I SA/Kr 479/23

I SA/Kr 479/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-08-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Jarosław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Piotr Głowacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 marca 2023 r. nr SKO.Z/4100/8/2023 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia skargę oddala.
Uzasadnienie
W dniu 07.10.J022 r. wnioskodawca -W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. złożył podanie z dnia 04.10.2022 r. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego stan zaległości w podatku od nieruchomości za:
rok w kwocie 46 121,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę;
rok w kwocie 47 029,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę;
rok w kwocie 47 029,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę;-
rok w kwocie 50 005,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę;
rok w kwocie 50 005,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę;
rok w kwocie 37 503,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
W dniu 12.10.2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka wydał ww. Podatnikowi zaświadczenie ZAS-W, w którym nie ujawnił zaległości podatkowych na dzień 12 października 2022 r. Na ww. zaświadczenie Strona złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które w dniu 23 grudnia 2022 r. wydało Postanowienie zobowiązujące organ podatkowy do załatwienia sprawy z wniosku W. Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie o wydanie zaświadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia SKO w Krakowie.
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r. Nr WPO.3140.2.41.2022 Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka odmówił W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wydania zaświadczenia o żądanej przez Stronę treści,
Organ I instancji podniósł, na dzień złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia, podatnik -W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (NIP: [...]) nie posiada zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 w kwotach wskazanych w podaniu. W związku z Postanowieniem nr sygn. [...] z dnia 18.12.2013 r. Sądu Rejonowego w W., I Wydział Cywilny, oraz dyspozycją zawartą w art. 940 pkt 4 kpc i w związku z art. 615 kpc, Zarządca Sądowy Nieruchomości w W. przy ul. [...] (k.w. nr [...] ) – J.S. wpłacał na poczet podatku od nieruchomości w W. przy ul. [...] (k.w. nr [...]) kwoty dotyczące zobowiązania za lata 2017, 2018, 2019 i część 2020 r. na rachunek bankowy Gminy Wieliczka. Również, zgodnie z Postanowieniem nr sygn. [...] z dnia 30 października 2020 r. ww. Sądu, Zarządca Sądowy Nieruchomości w W. przy ul. [...] (k.w. nr [...]) – B.K. wpłacał w trybie art. 940 pkt 4 kpc i w związku z art. 615 kpc na poczet podatku od nieruchomości w W. przy ul. [...] (k.w. nr [...] ) kwoty dotyczące zobowiązania za lata 2020, 2021 i część 2022 r. na rachunek bankowy Gminy Wieliczka. Nawiązując do treści uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2017 r. (Sygn. akt I SA/Bk 1194/16; opubl. w LEX pod nr 2326401), należy uznać art. 940 pkt 4 kpc za przepis szczególny, który rozszerza krąg podmiotów uprawnionych do zapłaty podatku zawarty w art. 62b Ordynacji podatkowej. W takich okolicznościach, ze względu na brak wnioskowanych kwot zaległości podatkowych, odmawia się wydania zaświadczenia o żądanej przez Stronę treści.
Na postanowienie organu I instancji Podatnik złożył zażalenie zarzucając rażące naruszenie postanowień 306c, art. 306a w związku z art. 62b OrPodU, w związku z art. 203 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (dalej Kc) oraz w związku z art. 613, art. 615 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (dalej Kpc) oraz w związku z art. 935 i art. 940 Kpc, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że niespornym jest fakt, że organ wywodzi fakt zapłaty podatku przez podmiot trzeci, a nie przez któregokolwiek z podatników zobowiązanych solidarnie do zapłaty podatku. Dla jasności wywodu, podkreślenia wymaga, że nieruchomość w związku z którą doszło do nieskutecznej zapłaty podatków przez podmiot trzeci, jest nieruchomością oddaną w zarząd na podstawie art. 203 Kodeksu cywilnego. Ma to niebagatelne znaczenie dla zakresu zastosowania art. 940 Kpc, który znajduje zastosowanie dla podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości i nie ma zastosowania w przypadku zarządu nieruchomością wspólną, która nie pozostaje w żadnym związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Organ konsekwentnie ignoruje różnice pomiędzy zarządem uregulowanym w art. 203 Kc i nastp. oraz art. 611 Kpc a podziałem sumy uzyskanej ze sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości. Przede wszystkim w sprawie nie mamy do czynienia z jakąkolwiek sumą uzyskaną w drodze egzekucji z nieruchomości.
