiązanego obowiązku, podlegającego egzekucji oraz przedawnienia obowiązku dot. tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych w dniu 25 listopada 2013r. za nieuzasadnione. Wierzyciel uznał natomiast zarzut przedawnienia opłat abonamentowych dotyczący zobowiązań za okres od stycznia do grudnia 2008r.
Wobec powyższego wskazać również należy, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005r. (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1204 ze zm., dalej jako: "u.o.a."), zwolnienie z opłat abonamentu rtv, przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w urzędzie pocztowym oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty, potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników rtv, wnoszenia opłat za abonament rtv oraz zgłaszania w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia należy do obowiązków abonenta.
Powyższa uwaga znajduje także odpowiednie zastosowanie w przypadku osób ubiegających się o zwolnienie od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych z uwagi na spełnienie przesłanek, o których mowa w art.4 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Zgodnie z jego treścią zwalnia się od opłat abonamentowych osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
W kontekście powyższych regulacji, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 u.o.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie go, pomimo spełnienia przez niego przesłanek uprawniających go do uzyskania zwolnienia z opłat abonamentowych ze względu na osiągnięty wiek i wysokość emerytury. Z uwagi na fakt, że w okresie za który dochodzone są przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny zaległe opłaty abonamentowe Poczta Polska nie dysponowała dokumentem, stanowiącym o dopełnieniu przez skarżącego formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od ww. opłat – zarzut skarżącego w tym zakresie należy uznać za bezpodstawny, tym bardziej, że wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników rtv, wnoszenia opłat za abonament rtv oraz zgłaszania w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta.
Skoro zatem na gruncie badanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca albowiem skarżący po wejściu w życie przedmiotowego przepisu tj. 1 marca 2010r. do końca okresu, za które dochodzone są zaległe opłaty abonamentowe tj. 2013r. nie zgłosił w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego uprawniającego go do uzyskania przedmiotowego zwolnienia, to tym samym skarżący błędnie wywiódł spełnienie przez niego przesłanek do zwolnienia z opłat abonamentowych, o których mowa w art.4 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. .
W tym miejscu należy zauważyć, iż wierzyciel posiadał natomiast informacje, że rejestracja odbiorników rtv została zgłoszona przez skarżącego w dniu 14 stycznia 1972r. Po zgłoszeniu rejestracji zostały wydane książeczki opłat rtv, kolejno o numerach: 262199, A490364, a obecnie indywidualny numer abonenta 12259545, który zastąpił dowód zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki radiofonicznej.
Jednakże, niezależnie od powyższego, nie można tracić z pola widzenia kwestii dotyczącej przedawnienia zaległości z tytułu opłat abonamentowych, powstałych w 2009r. W tym zakresie organy obu instancji oraz wierzyciel w wydanych rozstrzygnięciach nie odniosły się bliżej do kwestii przedawnienia zobowiązania za rok 2009r.
W tym miejscu podkreślić należy, że co do zasady, roszczenia o opłaty abonamentowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat. Wyjątek od tej zasady stanowi jednak abonament rtv, który jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. W zakresie terminu przedawnienia przedmiotowych opłat, na aprobatę zasługują wywody i oceny przedstawione, m.in. w uzasadnieniu przykładowych wyroków sądów administracyjnych w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 210/12 oraz I SA/Gl 1208/12.
Sąd kontrolujący przedmiotową sprawę zauważa, że do przedawnienia opłat abonamentowych, stosować należy przepisy art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 201 ze zm., dalej jako: "o.p."), zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Decydujące w tym zakresie znaczenie ma charakter opłaty abonenckiej, a ten został przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010r., sygn. akt K 24/08. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny we wskazanym orzeczeniu, jednym z obowiązków ciążących z mocy Konstytucji na "każdym" jest ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji), natomiast nakładanie danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy (art. 217). Wyrażenie "ciężary i świadczenia publiczne" ma najszerszy zakres znaczeniowy, z kolei "daniny publiczne" są kategorią "świadczeń publicznych". Daniny te, to świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, a zaliczają się do nich podatki, rozmaite opłaty oraz cła, a także abonament rtv.
Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej - w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika - § 2 rozporządzenia rejestracyjnego). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imienne książeczki, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2).
Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości, jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010r. uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.
