I SA/Kr 480/24

I SA/Kr 480/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Piotr Głowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Sygn. akt I SA/Kr 480/24. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi G.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 14.05.2024r., nr 1201-IEW- 2[1].7113.5.2024.3, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Kr 480/24.
UZASADNIENIE
Pismem z 12.03.2024r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza skarżący G.J., powołując się na zajęcie wierzytelności (zawiadomienie nr Z.98446039.JPA.E z 08.03.2024r.), wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z 8.03.2024r. nr 1208-SEW.723.192645.2024, 1208-SEW.723.192642.2024, 1208-SEW.723.192650.2024 wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza, wskazując jako podstawę "naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, co uniemożliwia prowadzenie jakiejkolwiek działalności".
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza, działając na podstawie art. 61a k.p.a., postanowieniem z 5.04.2024 nr 1208-SEW.7113.3.2024 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu skarżącego z 12.03.2024r. dotyczącego egzekucji administracyjnej - z uwagi na nieistnienie podstawy zarzutu. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji stwierdził, że wskazana przez skarżącego podstawa zarzutu tj. "art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a." - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego - nie została wskazana przez ustawodawcę w aktualnie obowiązującej ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.).
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 49 ustawy o finansowaniu zadań oświaty. W uzasadnieniu wskazał, że na zasadzie art. 49 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, tj. dotacje oświatowe nie podlegają egzekucji. Skarżący podniósł, iż na zajętym przez organ egzekucyjny rachunku bankowym znajdowały się środki w łącznej wysokości 52 259,59 zł, stanowiące dotację oświatową wypłaconą przez Miasto Katowice (13 180,68 zł) oraz Gminę Bytom (21430,37 zł i 17 648,54 zł). Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie pobrał kwotę 31 325,92 zł, albowiem środki stanowiące dotacje oświatową nie podlegają egzekucji. Skarżący wskazał także, iż "środki te zostały przesłane z kont dotacyjnych na rachunek główny dłużnika co potwierdza załączony do zażalenia ciąg przelewów".
Postanowieniem z 14.05.2024r. nr 1201-IEW-2[1].7113.5.2024.3 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podkreślono, iż okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. i stanowią katalog zamknięty. W związku z powyższym podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące odzwierciedlenie w jednej z wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. okoliczności podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 34 u.p.e.a. W niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja braku podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, bowiem powołana przez skarżącego we wniesionym zarzucie z 12.03.2024r. podstawa zarzutu tj. "art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a." - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego - nie istnieje w aktualnie obowiązujących przepisach ustawy u.p.e.a.
Na powyższe postanowienia została wniesiona przez zobowiązanego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 64 § 2 kpa poprzez brak wezwania wnoszącego do uzupełnienia braków zarzutu poprzez wezwanie do wskazania istniejącej podstawy prawnej zarzutu;
2. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 65 § 1 kpa poprzez brak przekazania wniosku właściwemu organowi w przypadku uznania, iż podniesione w zażaleniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów "ustawy o finansowaniu zadań oświaty" wykraczają poza zakres postępowania dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie;
3. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 61a kpa poprzez wskazanie; iż postępowanie nie może być wszczęte, podczas gdy strona nie jest zobowiązana do wskazania podstawy prawnej zarzutu, a do określenia istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających to żądanie;
4. naruszenie przepisów postępowania; a to art. 144 w związku z art. 136 § 1 kpa poprzez brak przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania, podczas gdy w zażaleniu strona podniosła nowe okoliczności;
5. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 144 w związku z art. 140 w związku z art. 7 w związku z art. 77 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez brak zbadania podniesionych przez stronę nowych okoliczności tj. czy mogą one stanowić podstawę zarzutu w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu skarżącego z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., przez pryzmat zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.
Kontrolując rozstrzygnięcie zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w kontrolowanej sprawie, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W zaskarżonym postanowieniu oraz w postanowieniu organu I instancji prawidłowo wskazano, iż ustawą z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070 ze zm.) dokonano istotnych zmian w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, m.in. poprzez zmodyfikowanie art. 33 § 1 ww. ustawy, usuwając z wymienionych w tym artykule podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej pkt 8 (tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego), na który skarżący powołał się we wniesionym 12.03.2024r. zarzucie w sprawie egzekucji administracyjnej. Zmiany te weszły zasadniczo w życie z dniem 30.07.2020r. Zatem w stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo oceniły, że w zarzucie z 12.03.2024r. nie została wskazana podstawa wymieniona w aktualnie obowiązującym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., a powyższa okoliczność stanowi oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie.
Zatem skoro w świetle w/w przepisów okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w ww. art. 33 § 2 u.p.e.a. i stanowią katalog zamknięty, to podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie. Tylko zarzuty znajdujące odzwierciedlenie w jednej z wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. okoliczności podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 34 u.p.e.a. Tylko zarzuty przewidziane w tym przepisie mogą być przedmiotem rozpatrzenia w trybie zgłoszenia zarzutu.
Wobec powyższego zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego lub że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2202/20, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r.). Organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy stwierdzi, że w sprawie występują inne uzasadnione przyczyny np. brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, co miało miejsce w stanie faktycznym sprawy. Zatem podniesiony zarzut naruszenia art. 61 a § 1 k.p.a. należy uznać za chybiony. W świetle powyższego również wskazana przez skarżącego okoliczność, iż nie był zobowiązany do wskazania podstawy prawnej zarzutu, a organ nie zbadał intencji skarżącego i naruszył art. 64 § 2 k.p.a. poprzez brak wezwania do uzupełnienia zarzutu poprzez wskazanie istniejącej podstawy prawnej zarzutu - nie zasługuje na uznanie. Za przesłankę zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie organy uznały brak podstawy prawnej uzasadniającej żądanie. Natomiast odnośnie naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. przepis ten podlega wykładni ścisłej, a jego stosowanie - w relacji do określonych tym przepisem prawa przesłanek - służy wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów. W związku z tym brakami podania są takie tylko braki, które uniemożliwiają nadanie mu biegu, a stosowanie ww. art. 64 § 2 k.p.a. nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku (podania) oraz jego załączników i w konsekwencji odnosić się do okoliczności, które organ administracji, przed którym inicjowane jest postępowanie uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Trybowi określonemu w art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zatem ustalanie rzeczywistej treści żądania zawartego w podaniu (wniosku) inicjującym postępowanie, bowiem towarzyszące temu wątpliwości nie są równoznaczne z brakiem istnienia - wymaganego art. 63 § 2 k.p.a - żądania podania (wniosku), i których usunięcie - jeżeli rzeczywiście istnieją - powinno następować w toku postępowania wyjaśniającego (por. wyroki NSA z dnia 17.01.2023r.sygn. akt !! GSK 1743/22, ww. wyrok NSA z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1071/16).
W niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 65 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W stanie faktycznym sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie był organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Krowodrza z 5.04.2024r. nr 1208- SEW.7113.3.2024.
Jak już wskazano, art. 33 § 2 upea zawiera zamknięty katalog okoliczności, będących podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. Zatem pozostałe podniesione w skardze kwestie, nie mogą być obecnie przedmiotem oceny w postępowaniu prowadzonym w sprawie zgłoszonych zarzutów, bo tylko treść zgłoszonego zarzutu stanowi treść żądania wiążącą organ egzekucyjny w kontrolowanej sprawie. Postępowanie w sprawie zarzutów toczy się w takim zakresie, jaki określony został ściśle przez zobowiązanego poprzez zgłoszenie konkretnych zarzutów. Zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego, nadto z terminem 7 dniowym do ich zgłoszenia. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części, i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty.
Wobec przedstawionych motywów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a