Spółka wskazała, że kwestią bezsporną jest, że w przypadku zarządu przymusowego nieruchomością podatnikami podatku od nieruchomości są nadal jej właściciele, co potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 5 czerwca 2018 roku sygn. akt II FSK 3769/17 stwierdza "Odjęcie dłużnikowi - właścicielowi zajętej nieruchomości w trybie art. 935 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 z późn. zm.) zarządu tą nieruchomością nie uchyla ciążącego na nim z mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm.) obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości; zarządca ustanowiony w trybie art. 931 § k.p.c. działa na zewnątrz, tj. wobec osób trzecich na cudzą rzecz i w cudzym interesie, z samego faktu odjęcia zarządu i przekazania go innemu podmiotowi nie można natomiast domniemywać oddania nieruchomości w posiadanie samoistne.". Analogiczne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 21 lutego 2006 rok sygn. akt II FSK 303/05 stwierdzając "1. Zarząd mieniem ustanowiony w trybie art. 203 k.c. nie jest zarządem, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) przede wszystkim dlatego, że nie obejmuje on nieruchomości lecz wyłącznie znajdujące się na niej mienie, którym zarządca włada za innych współwłaścicieli, a nie w ich imieniu. 2. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach realizujących jedynie tzw. trwały zarząd, o którym mowa w art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), ustanawiany na czas oznaczony lub nieoznaczony w drodze decyzji administracyjnej na rzecz państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, nie posiadającej osobowości prawnej, a także trwały zarząd wymieniony w art. 34 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 1995 r. Nr 57, poz. 299 ze zm.), ustanawiany na rzecz państwowych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej w drodze decyzji Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. 3. Nie ma znaczenia dla istnienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości czerpanie pożytku z nieruchomości.". Konkludując, zarządca sądowy nie staje się podatnikiem i nie ma podstaw prawnych do samodzielnej wpłaty podatków obciążających właścicieli nieruchomości, którą czasowo zarządza, ani do rozliczenia za podatników podatku poprzez składnie deklaracji podatkowych. Obowiązek wpłaty nadal obciąża właścicieli, tym bardziej, że uzyskują oni kwoty otrzymane od zarządcy, o ile nieruchomość przynosi korzyści finansowe, wygospodarowane z zarządu nieruchomością. Podkreślenia wymaga, że w sytuacji w której nieruchomość oddana w przymusowy zarząd nie przynosiłaby żadnych przychodów, zobowiązanymi do zapłaty podatku od nieruchomości byliby podatnicy, a zarządca z całą pewnością nie pokryłby podatków z własnych środków.