Ustalenia Trybunału pozwalają zatem, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 30 lipca 2012r., sygn. akt I SA/Gl 210/12, przenieść rozważania dotyczące opłaty za abonament na grunt prawa daninowego, a konkretnie podstawowego dla tej materii, aktu prawnego rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. Przepis art. 2 tej ustawy, regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia, uprawnione są inne organy, niż wymienione w § 1 pkt 1 organy (czyli organy podatkowe).
Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji - deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia, wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego takiego, jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty".
Jak przyjął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 866/09 "Opłata abonamentowa jest przymusowym i bezzwrotnym świadczeniem o charakterze publicznoprawnym. Stanowi pozabudżetowy dochód celowy o charakterze publicznym i przeznaczony jest na finansowanie misji publicznej radia i telewizji. Dla obowiązku ponoszenia tej opłaty bez znaczenia pozostaje to, czy podmiot ją uiszczający korzysta lub zamierza korzystać z odbioru nadawanych programów. Nie jest więc dobrowolnym uczestnikiem takiej transakcji (...)".
W konsekwencji powyższych rozważań przyjąć należy, że objęcie opłaty za abonament przepisem art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, że do tej opłaty stosuje się przepisy działu III tej ustawy.
W rozpatrywanej sprawie oznacza to, że stosuje się także art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który odnosi się do biegu terminu przedawnienia zobowiązania powstającego z mocy prawa. Pogląd ten znajduje tym bardziej uzasadnienie, że obowiązek ponoszenia tej daniny publicznej powstaje z mocy prawa, po wystąpieniu zdarzenia, jakim jest rejestracja odbiornika.
Zgodnie z treścią przywołanego przepisu zobowiązanie podatkowe (w tym przypadku opłata abonamentowa) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Zgodnie z art. 3 ust.4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25. dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym przedawnienie zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych rtv za rok 2009r. rozpoczęło swój bieg z upływem 31 grudnia 2009r. Przedmiotowe zobowiązanie przedawniło się natomiast z dniem 31 grudnia 2014r.
Skoro zatem skarżący podnosił wśród zarzutów przeciwegzekucyjnych zarzut przedawnienia obowiązkiem wierzyciela oraz organu egzekucyjnego było szczegółowe przeanalizowanie wskazanej regulacji w realiach niniejszej sprawy. Tymczasem rozpoznający przedmiotowy zarzut wierzyciel w postanowieniu z dnia 6 października 2015r. dostrzegł jedynie zasadność wskazanego zarzutu w zakresie obowiązku dotyczącego opłat abonamentowych za 2008r (pomimo, iż opłaty te nie były objęte tytułem wykonawczym w toczącym się postepowaniu egzekucyjnym)., nie odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia obowiązku za rok 2009 pomimo, iż w dniu wydania przedmiotowego postanowienia upłynął już okres 5 lat. Równocześnie wierzyciel nie powołał się w wydanym rozstrzygnięciu na okoliczności wskazujące na przerwę ani też na zawieszenie biegu przedawnienia. Rozpoznając zażalenie zobowiązanego wierzyciel zaniechał wyjaśnienia w/w kwestii, pomimo, iż zarzut przeciwegzekucyjny dotyczył m.in. 2009r. Brak więc w tym zakresie uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Równocześnie organ egzekucyjny oraz Dyrektor Izby Skarbowej z uwagi na fakt, iż stanowisko wierzyciela dotyczyło zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. pozostawał związany jego stanowiskiem z uwagi na dyspozycję art 34 § 1 u.p.e.a.
Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej regulacje prawne oraz poczynione na ich tle rozważania, w ocenie Sądu, wierzyciel oraz organy w wydanych rozstrzygnięciach nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności naruszając tym samym art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.
Z tych samych przyczyn Sąd w punkcie drugim wyroku orzekając w granicach niniejszej sprawy wyeliminował z obrotu prawnego także oba postanowienia wierzyciela tj: z dnia 06.10.2015r. nr [...] oraz z dnia 18.11.2016r. nr [...]
W tym stanie rzeczy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel jak i organy uwzględnią przedstawioną w niniejszym wyroku argumentację prawną i przystąpią do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, wypowiadając się jednoznacznie w zakwestionowanym zakresie co do zaistnienia przedawnienia obowiązku uiszczenia zaległych opłat abonamentowych, w tym także co do kwestii zawieszenia lub przerwania jego biegu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art.205 § 1 p.p.s.a. , zasądzając od organu na rzecz skarżącego W. N. tytułem zwrotu kosztów postępowania, kwotę 100,00 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi, który to wpis został pobrany, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), co orzeczono w punkcie trzecim wyroku.