Żalący wskazał, że bez wątpienia, zapłaty podatku może dokonać jedynie podatnik, co wynika z art. 62b Ordynacji podatkowej. Osoby trzecie za podatnika mogą dokonać wpłat podatków, które nie przekraczają kwoty 1.000 zł (jeden tysiąc złotych), oraz osoby inne, wymienione w art. 62b Ordynacji podatkowej do którego kręgu nie należy zarządca sądowy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2022 r. III FSK 770/21 zasadnie stwierdził "Z powyższego wynika, że art. 62b § 1 pkt 3 o.p. dopuszcza wskazaną wcześniej w uchwale siedmiu sędziów NSA z 26 maja 2008 r., I FPS 8/07, możliwość dokonania zapłaty podatku przez tzw. "wyręczyciela", jeżeli wpłacane środki pochodzą ze środków podatnika. Z drugiej jednak strony, w przepisie tym ustawodawca wyraźnie ograniczył możliwość zapłaty (wpłaty) podatku przez "inny podmiot" tylko do kwoty 1000 zł. Jeżeli "inny podmiot" dokona zapłaty podatku przewyższającego kwotę 1000 zł, będzie to działanie nieskuteczne i to niezależnie od tego, czy wpłata została dokonana ze środków własnych środków, czy środków podatnika (podobnie NSA w wyroku z 2V1 grudnia 2021 r., II FSK 902/19).". Oznacza to, że uprawnienia do zapłaty podatku za podatnika nie dają zarządcy przepisy Kpc, w tym art. 940 tej ustawy który w sprawie i tak nie może być zastosowany, bo jak już argumentowano nieruchomość nie jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Bez wątpienia zarządca otrzymał w zarząd nieruchomość na podstawie art. 203 Kc. Do sprawowania i rozliczenia zarządcy z tak sprawowanego zarządu znajduje zastosowanie art. 611 i następne Kpc, a nie przepisy o egzekucji z nieruchomości. Art. 613 Kpc określa jak ma postąpić zarządca z nadwyżką dochodów po pokryciu wydatków wynikających ze zwykłego zarządu nieruchomością oddaną w zarząd. Jednoznacznie z art. 613 Kpc w związku z art. 935 Kpc wynika jakie czynności może podejmować zarządca co do nieruchomości oddanej mu w zarządu i są one w sposób oczywisty dużo węższe niż czynności podejmowane w ramach czynności egzekucyjnych (zarządca nie może nieruchomości sprzedać) oraz jak ma postąpić jeśli uzyska dochód z zarządu nieruchomością, w tym jakie koszty może pokryć. W konsekwencji, zarządca może pokrywać tylko wydatki cywilnoprawne wynikające ze zwykłego zarządu nieruchomością, niezbędne do utrzymania jej substancji i prawidłowego używania. Pozostałe wydatki, mimo oddania nieruchomości w zarząd są pokrywane przez współwłaścicieli, zwłaszcza, że otrzymują oni środki w postaci dochodów z nieruchomości. Zgodnie z art. 615 Kpc o ile przepisy o zarządzie nie stanowią inaczej, w zakresie w nich nieuregulowanym a dotyczących wyznaczenia zarządcy oraz sprawowania zarządu - stosuje się w sposób odpowiedni przepisy o zarządzie w toku egzekucji. Z odesłania wynika, że jest to odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów, co oznacza, że należy je stosować z modyfikacją mającą na uwadze charakter i cel przepisów odsyłających. Oznacza to, że część przepisów do których się odsyła nie stosuje się, część stosuje po modyfikacjach a inne wprost - mając na celu uregulowanie w którym zawarte jest odesłanie - na co wskazuje P. Szewczyk "Powołanie sądowego zarządcy nieruchomości " "Wskazane w ustawie "odpowiednie" stosowanie przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości powinno mieć na względzie swoisty cel i ratio iegis ustanowienia i sprawowania zarządu między współwłaścicielami albo między użytkownikiem a właścicielem obciążonej rzeczy. Inna jest bowiem ratio legis ustanowienia zarządcy w toku egzekucji z nieruchomości i zarządcy ustanowionego na podstawie art. 203 k.c". Odesłanie zawarte w art. 615 Kpc wyraźnie zakreśla zakres do spraw nieuregulowanych, oraz tych związanych wyłącznie z wyznaczeniem zarządcy oraz sprawowaniem zarządu. Te kwestie które są uregulowane wprost w art. 611 i nast. Kpc nie będą mogły być odmiennie kształtowane przez odesłanie, oraz nie będą miały zastosowania przepisy których istota jest różna ze względu na cel obu regulacji prawnych. Celem postępowania egzekucyjnego, odmiennie niż ustanowienia zarządu, jest sprzedaż nieruchomości celem zaspokojenia wierzycieli właściciela nieruchomości. Celem wyznaczenia zarządcy jest zarząd na dobro właścicieli nieruchomości.
Zdaniem Spółki organ nie mógł wydać postanowienia odmawiającego potwierdzenia istnienia i wysokości stanu zaległości, powołując się, na okoliczność, że zarządca sądowy, bez uprawnień i z przekroczeniem swoich kompetencji, zapłacił podatek za podatnika.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 9 marca 2023r. nr SKO.Z/4100/8/2023 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji .
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołało się na przepis art. 306a § 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
-urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,
-osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego".
Przepis ten reguluje przesłanki, w jakich następuje wydanie zaświadczenia. Pierwszą z nich jest sytuacja, kiedy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Przesłanka ta wymaga, aby konkretny przepis prawa wskazywał na potrzebę urzędowego potwierdzenia. Regulacja ta wskazuje na obligatoryjność wymogu urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, co zawiera się w określeniu ustawowym "wymaga przepis prawa". Zarówno przepis prawa będący podstawą, jak i indywidualny przypadek będą przesądzały, jakie "określone fakty", będą przedmiotem zaświadczenia. Zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, iż "(...) Treść przepisu art. 306a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej przesądza więc o tym, iż organ wydając zaświadczenie potwierdza jedynie te informacje, których jest dysponentem. Organ nie może więc zaświadczyć o istnieniu okoliczności, co do których nie ma wiedzy. (...)"- wyrok NSA w Warszawie z 9.01.2009 r" II FSK 1382/07.
Druga przesłanka została wyznaczona przez sytuację, kiedy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli więc pierwsza przesłanka dotyczyła działań dokonywanych przez osoby ubiegające się o zaświadczenie, kiedy osoby te nie muszą wykazywać istnienia interesu prawnego w jego uzyskaniu (są obowiązane wskazać przepis prawa będący jego podstawą), to druga przesłanka wymaga już jego wykazania. Nie każda osoba ubiegająca się o zaświadczenie może je otrzymać. Musi ona wykazać swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów, lub stanu prawnego. Interes prawny ma dotyczyć urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, jako niezbędny składnik dokonywanych następnie czynności. W orzecznictwie podatkowym próbuje się wskazać obszar określenia nieostrego dotyczącego pojęcia interesu prawnego, akcentując, iż "Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (...)"-wyrok WSA w Krakowie z 18.05.2011 r., I SA/Kr 486/11.
Działanie organu podatkowego polega przede wszystkim na badaniu istnienia wyżej opisanych przesłanek. Ponadto określają go takie przepisy jak art. 306a § 1, § 3 i § 4 oraz art. 306b i art. 306c o.p. Jeżeli więc zgodnie z art. 306a § 1 o.p., wpłynie żądanie osoby ubiegającej się o -wydanie zaświadczenia, wówczas organ ma obowiązek podjąć czynności. Organ, badając pierwsza przesłankę, potwierdza istnienie konkretnego przepisu, natomiast badając drugą, stwierdza "występowanie" interesu prawnego osoby ubiegającej się. Wykazanie istnienia tych przesłanek nie oznacza jednak, iż organ musi wydać zaświadczenie, pomimo tego, że przepis skonstruowany jest w ten sposób, iż "organ wydaje zaświadczenie....". Regulacja art. 306b o.p. wskazuje bowiem, iż "organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu." Jeżeli więc organ posiada wskazane dokumenty lub dane, z których wynikają określone fakty, lub stany prawne osoby ubiegającej się, wówczas jest obowiązany wydać zaświadczenie. Takiego obowiązku ustawodawca nie wprowadza zatem dla przypadku, gdy nie chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 30.01.2013 r. (III SA/Po 785/12) stwierdził, iż "Z treści art. 306b § 1 i art. 306a § 3 o.p. wynika, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może ono tworzyć nowej sytuacji prawnej. Nie może też kreować żadnych faktów, gdyż jest tylko ich pochodną (...)".
Zgodnie z art. 306c o.p. odmowa wydania zaświadczenia następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W podobnej formie organ podatkowy odmówi wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie. Może przecież zaistnieć sytuacja - jak w niniejszej sprawie - kiedy pomimo posiadania przez organ ewidencji i rejestrów, czy też innych danych nie może on wydać zaświadczenia o treści żądanej przez podatnika. Dotyczy to przypadku braku danych w dyspozycji organu podatkowego, bądź też niezgodności między treścią żądania a tym, co wynika z danych będących w dyspozycji organu podatkowego. Potwierdził to WSA w Kielcach w wyroku z 21.01.2016 r. (I SA/Ke 740/15), przyjmując, iż "W sytuacji gdy dane niezbędne do wydania zaświadczenia nie znajdują się w dyspozycji organu, który zaświadczenie to ma wydać, bądź też gdy stwierdzony zostanie brak zgodności między treścią żądania a stanem rzeczy wynikającym z ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, organ odmawia wydania zaświadczenia, podstawę do czego stanowi przepis art. 306c in fine o.p".
Z akt sprawy wynika, że w dniu 07.10.2022 r. wnioskodawca - W. Sp. z o.o. (dalej zwany Spółką) - złożył podanie o wydanie zaświadczenia o stanie zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2017-2022 wraz z odsetkami za zwłokę. Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu wniosku Spółki z dnia 07.10.2022 r., wydał w dniu 10.01.2023 r. zaskarżone postanowienie nr WPO.3140.2.41.2022, którym odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez Spółę treści.
Jak wynika z dokumentacji rachunkowej organu podatkowego I instancji na dzień złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia, podatnik - W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. nie posiadał zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 w kwotach wskazanych w podaniu.
Z akt sprawy wynika, że ww. zobowiązania zostały uregulowane przez zarządców sądowych ustanowionych w trybie art. 203 kc.
Jak słusznie wskazał organ I instancji Zarządca sądowy nieruchomości ustanowiony w oparciu o art. 203 k.c. nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1452 z późn. zm.). Zarządca sądowy nie jest również pełnomocnikiem czy przedstawicielem ustawowym właścicieli nieruchomości - będących co do zasady podatnikami podatku od nieruchomości. Zarządca sądowy jest jednak uprawniony i zobowiązany - na mocy poniżej wskazanych przepisów odrębnych, do ponoszenia we własnym imieniu, ale ze skutkiem wobec właścicieli nieruchomości określonych należności. Artykuł 203 k.c. nie określa zakresu kompetencji zarządcy sądowego. Zakres ten wskazany jest w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Artykuł 615 k.p.c. stanowi, że jeżeli art. 611-614 k.p.c. nie stanowią inaczej, do wyznaczenia zarządcy i sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości. Wobec ustalenia, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego regulujące postępowanie w sprawie o zarząd związany ze współwłasnością i użytkowaniem (art. 611-616 k.p.c.) obejmują tylko jeden przepis dotyczący kompetencji zarządcy (art. 612 § 1 k.p.c, który zezwala zarządcy na wystąpienie do sądu z wnioskiem o pozbawienie współwłaściciela używania rzeczy wspólnej, jeśli używanie to przeszkadza zarządcy w wykonywaniu jego czynności), granice powyższej kompetencji wyznaczone są w odpowiednio stosowanych art. 931-941 k.p.c, do których odsyła art. 615 k.p.c (zob.: G. Karaszewski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Warszawa 2022, art. 203). Zgodnie natomiast z art. 940 pkt 4 k.p.c. z dochodów z nieruchomości zarządca pokrywa m. in. bieżące należności podatkowe z nieruchomości. Bieżącymi należnościami podatkowymi z nieruchomości są: podatek od nieruchomości, podatek rolny i podatek leśny (zob. T. Ereciński, H. Pietrzkowski [w:] T. Ereciński, H. Pietrzkowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom V. Postępowanie egzekucyjne, wyd. V, Warszawa 2016, art. 940, G. Julke [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, wyd. III, red. Z. Szczurek, Sopot 2005, art. 940). Należy podkreślić, że zarządca sądowy, który nie wykonałby swoich obowiązków, w tym ww. obowiązków dotyczących zapłaty należności podatkowych, narażałby się na odjęcie zarządu, a nawet na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec właścicieli nieruchomości na podstawie art. 938 § 1 k.p.c. Przyjmując założenie racjonalnego ustawodawcy należy uznać, że z obowiązkiem zarządcy do zapłaty określonych należności podatkowych skorelowany jest obowiązek organu podatkowego do przyjmowania takich wpłat. Tym samym zdaniem Organu art. 940 pkt 4 kpc uznać należy za przepis szczególny modyfikujący ( rozszerzający ) krąg podmiotów uprawnionych zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej do zapłaty podatku.
Ze stanowiskiem tym nie zgodził się podatnik składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił;
- rażące naruszenie art. 306a § 1 i § 4, art. 306b § 1 i § 2 w związku z art. 59 § 1 pkt 1, art. 62b §1 pkt 3 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (dalej PLU), i art. 203 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (dalej Kc) w związku z art. 613 i art. 615 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (dalej Kpc) oraz w związku z art. 935 i art. 940 Kpc, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wydając zaświadczenie i ustalając stan faktyczny niezbędny do jego wydania, organ był zobowiązany wziąć pod uwagę sposób i osobę dokonującą wpłaty podatku. Ocena, czy zobowiązanie podatkowe skutecznie wygasło, decydowało o sposobie załatwienia żądania strony.
Jednoznacznie z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że nie tylko zapłata, ale też deklarowanie podatku od nieruchomości oddanej w zarząd nadal obciąża właścicieli a nie zarządcę, na co wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 5 czerwca 2018 roku sygn. akt II FSK 3769/17.
Mając na uwadze, że w sprawie zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z mocy prawa, a podatnicy są zobowiązani do złożenia deklaracji podatkowej - obowiązek ten mogą wykonać tylko podatnicy, a nie zarządca.
Zarządca sądowy nie staje się podatnikiem i nie ma podstaw prawnych do samodzielnego deklarowania a także wpłaty podatków obciążających właścicieli nieruchomości, którą czasowo zarządza.
Podkreślono okoliczność, że w sprawie mamy do czynienia z ustanowieniem zarządu w trybie art. 203 Kc, do którego stosuje się przepisy art. 611 Kpc i następne, a nie art. 940 Kpc, na który powołuje się organ bez jakiejkolwiek analizy prawnej. Kwestia możliwości stosowania art. 940 Kpc w stanie faktycznym sprawy jest pomijane przez organy, a jest ona w sprawie niezwykle ważna dla interpretacji przepisów podatkowych, bowiem inne są cele i zasady zarządzania nieruchomością w trybie art. 203 Kc i art. 611 Kpc, a inne w przypadku zajęcia i zarządu egzekucyjnego na podstawie art. 923 i następne Kpc.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 2492), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 259 ze zm., dalej-p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie kwestią bezsporną jest fakt, że zarządcy sądowi ustanowieni w trybie art. 203 kc. zapłacili w imieniu Podatnika należny podatek od nieruchomości za lata 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 .
Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół problemu skuteczności zapłaty podatku przez zarządców sądowych ustanowionych w trybie art. 203 Kc.
W ocenie organu zapłacenie przez zarządcę sądowego jest skuteczne i zobowiązanie podatkowe wygasa a zatem brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o istnieniu zaległości podatkowej. Na dzień złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia, podatnik - W. Sp. z o.o. z siedzibą w K. nie posiadał bowiem zaległości podatkowych z tytułu podatku w kwotach wskazanych w podaniu. Z kolei zdaniem Skarżącego zapłata należności podatkowej przez zarządcę sądowego nie wywołuje skutków prawnych albowiem nie jest on podatnikiem jak również inną osobą , o której mowa w art. 62b§1 pkt 3 Op. gdyż kwota wpłat przekraczała 1000 zł.
Regulacje dotyczące zarządcy sądowego zawarte są w K.c. (art. 203 i n.) oraz w K.p.c. (art. 611 in. oraz art. 933 i n.). W myśl art. 203 K.c. każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi większość.
Zarządca sądowy ustanawiany jest na podstawie art. 203 k.c., przy czym stosuje się do niego odrębne przepisy proceduralne poświęcone zarządowi związanemu ze współwłasnością i użytkowaniem (art. 611-616 k.p.c.) oraz na mocy odesłania zawartego w art. 615 k.p.c. - przepisy dotyczące zarządu w toku egzekucji z nieruchomości (art. 931-941 k.p.c.). (zob wyrok WSA w Poznaniu 23 marca 2023 r. sygn.. akt II SA/Po 271/21).
Z kolei w art. 940 K.p.c. określona została kolejność pokrywania przez zarządcę wydatków z dochodów z nieruchomości. Jako trzeci w kolejności wydatek przewidziano pokrywanie bieżących należności podatkowych z nieruchomości . (art. 940 § 1 pkt 3 Kpc. W pełni należy podzielić stanowisko doktryny , że do bieżących należności podatkowych z nieruchomości należy zaliczyć podatek od nieruchomości, podatek rolny podatek leśny itp..
W ocenie Sądu brak jest podstaw do wyłączenia stosowania art. 940 kpc skoro art. 915 kpc nakazuje stosować przepisy o zarządzie wtoku egzekucji nie wyłączając żądnego przepisu.
Zgodnie z art. 615 kpc jeżeli powyższe przepisy nie stanowią inaczej, do wyznaczenia zarządcy i sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości.
Odpowiednie stosowanie przepisu oznacza tu, że normy (przepisy) prawne, jakie pierwotnie przewidziane są dla danego rodzaju stanów faktycznych, mają być stosowane w stanach faktycznych innego rodzaju: bądź w postaci niezmienionej lub niemalże niezmienionej (a więc wprost), bądź po poddaniu ich pewnym modyfikacjom, bądź wcale. W ocenie Sądu nie wyłącza stosowanie ww. przepisu również art. 613 kpc., który należy rozumieć w ten sposób, że nadwyżkę dochodów którą należy wypłacić współwłaścicielom stanowi kwota po pokryciu wydatków w tym zapłaconego podatku od nieruchomości.
Stosownie bowiem do art. 935 § 1 k.p.c., zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast dłużnika wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu trwałego zarządu okażą się potrzebne.
Zarządca nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma prawo pobierać zamiast współwłaścicieli pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. W sprawach wynikających z zarządu nieruchomością zarządca może pozywać i być pozywany. Zarządcy wolno zaciągać tylko takie zobowiązania, które mogą być zaspokojone z dochodów z nieruchomości i są gospodarczo uzasadnione (por. art. 935 § 1 i 2 K.p.c.).
Zarządca nieruchomości składa sądowi w wyznaczonych terminach, co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu, sprawozdania ze swych czynności, jak również udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Sąd zatwierdza sprawozdania zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części (art.
§ 2 K.p.c.). Zarządca odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Może być ukarany grzywną przez sąd w razie niezłożenia w terminie sprawozdania lub niewykonania innych wydanych przez sąd poleceń (art. 938 K.p.c.). Wysokość wynagrodzenia zarządcy określa sąd odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości. Roszczeń o wynagrodzenie za sprawowanie zarządu i o zwrot poniesionych w związku z zarządem wydatków nie można dochodzić powództwem (art. 939 § 1 i § 4 K.p.c).
Czynności zarządcy i sposób ich wykonywania podlegają zatem ocenie z punktu widzenia racjonalnej gospodarki nieruchomością. Niewątpliwie opłacenie podatku od nieruchomości przez zarządcę, który uzyskał zarząd nieruchomością w trybie art. 203 kc. jest czynnością zwykłego zarządu o której mowa w powoływanym przepisie . Czynności zwykłego zarządu to czynności dotyczące bieżących spraw związanych ze zwykłą, normalną eksploatacją rzeczy i utrzymaniem jej wstanie niepogorszonym. Niewątpliwie do takich czynności należy płacenie bieżących podatków od nieruchomości.
Uregulowania wskazane wyżej wskazują na to, że sytuacja zarządcy nieruchomości wyznaczonego przez sąd jest podobna do sytuacji syndyka, zarządcy, czy nadzorcy sądowego powoływanych przez sąd w trybie ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.498.) lub w trybie ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 243). W odniesieniu do syndyka w piśmiennictwie przyjmuje się, że syndyk jest samodzielnym organem postępowania upadłościowego powołanym przez sąd w celu realizacji zadań ściśle przez prawo upadłościowe określonych pod nadzorem sędziego-komisarza i sądu, w interesie wierzycieli i upadłego, syndyk działa na zlecenie sądu wyrażone w postanowieniu o jego powołaniu. Wykonywanie tego zlecenia jest przez sąd oceniane oraz wynagradzane (por. A. Hrycaj, Odpowiedzialność syndyka masy upadłości, Prawo Spółek, nr 9/2003, s. 41). W wyroku z dnia 25 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 323/09 NSA stwierdził, że syndyk w sensie materialnoprawnym działa w interesie wierzycieli, a także upadłego, co oznacza, że podejmuje w tym postępowaniu czynności, z których podmioty te uzyskują jakąś korzyść, z czego oczywiście nie wynika, że wszystkie czynności wykonywane przez syndyka w tym postępowaniu są realizowane po ich myśli, gdyż syndyk częstokroć musi swoimi poczynaniami godzić sprzeczne interesy uczestników tego postępowania. A zatem w tym znaczeniu, w jakim wierzyciele oraz upadły są odbiorcami czynności syndyka, w wyniku których odnoszą korzyść majątkową (chociażby tylko potencjalną) - są oni beneficjentami usługi syndyka, jako organu realizującego zadania nałożone na niego przepisami prawa upadłościowego i naprawczego - realizowanej w oparciu o zlecenie sądu.
W wyroku z dnia 13 kwietnia 1966 r. sygn. akt II CRN 24/66 (niepublikowany) Sąd Najwyższy wskazał, że zadaniem zarządcy ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym jest strzeżenie interesów osób biorących udział w tym postępowaniu. Zarządca nie jest pełnomocnikiem ani przedstawicielem żadnej ze stron. Do jego obowiązków należy wykonywanie czynności potrzebnych do podtrzymywania prawidłowego gospodarowania i użytkowania nieruchomości. W glosie do tego wyroku E. Wengerka i J. Sobkowskiego wskazano na brak jednolitości stanowisk co do charakteru funkcji zarządcy, stwierdzając, że najwięcej zwolenników ma stanowisko, że zarządca cudzym mieniem, ustanowiony przez sąd dla czuwania nad interesami osób uprawnionych do mienia objętego zarządem, nie jest ani przedstawicielem, ani pełnomocnikiem tych osób. W glosie tej zauważono też, że funkcja zarządcy jest podobna do funkcji syndyka (por. PiP z 1968 r. z 2 s. 332). Z kolei w postanowieniu z dnia 29 stycznia 1987 r. sygn. akt II Cz 3/87 (LEX nr 8805) Sąd Najwyższy uznał, że zarządca jest osobą sprawującą zarząd masy majątkowej, która stanowi mienie dłużnika.
Zarządca sądowy działa na zlecenie sądu, na rzecz współwłaścicieli nieruchomości. Otrzymuje wynagrodzenie za wykonywane czynności, które określane jest przez sąd. W ramach wykonywanych czynności zarządu, mimo kontroli ze strony sądu, jest samodzielny, ponosi też odpowiedzialność za wykonywane w ramach zarządu czynności.
Zatem w granicach w jakich zarządca uprawniony jest do sprawowania zwykłego zarządu, to w tym zakresie tracą te uprawniania współwłaściciele. Zarządca nie jest natomiast traktowany jako przedstawiciel współwłaścicieli, gdyż działa w imieniu własnym na podstawie umocowania sądowego (Kodeks cywilny, Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2006, s. 339).
Wskazać również należy, że ustanowienie zarządcy nieruchomości w trybie art. 203 k.c. nie podlega odmiennym normom w zakresie uprawnień i obowiązków wynikających z prawa administracyjnego ani dla zarządcy nieruchomości, ani też dla współwłaścicieli nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, zarządca ustanowiony przez sąd występuje w obrocie cywilnoprawnym oraz w postępowaniach administracyjnych i sądowych w imieniu własnym, aczkolwiek ze skutkiem dla współwłaścicieli zastępowanych na podstawie art. 203 k.c.
Zdaniem Sądu wyżej wymienione uprawniania legitymują zarządcę sądowego do skutecznego zapłacenia podatku od nieruchomości oddanych mu w zarząd.
Z tych względów prawidłowo organy wydały postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego stan zaległości w podatku od nieruchomości, skoro zaległość taka nie występowała albowiem należny podatek został uregulowany przez zarządców sądowych.
Reasumując, uznać należy, że w badanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia organu II instancji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.